┬źSAVM┬╗

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

Oru├ž, T├╝rk├žemize Fars├ža (r├╗z, g├╝n) kelimesinden ge├žmi┼č. KurÔÇÖ├ón lis├ón─▒nda ise ┬źsavm, s─▒y├óm┬╗d─▒r oru├ž.

Savm kelimesine edeb├« bir yakla┼č─▒mdan ba┼čka bir gayesi olmayan bir us├╗lle, bu kelimenin her harfiyle ba┼člayan kavramlarla, orucu anlatmay─▒ deneyelim:

Oru├ž,

Sab─▒r Vakar Met├ónettir…

Oru├ž tek kelimeyle sab─▒rd─▒r.

Nefsimizin doymak bilmez a├žl─▒─č─▒na kar┼č─▒ sab─▒r…

Damar─▒m─▒za basan, ├Âfkelendiren tahrik edicilere kar┼č─▒ sab─▒r…

Sab─▒r, a─č─▒rl─▒k kazand─▒r─▒r bize. M├ónev├« bir a─č─▒rl─▒k, vakar. ├ç├╝nk├╝;

ÔÇťKanaat eden h├╝rd├╝r.ÔÇŁ (Hazret-i Ali) Nefsinden de, kendini sat─▒n almak isteyenlerden de. ┼×eytan olsun, t├ó─čut olsun Rabb├╝ÔÇÖl-├élem├«nÔÇÖden gayr─▒, efendilik iddia eden herkesten h├╝r ve vakur…

Hayat─▒n h─▒z─▒n─▒ kesen bir a─č─▒rl─▒k, bir yava┼čl─▒k da vard─▒r orucun tabiat─▒nda. Sab─▒r bir a├ž─▒dan pasif direni┼čtir. D├╝nya hayat─▒n─▒, kesintisiz bir mide ve u├žkur yar─▒┼č─▒ h├ólinde g├Âstermeye ├žal─▒┼čanlara kar┼č─▒ frendir.

Bunlar sab─▒r gibi metanet de ister. Metanetin sab─▒rdan fark─▒, duru┼čtur. Vakar─▒ tamamlayan bir duru┼č. Oru├žlunun boynu HakkÔÇÖa b├╝k├╝k, fakat a─čy├óra diktir. ├ç├╝nk├╝ onun a├žl─▒─č─▒, ir├ód├« bir a├žl─▒kt─▒r. E─čilip b├╝k├╝lmeyen sa─člaml─▒k…

Oru├ž;

S─▒dk Vicdan Merhamettir.

RabbimizÔÇÖin; ÔÇť├édemo─čluÔÇÖnun her ameli kendinindir. Yaln─▒z oru├ž m├╝stesn├ó. ├ç├╝nk├╝ o BenimÔÇÖdir. Onun m├╝k├ófat─▒n─▒ verecek olan BenÔÇÖim.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Savm, 2, 9; M├╝slim, S─▒y├óm, 162) me├ólindeki kuds├« hadiste de ifade buyurdu─ču gibi, oru├ž kulun, All├óhÔÇÖa s─▒dk u sad├ókatinin en g├╝zel ifadesidir. Oru├ž tutan ki┼či, istese kimseye hissettirmeden orucunu bozabilir. En ├žok Allah ile kul aras─▒nda s─▒r kalabilen, en az─▒ndan s─▒r tutulabilen bir ib├ódettir. Yaman Dede; ailesine m├╝sl├╝man oldu─čunu a├ž─▒klamadan ├Ânce, y─▒llarca gizlice oru├ž tutmu┼č. ├ç├╝nk├╝ bu ib├ódette ba┼čkalar─▒n─▒n hissetmesi / g├Ârmesi problemi asgar├«dir.

Oru├ž, sad├ókat testidir. ─░nsan i├žin en temel ihtiya├žlar olan yemek, i├žmek il├óh├« bir takvimle yasaklan─▒r. Kul; ÔÇťEvet, RabbimizÔÇÖsin!ÔÇŁ ahdine sad├ókatini b├Âyle g├Âsterir. All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini ÔÇťtarihselcilikÔÇŁ ve benzeri ink├ór us├╗lleriyle sorgulayanlar gibi yapmaz oru├žlu. ┬źYeme!┬╗ dediyse yemez. ┬ź─░├žme!┬╗ dediyse i├žmez. ├ç├╝nk├╝ o; ÔÇťRabbim Allah!ÔÇŁ derken s├ód─▒kt─▒r, do─črudur, d├╝r├╝stt├╝r, m├╝stak├«mdir. Bu sad├ókati hayat─▒n geri kalan─▒na ta┼č─▒yabilirse, i┼čte orucun en b├╝y├╝k hikmeti tecell├« etmi┼č olacakt─▒r. Bir yudum suyla bile orucun bozulmamas─▒n─▒ ├Ânemsedi─či gibi, bir zerre haram ile, bir lokma ┼č├╝pheli ile ahdinin bozulmamas─▒n─▒ da dert edinecektir.

Vicdan da insan─▒n kendi kendine kald─▒─č─▒ndaki do─črulu─ču, kendine kar┼č─▒ d├╝r├╝stl├╝─č├╝ de─čil midir? Vicdan─▒nda e┼čyaya, g─▒daya, nefse de─čil, HakkÔÇÖa kar┼č─▒ kul oldu─čunu en iyi hissedece─či, acziyetini en anlayaca─č─▒ ib├ódettir, oru├ž. Oru├ž, vicdanda tutulur. B├Âylece vicdan─▒nda merhamet hakkaÔÇÖl-yak├«n geli┼čecektir. ├ç├╝nk├╝ bir s├╝reli─čine kendi acziyetini tatmak, insana ├ócizleri anlat─▒r. Onlara merhameti galey├óna gelir.

Oru├ž ile infak b├Âylece karde┼č olur. Orucu tek ba┼č─▒na tutar, m├╝ÔÇÖmin; iftar─▒ karde┼čleriyle yapar. ├ç├╝nk├╝ tek ba┼č─▒na oru├ž tutarken, di─čer a├ž karde┼čleriyle vicd├ón├« bir ba─č kurmu┼čtur.

Oru├ž; yememek, yani nefse harcamamak t├ólimidir. G├╝├žlenen vicdan ve merhamet ile, imk├ónlar─▒n muhta├žlara, karde┼člere, akrabalara… sarf edilebilmesinin ├Ân├╝ a├ž─▒l─▒r.

Oru├ž;

S─▒hhat Vecd Muhabbettir.

Orucun s─▒hhatle, ruh ve beden sa─čl─▒─č─▒yla m├╝nasebeti, me┼čhur had├«s-i ┼čer├«fin beyan─▒yla sabittir. Ayn─▒ ┼čekilde s─▒hhatin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de, yeme-i├žmeyle al├ókas─▒ da Mukavk─▒sÔÇÖ─▒n g├Ânderdi─či doktor MedineÔÇÖde i┼čsiz kal─▒nca, Efendimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n, ona s├Âyledi─či ┼ču ifadede kendini g├Âsterir:

ÔÇťÔÇôAilenin yan─▒na d├Ânebilirsin. ├ç├╝nk├╝ biz ac─▒kmad─▒k├ža yemeyen bir kavmiz. Yedi─čimiz zaman da doyuncaya kadar yemeyiz.ÔÇŁ (Haleb├«, ─░ns├ónuÔÇÖl-Uy├╗n, III, 299)

Bu konuda orucu da do─čru de─čerlendirebildi─čimiz s├Âylenemez. De─čerlendirebilsek, kulluk vecdimiz artard─▒. ├ç├╝nk├╝ bedenin d├╝nyev├« al├ókalar─▒ azald─▒k├ža, r├╗hun ist├«datlar─▒ inki┼čaf eder.

Bu konuda ─░sl├óm d─▒┼č─▒nda; Hind, Yunan ve C├óhiliyyeÔÇÖde bile a├žl─▒─č─▒n r├╗h├ón├«, akl├« melekelere kuvvetlendirici katk─▒s─▒ biliniyordu. Fakat All├óhÔÇÖa kulluk i├žin a├ž kalan ki┼čide ┬źil├óh├« vecd ve isti─črak┬╗ artar. Muhabbetullah artar. Muhabbetin s├╝fl├« adreslerden kurtulmas─▒ tecell├« eder.

Yani nefs├ón├« arzular─▒ dizginlerken bile, nefsin meseleyi buland─▒rma ihtimali vard─▒r. G├╝n├╝m├╝z├╝n baz─▒ diyet, sa─čl─▒kl─▒ hayat, meditasyon ve benzeri ├žal─▒┼čmalar─▒nda neredeyse gizli bir beden tap─▒c─▒l─▒─č─▒, f├ón├«li─če isyan, ya┼čland─▒r─▒c─▒ ve ├Âl├╝me yakla┼čt─▒r─▒c─▒ kadere kafa tutu┼č vard─▒r. Kanseri ┬źyenmi┼č┬╗ sanat├ž─▒ (!) m├╝l├ókatlar─▒nda bu s─▒r─▒t─▒r.

Oru├žta s─▒hhat gaye de─čil, ikramd─▒r. Oru├ž tutup s─▒hhat bulan m├╝ÔÇÖmin; o bedeni cihadda, hizmette, gayrette s├╝p├╝rge etmeyi de bilir! Bilir ki Allah sevdi─čine s─▒k─▒nt─▒ verir. Orucun s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒ da, iftar─▒n ferahl─▒─č─▒n─▒ da All├óhÔÇÖa muhabbetine rapteder.

Oru├ž;

Samimiyet Vahdet Mârifettir.

Oru├ž samimiyettir. ─░fadeye cevaz varsa, Cen├ób-─▒ Hak ile samimiyetin artmas─▒ tecell├« eder. Allah oru├žlunun sevab─▒n─▒, kendine has k─▒larak bu samimiyeti ne g├╝zel ifade etmi┼čtir. Melekler, evraklar, defterler giremez bu samimiyete…

Sizin i├žin ├žok husus├« bir fed├ók├órl─▒k yapm─▒┼č bir ki┼čiye olan hislerinizi d├╝┼č├╝n├╝n. Ancak samim├« bir dost olarak g├Âr├╝rs├╝n├╝z onu. Ona te┼čekk├╝r├╝n├╝z├╝ ifade edecek bir hediye bulamaman─▒n ─▒zd─▒rab─▒n─▒ ya┼čars─▒n─▒z. Allah da, Z├ót─▒ i├žin fed├ók├órl─▒kta bulunan kulunun amelinden b├Âyle bir ho┼čnutluk duyar. Sair ikramlar─▒ndan farkl─▒ s├╝rpriz bir ikram haz─▒rlar.

Samimiyet, yakla┼čma ve sonunda vahdete g├Ât├╝r├╝r. Bir Hak dostunun ifade etti─či ├╝zere, yeme-i├žme, e┼č sahibi olma gibi ├Âzelliklerden m├╝sta─čn├«lik il├óh├« bir s─▒fatt─▒r. Bu vas─▒flar─▒ muvakkaten ya┼čamak da vahdettir. Katrenin dery├ó ile bir olmas─▒d─▒r. Belki de kalp; ┬źm├órifetullah┬╗ta, ancak bu vahdet tecr├╝besiyle mesafe kat edebilmektedir.

Ramaz├ón-─▒ ┼čerifte, All├óhÔÇÖ─▒n ├ólemlerden m├╝sta─čn├«li─čini, sonsuz keremini ve c├Âmertli─čini, r─▒z─▒k vericili─čini, rahmetini, hid├óyetini, affedicili─čini… tan─▒r─▒z.

Oru├ž;

S├ófiyet Vuslat Ma─čfirettir.

Oru├ž insan─▒ s├╝zer. S├ófiyet, insan─▒ bir ─▒┼č─▒k, bir t├╝ts├╝ gibi s├╝zer ve yukar─▒lara ta┼č─▒r. Bal├ž─▒ktan ku┼č, orucun mes├«h├« nefesiyle can bulur, m├«r├óca kanat a├žar. Hazret-i Musa, Tur vuslat─▒ i├žin 40 g├╝n oru├ž tutmu┼čtur. EfendimizÔÇÖin de az─▒c─▒k bir az─▒k ile ├ž─▒kt─▒─č─▒ uzun Hira uzletleri ayn─▒ ┼čekilde de─čerlendirilebilir.

Biz ├╝mmet-i Muhammed de, Ramaz├ón-─▒ ┼čer├«fin ├╝st ├╝ste oru├žlar─▒yla safla┼čt─▒k├ža gecenin kadrine, Kadir GecesiÔÇÖne v├ós─▒l oluruz. Oru├ž; All├óhÔÇÖa vuslat─▒n ancak fed├ók├órl─▒klarla, tenden ve isteklerinden ge├žmekle, sahih bir vecd ve muhabbet i├žinde kulluk ile, temiz bir vicdan ve ┼č├ómil bir merhamet ile m├╝yesser olabilece─čini f─▒s─▒ldar.

Ramaz├ón-─▒ ┼čerif, kendili─činden bir takvimle ├ódeta aya─č─▒m─▒za geliyormu┼č gibi g├Âr├╝n├╝r. Hatt├ó d├«van ┼čairlerinin sevdi─či tak─▒lmalarla, Ramazan hil├óli tiryakinin kap─▒s─▒na gelip ├žatan bir z├óbit gibidir. Ancak, vuslat nazar─▒yla bak─▒l─▒rsa, m├╝ÔÇÖmin Ramaz├ónÔÇÖa do─čru ula┼čmaya ├žal─▒┼čan bir yolcu gibidir. Daima ona kavu┼čma du├ós─▒ i├žinde ko┼čan, ko┼čturan… Son af, son kurtulu┼č ├žaresini arayan bir yolcu.

Oru├ž ma─čfirete erdirerek, s├ófiyetin, s├╝z├╝lm├╝┼čl├╝─č├╝n m├ónev├« tecell├«lerini ya┼čat─▒r. Bu da ger├žek bayram olan il├óh├« vuslat─▒n e┼či─čidir.

A┼čk olsun, orucu bu inceliklerle ya┼čayabilene…