AK┼×EMSEDD─░N HAZRETLER─░ -2-

YAZAR : Can ALPG├ťVEN├ç alpguvenc@gmail.com


ÔÇťFethe muhalefet edenler, ┼čiddetle cezaland─▒r─▒lmal─▒!ÔÇŁ

Ge├žen ayki yaz─▒mda sizlere; fethin kaderini do─črudan etkileyen bir ┬źG├Ân├╝l Sultan─▒┬╗n─▒n, Ak┼čemseddin HazretleriÔÇÖnin Hac─▒ Bayram Vel├«ÔÇÖye intisab hik├óyesinden, alt─▒nc─▒ Osmanl─▒ h├╝k├╝mdar─▒ Sultan II. MuradÔÇÖla olan dostlu─čundan ve Manisa saray─▒nda ┼×ehzade MehmedÔÇÖe yapt─▒─č─▒ hocal─▒ktan s├Âz etmi┼čtim. Bu yaz─▒mda ise bu e┼čsiz ─░sl├óm ├óliminin fetihteki m├ónev├« rol├╝nden s├Âz edece─čim.

─░stanbul ku┼čatmas─▒ s─▒ras─▒nda ya┼čanan birtak─▒m olumsuzluklar; fethi geciktirmi┼č, baz─▒ devlet adamlar─▒n─▒ ├╝mitsizli─če d├╝┼č├╝rm├╝┼čt├╝. Bunun ├╝zerine 27 May─▒s ak┼čam─▒ (fethin 2 g├╝n ├Âncesi) Sultan II. Mehmed idaresinde b├╝y├╝k bir meclis topland─▒. Burada Sadrazam ├çandarl─▒ Halil Pa┼ča; ku┼čatman─▒n kald─▒r─▒lmas─▒ gerekti─čine dair uzun bir konu┼čma yaparak, BizansÔÇÖ─▒n Avrupa H─▒ristiyanl─▒─č─▒n─▒n en hassas noktas─▒ oldu─čunu, bu y├╝zden devletin ├žok cidd├« i├ž ve d─▒┼č gailelerle kar┼č─▒la┼čabilece─čini s├Âyledi. Devletin hem do─ču, hem de bat─▒da ayn─▒ anda tehlike alt─▒nda oldu─čunu dile getirerek, ├žok a─č─▒r ┼čartlar─▒ bile kabule haz─▒r olan Bizans imparatoruyla anla┼čma yap─▒lmas─▒n─▒n isabetli olaca─č─▒n─▒ belirtti.

FETH-─░ M├ťB├ÄN GER├çEKLE┼×ECEK!

Ba┼čta Ak┼čemseddin olmak ├╝zere Za─čanos Pa┼ča, Molla G├╗r├ón├« ve ┼×eyh Sinan gibi idareci ve ├ólimler ise aksi tezi savunuyorlard─▒. Ak┼čemseddin; fethin, m├╝sl├╝manlar─▒n 850 y─▒ll─▒k r├╝yas─▒ oldu─čunu, BizansÔÇÖ─▒n m├ónen tefess├╝h etti─čini, cidd├« bir madd├« g├╝c├╝ kalmad─▒─č─▒n─▒, Rum halk─▒n─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒n ve baz─▒ devlet adamlar─▒n─▒n Osmanl─▒ idaresini kurtar─▒c─▒ gibi g├Ârd├╝klerini ve b├Âyle kabul ettiklerini s├Âylemi┼čti. ─░stanbulÔÇÖa h├ókim olan devletin hem ─░sl├óm, hem de h─▒ristiyan ├óleminde b├╝y├╝k m├ónev├« n├╝fuza sahip olaca─č─▒n─▒, bu sebeple kesin sonu├ž al─▒n─▒ncaya kadar ku┼čatman─▒n s├╝rd├╝r├╝lmesi gerekti─čini ifade etmi┼čti. KurÔÇÖ├ónÔÇÖdaki ┬źBeldet├╝n Tayyibet├╝n┬╗ l├ófz─▒n─▒ delil g├Âstererek, zaferin kendilerine ait olaca─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č ve konu┼čmas─▒n─▒ b├╝y├╝k bir vecd i├žinde, feth-i m├╝b├«nin muhakkak ger├žekle┼čece─čini dile getirerek bitirmi┼čti.

M├ťNAFIKLARA KAR┼×I SERT OL!

Ku┼čatma ger├žekten tehlikeye girmi┼čti. Bilhassa Macaristan ve ─░ranÔÇÖdan gelen bask─▒lar tehdit h├ólini alm─▒┼čt─▒. Fethe muhalefet edenlerin say─▒s─▒ her ge├žen g├╝n ├žo─čal─▒yordu. Bunun ├╝zerine Ak┼čemseddin, Sultan II. MehmedÔÇÖe bir mektup yazmak gerekti─čini hissetti. Bu tarih├« mektup -ihtimal ki- ku┼čatman─▒n kaderini etkilemi┼čti.

Mektubun bir b├Âl├╝m├╝ a┼ča─č─▒da g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibiydi:

ÔÇťH├╝nk├ór─▒m! ┼×imdi yumu┼čakl─▒k ve merhamet zaman─▒ de─čildir. Fethe muhalif olanlar ve bu hususta kusuru g├Âr├╝lenler tespit edilip, bunlar; vazifeden azil d├óhil, gereken en ┼čiddetli cezalarla cezaland─▒r─▒lmal─▒d─▒r. E─čer b├Âyle yap─▒lmazsa kaleye yeni bir h├╝cuma kalk─▒┼č─▒ld─▒─č─▒nda veya hendeklerin doldurulmas─▒na karar verildi─činde gev┼čeklik hus├╗le gelecektir. Bilirsiniz, baz─▒lar─▒ yasaktan, zordan anlar. Allah i├žin can─▒n─▒, ba┼č─▒n─▒ ortaya koyan azd─▒r. Me─čer bir gan├«met g├Ârs├╝nler, o zaman canlar─▒n─▒ dah├« ate┼če atarlar.

Bundan b├Âyle, emir ve h├╝k├╝mlerinizin bilfiil yerine getirilip getirilmedi─čine dikkat ederek, b├╝t├╝n g├╝c├╝n├╝zle i┼če sar─▒lmal─▒, gayret g├Âstermelisiniz. Bu t├╝r vazifeler; gerekti─činde merhameti ve yumu┼čakl─▒─č─▒ az, ┼čiddet kullanabilecek, zora ba┼čvurabilecek kimselere verilmelidir. Bu, hem ge├žmi┼čteki uygulamalard─▒r, hem de d├«ne uygundur. Allah ┼č├Âyle buyuruyor:

┬źEy ┼čanl─▒ Peygamber! K├ófirler ve m├╝naf─▒klarla sonuna kadar sava┼č, onlara kar┼č─▒ sert ol, yumu┼čak davranma. Onlar─▒n varacaklar─▒ yer cehennemdir ki, oras─▒ var─▒lacak en k├Ât├╝ yerdir.┬╗ (et-Tahr├«m, 9)

Bu s├Âylediklerim sana bo┼č s├Âz gibi gelmesin, gere─čini yapas─▒n. S├Âylediklerimiz tamamen sizi sevdi─čimizdendir.ÔÇŁ

EY├ťP SULTANÔÇÖIN KABR─░N─░ KE┼×FETT─░

Fetih m├╝yesser olduktan bir m├╝ddet sonra Sultan FatihÔÇÖle Ak┼čemseddin sohbet ediyorlard─▒. Fatih bir ara hocas─▒na sordu:

ÔÇťÔÇôLala, tarih kitaplar─▒ndan, ash├ób-─▒ kir├óm─▒n b├╝y├╝klerinden Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├«ÔÇÖnin kabrinin ─░stanbul surlar─▒na yak─▒n bir yerde oldu─čunu okudum. Sizin bu mevzu ile ilgili bir mal├╗mat─▒n─▒z var m─▒?ÔÇŁ

Ak┼čemseddin, k─▒sa bir mur├ókabenin ard─▒ndan;

ÔÇťÔÇô┼×u kar┼č─▒ki tepenin ete─činde bir nur g├Âr├╝yorum, orada olmal─▒.ÔÇŁ diye cevap verdi.

Bunu duyan Sultan ├žok heyecanland─▒, hemen oraya gidilmesini istedi. K─▒sa s├╝re i├žinde atlar haz─▒rland─▒ ve ┼×eyhÔÇÖin i┼čaret etti─či Hali├žÔÇÖin sahilindeki bir d├╝zl├╝─če var─▒ld─▒. Oraya gelindi─činde Ak┼čeyh durdu ve; ÔÇťMezar─▒ buras─▒d─▒r!ÔÇŁ dedi. Sultan, kabrin al├ómetinin ne oldu─čunu sordu, Ak┼čemseddin de;

ÔÇťBuras─▒ kaz─▒ls─▒n, beyaz mermer bir ta┼č ├ž─▒kacak, o ta┼č─▒n ├╝zerinde ─░bran├«ce bir yaz─▒ ile H├ólid bin ZeydÔÇÖin ismi bulunuyor, ehline okutun ┼č├╝pheniz kalmas─▒n.ÔÇŁ diye cevap verdi.

─░┼čaret edilen yer bir metre kadar kaz─▒ld─▒─č─▒nda s├Âz├╝ edilen beyaz mermer ortaya ├ž─▒kt─▒, yaz─▒ okutulunca ┼č├╝phe ortadan kalkt─▒. Bu h├ódise ├╝zerine Sultan, kabrin ├╝zerine bir t├╝rbe, yan─▒na da iki minareli bir cami yap─▒lmas─▒n─▒ emretti.

Ey├╝p Sultan Camii fetihten sonra yap─▒lan ilk cami olma ├Âzelli─čini ta┼č─▒maktad─▒r.

MÂLİK OLMAN, SÂLİK OLMANDAN EVLÂ!

Fatih Sultan Mehmed; fetih sonras─▒ bir ara tasavvufa meyletmi┼č, elinde b├╝y├╝d├╝─č├╝ hocas─▒ Ak┼čemseddinÔÇÖin ├žok farkl─▒ y├Ânlerini ke┼čfetmi┼č olmal─▒ ki, onun tar├«kat─▒na girmek istemi┼č;

ÔÇťÔÇôAhk├óm-─▒ tar├«kat her ne ise; bana ├Â─čret, beni ir┼čad eyle!..ÔÇŁ demi┼čti.

Ak┼čeyh, SultanÔÇÖ─▒n tar├«kata girmesini m├╝nasip g├Ârmedi─činden ona ┼č├Âyle cevap vermi┼čti:

ÔÇťÔÇôTar├«kata girersen m├╝ÔÇÖminlerin hizmeti g├Âr├╝lmez olur, ├╝mmet-i Muhammed kedere bo─čulur. Senin, ad├óletin tatbikine cehdeylemen gerek. Padi┼čah─▒n vel├óyet ve ker├ómeti, ad├óletle h├╝kmetmesidir. Padi┼čahl─▒kta nice perdeler vard─▒r. Senin tar├«kata ay─▒racak zaman─▒n yoktur, ├ž├╝nk├╝ y├╝k├╝n de─čirmen ta┼č─▒ndan daha a─č─▒rd─▒r.ÔÇŁ

Zaman─▒n en b├╝y├╝k siyas├« otoritesi her ┼čeyiyle emrine boyun e─čmek ├╝zere kap─▒s─▒na geldi─či h├ólde, Ak┼čemseddin onu milletinin hizmetine sevk etmi┼č;

ÔÇťSana m├╝lk, bana hikmet verildi. Bunlar─▒ terk edersek her ikimiz de mesÔÇÖul oluruz.ÔÇŁ diyerek onu m├╝lk├╝n ba┼č─▒na iade etmi┼čti. Siyas├« iktidar─▒n ba┼č─▒nda bulunan kimse i├žin m├ólik olman─▒n s├ólik olmaktan daha do─čru olaca─č─▒n─▒, padi┼čahlar i├žin ger├žek tar├«kat─▒n bu olmas─▒ l├óz─▒m geldi─čini anlatm─▒┼čt─▒.

Ancak FatihÔÇÖin ─▒srarlar─▒ devam edince Ak┼čeyh bunalm─▒┼č, ─░stanbulÔÇÖu terke karar vermi┼čti… ─░zinin bulunmamas─▒ i├žin ├Ânce Gelibolu taraflar─▒na, oradan AnadoluÔÇÖya ge├žmi┼č, uzun bir yolculu─čun ard─▒ndan G├Âyn├╝kÔÇÖe var─▒p, oraya yerle┼čmi┼čti. Sultan, bir s├╝re sonra oraya gitti─čini haber al─▒nca kendisine 200 alt─▒n g├Ândermi┼č, fakat Ak┼čeyh bunu kabul etmeyip, paran─▒n ─░stanbulÔÇÖun imar ve in┼čas─▒na sarf edilmesini istemi┼čti. Bu isti─čn├ó sahibi ├ólim, h├╝k├╝mdar─▒n ─▒srar─▒ kar┼č─▒s─▒nda o paradan sadece bir ├že┼čme yapt─▒r─▒lmas─▒na r├óz─▒ olmu┼č, ┼čahs─▒ ve yak─▒nlar─▒ i├žin en k├╝├ž├╝k menfaat teminine tevess├╝l etmemi┼čti.

├ľYLEYSE G├ľ├çEL─░M!

Ak┼čemseddin vasiyetn├ómesinde;

ÔÇťBenim m├╝lk├╝m de, nesnem de kalmad─▒. Hatt├ó arkamdaki h─▒rkam─▒, kaftan─▒m─▒, g├Âmle─čimi ve t├óc─▒m─▒ dah├« o─člum Pir ┼×eyh MuhammedÔÇÖe b─▒rakt─▒m.ÔÇŁ demi┼čti. Vefat─▒na yak─▒n;

ÔÇťBu mihneti ├žok d├╝nyadan g├Â├žmek isterdim. Ama hen├╝z ├žocuklu─čunu ya┼čayan Muhammed Hamdi yetim kal─▒r ve ezilir.ÔÇŁ diyordu. Bir g├╝n han─▒m─▒ Ak┼čeyhÔÇÖe ┼č├Âyle seslendi:

ÔÇťHoca, her zaman g├Â├želim dersin, ama g├Â├žmezsin!ÔÇŁ

Bu s├Âz ├╝zerine Ak┼čeyh;

ÔÇť├ľyleyse art─▒k g├Â├želim!ÔÇŁ diyerek, G├Âyn├╝kÔÇÖte kendi in┼ča etti─či mescide gitti, dost ve yak─▒nlar─▒n─▒n yan─▒na ├ža─čr─▒lmas─▒n─▒ istedi. Orada vasiyetini yazd─▒, dostlar─▒yla hel├ólle┼čti ve s├╝nnet ├╝zere yata─ča girerek, kendisine S├╗re-i Y├ós├«n okunmas─▒n─▒ istedi. K─▒sa bir s├╝re sonra da r├╗hunu teslim eyledi. 1459 (h. 863) y─▒l─▒yd─▒, m├╝b├órek ├ólim 70 ya┼č─▒ndayd─▒…