AYNADAK─░ DEVLET

YAZAR : Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

ÔÇťTiyatro, ne┼čeli y├╝z├╝n├╝ kaybetti.ÔÇŁ

Tiyatro ve sinema sanat├ž─▒s─▒ Erol G├ťNAYDIN, tedavi g├Ârd├╝─č├╝ hastah├ónede 79 ya┼č─▒nda hayat─▒n─▒ kaybetti.

Muhafazak├ór bir gazetenin k├╝lt├╝r sahifesi haberini okurken son aylarda g├╝ndemde olan muhafazak├órl─▒k tart─▒┼čmalar─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum. ─░b├ódetimizi yaparak, ba┼č─▒m─▒z─▒ ├Ârterek muhafazak├ór oldu─čumuzu san─▒yoruz. Kaybolan de─čerlerimiz konusunda d├╝┼č├╝nmezsek, konu┼čmazsak, yazmazsak muhafazak├ór olabilir miyiz? ┬źKalemimi kaybettim, y├╝z├╝─č├╝m├╝ kaybettim.┬╗ der gibi vefat eden birinin arkas─▒ndan s├Âyleyece─čimiz b├╝t├╝n kelimeleri h├óf─▒zam─▒zdan siliyoruz. Diline sahip ├ž─▒kmayan toplumlar─▒n gelece─či olabilir mi?

Bir ba┼čka haber;

ÔÇť├çocuklara ─░ngilizceyi; Kelo─član, Pepee, Caillou ├Â─čretecek.ÔÇŁ

Ba┼čbakan Recep Tayyip ERDO─×ANÔÇÖ─▒n ba┼čkanl─▒─č─▒nda toplanan ┬źBilim, Teknoloji Y├╝ksek Kurulu┬╗nda e─čitim reformu sunumu yapan T├ťB─░TAK ba┼čkan─▒ bir m├╝jde veriyor. ─░lk├Â─čretim ikinci s─▒n─▒ftan itibaren ─░ngilizce derslerinin verilece─čini, ilgi g├Âren ├žizgi filmleri ─░ngilizceye ├ževirtmeyi pl├ónlad─▒klar─▒n─▒ s├Âyl├╝yor.

G├Âkdelenleriyle, al─▒┼čveri┼č merkezleriyle, marka giyimleriyle ├Âv├╝nen i┼č adamlar─▒m─▒z─▒n; bir k├╝lt├╝r hizmeti olarak bizim de─čerlerimizi anlatan ve isimleri T├╝rk├že olan ├žizgi filmlere sponsor olmalar─▒ i├žin bir proje ├╝retilmesini istemelerini beklerdik.

Ayr─▒ca liseyi hatt├ó ├╝niversiteyi bitiren gen├žlerimizin T├╝rk├žeyi do─čru yazamad─▒klar─▒ ve konu┼čamad─▒klar─▒ bir ger├žek oldu─čuna g├Âre bu konunun da dile getirilmesini isterdik.

Peygamber EfendimizÔÇÖe hakaret eden filmle ilgili ┼čiddet g├Âsterileri hepimizi ├╝zd├╝. Tepkinin dozu ve ┼čekli; ┬ź─░sl├ómiyetÔÇÖi ya┼č─▒yoruz!┬╗ diyen ├╝lkelerde bilinmeliydi. Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ devirlere gidelim ve buna benzer olaylar kar┼č─▒s─▒nda al─▒nan tav─▒rlar─▒ hat─▒rlarken devrimiz i├žin de ├žareler arayal─▒m.

Tarihi ┼čiir gibi anlatan ─░lhan BARDAK├çIÔÇÖn─▒n ┬źTu─čralar─▒n A─č─▒t─▒┬╗ eserinden bir b├Âl├╝m├╝ ├Âzetleyelim:

Y─▒l 1503, hen├╝z Akdeniz bir T├╝rk g├Âl├╝ de─čil. Tahtta B├óyez├«d-i Vel├« var. Venediklilerin yeminle kabul ettikleri anla┼čmaya uymad─▒klar─▒n─▒ haber al─▒r. Korsanlar y├╝n ve pamuk y├╝kl├╝ iki gemimizi zaptedip, iki yeni├žerimizi esir alm─▒┼člard─▒r. Ayr─▒ca Venedik Do├žu, saray─▒n─▒n duvar─▒na Osmanl─▒ aleyhine bir resim yapt─▒r─▒p asm─▒┼čt─▒r. Hemen bir mektup yaz─▒l─▒r:

ÔÇťHaber ald─▒m ki nihayet iki askerimi al─▒p i┼čkence etmi┼č ve satm─▒┼čs─▒n. Bu n├óme-i h├╝m├óy├╗numu sana getiren Turahan O─člu ├ľmer BeyÔÇÖin yan─▒ndaki kulum AliÔÇÖye vakit ge├žirmeden satt─▒─č─▒n askerim nerede ise bulup teslim edesin. ─░┼čkence edilene 150 bin g├╝m├╝┼č ak├že tazminat ├Âdeyesin. Saray─▒n duvar─▒nda as─▒l─▒ bizim aleyhimize olan tasviri indirip yakas─▒n ve k├╝llerini bana verilmek ├╝zere teslim edesin. Yoksa sonunun nas─▒l azaplarla dolu olaca─č─▒n─▒ tahmin edemeyece─čin bir sefer a├žar─▒m ki, sef├«l ├╝ rez├«l olursun…ÔÇŁ

N├ómenin ba┼č─▒nda; ┬źYedi iklim ve b├╝t├╝n topraklar─▒n ve k├╝re-i arz─▒n mutlak sahibi┬╗ diye yazmaktad─▒r. Esirler bulunmu┼č, tazminat ├Âdenmi┼č, resim yerinden s├Âk├╝l├╝p gere─či yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░┼čin ac─▒ taraf─▒; bu belge, Frans─▒zlar─▒n T├╝rkiye ara┼čt─▒rmalar─▒ dergisi TurcicaÔÇÖdan al─▒nm─▒┼čt─▒r. Zira ki efendim devlet bu devlet…

Eserden bir ba┼čka b├Âl├╝m:

┬źSen ├ľl├╝rken de G├╝zeldin┬╗

Avusturya televizyon idaresi, Anadolu T├╝rkleri ve Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču konulu bir belgesel haz─▒rlar. Biti┼č c├╝mlesi; ÔÇťOsmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ├Âl├╝rken bile g├╝zeldi.ÔÇŁ

├ľl├╝rken bile g├╝zel olan bir imparatorluk, acaba diriyken nas─▒ld─▒? Biz susarken onlar a├ž─▒klad─▒lar. Derler ki:

ÔÇťBir S├╝leymaniye veya ba┼čka T├╝rk mimar├« ┼č├óheserinin emsali ve teknik m├╝kemmeliyeti, AvusturyaÔÇÖda bile yoktur.ÔÇŁ

Devletin g├╝zelli─či ne ola? Adaletinde, halk─▒na tarafs─▒z davranmas─▒nda ve devlet m├ón├ós─▒nda huzur arayan insanlar─▒n korunmas─▒nda ya┼čan─▒r bir g├╝zellik… Zira devletlerimizin tarih sahnesine ├ž─▒k─▒┼č─▒nda daima ve daima T├╝rk unsuru vard─▒r. T├╝rk unsurunu ─░sl├óm├« ihti┼čam─▒n r├╝zg├ór─▒ ile kendisine yelken yapan millet olma vasf─▒m─▒z var ya… D├╝nya tarih sahifelerini kar─▒┼čt─▒r─▒n─▒z, e┼čini ve emsalini bulamazs─▒n─▒z. Medreselerimizin e─čitim h├╝rriyetini Fran├žois Flaubert anlat─▒yor:

ÔÇťT├╝rk medreselerinden ic├ózet alan m├╝derrisler; hocalar─▒n─▒n elini ├Âper, helva ve ┼čekerlerini yedikten sonra hocalar─▒n─▒n anlatt─▒─č─▒ fikirleri m├╝naka┼ča bile ederlerdi. Onlar─▒ bu e─čitim h├╝rriyetinden al─▒koyacak bir makam yoktu. Ne sultan, ne sadrazam, ne de bir ba┼čkas─▒…ÔÇŁ

Sultan ─░kinci Abd├╝lhamid Han, Sevgili PeygamberimizÔÇÖe hakaret ettirmezdi. Tarih├« bilgilerimizi hat─▒rlayal─▒m; okulda ├Â─črenmedi─čimiz konular─▒, yeti┼čkin olunca tarih├žilerin kitaplar─▒nda okurken hayret ediyoruz. Hayretlerimizi ├žocuk kitaplar─▒na, ├žizgi filmlere, ├žocuk ┼čark─▒lar─▒na, ├žocuk ┼čiirlerine aksettiremedik.

Abd├╝lhamid Han, daha ┼čehzadeli─či zaman─▒nda ─░sl├óm toplumunun ba┼č─▒na nelerin gelebilece─či konusunda d├╝┼č├╝nmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.

ÔÇťBizim i├žin uyumamak ve daima m├╝teyakk─▒z bulunmak farz-─▒ ayn olmu┼čtur.ÔÇŁ demektedir.

Y─▒llardan 1890ÔÇÖd─▒r. Frans─▒z Akademisi ├╝yelerinden Marki de Bonnier; ┬źMuhammed┬╗ adl─▒ bir dram yazar. Bas─▒nda, oyunun provalar─▒n─▒n ba┼člad─▒─č─▒ndan s├Âz edilir. Eserin hakaretlerle dolu oldu─ču bilinmektedir.

Abd├╝lhamid Han ┬źHal├«fe-i M├╝slim├«n┬╗ sorumlulu─čuyla oyunun sadece oynanacak tiyatroda de─čil b├╝t├╝n FransaÔÇÖda oynanmas─▒n─▒ yasaklatm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťOsmanl─▒-Frans─▒z ili┼čkilerinin oyunun sahneye konmas─▒yla bitece─či ├╝ltimatomunu vermi┼čtir.

─░┼č bitmemi┼čtir. ─░ngiltereÔÇÖde oynanacakt─▒r, ─░ngiltere D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ devreye sokulur ve b├╝t├╝n ─░ngiltereÔÇÖde de oynanmas─▒ yasaklan─▒r.

├ľrnekleri ├žo─čaltabiliriz:

┼×ehzadelerin nas─▒l yeti┼čtirildi─čini incelemeliyiz…

Padi┼čahlar─▒n hayat─▒ndaki Peygamber sevgisini incelemeliyiz…

├çevrelerinde olan ├ólimlerin, onlarda hangi tesirleri b─▒rakt─▒─č─▒n─▒ incelemeliyiz…

Adaletli y├Ânetimdeki hassasiyetlerini veren ├Ârnekleri incelemeliyiz…

Vatana olan ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒n derecelerini incelemeliyiz…

├ľrnekleri okumal─▒y─▒z.

─░┼čte o zaman e─čitim programlar─▒n─▒n nas─▒l olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nebiliriz. K├╝lt├╝re, sanata ve ilme verece─čimiz ├Ânemle yeni projeler yapabiliriz. Peygamber EfendimizÔÇÖin hayat─▒ndaki hassasiyetleri madde madde yaz─▒p hayat─▒m─▒za ge├žirmezsek; fert olarak da cemiyet olarak da muvaffak olmam─▒z m├╝mk├╝n olabilir mi? Ya┼čad─▒─č─▒m─▒z hayattaki ┼č├ó┼čaayla, g├Âkdelenlerle, pahal─▒ marka e┼čarplarla, ├žantalarla, b├╝y├╝k al─▒┼čveri┼č merkezleriyle sanat─▒n zirvesine ├ž─▒kaca─č─▒m─▒z─▒ d├╝┼č├╝nemeyiz. SinanÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ S├╝leymaniye ile bat─▒ istemese de bizi ├Âv├╝yor. B├╝y├╝k camilerimizin yak─▒n─▒na dikti─čimiz g├Âkdelenlerle tarihimizi mahvederken, bat─▒dan bize sayg─▒ g├Âstermesini isteyebilir miyiz?

─░sl├óm ├╝lkelerinin e┼č ba┼čkan─▒ olmak istiyorsak, ├Ânce kendimizi ve kendi ├╝lkemizi ─░sl├óm├« hassasiyetlerle donatmal─▒y─▒z. Abd├╝lhamid Han ile ilgili bir h├ót─▒ray─▒ g├Âzya┼člar─▒ i├žinde okuyup kendimizi hesaba ├žekmeliyiz.

ÔÇťBabam─▒n zam├ón-─▒ saltanat─▒nda…ÔÇŁ diye s├Âze ba┼člar, k─▒z─▒ ┼×├ódiye Sultan. ÔÇťBabam─▒n saltanat─▒nda yaln─▒z bir harp hat─▒rl─▒yorum, o da Yunan HarbiÔÇÖdir. Benim ├žocukluk zaman─▒ma rastlar. Hat─▒rlad─▒─č─▒ma g├Âre, haremdeki dairelere top top bezler getirilip da─č─▒t─▒lm─▒┼čt─▒. Yaral─▒ askerler i├žin gecelikler dikilirdi. Hizmetk├órlar─▒m─▒zla beraber sabah─▒n erken saatlerinden gece uyku vaktine kadar diki┼č makinelerimizin ba┼č─▒nda bizden istenen giyecekleri bitirmeye ├žal─▒┼č─▒rd─▒k. Bu hummal─▒ faaliyet, b├╝t├╝n muharebe m├╝ddetince devam etti. Ben de ├žama┼č─▒rlara d├╝─čme dikerdim. Akl─▒mca b├╝y├╝k i┼č g├Ârd├╝─č├╝m├╝ san─▒rd─▒m. Babam yan─▒m─▒za gelir;

┬źAferin evl├ótlar─▒m, Allah vatan─▒m─▒z─▒ d├╝┼čmanlardan muhafaza buyursun!┬╗ derdi. Biz bu s├Âzlerden kuvvet ve ┼čevk al─▒rd─▒k. ┬źVatan, vatan┬╗ babam bu s├Âzleri ne kadar ├žok s├Âylemi┼čti.

Bir talimhane k├Â┼čk├╝ vard─▒, geni┼č ve b├╝y├╝k bah├žesindeki asker├« k─▒┼člada maiyet b├Âl├╝─č├╝ bulunurdu, talimlerini seyrederdik. Yunan Muharebesi s─▒ras─▒nda k─▒┼član─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ hastah├óne yapm─▒┼člard─▒. Yaral─▒ askerler geldik├že onlara nas─▒l ihtimam g├Âsterece─čimizi bilemezdik. Babam bizzat buraya gelir; Ahmet├žiklerini, Mehmet├žiklerini ok┼čard─▒. Yaral─▒lara evlerimizden ┼čeker ve hediyeler g├Ânderirdik. (Hayat─▒m─▒n Ac─▒ ve Tatl─▒ G├╝nleri)

─░lk f─▒rsatta bu h├ót─▒ralar─▒ okumal─▒ ve okutmal─▒y─▒z. Ben bu iktibas─▒; ┬źOsmanl─▒ Padi┼čahlar─▒n─▒n M├ónev├« Hayat─▒┬╗ Tahsin YILDIRIM-─░brahim ├ľZT├ťRKÔÇÖ├╝n ├žal─▒┼čmalar─▒ndan okudum. Eser, gen├žleri yeti┼čtirmemiz i├žin gerekli m├ónev├« hayat─▒n inceliklerini bize hat─▒rlat─▒yor.

D├╝nyan─▒n hangi ├╝lkesinin krallar─▒, okudu─čumuz ├Ârnek davran─▒┼člar─▒n i├žinde bulunur.

Devrimize bakal─▒m; hangi ─░sl├óm ├╝lkesinin hangi kumandan─▒, idarecisi ve ailesi b├Âyle bir hayat─▒ ya┼č─▒yor?