Dertlerimizin Dev├ós─▒ ─░├žin; HEMH├éL OLMAK

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

─░nsan; Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n y├╝ce Z├ót─▒na hal├«fe olma mesÔÇÖ├╗liyeti tevd├« buyurulmu┼č ve e┼čref-i mahl├╗kat olmaya mazhar k─▒l─▒nm─▒┼č bir varl─▒k. Ahmed Gaz├ól├« -rahmetull├óhi aleyh- Hazretleri bu liyakati;

ÔÇťAllah Te├ól├ó, k├óin├ót─▒ insan i├žin; insan─▒ da kendisi i├žin yaratm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ diye a├ž─▒kl─▒yor. G├Ân├╝l ehli de bu nazarg├óh-─▒ il├óh├« olma vasf─▒n─▒ ┼č├Âyle teb├ór├╝z ettiriyor:

ÔÇťAllah Te├ól├ó, iki cihan─▒ bir g├Ân├╝l i├žin yaratm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ ─░nsana ├Âyle y├╝ksek bir mertebe lutfedilmi┼čtir ki; zaman─▒m─▒z─▒n ilm├« tesbitlerine g├Âre d├╝nya, sonsuz ve muhte┼čem k├óin├ót i├žinde, sonsuz zenginlikte ve sonsuz g├╝zelliklerle s├╝slenmi┼č, hayat─▒n var oldu─ču tek gezegendir. ─░nsan da, bu biricik mek├ón─▒n en m├╝tek├ómil varl─▒─č─▒d─▒r. D├«van ┼čairlerimizden G─ülib Dede, bu mazhariyete atfen ┼ču muhte┼čem de─čerlendirmeyi yapar:

Ho┼č├ža bak z├ót─▒na kim, z├╝bde-i ├ólemsin sen;
Merdüm-i dîde-i ekvân olan âdemsin sen.

B├Âylesine il├óh├« bir ihsana mazhar olmu┼č insan─▒n ┼čahsiyetini ├ži─čnemek, g├Ânl├╝n├╝ y─▒kmak pek a─č─▒r bir c├╝r├╝m olarak g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu hususla ilgili olarak, KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťM├╝ÔÇÖmin erkeklere ve m├╝ÔÇÖmin kad─▒nlara; i┼člemedikleri bir ┼čeyden dolay─▒ eziyet edenler, ┼č├╝phesiz bir iftira ve apa├ž─▒k bir g├╝nah y├╝klenmi┼člerdir.ÔÇŁ (el-Ahz├ób, 58) buyurulur.

Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz de, had cezas─▒ uygulanan bir ki┼či i├žin, oradakilerden birisinin;

ÔÇťÔÇôAllah seni rezil etsin!ÔÇŁ diye s├Âylenmesi ├╝zerine;

ÔÇťÔÇôHay─▒r ├Âyle demeyiniz; adam aleyhinde b├Âyle ┼čeyler s├Âyleyip de, ┼čeytana yard─▒mc─▒ olmay─▒n.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Hud├╗d, 4) buyurarak du├ó tavsiyesinde bulunmu┼čtur.

─░nsanlar─▒n bir araya gelerek te┼čkil├ótlanmalar─▒ndan maksat, huzur ve sa├ódetin temini ve emniyet i├žinde ya┼čamakt─▒r. ─░nsan, cemiyet i├žinde; can─▒, mal─▒, akl─▒, d├«ni ve nesli ile m├╝tal├óa edilir; onlarla vard─▒r; onlarla kendine y├Ân ├žizer ve faaliyette bulunur. ─░nsan hak ve h├╝rriyetlerinden kas─▒t, bu de─čerlerin ihl├ól edilemez olarak ona has k─▒l─▒nmas─▒, aidiyetinin kabul edilmesidir. Bu esaslar─▒n ├ži─čnenmesi, ihl├ól edilmesi durumunda ise huzur ve sa├ódet ortadan kalkar; cemiyetler karga┼ča girdab─▒na kap─▒l─▒r. Bu vasat─▒ tekrar d├╝zeltmek ad─▒na ortaya ├ž─▒kan art niyetli ├že┼čitli hizipler sebebiyle, ├╝lkeler kan ve ate┼člere gark olur.

Y├╝ce d├«nimiz, ferdin ve cemiyetin iki cihan sa├ódeti i├žin, zar├╗r├ót-─▒ d├«niyye denilen ┼čahs├« hak ve h├╝rriyetler ├žer├ževesindeki bahis mevzuu esaslar─▒n korunmas─▒ hususunda b├╝t├╝n tedbirleri vaz etmi┼čtir. Bu d├╝stur, as─▒rlar─▒ ayd─▒nlatan ┼čanl─▒ medeniyetimizde de g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere ve her inan├žtan b├╝t├╝n insanlara da ┼č├ómil olacak ┼čekilde, fevkal├óde ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde uygulanm─▒┼čt─▒r. ─░sl├óm co─črafyas─▒nda ya┼čayan gayr-i m├╝slimlerden; devletin himayesine girmeleri kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, m├╝kellef olanlardan cizye vergisi al─▒n─▒rd─▒. Bu verginin gere─činin yerine getirilememesi durumunda, geri verilmesi cihetine de gidilmi┼čtir. Nitekim Hazret-i ├ľmer -rad─▒yall├óhu anh- zaman─▒nda Suriye Valisi Eb├╗ Ubeyde bin Cerr├óh -rad─▒yall├óhu anh- Hazretleri; cizye ald─▒─č─▒ Humus halk─▒n─▒ BizansÔÇÖa kar┼č─▒ koruyamayaca─č─▒n─▒ anlay─▒p ┼čehri terk etmek zorunda kal─▒nca, onlardan toplad─▒─č─▒ vergiyi geri vermi┼čtir.

Y├╝ce d├«nimiz, birlikten do─čacak g├╝c├╝n ve huzurun temini i├žin g├Ân├╝lleri karde┼člik hukuku ile birbirlerine ba─člam─▒┼čt─▒r. B├Âylece, atas├Âz├╝m├╝z├╝n ifade etti─či gibi:

ÔÇťDertler payla┼č─▒ld─▒k├ža azal─▒r; sevin├žler payla┼č─▒ld─▒k├ža ├žo─čal─▒r.ÔÇŁ Cemiyeti ayakta tutan bu ba─čla ilgili olarak KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťM├╝ÔÇÖminler ancak karde┼čtirler…ÔÇŁ (el-Hucur├ót, 10) diye beyan buyurulur.

ÔÇťM├╝ÔÇÖminlerin derdiyle dertlenmeyen bizden de─čildir.ÔÇŁ (H├ókim, IV, 352) buyuran Fahr-i K├óinat -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz de, bu mevzuun ├Ânemini ┼č├Âyle belirtir:

ÔÇťM├╝ÔÇÖmin; m├╝ÔÇÖmin karde┼či i├žin, birbirine destek veren bir binan─▒n tu─člalar─▒ gibidir.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Sal├ót, 88)

K├óin├óta rahmet nazar─▒yla bakmay─▒ ┼či├ór edinen ┼čanl─▒ medeniyetimizin hususiyeti, insan merkezli olmas─▒d─▒r. Nitekim bu rahmet medeniyetinin son halkas─▒ olan Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n mayas─▒n─▒ ├žalan ┼×eyh Edeb├ól├« -kuddise sirruh├╗- Hazretleri, bu umdeyi;

ÔÇť─░nsan─▒ ya┼čat ki; devlet ya┼čas─▒n.ÔÇŁ s├Âz├╝yle hul├ósa etmi┼čtir. HazretÔÇÖin, halka merhamet ve ┼čefkat sadedinde, devletin ilk beyi Osman GaziÔÇÖye nasihati de ┼č├Âyledir:

ÔÇťEy o─čul! Beysin! Bundan sonra ├Âfke bize, uysall─▒k sana. G├╝ceniklik bize, g├Ân├╝l almak sana. Su├žlamak bize, katlanmak sana. ├écizlik bize, yan─▒lg─▒ bize; ho┼č g├Ârmek sana. Ge├žimsizlik, anla┼čmazl─▒k bize; ad├ólet sana. K├Ât├╝ g├Âz, ┼čom a─č─▒z bize; ba─č─▒┼člama sana. Bundan sonra b├Âlmek bize, b├╝t├╝nlemek sana…ÔÇŁ

Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇťKim bir m├╝sl├╝mandan d├╝nya kederlerinden bir keder giderirse, Allah ondan ├óhiret g├╝n├╝ kederlerinden bir keder giderecektir…ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, c. 1, s. 389) buyurur. ─░nsanl─▒─č─▒ rahmet iklimiyle huzura kavu┼čturmak gayesindeki ┼čanl─▒ medeniyetimiz de; bir v├╝cudun ├óz├ós─▒ olma hass├ósiyetiyle, zaman ve mek├ón s─▒n─▒r─▒ tan─▒madan, derdi olana derman olmay─▒ ┼či├ór edinmi┼čti. ├ťlkede, tabiata rahmet nazar─▒yla bakman─▒n bir neticesi olarak; say─▒s─▒ yirmi alt─▒ bini a┼čan vak─▒f m├╝esseseleriyle gerek insanlara gerekse hayvanlara y├Ânelik, akla gelebilecek her t├╝rl├╝ i├žtim├ó├« ihtiyac─▒n kar┼č─▒lanmas─▒ gayretinde olunmu┼čtur.

Memleket d─▒┼č─▒nda da, Uzak Do─čuÔÇÖda A├že Sultanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒ Portekiz ve Hollanda s├Âm├╝rgecilerinden korumak i├žin, Kanun├« Sultan S├╝leyman HanÔÇÖdan itibaren zaman zaman yard─▒mda bulunulmas─▒ da bu minvaldeki faaliyetler c├╝mlesindendir.

1845-50 y─▒llar─▒ndaki k─▒tl─▒k zaman─▒nda, ─░ngiliz ablukas─▒na ra─čmen, ─░rlandaÔÇÖya be┼č gemilik il├ó├ž ve g─▒da yard─▒m─▒ yap─▒lmas─▒ da, h├ól├ó ┼č├╝kranla y├ód edilen ve bu mevzudaki hass├ósiyetin boyutunu g├Âsteren bir ├Ârnektir.

Kez├ó; 1894 y─▒l─▒nda da ABDÔÇÖye, b├╝y├╝k orman yang─▒n─▒ sebebiyle ├Ânemli miktarda nakd├« yard─▒m yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n v├órisi mevkiindeki ├╝lkemiz de, ├╝lkelerindeki zul├╝mlerden ka├žan insanlar─▒n s─▒─č─▒na─č─▒ durumundad─▒r. Bu c├╝mleden olarak; h├ólihaz─▒rda, kar┼č─▒la┼č─▒lan bir├žok s─▒k─▒nt─▒lara ra─čmen ├╝├ž milyon civar─▒nda Suriyeli, ensar ├ólicenapl─▒─č─▒ ile misafir edilmektedir. ├çok ┼č├╝k├╝r ki; ├že┼čitli vak─▒f m├╝esseselerimiz, mesafe mefhumunu d├╝┼č├╝nmeden, d├╝nyan─▒n her k├Â┼česindeki tabi├« ├ófet, yoksulluk, i├ž sava┼č gibi sebeplerle muhta├ž duruma d├╝┼čen insanlar─▒n yard─▒mlar─▒na ko┼čarak, ecd├ód─▒m─▒z─▒n hizmetlerini kald─▒─č─▒ yerden devam ettiriyorlar.

Bug├╝n ─░sl├óm co─črafyas─▒; i┼čgaller, i├ž sava┼člar ve k─▒┼čk─▒rt─▒lan ter├Âr h├ódiseleriyle, ba┼čtan ba┼ča kan ve ate┼čler i├žinde ├ž─▒rp─▒n─▒yor. Ancak, ate┼č d├╝┼čt├╝─č├╝ yeri yak─▒yor; g├Ân├╝l co─črafyam─▒z─▒n her k├Â┼česinin, bundan bir v├╝cudun uzuvlar─▒ gibi m├╝teessir oldu─čunu s├Âyleyebilmek m├╝mk├╝n de─čil. ├ťmmet, aralar─▒na ekilen fitne tohumlar─▒yla parampar├ža. ─░stikl├ól ┼čairimiz Mehmed ├ékif, g├Ân├╝llerin birbirine ba─čl─▒ olmas─▒n─▒n ├Ânemini;

Girmeden tefrika bir millete d├╝┼čman giremez;
Toplu vurduk├ža y├╝rekler, onu top sindiremez.

diye belirtiyordu. Bu dayan─▒┼čma temin edilebildi─či takdirde, ─░sl├óm ├ólemi muhta├ž oldu─ču g├╝ce kavu┼čacakt─▒r. Fahr-i K├óinat -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇťBir m├╝sl├╝man─▒n, bir din karde┼čine g─▒y├ób─▒nda yapt─▒─č─▒ du├ó kabul olunur. Ba┼č─▒nda vazifeli bir melek vard─▒r. Karde┼čine hay─▒r du├óda bulundu─ču vakit bu melek; ┬ź├émin!┬╗ der ve; ┬źSenin i├žin de bir misli olsun.┬╗ der.ÔÇŁ (M├╝slim, Eb├╗ D├óv├╗d, T├óc, c. 5, s. 210) buyurur. G├Ân├╝l co─črafyam─▒z─▒n sa├ódet ve sel├ómeti i├žin herkesin yapabilece─či bir ┼čeyler mutlaka vard─▒r. Ancak bunun ilk e┼či─či, s─▒k─▒nt─▒ya d├╝┼čen karde┼čleriyle hemh├ól olabilmek, onlara ┬źg├╝nahs─▒z a─č─▒zla┬╗ du├óda bulunmakt─▒r.