├ť├ç BEL├é

YAZAR : Sami G├ľKS├ťN

sami_goksun-yuzakidergisi-eylul2016

Cimrilik, israf ve ihtiras…

─░nsan─▒n d├╝nya ve ├óhireti i├žin bel├ó olan, ├╝├ž k├Ât├╝ huy!..

Ebed├« sa├ódete kavu┼čabilmek i├žin, bunlar─▒n mutlaka tedavi edilmesi gerekir.

Cimrili─čin ├Âz├╝nde benlik ve bencillik vard─▒r. ┬źBen kazand─▒m ben harcar─▒m, hem de istedi─čim ┼čekilde harcar─▒m!┬╗ gibi sapk─▒n bir anlay─▒┼ča sahiptir. Ayr─▒ca onun g├Âz├╝ kendinden ba┼čka kimseyi g├Ârmez. ┬źToplumda neler oluyor, muhta├ž kimseler var m─▒, s─▒k─▒nt─▒ ├žekenler var m─▒, garip gureb├ó ne h├ólde?┬╗ Bunlarla ilgilenmeyi akl─▒ndan bile ge├žirmez.

─░nsan bu k├Ât├╝ hastal─▒ktan nas─▒l kurtulur?

Evvel├ó r─▒zk─▒ taksim edenin Allah -celle cel├ól├╝h├╗- oldu─čuna ├«m├ón─▒n─▒ kuvvetlendirmelidir ki, infak ettik├že fakir d├╝┼čece─či ┼čeklindeki korkusundan kurtulsun. Yine inanmal─▒d─▒r ki, mal─▒ndan infak etmesi o mal─▒ asla eksiltmez bil├ókis art─▒r─▒r.

Sonra merhamet hissini g├Ânl├╝nde ye┼čertmeye ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. Bunun i├žin de b├╝t├╝n insanlarla temelde insan olma a├ž─▒s─▒ndan e┼čit yarat─▒ld─▒─č─▒n─▒ hat─▒rlamal─▒d─▒r. Kendisi zor durumda olsa, ba┼čkalar─▒n─▒n ona yard─▒m etmesinden memnun olacakt─▒r. Bunu d├╝┼č├╝nerek, kendisi i├žin istedi─čini ba┼čkas─▒ i├žin de istemeye gayret etmelidir.

Merhamet duygusunu ve c├Âmertlik faz├«letini emredenin Allah Te├ól├ó oldu─čunu idrak etmek de, insan─▒ pintilikten uzakla┼čt─▒rmaya yard─▒mc─▒ olabilir. D├╝┼č├╝nmelidir ki, insanlara yard─▒m etmek asl─▒nda All├óhÔÇÖ─▒n imtihan─▒ndan ge├žmektir.

Ancak bu tefekk├╝rlerle; insan cimrili─čin ne kadar ├žirkin bir ┼čey oldu─čunu anlar.

Kalbi e─čitmek i├žin, sevgi hissinin ├╝zerinde durmak l├óz─▒md─▒r. ─░nsan Allah Te├ól├óÔÇÖy─▒ seviyorsa, OÔÇÖnun da kendisini sevmesini ister. Cimrilik, All├óhÔÇÖ─▒n nefret etti─či bir histir. C├Âmertlik ise RabbimizÔÇÖin sevdi─či ve ├Âvd├╝─č├╝ g├╝zel bir vas─▒ft─▒r. ─░┼čte Hak Te├ól├ó, Medineli ensar─▒n c├Âmertli─čini ne g├╝zel ├Âv├╝yor:

ÔÇťOnlardan ├Ânce yurdu (MedineÔÇÖyi) haz─▒rlay─▒p ├«m├óna sahip olanlar, kendilerine hicret edenlere sevgi beslerler ve onlara verilenden dolay─▒ nefislerinde bir kayg─▒ duymazlar. ─░htiya├ž i├žinde olsalar dah├« onlar─▒ kendilerine tercih ederler. Her kim de nefsinin h─▒rs─▒ndan (cimrili─činden) korunursa, i┼čte onlard─▒r o kurtulu┼ča erenler.ÔÇŁ

├éyet-i ker├«mede belirtilen gibi hareket edenlere ├óhirette g├╝zel nimetler ve cennet vaÔÇśdedilirken; cimrilik edip kendini ba─č─▒ms─▒z ve ihtiya├žs─▒z sayana da ├óhirette zorluk ve azap g├Âsterilece─či, ba┼čka bir s├╗rede Cen├ób-─▒ Hak kar┼č─▒l─▒kl─▒ bir tablo h├ólinde ┼č├Âyle belirtmektedir:

ÔÇťBundan b├Âyle her kim mal─▒n─▒ hay─▒r yolunda verir ve takv├ól─▒ olursa ve en g├╝zeli tasdik ederse, biz onu en kolay─▒na muvaffak k─▒laca─č─▒z. (Kolay hesap ile cennete girmek gibi refah ve mutluluk yolu olan hay─▒r yoluna haz─▒rlayaca─č─▒z.)

Her kim cimrilik eder kendini muhta├ž g├Ârmezse ve o en g├╝zeli yalanlarsa, onu da en zor ├ók─▒bete haz─▒rlayaca─č─▒z, yuvarland─▒─č─▒ zaman mal─▒ onu kurtaramayacak.ÔÇŁ (el-Leyl, 5-11)

Cimrilik edenler asl─▒nda All├óhÔÇÖ─▒n verdi─činden cimrilik ederler. Bu y├╝zden cimrilik edenlerin bu hareketleri ├žok anlams─▒zd─▒r. Ve cimrilik ettikleri mallar─▒, k─▒y├ómet g├╝n├╝ boyunlar─▒na dolanacakt─▒r. Onun i├žin cimrilikleri, onlar─▒n kendi aleyhlerinedir. ├ç├╝nk├╝ onlar da ┼čunu iyi bilmeliler ki, kendileri de muhta├žt─▒rlar. Ger├žek zengin olan, sadece AllahÔÇÖt─▒r.

Bu hab├«s hareket tedavi edilmez ise ┼čayet, onun tetikledi─či ve yan─▒ ba┼č─▒nda duran israf ortaya ├ž─▒kar. ─░sraf da g├Âsteri┼če, ta┼čk─▒nl─▒─ča, kaynaklar─▒n ve de─čerlerin yersiz ve sorumsuzca t├╝ketilmesine, bencilli─če, kine ve nefrete yol a├žar. Bu y├╝zden ─░sl├óm d├«ni bu iki a┼č─▒r─▒l─▒─č─▒ da yasaklar ve bir├žok mevzuda oldu─ču gibi burada da itidali (orta yolu) ├Â─č├╝tler.

Bu noktada da Cen├ób-─▒ Hak KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖinde ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťHem elini ba─člay─▒p boynuna asma (eli s─▒k─▒ olma), hem de onu b├╝sb├╝t├╝n a├ž─▒p sa├žma ki pi┼čman olur, a├ž─▒k kal─▒rs─▒n.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 29)

Yine ayn─▒ s├╗re-i cel├«lede y├╝ce Rabbimiz ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťAkrabaya hakk─▒n─▒ ver, muhtaca da, yolda kalm─▒┼ča da. Bununla beraber sa├ž─▒p savurma. ├ç├╝nk├╝ sa├ž─▒p savuranlar ┼čeytan─▒n karde┼čleridirler. ┼×eytan ise Rabbine kar┼č─▒ ├žok nank├Ârd├╝r.ÔÇŁ (el-─░sr├ó, 26, 27)

─░tidal (orta yolu) ise y├╝ce Rabbimiz bize ┼č├Âyle tarif ediyor:

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒n ger├žek (has) kullar─▒, harcad─▒klar─▒ zaman ne israf ederler ne de k─▒sarlar. Harcamalar─▒ bu ikisi aras─▒nda orta bir yol olur.ÔÇŁ (el-Furk─ün, 67)

Fed├ók├órl─▒─č─▒, merhameti, di─čerg├óml─▒─č─▒, mahviyeti ve hi├žli─či hayatta fark edip yerine getirebilenlerde, cimrilik ve israf gibi s─▒k─▒nt─▒lar meydana gelmez.

Bir ba┼čka tehlikeli davran─▒┼č olan ihtiras ve h─▒rstan da korunup kurtulmam─▒z gerekmektedir. ─░htiras ve h─▒rs; d├╝nya ve nimetlerine a┼č─▒r─▒ bir ┼čekilde ba─član─▒p sonu gelmeyen arzu duymakt─▒r. ─░nsan─▒n kendini kaybedercesine ┼čiddet ve g├Âz├╝ d├Ânm├╝┼čl├╝kle bir ┼čeyi istemesi, onu elde etmek i├žin her yolu mubah g├Ârmesi, insan kem├ól├ót─▒n─▒n ├žat─▒rdamas─▒ anlam─▒na gelir. Bu durum; ├žo─ču zaman belki bir mesafe al─▒nmas─▒na vesile olabilir, basamaklar─▒ h─▒zl─▒ atlatabilir, ancak bir m├╝ddet sonras─▒nda bu kimseler ├žo─čunlukla tepetaklak giderler ve ellerindekini de kaybederler.

─░nsan─▒n sahip olduklar─▒n─▒n de─čerini bilmesi ve gere─čini yapmas─▒; sahip olmad─▒klar─▒na ula┼čmak i├žin ise kontroll├╝ bir arzu i├žinde olarak, gereken ┼čartlar─▒ yerine getirmesi gerekir. Belli mevkilere, makamlara, madd├« imk├ónlara, ula┼č─▒lmas─▒ zor durumlara g├Âz dikip, ihtirasla ba─čl─▒l─▒k ortaya koymak ├žok ho┼č bir davran─▒┼č de─čildir. Bu durum nefs├ón├« bir z├ófiyettir.

Zaman─▒m─▒z insanlar─▒n─▒n bir├žo─ču; bu noktada kural tan─▒maz bir pl├ónlama yap─▒p, y─▒prat─▒c─▒ bir yar─▒┼ča ├ž─▒k─▒yorlar. Burada da, cimrilik ve israfta oldu─ču gibi ben merkezli bir durum ortaya ├ž─▒k─▒yor. B├Âylece toplumda bencil, en├óniyet sahibi, kibirli ve egoist d├╝┼č├╝nceli insanlar ├žo─čal─▒yor. Bu olumsuz duygular da ulv├« hedeflerin yerine ┼čahs├« arzular─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒na sebep oluyor. Cen├ób-─▒ Hak da bu h├óli sevmiyor.

├ľyleyse cimrilikten, israftan ve ihtirastan kurtulup; Allah ve Ras├╗l├╝ÔÇÖn├╝n t├ólimatlar─▒ ├žer├ževesinde, insanlar─▒ al├žak g├Ân├╝ll├╝l├╝─če, payla┼čmaya, yard─▒mla┼čmaya ve sosyal dayan─▒┼čmaya te┼čvik ederek, bir t├╝r huzur iklimi olarak hayat─▒m─▒za yans─▒tmal─▒y─▒z. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde inanan insanlardan beklenenin ancak bu oldu─čunu belirtip ┼č├Âyle buyurmaktad─▒r:

ÔÇť─░yilik etmek, fenal─▒ktan sak─▒nma hususunda birbirinizle yard─▒mla┼č─▒n. G├╝nah i┼člemek ve d├╝┼čmanl─▒k etmek ├╝zere yard─▒mla┼čmay─▒n.ÔÇŁ (el-M├óide, 2)

─░nsan─▒n, All├óhÔÇÖ─▒n zikriyle me┼čgul olmad─▒─č─▒ zaman h├óli de─či┼čir. D├╝nyaya kar┼č─▒ ihtiras─▒ artar. Yukar─▒daki hatalardan kurtulabilmek i├žin insan daima All├óhÔÇÖ─▒ zikirle me┼čgul olmal─▒d─▒r.

Y├╝ce Rabbimiz c├╝mlemizi r├óz─▒ olaca─č─▒ h├óllerin sahibi eylesin… ├ém├«n…