L├éNE-C├ťD├é KARDE┼×LER─░M─░Z

YAZAR : M├╝cahid BULUT mucahidbulut@yandex.com

m_bulut_yuzakidergisi_nisan2016

1848 ihtil├óli AvrupaÔÇÖy─▒ kas─▒p kavurdu. Onlarca millet, zul├╝m imparatorluklar─▒ Avusturya ve RusyaÔÇÖya isyan etti. ─░syan─▒ bast─▒rma bahanesiyle; Avusturya ve Rusya Balkanlar─▒ kan g├Âl├╝ne ├ževirince, ├Ânce binlerce Macar ve Leh sonras─▒nda Romen, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne iltic├ó etti.

Osmanl─▒ Devleti; kendisine s─▒─č─▒nan bu insanlara ─░sl├ómiyetÔÇÖin ├Â─čretti─či merhamet ve yard─▒mseverlikle, k├╝lt├╝r├╝n├╝n esaslar─▒ndan biri olan misafirperverlikle muamelede bulundu. Kalacak yerleri temin edildi. B├╝t├╝n ihtiya├žlar─▒ kar┼č─▒land─▒. Avusturya ve Rus imparatorluklar─▒ ise vaziyetten hi├ž memnun de─čildi. Israrla bu m├╝ltecilerin iade edilmesini istiyorlard─▒.

Sultan Abd├╝lmecid, m├╝ltecilerin Osmanl─▒ askerinin karde┼čli─čine g├╝venerek iltic├ó ettiklerini belirterek;

ÔÇťBu insanlar─▒ Avusturyal─▒lara veyahut Ruslara teslim etmek canlar─▒n─▒ ├žok b├╝y├╝k tehlikeye atmak demek olup, bu ise y├╝ce Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ┼čan ve ┼čerefine hi├ž yak─▒┼čmayacak bir davran─▒┼čt─▒rÔÇŁ dedi. Bunun ├╝zerine b├╝t├╝n siyas├« m├╝nasebeti kesip sava┼č n├óralar─▒ atmaya ba┼člad─▒lar. Sultan Abd├╝lmecid;

ÔÇťEcd├ód─▒m─▒n alt─▒ y├╝z seneden beri bunca fed├ók├órl─▒klarla muhafaza etti─či him├óyet hakk─▒n─▒ da Avrupa bizden nezÔÇś etmek mi istiyor. Bu hakk─▒ z├óy├« ettikten sonra bana saltanat─▒n dah├« l├╝zumu yoktur.ÔÇŁ

ÔÇťBana s─▒─č─▒nan bir Macar i├žin 50 bin Osmanl─▒ askeri fed├ó ederim, yine iade etmem.ÔÇŁ diyerek m├╝ltecilere kar┼č─▒ bu kararl─▒ ve yard─▒msever tavr─▒n devam edece─čini s├Âyleyince, d├╝nyada o devre ┬źT├╝rk misafirperverli─či┬╗ me┼čhur oldu. ├çe┼čitli ba┼čkentlerde Osmanl─▒ lehine n├╝m├óyi┼čler d├╝zenlendi. Londra sefirimiz ile sokakta kar┼č─▒la┼čan ─░ngiliz gen├žleri, sefirin arabas─▒n─▒n atlar─▒n─▒ ├ž├Âz├╝p sefarete kadar arabay─▒ kendileri ├žekti.

Tarihe ┬źMacar m├╝lteci meselesi┬╗ olarak ge├žen hadise 1853 K─▒r─▒m HarbiÔÇÖne dek s├╝rm├╝┼čt├╝r. Harbin kazan─▒lmas─▒ neticesinde, m├╝ltecilere istedikleri yere gitme mevzuunda serbestlik tan─▒nd─▒. Bir k─▒sm─▒ Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n tavr─▒ndan ├žok etkilenip m├╝sl├╝man olarak AnadoluÔÇÖya yerle┼čmi┼č, kimisi de vatan─▒na geri d├Ânm├╝┼čt├╝r.

Aradan y├╝z seneye yak─▒n bir zaman ge├žer. RusyaÔÇÖn─▒n sadece ismi de─či┼čmi┼č, mez├ólimi devam etmektedir. ─░kinci Cihan HarbiÔÇÖnde Almanlara yard─▒m etmekle itham edilen 407 ├ézer├«2 ├ézerbaycanÔÇÖdaki Sovyet birliklerinden ka├žmay─▒ ba┼čararak I─čd─▒rÔÇÖdaki hudut kap─▒s─▒na yak─▒n yerde bulunan Aras Nehri ├╝zerindeki Boraltan K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝ ge├žerek T├╝rk s─▒n─▒r karakoluna s─▒─č─▒n─▒r. Sovyetler ├ézer├«lerin iadesini talep eder.

Y├╝z sene evvelinde s─▒rf kendi merhametine s─▒─č─▒nd─▒ diye, h─▒ristiyan-Balkan topluluklar─▒ i├žin sava┼ča girmeyi g├Âze alan devletin torunlar─▒, -s├Âzde- milliyet esas─▒na dayanarak kurduklar─▒ idarede; ─▒rk─▒, k├╝lt├╝r├╝, dili ve d├«ni ayn─▒ olan ├Âz be ├Âz karde┼člerini Sovyetlere iade emri verir. S─▒n─▒r karakolu komutan─▒, iade emrine inanamaz. AnkaraÔÇÖdan tekrar cevap ister. Gelen cevap yine ayn─▒d─▒r:

ÔÇť─░ade edin!ÔÇŁ

407 ├ézer├« karde┼čimiz, d├╝┼čmana teslim edildikten hemen sonra askerlerimizin g├Âzleri ├Ân├╝nde kur┼čuna dizilmi┼čtir.

Tarihimizde benzer bir mevzuda hayat bulmu┼č, l├ókin birbirine taban tabana z─▒t iki h├ódiseyi ifade ettik. Bu h├ódiselerin bizde uyand─▒rd─▒─č─▒ tesiri hi├ž akl─▒m─▒zdan ├ž─▒karmadan ┼čimdi d├╝┼č├╝nelim. ├ťlkemizde ┼ču an y├╝z binlerce m├╝lteci var. Devletimiz elinden geldi─čince sava┼čtan, zul├╝mden, ├Âl├╝mden ka├ž─▒p bizim merhametimize s─▒─č─▒nan bu insanlara kucak a├ž─▒yor. Bu insanlar d├Ârt y├╝z k├╝sur sene ayn─▒ bayrak alt─▒nda ya┼čad─▒─č─▒m─▒z dinda┼člar─▒m─▒z. Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖnun emri de a├ž─▒k:

ÔÇťM├╝ÔÇÖminler, ancak karde┼čtir.ÔÇŁ (el-Hucur├ót, 10)

Bug├╝n baz─▒ kesimlerden, yine karde┼člerimize ih├ónet etmek m├ón├ós─▒na gelecek sesler y├╝kseliyor. Neredeyse; ┬źM├╝ltecileri sava┼č─▒n ve zulm├╝n h├╝k├╝m s├╝rd├╝─č├╝ memleketlerine geri g├Ânderelim.┬╗ diyecekler. Oysaki bu fikirleri ortaya atan insanlar─▒n ├žo─ču, y├╝z sene evveline kadar bu topraklarda m├╝lteci idiler. ├çerkez s├╝rg├╝n├╝nde onlarca Kafkas kavmi Osmanl─▒ topraklar─▒na geldi. Balkan sava┼člar─▒ neticesinden milyonlarca m├╝sl├╝man, Balkanlardan AnadoluÔÇÖya g├Â├ž etti. Balkan m├╝ltecilerinin geldiklerindeki h├ólini b├╝y├╝k ┼čair ve mutasavv─▒flar─▒m─▒zdan T├óhiruÔÇÖl-Mevlev├« ┼č├Âyle anlat─▒yordu:

Kim bu b├«├ž├óre? Bizim l├óne-c├╝d├ó karde┼čimiz,
Vatan─▒ndan s├╝r├╝len d├óder-i mihnetke┼čimiz.
Niye karde┼č├že onun yoktur elinden tutan─▒?
Koptu mu yoksa g├Ân├╝llerde uhuvvet damar─▒?
M├╝sl├╝manl─▒k bize karde┼čli─či ├Â─čretmedi mi?
Hükmü, ezhânımıza yoksa ki yer etmedi mi?
ÔÇťSiz Bana yard─▒m edin, Ben de size eyleyeyim!ÔÇŁ3
Diyerek etmededir Hak, bize bir emr-i m├╝him.
Nusret istersek e─čer, H├ól─▒kÔÇÖa nusret edelim.
Halk-─▒ muht├óc─▒ i├žin y├óni i├ónet edelim.
Acımak nâil-i rahm olmayı intâc eyler,
Bunu bizzât beyân eylemede Peygamber:
ÔÇťAc─▒y─▒n ki, ac─▒s─▒nlar size de.ÔÇŁ 4 emri ile,
Merhamet hissini tâlîm ediyor ümmetine.
Hadi ey ├╝mmet-i merh├╗me-i rahmet-meÔÇÖm├╗r,
Verelim, kesb edelim biz de cezâ-yı mevfûr.
B├Âyle bir demde yak─▒┼čmaz ki bak─▒p g├Âz yumal─▒m,
Merhamet eyleyelim, sonra da rahmet umal─▒m.

O m├╝ltecilere halk─▒m─▒z merhamet kuca─č─▒ a├žt─▒. O insanlar da; bu vatan─▒n ├Âz be ├Âz ├žocuklar─▒, bizim de karde┼člerimiz oldular. ├çanakkaleÔÇÖde, SakaryaÔÇÖda, KoreÔÇÖde, K─▒br─▒sÔÇÖta bizimle beraber omuz omuza sava┼čt─▒lar.

┼×imdi yine merhametimize muhta├ž karde┼člerimiz var. ┼×airin dedi─či gibi;

B├Âyle bir demde yak─▒┼čmaz ki bak─▒p g├Âz yumal─▒m.

İlâhî emre kulak verip;

Merhamet eyleyelim, sonra da rahmet umal─▒m.

Bu bizim ayn─▒ zamanda hem ecd├ód─▒m─▒za hem de yar─▒n─▒m─▒za kar┼č─▒ olan mesÔÇÖ├╗liyetimizdir. Boraltan K├Âpr├╝s├╝ h├ódisesi maalesef tarihimize kara bir leke olarak ge├žmi┼čtir. Bu meseleyi anlatan ├ézer├« a─č─▒t─▒;

Boraltan bir k├Âpr├╝, a┼čar ge├žer ArasÔÇÖ─▒,
Yu─čsan Aras suyuyla, ├ž─▒kmaz y├╝z├╝n karas─▒.
diyerek ba┼člar.

Biz gelece─če dair umutlar─▒m─▒z─▒ koruyarak, karde┼člerimize sahip ├ž─▒kamaman─▒n y├╝z karas─▒ndan kurtulmay─▒ dileyerek, yaz─▒m─▒z─▒ H├óce Musa TOPBA┼× -kuddise sirruh├╗-ÔÇÖnun; ÔÇťNe mutlu y├╝z ak─▒ ile ├óhirete g├Â├žebilene.ÔÇŁ s├Âz├╝yle bitirelim.
_______________________________
1 Yuvas─▒ndan ayr─▒ d├╝┼čm├╝┼č.
2 Kaynaklarda 146 ile 446 aras─▒nda farkl─▒ rakamlar ge├žmektedir.
3 Bkz. Muhammed, 7
4 Bkz. Ebû Dâvud, Edeb, 58