Zerresi Cennete Mâni: KİBİR

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

hatice_kubra_ergin_yuzakidergisi_kas─▒m2015

Televizyon dizilerinin ahl├ók├« tahribat─▒ ├╝zerine bir├žok yaz─▒lar yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Hay├ó duygusunu a┼č─▒nd─▒ran, hass├ósiyetleri k├Ârelten, aile hayat─▒m─▒za uygun olmayan senaryolar; genellikle dizilerin ilk akla gelen tahribat─▒d─▒r. B├Âyle sahnelere yer vermeyen ├že┼čitleri ise zarars─▒z tel├ókki edilerek seyredilir.

H├ólbuki bu ├že┼čit diziler de hi├ž fark─▒nda olmad─▒─č─▒m─▒z bir├žok tahribat yapmaktad─▒r. Mesel├ó; sempatik g├Âsterilen karakterler vas─▒tas─▒yla yalan s├Âylemeyi, ikiy├╝zl├╝l├╝k yapmay─▒, fevr├« ve hiss├« davranmay─▒ normalle┼čtirmeleri gibi… En sinsi tehlike ise, hemen hemen b├╝t├╝n medya yap─▒mlar─▒n─▒n kibri ve sayg─▒s─▒zl─▒─č─▒ normalle┼čtirmesidir.

Bat─▒l─▒ bir e─čitimci diyor ki:

ÔÇť├çocuklar─▒n zihni s├╝nger gibidir; etraflar─▒ndaki k├╝lt├╝r atmosferini emer.ÔÇŁ

Bu s├Âz├╝ m├╝┼čahhas ├Ârneklerle a├ž─▒klamak gerekirse; mesel├ó bir Hintlinin ├žocu─ču etraf─▒nda olup bitenleri takip edebilecek bir ya┼ča geldi─či zaman bakar ki, annesi zaman zaman tap─▒na─ča gidiyor; oradaki ├ž─▒ng─▒ra─č─▒ ├žal─▒yor, sonra y├╝ksek sesle bir ┼čeyler s├Âyl├╝yor. Ard─▒ndan bir dilek putu sat─▒n al─▒p, b├╝y├╝k putun ├Ân├╝ne koyuyor. Sonra eve gelip, bu yapt─▒klar─▒n─▒ anlat─▒yor. ├çocuk bu manzaradan ┼čunu anlayacakt─▒r; bir il├óh var, tap─▒na─č─▒ndan ├ž─▒km─▒yor, ├ž─▒ng─▒rak ├žal─▒narak dikkati ├žekilmezse kendisini ziyarete gelene d├Ân├╝p bakm─▒yor, ├Ân├╝ne dilek putu konmazsa kendisinden ne istendi─čini anlam─▒yor. Ama nedense o dile─či yerine getirebilece─čine inan─▒l─▒yor. ├çocuk; akl─▒n─▒ uyaran bir e─čitim olmad─▒k├ža bu manzaray─▒ tenkit etmez, ├Âylece kabullenir.

Bunun benzeri olarak bir Avrupal─▒n─▒n ├žocu─ču d├╝nyaya g├Âz├╝n├╝ a├žar, bakar ki anne-babas─▒ her sabah i┼če gidiyor, istedikleri ┼čeyler i├žin ├žal─▒┼č─▒yorlar. Yani bu d├╝nyada yap─▒lacak tek i┼č bu ve hayat─▒ bu ┼čekilde ya┼čamak normal. B├╝t├╝n g├╝n televizyonda g├Ârd├╝─č├╝ ki┼čiler de ├Âyle. B├╝t├╝n istedikleri para ve paran─▒n sat─▒n alabilece─či ┼čeyler. Ya para kazanmaya ├žal─▒┼č─▒yorlar veya bunun i├žin su├ž i┼čliyorlar. Kanun adamlar─▒na yakalanmak d─▒┼č─▒nda kimseden ├žekinmiyorlar, utanm─▒yorlar, korkmuyorlar. Yani sayg─▒ duyacak veya utanacak kimse yok.

Bir m├╝sl├╝man─▒n ├žocu─ču da benzer durumdad─▒r. Bakar ki; her g├╝n annesi g├╝nl├╝k i┼člerle me┼čgul, babas─▒ para kazanmakla. Ama ├žocuk b├╝y├╝d├╝k├že bir ┼čeyi fark eder; annesiyle babas─▒ en az─▒ndan g├╝nde birka├ž kere durup y├╝zlerini k─▒bleye d├Ând├╝r├╝yor, g├Âr├╝nmez bir il├óha f─▒s─▒ldayarak ib├ódet ediyorlar. Demek ki o il├óh onlar─▒ her yerde g├Âr├╝yor, duyuyor. Sonra OÔÇÖnun ├Ân├╝nde boyun e─čiyorlar. Demek ki o il├óha sayg─▒ duyuyorlar. Kimsenin g├Ârmedi─či yerde AllahÔÇÖtan korkuyorlar, g├╝nah diye baz─▒ ┼čeyleri yapm─▒yorlar, sevap diye baz─▒ ┼čeyleri yap─▒yorlar. Bir ay boyunca g├╝nd├╝zleri a├ž kal─▒yorlar, masraf ederek ve zahmet ├žekerek kurban kesiyorlar.

├çocuklar─▒n ├žo─ču Allah hakk─▒nda soru sormaz, ├ž├╝nk├╝ anne-babalar─▒n─▒n hayat─▒nda g├Ârd├╝kleri manzaradan anlamas─▒ gerekeni anlarlar. Ya ├žocuk anne-baban─▒n hayat─▒nda All├óhÔÇÖa kar┼č─▒ sayg─▒, sevgi ve itaati g├Âr├╝r ve sorular─▒n─▒n cevab─▒n─▒ al─▒r. Yahut da anne-baban─▒n hayat─▒nda AllahÔÇÖa dair hi├žbir ┼čey g├Ârmedi─či i├žin zihnindeki sayg─▒, sevgi ba─čl─▒l─▒k ve benzeri duygular uyar─▒lmaz, soru sormaya ihtiya├ž duymaz.

M├╝sl├╝man ├žocuk; anne-babas─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ hayata bak─▒nca ona ├Â─čretmeye ├žal─▒┼čt─▒klar─▒; ┬źsorumlu bir kul oldu─čunu┬╗ g├Ârerek ├Â─črenir. Ancak b├╝y├╝d├╝k├že kafas─▒ kar─▒┼č─▒r:

ÔÇťTelevizyondaki adamlar neden bunlar─▒ yapm─▒yor?ÔÇŁ

Onlar sanki hi├ž kimse onlar─▒ g├Ârm├╝yormu┼č gibi ya┼č─▒yorlar. Onlar kimseye boyun e─čmiyor, itaat etmiyor, korkmuyor, ├žekinmiyorlar. Hangisi do─čru?

Anne-babas─▒nda g├Ârd├╝─č├╝ boyun e─či┼č ve itaat onlarda yok. Aksine son derece kibirliler. All├óhÔÇÖa kar┼č─▒ sayg─▒lar─▒ olmad─▒─č─▒ gibi, mesel├ó ya┼č├ža kendinden b├╝y├╝k ki┼čilere kar┼č─▒ da sayg─▒lar─▒ yok. Dizilerdeki kad─▒nlar─▒n kocas─▒na, ├žocuklar─▒n babas─▒na, ├Â─črencinin ├Â─čretmenine kar┼č─▒ tav─▒rlar─▒ sayg─▒dan uzak…

├çizgi filmlerdeki anne-babalar ├žocuklar─▒n hizmetk├ór─▒ gibi. ├çocuklar ise ├ós├«, sert ve kaba. Anne-babalar hakl─▒ bir uyar─▒da bulunmaya ├žekinirken, ├žocuklar haklar─▒n─▒ (!) ve ├Âzg├╝rl├╝klerini savunmakta pek c├╝retk├ór.

Bizim ├žocuklu─čumuzda devlet televizyonu, Amerikan sinemas─▒ ve televizyonlar─▒ndan haz─▒r ald─▒─č─▒ filmleri yay─▒nlard─▒. Onlarda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z; anne-babas─▒na ismiyle hitap eden, ├ós├« ve terbiyesiz ├žocuklar─▒n ad─▒ h─▒ristiyan ad─▒yd─▒, s├«m├ós─▒ bat─▒l─▒ ─▒rklar─▒n s├«m├ós─▒yd─▒. ┼×imdilerde ise yerli ├╝r├╝nler ├žo─čunlukta, onlar─▒n ├žocuk ve gen├žlere ┬ź├Ârnek olma┬╗ tehlikesi ├žok daha b├╝y├╝k.

Zaten ├žocuklar─▒m─▒z─▒n kibirlenmeleri i├žin b├╝t├╝n ┼čartlar mevcut. Modern zamanlarda ├žocuklar; tabiat─▒n i├žinde ya┼čanan zahmetlerden ve acziyetten uzak, rahat bir hayat i├žinde ya┼č─▒yorlar. Ne dizlerine kadar kara bata ├ž─▒ka okula gidiyorlar, ne k─▒zg─▒n g├╝ne┼č alt─▒nda ot yoluyorlar. B├╝t├╝n nimetler k├╝lfetsiz olarak ├Ânlerine geliyor. Hi├žbir ┼čeyin de mahrumiyetini ├žekmiyorlar.

Ge├žti─čimiz Kurban Bayram─▒ÔÇÖnda bir delikanl─▒n─▒n babas─▒na ┼č├Âyle s├Âylendi─či kula─č─▒ma ├žal─▒nd─▒:

ÔÇť├ľf, kesim yeri ne fena kokuyordu. Sak─▒n ─▒srar etme, bir daha kesinlikle gitmem!ÔÇŁ

Acaba bu delikanl─▒ eti ancak Kurban Bayram─▒ÔÇÖnda yiyebiliyor olsayd─▒ b├Âyle der miydi? V├╝cudunun protein ihtiyac─▒n─▒ alacak kadar bol bol et yiyebilmek i├žin Kurban Bayram─▒ÔÇÖn─▒ g├Âzleyen eski ├žocuklar b├Âyle ┼čik├óyet ediyor muydu?

─░mk├ónlar ├Âylesine bol ki; annesin pi┼čirdi─či yeme─či be─čenmeyip taba─č─▒nda b─▒rakt─▒─č─▒ gibi, babas─▒ndan kopard─▒─č─▒ har├žl─▒kla ald─▒─č─▒ hamburgeri bile bitirmeye l├╝zum hissetmiyor; birka├ž ─▒s─▒r─▒ktan sonra b─▒rak─▒yor. Nas─▒l olsa yokluk g├Ârmemi┼č, g├Ârmeyece─činden de emin. Bu nimetler ├Ân├╝ne nas─▒l geliyor diye hi├ž d├╝┼č├╝nm├╝yor.

─░nternet sitesinde gen├žler, b├╝y├╝klere sayg─▒ g├Âstermenin sa├žmal─▒─č─▒ (!) ├╝zerine konu┼čuyorlar:

ÔÇťNeden otob├╝ste ya┼čl─▒lara yer verecekmi┼čiz? S─▒rf bizden ├Ânce do─čmu┼č diye niye cevap vermeyecekmi┼čiz, niye sayg─▒ g├Âsterecekmi┼čiz?ÔÇŁ

Eski insanlar belki bunu sorgulam─▒yorlard─▒, belki de bunun gereklili─či ├╝zerinde tefekk├╝r edebiliyorlard─▒. Senden ├Ânce do─čmu┼č, o neslin eme─či sayesinde; senin annen huzur ve emniyet i├žinde sana bakt─▒, b├╝y├╝tt├╝. Sokaklar─▒nda gezen polisin, s─▒n─▒rda bek├žilik eden askerin, tarladan ter i├žinde mahs├╗l kald─▒ran k├Âyl├╝n├╝n, gece boyunca direksiyon sallayan ┼čof├Âr├╝n ve daha sayamayaca─č─▒m─▒z kadar ki┼činin senin yeti┼čmende eme─či var. Onlar hel├ól lokma kazanmak i├žin emek verdi, All├óhÔÇÖa sayg─▒ ile itaat ettiler de biz de emniyet ve refah i├žinde ya┼čay─▒p bu g├╝nlere geldik.

E─čer ├╝zerimizdeki b├╝t├╝n emekler i├žin tek tek te┼čekk├╝r etmemiz gerekseydi, topraktaki ├ž├╝r├╝k├ž├╝l bakterilerin eme─čine te┼čekk├╝r etmeye bile yeti┼čemezdik. Onlar olmasa d├╝nya nas─▒l bir yer olurdu? Biz ise toprak diyerek ├╝st├╝ne bas─▒p ge├žiyoruz.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťBiz; em├óneti g├Âklere, yere ve da─člara teklif ettik de onlar onu y├╝klenmek istemediler, ondan ├žekindiler. Onu insan y├╝klendi. ├ç├╝nk├╝ o ├žok zalimdir, ├žok cahildir.ÔÇŁ (el-Ahz├ób, 72) buyuruluyor.

Bizim ak─▒ls─▒z, ┼čuursuz g├Ârd├╝─č├╝m├╝z cans─▒z maddeler; asl─▒nda bizden daha hikmetle hareket edip, ├žekingen duran, All├óhÔÇÖa itaatten ├ž─▒kma tehlikesine girmeyi g├Âze almay─▒p emniyette kalan varl─▒klar. B├╝t├╝n bu varl─▒klar, her ┼čey, yaratan Rabbine tev├ózu ile itaat ediyor da bu sayede hayat─▒m─▒z─▒ s├╝rd├╝r├╝yoruz. Nas─▒l olur da minnetsizce ge├žip gideriz?

Onlara tek tek te┼čekk├╝r edemeyiz, l├╝zum da yok; ama onlar─▒ bize hizmet ettiren RabbimizÔÇÖe sayg─▒yla itaat edersek, biz de bu g├╝zel nizamda kendi ├╝st├╝m├╝ze d├╝┼čeni yapm─▒┼č oluruz.

Tev├ózu; sadece huylardan bir huy de─čil, bizim d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝m├╝z ve medeniyetimizin bel kemi─či.

─░nsan; ge├žmi┼čini, gelece─čini ve i├žinde bulundu─ču andaki muhta├ž ve korkulu h├ólini d├╝┼č├╝nse asla kibirlenemez. Kibir, kendi hakikatinden gaflettir. Hatt├ó kibir tamamen sahte bir duygu, bir maskedir. Firavun cenazelerinin y├╝z├╝ne tak─▒lan metal maskeler gibi, alt─▒ndaki zavall─▒l─▒─č─▒ gizleyen bir sahte g├Âr├╝nt├╝.

Kibirlenen ki┼čilerin kalbi, m├╝tev├óz─▒ ki┼čilerden ├žok daha zelil ve peri┼čand─▒r; ├ž├╝nk├╝ onlar ger├žek y├╝zlerini gizlemek zorundad─▒rlar. T├╝kettikleri markalardan, kartvizitlerinde yazan unvandan, bak─▒ml─▒ ve modaya uygun d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼člerinden edindikleri maskeler d├╝┼č├╝verse alt─▒ndan bir zavall─▒ ├ž─▒kar.

Kibirlerine dayanak yapt─▒klar─▒; servetleri, ┼č├Âhretleri, makamlar─▒, kariyerleri hatt├ó sadece i┼člerini kaybetmemek ad─▒na bile her t├╝rl├╝ dalkavuklu─ču yapabilirler bu y├╝zden. Bu sebeple de hi├žbir zaman ┼čerefli, aziz ve y├╝ce ahl├ókl─▒ olamazlar.

Tev├ózu ile vakar─▒n birbirini destekleyen bir yan─▒ vard─▒r; kullu─čuyla bar─▒┼č─▒k, muhta├žl─▒─č─▒n─▒ itiraftan lezzet alan, di─čer kullar aras─▒na kar─▒┼č─▒p kaybolmaktan hi├ž rahats─▒zl─▒k duymayan bir insan olmak son derece huzurlu bir h├óldir. Bu huzuru bozacak hi├žbir endi┼čeye de mahal yoktur.

├ç├╝nk├╝ kulu oldu─ču Z├ót ├Âyle keremlidir ki, kullu─čunda ne kadar kusuru ve kabahati olsa da OÔÇÖnun ma─čfiretinden ├╝midini kesmez. B├╝t├╝n al─▒┼čveri┼či O Z├ót ile olan ki┼činin ba┼čkalar─▒yla hi├žbir al─▒p veremedi─či yoktur. B├Âyle olunca da tev├ózuunu da ispatlamak zorunda de─čildir, vakar─▒n─▒ da.

Tabi├« bir h├ól i├žindedir. ─░├ži d─▒┼č─▒ birdir. Sakin ve ├óhenkli bir duygu h├óline sahiptir. B├╝t├╝n k├óinat ile, hayat ile, ├Âl├╝m ile, zay─▒fl─▒kla, kuvvetlilikle bar─▒┼č─▒k olma h├óli. Silm ve ─░sl├óm h├óli…