GEN├çL─░K ve POP├ťLER K├ťLT├ťR

YAZAR : Enver Osman KAAN enoskaan@hotmail.com

enver-osman-kaan-yuzakidergisi-haziran2015

─░nsano─člunun yarat─▒lma gerek├žesi kul olmakt─▒r. Kul olmak; insan─▒n yerini, de─čerini, haddini bilmesidir. All├óhÔÇÖ─▒ bilmesi de buna ba─čl─▒d─▒r. Kendini bilmeyen YaratanÔÇÖ─▒n─▒ ne bilsin. Zaten YaratanÔÇÖ─▒n─▒ bilmeyenler hep kendini bilmeyenlerdir. O h├ólde insan; kendini bilmeli, fizik├« ve r├╗h├« ├Âzelliklerini tan─▒mal─▒d─▒r.

─░nsano─člu d├╝nyaya bebek olarak gelir ve ya┼čad─▒─č─▒ s├╝rece, farkl─▒ merhalelerden ge├žer. ─░nsan─▒n ge├žirdi─či merhaleler; tuf├╗let (├žocukluk d├Ânemi), ┼čeb├óbet (gen├žlik d├Ânemi), k├╝h├╗let (olgunluk d├Ânemi) ve ┼čeyh├╗het (ya┼čl─▒l─▒k d├Ânemi) olarak say─▒labilir. Konu gen├žlik oldu─ču i├žin; ilk iki merhale hakk─▒nda bilgi verece─čim, sonra as─▒l konuya ge├žece─čim.

├çOCUKLUK D├ľNEM─░

0-2 ya┼č aras─▒ ├ža─č, insan─▒n bebeklik veya s├╝t ├žocuklu─ču ├ža─č─▒d─▒r. Bu d├Ânem; ├žocuklar─▒n b├╝y├╝me ve konu┼čma gibi iki ├Ânemli kabiliyeti kazan─▒p, kendisini ispata ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ sa├ódet d├Ânemidir.

3-6 ya┼č aras─▒ ise, ilk ├žocukluk veya okul ├Âncesi ├ža─čd─▒r. Bu d├Ânemde ├žocuklar; d├«n├« nitelikli s├Âzlerle, heyecanlarla, sevgi veya korkularla ilgilenmeye ba┼člarlar. ├çocuklar, bu d├Ânemde telkin almaya ├žok m├╝saittirler. ├ľzellikle 4. ya┼čta hayaller g├╝├žlenmeye ba┼člar. Bazen hayaller ile ger├žekleri birbirlerine de kar─▒┼čt─▒rabilirler. Yine bu d├Ânemde d├«n├« duygu ve d├╝┼č├╝nce uyan─▒r ve konu ile ilgili sorular sormaya ba┼člarlar.

6-12 ya┼č aras─▒ ise son ├žocukluk veya temel e─čitim ├ža─č─▒d─▒r. Bu d├Ânemde be┼č duyu dedi─čimiz; g├Ârme, i┼čitme, dokunma, tat ve koku alma duyular─▒ tamamlanm─▒┼č, okuma ve ├Â─črenmeye haz─▒r h├óle gelmi┼čtir. Bu arada beden├«, zihn├«, sosyal, r├╗h├«, harek├« (psikomotor) geli┼čimi de yeterince tamamlanm─▒┼čt─▒r. Art─▒k kendilerine verilecek birtak─▒m bilgileri almaya ve ├Â─črenerek benimsemeye haz─▒r vaziyete gelmi┼čler demektir.

├ľzellikle 7 ya┼č─▒ndaki ├žocuk ferd├« farklar da g├Âstermeye ba┼člar. 7 ile 10 ya┼č aras─▒ ise ahl├ók─▒n istikrarl─▒ bir h├ól almas─▒na yard─▒m edecek d├«n├« geli┼čmenin meydana geldi─či y─▒llard─▒r. Onun i├žin Allah Ras├╗l├╝ -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇť├çocuklar─▒n─▒z yedi ya┼č─▒na gelince onlara namaz─▒ ├Â─čretin, on ya┼č─▒na gelince ise namaz konusunda onlar─▒ e─čitin.ÔÇŁ1 buyurmu┼čtur.

On ya┼č─▒ndan ├Ânce ├žocuklara namaz al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒n kazand─▒r─▒lmas─▒ gerekti─či hususu, ├žocuklar─▒n on ya┼č─▒na kadar telkine a├ž─▒k olmas─▒ndand─▒r. Bu ya┼čtan sonra ├žocuklara; ÔÇťYap!ÔÇŁ veya; ÔÇťYapma!ÔÇŁ demek itici gelebilir.

GEN├çL─░K D├ľNEM─░

Ergenlik ├ža─č─▒ da denilen bu ├ža─č, 13-19 ya┼č2 aras─▒d─▒r. Bu d├Ânemde gen├žler; somut, soyut hemen her i┼či rahatl─▒kla kavrama, zihn├« ve beden├« bir├žok i┼či kendi kendilerine yapabilme seviyesine gelmi┼člerdir. Onlar yeterince sosyalle┼čmi┼č ve toplumun bir├žok de─čerlerini benimseyerek kendilerine mal etmi┼člerdir. Onlar─▒n hiss├« geli┼čimleri de yeterince geli┼čmi┼č ve olgunla┼čm─▒┼čt─▒r.

Bu d├Ânemdeki en ├Ânemli geli┼čme, cins├« y├Ândendir. Bu b├╝l├╗─č devresidir. K─▒zlarda 13, erkeklerde ise 14-15 aras─▒d─▒r. Hassas olan bu d├Ânemde gen├žler; sadece fizik├« a├ž─▒dan de─čil ayn─▒ zamanda r├╗h├« ve hiss├« a├ž─▒dan da ├žok etkilenirler ve h─▒zl─▒ bir de─či┼čime u─črarlar.

Nihayet; ortalama olarak k─▒zlar 18, erkekler ise 19 ya┼člar─▒na geldiklerinde, cins├« geli┼čimlerini tamamlayarak olgunlu─ča ilk ad─▒mlar─▒n─▒ atm─▒┼č olurlar. Beden├«, r├╗h├«, sosyal ve harek├« y├Ânlerden de geli┼čmelerini yeterince tamamlam─▒┼č olan gen├žler, art─▒k yeti┼čkin birer insan g├Âr├╝n├╝m├╝ndedirler.

GEN├çL─░─×─░ TEHD─░T EDEN POP├ťLER K├ťLT├ťR

T├╝rkiye ─░statistik Kurumu (T├ť─░K)3 verilerine g├Âre 2012 y─▒l─▒ sonu itibar─▒yla T├╝rkiye n├╝fusunun y├╝zde 16,6ÔÇÖs─▒n─▒ gen├žler olu┼čturuyor. Buna g├Âre 75 milyon 627 bin 384 ki┼či olan n├╝fusun 12 milyon 591 bin 641 ki┼čisi gen├žtir.

Siyaset, Ekonomi ve Toplum Ara┼čt─▒rmalar─▒ Vakf─▒ (SETA)4 ayn─▒ y─▒lda 10 bin 174 gencin kat─▒l─▒m─▒yla yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmada, % 56,8 oran─▒nda gen├žlerin bo┼č zamanlar─▒nda en s─▒k yapt─▒klar─▒ faaliyetin, televizyon izlemek oldu─čunu tespit etmi┼čtir. Gen├žlerin % 35,7ÔÇÖsi sigara i├žti─čini belirtmi┼čtir. Alkoll├╝ i├žki kullanma oran─▒ ise, % 21,7 olarak verilmektedir. ┼×ans oyunu oynayanlar─▒n oran─▒n─▒n da bu civarda oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Uluslararas─▒ Politik ve Stratejik Ara┼čt─▒rmalar Merkezinin (UPSAM)5 2006 y─▒l─▒n─▒n Haziran ay─▒nda Lise I-II-III. s─▒n─▒flar─▒n kat─▒ld─▒─č─▒ 1850 denek ├╝zerinde yapm─▒┼č oldu─ču anketin sonu├žlar─▒ ise ┼č├Âyleydi. Gen├žlerin % 72ÔÇÖsi sigara i├žiyor, % 66ÔÇÖs─▒ alkol kullan─▒yor ve % 26ÔÇÖs─▒ uyu┼čturucu madde kullan─▒yor.

─░statistiklerde verilen bilgiler, gen├žlerin ger├žek durumunu ne kadar yans─▒t─▒yor bilmiyorum ama tablo fena g├Âz├╝km├╝yor. Hatt├ó eskiye nazaran gen├žlerin durumunun daha iyi oldu─ču s├Âylenebilir.

Bu sonu├žlarda; millet olarak ├Âze d├Ânme irademizi, kararl─▒ olarak ortaya koymam─▒z─▒n etkisi b├╝y├╝kt├╝r. Ancak kitle ileti┼čim ara├žlar─▒n─▒n ├žo─čalmas─▒, internet yoluyla sosyal medya ortamlar─▒n─▒n artmas─▒; ├Âz de─čerlerimizi ve k├╝lt├╝r kodlar─▒m─▒z─▒ savunmas─▒z b─▒rakmakta ve yabanc─▒ k├╝lt├╝r├╝n tehdidi alt─▒na sokmaktad─▒r. Bu tehditlerden korunman─▒n ├žaresi ┼čuurlanmak ve gen├žlerimizi ┼čuurland─▒rmakt─▒r.

Bu ba─člamda bizi ba─čl─▒ oldu─čumuz k├Âk de─čerlerimizden uzakla┼čt─▒racak en b├╝y├╝k tehdit pop├╝ler k├╝lt├╝rd├╝r. Pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n ne oldu─čunu anlayabilmemiz i├žin ├Ânce k├╝lt├╝r├╝n ne oldu─čunu hat─▒rlamakta fayda vard─▒r.

K├╝lt├╝r; ├žok k─▒sa ifadesiyle bir halk─▒n ya┼čama tarz─▒d─▒r. Maksad─▒ daha rahat anlatma bak─▒m─▒ndan Arap├ža kar┼č─▒l─▒─č─▒ olan hars (ěşě▒ěź) kelimesinden yola ├ž─▒kmak istiyorum. ÔÇťHarsÔÇŁ ekin anlam─▒na gelmektedir. Dolay─▒s─▒yla k├╝lt├╝re ekin diyebiliriz. Pop├╝ler k├╝lt├╝r ise, bu ekinin aras─▒nda ├ž─▒kan yabanc─▒ ve hatt├ó istenmeyen otlard─▒r. Bu bak─▒mdan k├╝lt├╝rde yerlilik, pop├╝ler k├╝lt├╝rde ise yabanc─▒l─▒k vard─▒r.

K├╝lt├╝r├╝ yerli yapan; o toplumun dilinin, tarihinin ve d├«ninin bulu┼čma yeri olmas─▒d─▒r. Pop├╝ler k├╝lt├╝r ise ithaldir, bat─▒dan bize gelmektedir ve bat─▒da h├ókim olan kapitalist ve materyalist hayat felsefelerinin ├Âzelliklerini ta┼č─▒maktad─▒r. Bat─▒ tarz─▒ hayat felsefeleri ise ┼čehvete dayal─▒ cins├«lik ve e─členceye dayal─▒ ┼čiddet unsurlar─▒n─▒ i├žermektedir.

Pop├╝ler k├╝lt├╝r dedi─čimiz yabanc─▒ k├╝lt├╝r├╝n, yerli k├╝lt├╝re s─▒zmak i├žin kulland─▒─č─▒ en ├Ânemli vas─▒talar─▒ndan biri m├╝zik, di─čeri ise futboldur.

M├╝zik ve futbol, insanlar─▒n iyi vakit ge├žirmelerini sa─člar ama ayn─▒ zamanda onlar─▒ ba─č─▒ml─▒ yapar. Bu iki ara├žta d├╝┼č├╝nme, de─čerlendirme ve se├žme de─čil; ho┼članma, iyi vakit ge├žirme s├Âz konusudur. Bu ise ki┼čiyi kendisine ve etraf─▒na yabanc─▒la┼čt─▒r─▒r, ger├žek d├╝nyadan uzakla┼čt─▒r─▒r.

M├╝zik; gen├žlerin estetik zevklerini geli┼čtirme ve r├╗h├« y├Ânden y├╝celmelerine hizmet etmek gayesi g├╝der, fakat manzara her zaman da bu kadar iyimser de─čildir. G├╝n├╝m├╝zde yap─▒lan m├╝ziklerin ├žo─ču; gen├žlerin i┼čtah ve arzular─▒na seslenmekte (hedonizm), ├žo─ču zaman -maalesef- karamsar, kaderci, isyank├ór, bencil bir d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝ telkin etmektedir.

Ara┼čt─▒rmalar; bu t├╝r m├╝zik dinleyen gen├žlerin uyu┼čturucu ve alkol kullan─▒m─▒n─▒n artt─▒─č─▒n─▒, menf├« duygular─▒n─▒n harekete ge├žti─čini, sald─▒rganl─▒k d├╝zeyinin y├╝kseldi─čini ve yine baz─▒lar─▒n─▒ depresyona soktu─čunu g├Âstermektedir.

Bu t├╝r m├╝zik yapanlar ise; gen├žlerin ba─čland─▒klar─▒ birer model, hayranl─▒kla benzemeye ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ ufuk ┼čahsiyet konumundad─▒r. Gen├žler; bu kimselerin konserlerinde mistik vecd i├žinde kendilerinden ge├žiyor, ├ž─▒lg─▒nca sevgi g├Âsterilerinde bulunuyor hatt├ó maraz├« bir co┼čku ile kendilerini tahrip edenler bile ├ž─▒k─▒yor.

Futbol ise, centilmenlik ve karde┼č├že yar─▒┼čma duygusunu geli┼čtirme iddias─▒ ta┼č─▒r ama ├žo─ču zaman derin d├╝┼čmanl─▒klar ve fanatizmler ├╝retebilir.

Pop├╝ler k├╝lt├╝r, sanal ger├žeklik ├╝zerinden hayali bir d├╝nya sunar. Ge├žici mutluluklar kurar. Bu mutluluklar─▒; televizyon, internet gibi modern ileti┼čim ara├žlar─▒ ile pazarlar. Di─čer ara├žlar ise markalar, imajlard─▒r.

Ger├žekte bu ara├žlar─▒n hedefi; insanlar─▒ ayn─▒ ┼čeylerden zevk alan bir kitle h├óline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝p, ├╝r├╝nlerin rahat├ža sunulaca─č─▒ bir pazar h├óline getirmek, t├╝ketim ve israf ekonomisini k├Âr├╝klemektir.

Yemek k├╝lt├╝r├╝m├╝ze s─▒zmaya ├žal─▒┼čan h─▒zl─▒ yeme (fast-food) al─▒┼čkanl─▒klar─▒ da pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n bize bir ÔÇťarma─čan─▒d─▒rÔÇŁ. H─▒zl─▒ ya┼čamak (fast-life) i├žin bu gereklidir denir. H├ólbuki h─▒zl─▒ yemek, beraberinde beslenme bozuklu─čunu, h─▒zl─▒ ya┼čamak ise dikkat eksikli─čini getirir. Her ikisi de sa─čl─▒ks─▒z bir hayat demektir. Yerli k├╝lt├╝rde ise yeme─čin iyisi yava┼č yava┼č pi┼čenidir. ├çay─▒n iyisi ├óheste ├óheste kaynayan─▒d─▒r. Nitekim kahveyi de biz, a─č─▒r a─č─▒r i├žeriz.

Pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n malzemesi hayal, y├Ântemi ise sansasyon ve manip├╝l├ósyondur. Pop├╝ler k├╝lt├╝r├╝n servis edildi─či paparazzi programlar─▒nda; gen├žlerin r├╝yalar─▒n─▒ s├╝sleyen kad─▒n ve erkek sanat├ž─▒lar─▒n, mankenlerin, sporcular─▒n, ├╝nl├╝lerin ├Âzel hayatlar─▒ en mahrem yerleri ile sunulurken; a┼čk, evlilik, dostluk, sad├ókat, iffet, namus, hay├ó gibi de─čerlerin ├Ânemi g├Âzden d├╝┼č├╝r├╝lmektedir.

K─▒sacas─▒ pop├╝ler k├╝lt├╝r; ergenlikteki kimlik ve ki┼čilik aray─▒┼č─▒na kaynak olan, gen├ž insan─▒n y├╝celmesine ve olgunla┼čmas─▒na hizmet eden yerli k├╝lt├╝r├╝n tam kar┼č─▒t─▒d─▒r. Medeniyetimizin i├žine s─▒zmaya ├žal─▒┼čan bir mikrop gibidir.

Bu k├╝lt├╝r├╝n olumsuz y├╝z├╝, ortalama g├╝nde 3-5 saatini televizyon veya internet ba┼č─▒nda ge├žiren gen├žleri etkilemektedir. ├ç├╝nk├╝ gen├žler; ├Â─črenmeye, de─či┼čikliklere a├ž─▒kt─▒r. Ancak uzun s├╝re televizyon veya bilgisayar ba┼č─▒nda kalan gen├ž; edilgen, hayattan kopuk bir duruma gelmekte, bu s├╝reyi k─▒sa tutanlar─▒n ise daha hareketli ve fizik├« olarak daha uyumlu olduklar─▒ g├Âzlemlenmektedir.

Sonu├ž olarak, KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n lehv ve la─čv yani beyhude oyun ve e─člence olarak niteledi─či pop├╝ler k├╝lt├╝r dalgalar─▒; dindar bir ki┼čili─čin sahih ├Âl├ž├╝ler i├žinde geli┼čiminin veya devam─▒n─▒n belki de en ├Ânemli tehdidi olmaktad─▒r. Peynirin meydana gelmesi i├žin nas─▒l s├╝t ve maya gerekiyorsa, kimlik ve ki┼čili─čin olu┼čmas─▒ i├žin de insan ve k├╝lt├╝r gerekiyor. Bozuk maya ile mayalanan s├╝tten bozuk peynir ortaya ├ž─▒karsa, pop├╝ler k├╝lt├╝r ile mayalanan insan─▒n da ki┼čili─či bozuk olacakt─▒r.

______________________

1 Ebû Dâvûd, Salât, 26, h. no: 495.
2 Baz─▒lar─▒ 15-29 aras─▒ ya┼č olarak da tarif etmektedirler.
3 http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=16055.
4http://arsiv.setav.org/public/HaberDetay.aspx?Dil=tr&hid=111670&q=turkiye-nin-en-buyuk-genclik-arastirmasi.
5 http://camilerhaftasi.diyanet.gov.tr/Dosya/Dok/Makaleler.