NEBEVÎ SİYASET ve FİRÂSET

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

h_k_ergin-SAYI122

Siyaset, genellikle devleti idare etme sanat─▒ olarak tarif edilir. H├ólbuki as─▒l m├ón├ós─▒ ├žok daha geni┼čtir. Siyaset fir├ósetli olma sanat─▒d─▒r ki, herkese l├óz─▒md─▒r. Siyasetin k├Âk olarak seyislik yapmaktan t├╝remi┼č olmas─▒yla fir├ósetin at ve iyi binici olmak k├Âk├╝nden t├╝remi┼č olmas─▒ da bunun ispat─▒ yerindedir.

Bir ata seyislik yapmak; onu iyi yeti┼čtirmek ve yeti┼čtirili┼č maksad─▒na uygun olarak terbiye etmek demektir. Bu sadece tehlikelerden korumak ve yem vermekten ibaret bir i┼č de─čildir. Yeminin cinsini ve miktar─▒n─▒ uygun ┼čekilde tayin etmekten, gereken talimleri yapt─▒rmaya kadar bir s├╝r├╝ inceli─či olan bir sanatt─▒r seyislik. Sonu├žta istenen, atta mevcut olan ist├«d├ód─▒n inki┼čaf etmesi ve b├Âylece sava┼č veya yar─▒┼č meydanlar─▒nda s├╝varisini zafere ula┼čt─▒rmas─▒d─▒r.

Siyaset de toplumu yeti┼čtirmektir. M├╝sl├╝manlar─▒n ferd├« olarak vazifeleri oldu─ču gibi cemiyet yani ├╝mmet h├ólinde ├«f├ó edecekleri vazifeleri de vard─▒r. Hatt├ó ferd├« vazifeler, cemiyet ile yap─▒lacak vazifeler i├žin bir haz─▒rl─▒k, bir talim yerindedir. Mesel├ó All├óhÔÇÖ─▒ zikretmek; ferd├« olarak All├óhÔÇÖ─▒ dilde, g├Ân├╝lde, ├óz├ólarla zikretmek, as─▒l maksat h├ólinde zihinde tutmakt─▒r. Cemiyet olarak zikretmek ise All├óhÔÇÖ─▒n kelimesini y├╝celtmek ve All├óhÔÇÖ─▒n kullar─▒ olarak OÔÇÖna yak─▒┼č─▒r bir medeniyet seviyesi ortaya koymakt─▒r. Bunun yap─▒labilmesi i├žin de siyaset ┼čartt─▒r. ─░yi siyaset├žiler, cemiyet denilen b├╝nye i├žin ├ódeta bir ruh gibidir. Ruh ├ž─▒k─▒nca beden nas─▒l ki d├╝┼čmanlara kar┼č─▒ savunmas─▒z kalarak, ├ž├╝r├╝meye ve koku┼čmaya ba┼čl─▒yorsa bunun gibi siyasetsiz kalan toplum da ├ž├Âk├╝nt├╝ye girmektedir. Bug├╝n ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒n kendi gayelerine uygun bir ┼čekilde y├Ânetecek siyaset├žilere izin verilmemesi, ├╝mmeti b├╝y├╝k bir bozulmaya mahk├╗m etmi┼čtir.

Elbette siyaset incelikli bir sanatt─▒r. Fir├óset, siyasetin iyi ┼čekilde yap─▒lmas─▒ i├žin l├╝zumlu meziyetlerin toplam─▒n─▒ ifade eder. Fir├óset sahibi siyaset├ži ileri g├Âr├╝┼čl├╝d├╝r. Bir s├╝vari nas─▒l ki yayaya nazaran y├╝ksekte oldu─ču i├žin ileriyi daha iyi g├Âr├╝yorsa, hem h─▒zl─▒ bir bine─čin ├╝st├╝nde oldu─čundan her an uyan─▒k ve zinde olmak zorundaysa; fir├óset sahibi siyaset├ži de gidi┼č├ót─▒n neticesini hesap etmek ve halk─▒n─▒ do─čru y├Âne do─čru y├Âneltmekte, b├Âyle uyan─▒k olmak zorundad─▒r.

Fir├óset elbette en ├žok idarecilere, onlara vezirlik yapan ├ólimlere, dan─▒┼čmanlara, devlet adamlar─▒na l├óz─▒md─▒r; onlar m├╝sl├╝manlar─▒n umum├« iyili─čini, ─▒slah─▒n─▒ ve gayelerine v├ós─▒l olmalar─▒n─▒ sa─člamal─▒d─▒rlar. Ancak her bir m├╝sl├╝man─▒n da kendi bulundu─ču yerde, emri alt─▒ndakiler hususunda fir├óset sahibi bir siyaset├ži olmas─▒na ihtiya├ž vard─▒r. Peygamber EfendimizÔÇÖin siyaseti, her seviyedeki reislerin ihtiya├ž duyaca─č─▒ en ├╝st├╝n fir├óset ├Ârne─čidir. Aile reislerinden muallimlere, m├╝essese y├Âneticilerinden ├╝lke idarecilerine, herkesin OÔÇÖnun idaresinden alaca─č─▒ dersler vard─▒r.

PeygamberimizÔÇÖin s├╝nneti bize en ba┼čta, All├óhÔÇÖa kar┼č─▒ kulluk g├Ârevlerimizi sahih bir ┼čekilde yapmam─▒z i├žin l├óz─▒md─▒r. Bundan sonra ahl├ók─▒ ve edebine t├ób├« olmakla All├óhÔÇÖ─▒n r├óz─▒ olaca─č─▒ bir k─▒vama eri┼čiriz. Bunlar─▒n hepsi ├Âm├╝r sermayemizi kazanca ├ževirecek sevap vesileleridir. Ancak bilhassa PeygamberimizÔÇÖin siyasetinin inceliklerini idrak ederek bu husustaki s├╝nnetini ├Â─črenmek ve OÔÇÖnun gibi fir├ósetle y├Ânetmek ├╝mmete kar┼č─▒ en ├Ânemli vazife ve en ├Â─črenilmesi ├Âncelikli olan s├╝nnetidir.

Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, kendi ├ža─č─▒n─▒n ┬źya kendi kan─▒ndan veya d├«ninden olanlarla dayan─▒┼čma kurmak┬╗ anlay─▒┼č─▒n─▒n ├žok ├Âtesinde bir medeniyetin temellerini atm─▒┼čt─▒r. OÔÇÖnun kurdu─ču cemiyet; i├žinde yeti┼čti─či kab├«le toplumu-┼čehir devleti aras─▒, ├Ârf, ├ódet seviyesinde y├Ânetilen toplumdan ├žok ├╝st├╝n bir medeniyet seviyesine eri┼čmi┼čtir.

Dikkat edilirse insanl─▒k tarihi; tar─▒m toplumundan ┼čehirlili─če do─čru ilerlemekte, ayn─▒ soydan ki┼čilerin olu┼čturdu─ču topluluklar─▒n yerini, farkl─▒ k├Âkenlere mensup fertlerin bir arada ya┼čad─▒─č─▒ b├╝y├╝k ┼čehirler almaktad─▒r. Tarih kitaplar─▒nda okudu─čumuz eski imparatorluklar daima, soy sop ├╝st├╝nl├╝─č├╝ anlay─▒┼č─▒na dayal─▒yd─▒. Bunlarda y├Âneticiler ve y├╝ksek memurlar ancak o devletin kurucusu olan imtiyazl─▒ ailelerden olabilirlerdi. Soyuna bak─▒lmaks─▒z─▒n herkesin e┼čit vatanda┼č oldu─ču, ├žal─▒┼čmas─▒n─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ e┼čit ald─▒─č─▒ ve kanunlar kar┼č─▒s─▒nda e┼čit muamele g├Ârd├╝─č├╝ bir ┬źmedeniyet┬╗ yok gibiydi.

Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnda Hazret-i ─░saÔÇÖn─▒n getirdi─či tevhid d├«ni alt tabakalar aras─▒nda yayg─▒nla┼č─▒p en nihayet devletin resm├« d├«ni h├óline geldi─činde de birden b├╝y├╝k bir de─či┼čim olmad─▒. Sadece farkl─▒ dinlerden ki┼čiler kendi aralar─▒nca birle┼čip cemaat (kilise) olu┼čturarak, kan ba─č─▒n─▒n yerine din ba─č─▒n─▒ tesis ettiler.

Peygamber Efendimiz ise m├╝sl├╝manlar aras─▒nda din karde┼čli─či ba─člar─▒ kurarak kan ba─č─▒n─▒n yerine din ba─č─▒n─▒ koydu. Bilhassa hicretten sonra MedineÔÇÖde her bir muh├óciri, ensardan birinin yan─▒na yerle┼čtirip kom┼čuluk ve karde┼člik ba─č─▒ tesis etti. Peygamber Efendimiz, bundan sonraki ad─▒mda ise Yahudi boylar─▒yla da bir vatanda┼čl─▒k ahidnamesi haz─▒rlatt─▒ ve onlar─▒ da Medine ┼čehrinin e┼čit vatanda┼č─▒ kabul edip g├╝venliklerini garanti alt─▒na ald─▒. Onlardan biri s├Âzle┼čmeyi bozmad─▒k├ža veya ih├ónet etmedik├že Peygamberimiz onlarla iyi kom┼čuluk ili┼čkilerine devam etti. Hudeybiye Anla┼čmas─▒ÔÇÖndan sonra Peygamberimiz kom┼čuluk ili┼čkilerini, kom┼ču devletlerin y├Âneticilerine davet mektuplar─▒ g├Ândermek ve onlarla hediyele┼čmek s├╗retiyle daha da geni┼čletti.

Dikkat edilirse PeygamberimizÔÇÖin, kendi ├ža─č─▒n─▒n anlay─▒┼č─▒n─▒n ├žok ├Âtesinde bir medeniyetin temellerini att─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. OÔÇÖnun kurdu─ču d├╝zen, iptid├ó├« toplumlardaki ┬źya kendi kan─▒ndan veya d├«ninden olanlarla dayan─▒┼čma kurmak┬╗ anlay─▒┼č─▒n─▒n ├žok ├Âtesine ge├žmi┼č, modern d├╝nyada yerle┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lan ┬źberaber ya┼čama k├╝lt├╝r├╝┬╗ boyutuna uzanm─▒┼čt─▒r. Bu d├╝nyan─▒n hasretini ├žekti─či bir seviyedir

Bir toplumun normlar─▒n─▒ sadece kanun maddeleri belirlemez; ├Ârf, ├ódet, g├Ârg├╝ kural─▒ gibi yerle┼čmi┼č ahl├ók normlar─▒ kanunlardan ├žok daha geni┼č bir tesire sahiptir. Peygamber Efendimiz gayr-i m├╝slim vatanda┼člarla da iyi kom┼čuluk ili┼čkileri kurulmas─▒n─▒, kom┼čuluk hakk─▒na d├óhil etmi┼čti. (Heysem├«, VIII, 164) Bu terbiye ile yeti┼čen ash├ób-i kiramdan bir ki┼či, bir koyun kestirince; ÔÇťYahudi kom┼čumuza verdin mi?ÔÇŁ diye tel├ó┼čla sorarak ihmal edilmemesi i├žin takip├žisi olurdu. (Eb├╗ D├óv├╗d, Edeb, 122, 123)

Allah Ras├╗l├╝ baz─▒ kom┼čular─▒ndan eziyet g├Ârd├╝─č├╝ h├ólde; mesela m├╝naf─▒klar─▒n d├╝┼čmanl─▒klar─▒ ve fitneleri tehlikeli bir noktaya ula┼čt─▒─č─▒ h├ólde, siyaseten onlarla iyi ge├žinmeye ├žal─▒┼č─▒yordu. M├╝naf─▒klar─▒n reisinin o─člu bizzat gelerek, babas─▒n─▒ ├Âld├╝rebilece─čini beyan ederken, izin vermiyordu. Peygamberimiz; All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini uygulamakta k─▒nay─▒c─▒lar─▒n k─▒namas─▒ndan korkmaz, ama tercihine b─▒rak─▒lm─▒┼č sahada d├╝┼čmanlar─▒n─▒n onun aleyhine konu┼čmas─▒na f─▒rsat vermeyecek ┼čekilde incelikle hareket ederdi. M├╝naf─▒klar─▒n liderini ├Âld├╝rtmeme sebebini a├ž─▒klarken;

ÔÇťMuhammed, arkada┼člar─▒n─▒ ├Âld├╝rmeye ba┼člad─▒ m─▒ dedirteyim?ÔÇŁ buyurmu┼č olmas─▒, takip etti─či siyaseti ortaya koymas─▒ bak─▒m─▒ndan m├╝himdir.

Nerede onun incelikli siyaseti, nerede kameralar kar┼č─▒s─▒nda bo─čaz keserek ─░sl├óm kelimesi her ge├žti─činde deh┼čet g├Âr├╝nt├╝lerini akla getirenler…

Nerede g├Ân├╝lleri ─▒s─▒nd─▒rmak i├žin ba─č─▒┼člarda bulunan, tehlikeleri uzak tutmak i├žin bozuk as─▒ll─▒ ki┼čileri bile iyi muameleyle idare eden Peygamber, nerede yer alt─▒ kaynaklar─▒n─▒ ele ge├žirmek i├žin mezhep fark─▒n─▒ bahane ederek veya kendince kriterlerle m├╝sl├╝manlar─▒ tekf├«r ederek katli├óm yapanlar…

Unutulmamal─▒ ki cihad, kuvveti siyasete t├ób├« k─▒lmadan yap─▒lmaz. Siyaset; cih├ód─▒n hangi ara├žla, nas─▒l ve ne t├╝r stratejilerle yap─▒laca─č─▒na fir├ósetle karar verir. Cihad ├žo─ču zaman siyasetle y├Ânetilen cayd─▒r─▒c─▒ veya boyun e─čdirici bir kuvvettir. Bazen de siyasetin, diplomasinin ta kendisidir.