DER─░N B─░R MUHABBET ve FED├éK├éRLIK MESLE─×─░

YAZAR : Ayd─▒n TALAY aydintalay@gmail.com

E─čitimcili─či s─▒radan bir vazife veya memuriyet gibi g├Ârenler, daima yan─▒lm─▒┼č ve mensup olduklar─▒ toplumu da geri b─▒rakm─▒┼člard─▒r. Zira ├Â─čretmen sadece madd├« kalk─▒nmay─▒ de─čil m├ónev├« y├╝celmeyi de onunla atba┼č─▒ g├Ât├╝rmeyi ┼čiar edinmi┼č g├Ân├╝l insan─▒d─▒r. Mensup oldu─ču k├╝lt├╝r de─čerlerini ya┼čay─▒p; sevgi h├ólesi i├žinde ya┼čatmay─▒ da bilen, erdemli insand─▒r. Sorumlulu─čunun ┼čuuru i├žinde ve kendisine em├ónet edilenleri hasb├« gayretle kucaklayan e─čitimcili─če, peygamberlik mesle─či denmesi bo┼čuna de─čildir. Zira onun derdi mum gibi erime pahas─▒na, fertleri yo─čurup e┼čref-i mahl├╗kat s─▒rr─▒na l├óy─▒k h├óle getirmek ve dinamik bir toplumun sa─člam zeminini haz─▒rlamakt─▒r. Onlar; ilim ve irfan─▒n hizmetk├órl─▒─č─▒n─▒ AllahÔÇÖtan ba┼čka kimsenin kulu ve k├Âlesi olmadan y├╝r├╝ten er ki┼čilerdir.

Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; hi├ž kimsenin dayanamayaca─č─▒ kadar s─▒k─▒nt─▒ ├žekti─či Mekke d├Âneminde, yola gelmez en kat─▒ y├╝reklileri bile e─čitim halkas─▒na alarak, y─▒ld─▒zlar misali sah├ób├«ler yeti┼čtirmi┼č, imk├ónlar─▒n, vas─▒talar─▒n bulunmad─▒─č─▒ bir d├Ânemde, ash├ób-─▒ suffa gibi KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ bilen ve emirlerini sat─▒r sat─▒r ya┼čayan g├╝z├«de bir e─čitim kadrosu meydana getirmi┼čtir. M├╝┼čriklerin m├╝sl├╝manlar─▒ ├žepe├ževre ku┼čatarak a├ž ve susuz b─▒rakt─▒─č─▒ ├╝├ž y─▒ll─▒k boykot d├Ânemi bile, bu m├╝stesn├ó e─čitim anlay─▒┼č─▒na g├Âlge d├╝┼č├╝rememi┼čtir. Bug├╝n her t├╝rl├╝ imk├ónlar i├žinde iken ufak tefek s─▒k─▒nt─▒lar kar┼č─▒s─▒nda oflay─▒p puflayan kadrolara Y├╗nus Emre bo┼čuna seslenmiyor:

Okumaktan m├ón├« ne, ki┼či HakkÔÇÖ─▒ bilmektir.
Çün okudun bilmezsin, ha bir kuru emektir.
Y├╗nus der ki: ÔÇťEy Hoca! Gerekse var bin hacca,
Hepisinden iyice, bir g├Ân├╝le girmektir.

Yerde emekleyen bir bebe─čin ├že┼čitli sesler ├ž─▒kararak ilgi oda─č─▒ h├óline gelmek istedi─čini nas─▒l unutabiliriz!?.

Bir hayvan yavrusu, do─ču┼čundan k─▒sa bir s├╝re sonra debelenip aya─ča kalkarak hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝rken; insan yavrusu sadece bunlar i├žin, y─▒llar boyu ihtimamla emekleyecektir. Bu bak─▒mdan insan; b├╝t├╝n yarat─▒lm─▒┼člardan daha fazla e─čitime muhta├ž oldu─čundan, onu yo─čuran m├╝┼čfik eller, ┼čuur ve ┼čahsiyet kazand─▒ran g├╝venilir ─▒┼č─▒k kayna─č─▒ olan e─čitimcilerin i┼či, peygamberlik mesle─či olarak vas─▒fland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

├ľrnek e─čitimciler madd├« ├╝cret ve d├╝nyal─▒k tel├ó┼č─▒na kap─▒lmad─▒klar─▒ gibi, ba┼čkalar─▒n─▒n kazan├žlar─▒n─▒n l├óf cambazl─▒─č─▒n─▒ da yapmayarak inand─▒─č─▒n─▒ ya┼čayan bahad─▒rlard─▒r.

Bursa Ulu CamiÔÇÖde uzun y─▒llar m├╝ezzinlik ve Do─čanbey CamiiÔÇÖnde imaml─▒k yapan ve 61 ya┼č─▒na kadar kendini KurÔÇÖ├ón hizmetine hi├žbir ├╝cret talep etmeden vakfeden 14. as─▒r ulem├ós─▒ndan Mehmed Muhyiddin Efendi, nihayet ─▒srar ├╝zerine ayl─▒k birka├ž ak├želik maa┼č─▒ kabul edince, r├╝yas─▒nda kendisine;

ÔÇťSen dereceden d├╝┼čt├╝n, ┬ź├╝ftade┬╗ oldun!ÔÇŁ denildi─či i├žin ├ťft├óde ismini mahl├ós ve s─▒fat olarak benimsemi┼čtir.

Eli ├Âp├╝lesi muallimler, sadece s─▒n─▒flarda boy g├Âsteren insanlar olmay─▒p vef├ók├órl─▒─č─▒ ├Âm├╝r boyu s├╝rd├╝rmeyi dert edindiklerinden, bir talebenin fel├ókete d├╝┼čmesine b├«g├óne kalmad─▒klar─▒ gibi ├╝mit ve m├╝jde kayna─č─▒ olmu┼člard─▒r. Bu sat─▒rlar─▒n ├óciz yazar─▒ karde┼činizin hocas─▒ Vanl─▒ merhum Aziz AY Hocaefendi; vefat─▒na kadar, hemen her derdimize ko┼čmu┼čtur.

Bat─▒ya a├ž─▒ld─▒─č─▒m─▒z ve onlar─▒n koku┼čmu┼č e─čitim sistemlerini ald─▒─č─▒m─▒z g├╝nden beri her ┼čeyimiz tepetaklak oldu. Zira emperyalist g├╝├žlerin s├Âm├╝r├╝ ve kan ├╝zerine kurulu medeniyet anlay─▒┼člar─▒ ve felsef├« ak─▒mlar─▒; ne kendilerine y├ór olmu┼čtur ne de i┼čgal ettikleri yer halk─▒na… Onun i├žindir ki ahl├ók ve m├óneviyat temeli ├╝zerine yeti┼čen talebenin yerini ezberci ve bilgi hamal─▒ tipler dolduramad─▒─č─▒ gibi, akademik kariyerine ra─čmen, sevgi ve sayg─▒ ile milletine y├Ânelmesi beklenen baz─▒ hocalar da fildi┼či kuleden ahk├óm kesmeye ba┼člad─▒.

D├╝nyan─▒n zengin dilleri aras─▒nda olan T├╝rk├že; fakirle┼čti─či gibi, nesiller aras─▒ anla┼čma zorlu─ču ba┼č g├Âsterdi. K├Âk├╝m├╝z├╝ ve mayam─▒z─▒ te┼čkil eden Osmanl─▒ÔÇÖy─▒ ayr─▒ bir millet yerine koyarcas─▒na Osmanl─▒cadan T├╝rk├žeye l├╝gatler d├╝zenledik.

Bunlar─▒ engel bilmeden; ┼čevkle, zevkle ve y─▒lmadan ├Â─črenmenin ve ├Â─čretmenin asil ve sars─▒lmaz ├Âl├ž├╝lerine sar─▒laca─č─▒z. Zira ger├žek e─čitimci; k├Âk├╝ m├óz├«de olan gelece─čin adam─▒ oldu─ču gibi, kendisi ve insan─▒ ile bar─▒┼č─▒kt─▒r. ├çevresini uyan─▒k tutan, olaylar─▒ fevr├« hareketlere meydan vermeden tahlil eden ve basit d├╝nyev├« menfaatler i├žin karanl─▒k g├╝├žlere ├ólet olmayan e─čitimci; do─čru kararlar─▒ dinamik bir serinkanl─▒l─▒kla al─▒r. D├«nimizin, dilimizin, ├Ârf├╝m├╝z├╝n ve ┼čerefli tarihimizin ezel├« d├╝┼čmanlar─▒ ile kendi aras─▒na daima mesafeler koyar.

Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin canlara saf├ó ve ruhlara ┼čevk veren e─čitim sisteminde kendisini topluma fed├ó etme azim ve cehdi oldu─ču gibi, do─čru bilgi ile beraber onlar─▒ hayra, sa├ódet ve sel├ómete ├ž─▒karma kararl─▒l─▒─č─▒ vard─▒r. Aksi h├ólde bilgi hamal─▒ canavarlar─▒n ve karanl─▒k g├╝├žlerin u┼ča─č─▒ ter├Âristlerin her yan─▒ i┼čgal etmesi ka├ž─▒n─▒lmaz olurdu. Bu bak─▒mdan hayat k─▒sa, fakat s├ólih amellere ├ževrilmesi gereken temel bilgiler ├žok oldu─ču i├žin y├╝ce KurÔÇÖ├ónÔÇÖda faydal─▒ ilim, ┬źhikmet┬╗ kelimesi ile ifade edilmektedir. ├ľ─čretmen ve ba─čl─▒ talebesinin, bat─▒n─▒n koku┼čmu┼č -izm ve bezmleri ile u─čra┼čacak vakti yoktur. Bu sebepten dolay─▒ 13 y─▒ll─▒k Mekke d├Ânemi, do─čru bildi─čini her t├╝rl├╝ zorlu─ča ra─čmen ya┼čayan ve ya┼čatan, adam gibi adamlar─▒n yeti┼čti─či d├Ânemdir. Peygamberimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťHikmet m├╝ÔÇÖminin kaybolmu┼č mal─▒d─▒r. Onu nerede bulursa al─▒r.ÔÇŁ (Tirmiz├«, ─░lim, 19; ─░bn-i M├óce, Z├╝hd, 17) ve;

ÔÇťMah┼čer g├╝n├╝ ├ólimin m├╝rekkebi ┼čehidin kan─▒ndan daha k─▒ymetlidir.ÔÇŁ (C├ómiuÔÇÖs-Sa─čir, 10026) buyurmu┼člard─▒r. OÔÇÖnun emirlerine c├ón u g├Ân├╝lden ba─čl─▒ g├╝z├«de nesle bak─▒n─▒z. Yolun ve vas─▒tan─▒n ├žok s─▒k─▒nt─▒l─▒ oldu─ču bir devirde, bir hadis ├Â─črenmek i├žin HorasanÔÇÖdan Ba─čdatÔÇÖa kadar geldiklerini g├Âr├╝rs├╝n├╝z.

Sa─člam idareler; yetenekli elemanlarla kuruldu─ču gibi, i┼čin hakk─▒n─▒ veren ├Âzel te┼čebb├╝sler de ancak mahir usta ve elemanlarla ba┼čar─▒y─▒ yakalar. Hepsinde de aranan temel ├Âzelliklerin ba┼č─▒nda, kabiliyetli ve vas─▒fl─▒ insan gelir ki; bunun yolu da ancak bas├«retli bir e─čitim ve ├Â─čretimden ge├žer.

─░┼čte ceddimiz Osmanl─▒; AvrupaÔÇÖn─▒n karanl─▒klar i├žinde oldu─ču ├ža─člarda, k├╝├ž├╝k ya┼člardan itibaren her s─▒n─▒ftan insan─▒na sahip ├ž─▒kt─▒─č─▒ gibi; ayr─▒ca d├╝nya esir pazarlar─▒ndan sat─▒n ald─▒─č─▒ kimsesiz k─▒z ├žocuklar─▒n─▒ en m├╝kemmel e─čitim yeri olan haremde, erkek ├žocuklar─▒n─▒ ise acem├« o─članlar ve EnderunÔÇÖda ├Âzenle yeti┼čtirmeyi dert edinmi┼čtir. B├Âylelikle ahl├ók ve kabiliyetin ├Ân├╝ne torpil ge├žemedi─či i├žin, alt─▒ as─▒r ba┼čar─▒dan ba┼čar─▒ya ko┼čulmu┼čtur.

All├óhÔÇÖ─▒n izni ile ├ža─č a├ž─▒p ├ža─č kapatan Fatih Sultan Mehmed, hocas─▒na olan derin ba─čl─▒l─▒─č─▒n─▒ ┼ču c├╝mle ile ifade eder:

ÔÇťB├╝t├╝n cihan benden titrer. Ben de hocam Ak┼čemsedd├«nÔÇÖi g├Ârd├╝─č├╝m zaman ├╝rperirim.ÔÇŁ

Yine ├žocuklu─čunda ├žok yaramaz olan MehmedÔÇÖi yo─čurup, cihan padi┼čah─▒ h├óline gelmesine vesile olan di─čer bir hocas─▒ da, bilindi─či gibi Molla G├╗r├ón├«ÔÇÖdir.

Cel├ódetinden dolay─▒ kimsenin y├╝z├╝ne bakmaya cesaret edemedi─či Yavuz Sultan SelimÔÇÖin hatalar─▒n─▒ e─čitimcilere yak─▒┼č─▒r bir ├╝sl├╗p i├žinde g├Âzlerinin i├žine baka baka s├Âyleyen ve padi┼čah─▒n yapt─▒─č─▒ b├╝y├╝k hay─▒rl─▒ i┼člerden dolay─▒ gurura kap─▒lmas─▒na meydan vermeyen b├╝y├╝k e─čitimci Zembilli Ali EfendiÔÇÖyi de unutmayal─▒m.

Devlet-i Aliyye-i Osmaniye; yeni ┼čehir kurulu┼čunda m├╝tebahhir hocalar─▒n serbest├že gidip yerle┼čmesine imk├ón tan─▒rken, s─▒radan bir insan─▒ ise be┼č y─▒l ara┼čt─▒rd─▒ktan sonra g├Â├žmesine hakl─▒ sebepler varsa ancak m├╝saade ederdi.

├çe┼čitli bakanl─▒k g├Ârevlerinde bulundu─ču y─▒llarda bile asla bo┼č vakit ge├žirmeyip b├╝y├╝k eserler kaleme alan e─čitimci Ahmed Cevdet Pa┼ča ayn─▒ zamanda ┬ź├ľ─čretmen Okullar─▒ Nizamnamesi┬╗ni haz─▒rlayan ├žapl─▒ bir insand─▒r.

Mevl├ó c├╝mlesine rahmet eyleye ve bizleri onlar─▒n ciddiyeti ile hareket etmeye muvaffak eyleye. ├ém├«n…