├ťMMET

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

┼×ehir hatlar─▒ vapuruyla kar┼č─▒ya ge├žiyorum, yan─▒ma oturan iki han─▒m─▒n konu┼čmas─▒ kula─č─▒ma ├žal─▒n─▒yor. Arap├žayla T├╝rk├že kar─▒┼č─▒k bir dille konu┼čuyorlar. T─▒pk─▒ Siirt, Mardin gibi g├╝ney illerimizin halk─▒ gibi… Bilhassa ├žocuklar─▒na T├╝rk├že seslendikleri i├žin hi├ž Suriyeli g├Â├žmen olacaklar─▒ akl─▒ma gelmiyor.

ÔÇťBiz T├╝rk as─▒ll─▒y─▒z, ana dilimiz zaten T├╝rk├že. Buraya gelmeden ├Ânce T├╝rk televizyonlar─▒n─▒ seyrediyorduk. Bu y├╝zden ├žocuklar zaten T├╝rk├žeyi duyuyorlard─▒, ama burada sokakta tamamen T├╝rk├že ├Â─črendiler. D├Ân├╝┼čte tekrar Arap├ža ├Â─črenmeleri gerekecek.ÔÇŁ diyorlar.

Ne kadar ibret├ómiz bir durum, Suriye Osmanl─▒ÔÇÖdan son kopan par├žam─▒z ve biz ne kadar benzer bir yap─▒ya sahip oldu─čumuzu bu muh├ócirler vesilesiyle fark ediyoruz. Ger├žekten de Suriye halk─▒n─▒n G├╝ney Do─ču AnadoluÔÇÖmuzdan pek fark─▒ yok. Etnik olarak Arap, K├╝rt ve T├╝rkmenlerden olu┼čuyor. Din ve mezhep bak─▒m─▒ndan da benzer gruplar─▒ bar─▒nd─▒r─▒yor.

Kendim; ─░├ž Anadolu B├ÂlgesiÔÇÖndeki bir ┼čehrimizden bir ailenin k─▒z─▒ olarak yeti┼čti─čim i├žin, Mardinli bir ailenin gelini olana kadar, memleketimizdeki etnik ├že┼čitlilik hakk─▒nda do─čru d├╝zg├╝n bilgim yoktu. Zaten e─čitim sistemimiz de bunu fark etmememiz i├žin elinden geleni yapm─▒┼čt─▒. Son zamanlarda m├╝naka┼ča konusu edilen and─▒m─▒z, hepimizin T├╝rk oldu─čunu s├Âyleyip ge├žiyordu. Ama and okumakla pek bir ┼čey de─či┼čmemi┼č. Bunu ├╝lkemizde T├╝rk├žeyi g├╝├žl├╝kle konu┼čan bir s├╝r├╝ insan─▒m─▒z oldu─čunu g├Âr├╝nce daha iyi anl─▒yorum.

Ne zamandan beridir, semt pazarlar─▒nda sat─▒c─▒lar─▒n bir yandan benimle T├╝rk├že konu┼čurken bir yandan yan─▒mdaki, kendi anadiliyle soru soran m├╝┼čteriye onlar─▒n diliyle cevap verdi─čini duyuyorum. ─░stanbulÔÇÖun bir├žok semtinde, sokakta y├╝r├╝rken bir annenin pencereden sark─▒p sokakta oynayan ├žocu─čuna kendi anadiliyle seslendi─čini i┼čitiyoruz. Art─▒k ├Ârtbas edemedi─čimiz bir v├ók─▒a bu, biz ├žok kavimli bir toplumuz. Ama farkl─▒l─▒klar─▒m─▒za mukabil, ortak de─čerleri de ├žok g├╝├žl├╝ olan bir toplumuz.

Evet, ortak de─čerlerimiz ├žok. Dillerimiz farkl─▒ olsa da du├ólar─▒m─▒z bir… ├ľrf ve ├ódetlerimizde farkl─▒l─▒klar olsa bile, kayna─č─▒ dinden olan gelenek ve tatbikatlar─▒m─▒z hemen hemen ayn─▒. Bilhassa dindar kesimlerde hassasiyetler ve tercihlerde benzerliklerin ├žok olmas─▒, onlar─▒ birbirine daha ├žok yakla┼čt─▒r─▒yor. Mesel├ó her iki kesimden de ├žocuklar─▒na peygamberlerin, ash├ób-─▒ kir├óm─▒n, ├ólimlerin ad─▒n─▒ koyanlar daha ├žok dindar kesim. Arap, K├╝rt veya T├╝rk kavmiyet├žili─či, tercihlere; en ├žok dindar olmayan kesimde yans─▒yor.

D├«n├« e─čitim de taraflar─▒ birbirine yak─▒nla┼čt─▒r─▒yor. B├╝t├╝n bu kavimlerin Arap├ža d├«n├« e─čitim alm─▒┼č kesimleri az ├žok anla┼čabiliyor. Ayn─▒ dili konu┼čmak ┼čart de─čil, ayn─▒ ┼čeylere inanan insanlar aras─▒nda dostluk ba─člar─▒ hemen kuruluyor. Oysa ayn─▒ dili konu┼čan ama de─čerleri birbirine uymayan ki┼čiler konu┼čsa da anla┼čam─▒yor. Irk, soy, dil; insanlar─▒ san─▒ld─▒─č─▒ kadar yak─▒nla┼čt─▒rm─▒yor. Mesel├ó bahsetti─čim T├╝rkmen aileye soruyorum;

ÔÇťÔÇôT├╝rk├že bildi─činiz i├žin i┼č bulman─▒z zor olmam─▒┼čt─▒r, ├Âyle de─čil mi?ÔÇŁ diye.

ÔÇťÔÇôEh i┼čte, biraz…ÔÇŁ diyor ve i├žini ├žekiyor; ÔÇťAma T├╝rkiye bizi hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─čratt─▒. G├Â├žmen oldu─čumuz i├žin her yerde zorlukla kar┼č─▒la┼č─▒yoruz. Evleri pahal─▒ya kiralad─▒k, ama i┼če en d├╝┼č├╝k ├╝cretle girebildik. ├çok parag├Âz olmu┼č ─░stanbullular.ÔÇŁ diyor.

─░├žim s─▒zl─▒yor. Dilimin d├Ând├╝─č├╝ kadar anlat─▒yorum:

ÔÇťÔÇô─░stanbul, Osmanl─▒ zaman─▒n─▒n ─░stanbulÔÇÖu de─čil. Bu ┼čehre herkes para kazanmak i├žin geliyor. Bu y├╝zden eski ─░stanbul efendisinin as├óleti, g├Ârg├╝s├╝ bug├╝nk├╝ toplumda yok maalesef…ÔÇŁ diyorum.
Ger├žekten Suriyeli m├╝lteciler konusunda b├╝y├╝k bir imtihan veriyoruz. Bu arada utan├ž verici durumlar ya┼čan─▒yor. Bir tanesine al─▒┼čveri┼č s─▒ras─▒nda bizzat ┼čahit oldum. Suriyeli bir g├Â├žmen aile; birka├ž par├ža e┼čya alm─▒┼č, nakit ├Âdeme yapm─▒┼č, para ├╝st├╝n├╝ bekliyordu. Tezg├óhtaki k─▒z ise; bu aileyi T├╝rk├že bilmedikleri gibi hesap da bilmiyor zannetmi┼č olmal─▒ ki, kand─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yor, yirmi bir lira yerine alt─▒ lira para ├╝st├╝ vererek savmaya ├žal─▒┼č─▒yordu. Ben de ├Âdeme i├žin s─▒ram─▒ bekledi─čim i├žin ister istemez ┼čahit oluyorum. Memleketimize s─▒─č─▒nm─▒┼č bu gariplerin kand─▒r─▒ld─▒klar─▒n─▒ fark edince sinirlendim ve h├ódiseye m├╝dahale ettim. K─▒z yakaland─▒─č─▒n─▒ anlay─▒nca hemen avucundaki paray─▒ m├╝┼čterinin eline s─▒k─▒┼čt─▒r─▒p;

ÔÇť─░┼čte verdim ya…ÔÇŁ diyerek olay─▒ benden saklamaya ├žal─▒┼čt─▒.

O anda o harama tenezz├╝l eden, hem de bu zavall─▒lar─▒n ├╝├ž-be┼č kuru┼čuna g├Âz dikecek kadar insafs─▒z olan k─▒z; benim g├Âz├╝mde bir yabanc─▒, o garipler ise bana kendi vatanda┼č─▒mdan daha yak─▒nd─▒.

Ayn─▒ ┼čekilde;

ÔÇťH├╝k├╗met bizim vergilerimizle Suriyelilere yard─▒m etmesin!ÔÇŁ mitingi d├╝zenleyenlerle de her ne kadar ayn─▒ dili konu┼čsak da hi├ž anla┼čam─▒yoruz.

Allah korkusunu unutmu┼č, zalimle┼čmi┼č, kendi ├Âz├╝nden ve de─čerlerinden uzakla┼čm─▒┼č bir insan; hangi dili konu┼čursa konu┼čsun ben onu anlam─▒yorum, onlar da bizim, bu gariplere yard─▒m eli uzatmam─▒z─▒ anlam─▒yor, biliyorum.

Kozmeti─če, alkoll├╝ i├žkilere, sigaraya, g├╝nah─▒n ba┼čkentlerine d├╝zenlenen turistik gezilere, e─člence ara├ž gere├žlerine milyarlar harcay─▒p, ekonomimize c├ór├« a├ž─▒k verdirenler; ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n bize ihsan etti─či nimetlerden pek az bir k─▒sm─▒n─▒ memleketimize s─▒─č─▒nan zavall─▒lara ikram ettik.┬╗ diye ele┼čtiriyorlar. Karde┼čli─či, yard─▒mseverli─či, hepsi ┼ču yanda dursun, insanl─▒─č─▒ anlayam─▒yorlarsa ne yapal─▒m?

Biz de onlar─▒n, y─▒lba┼č─▒ gecelerinde evlerinin ba┼č k├Â┼česini ├žam a─čac─▒yla, Santa ClausÔÇÖla s├╝sleyip, h─▒ristiyan ├ólemiyle ayn─▒ gecede hoplay─▒p z─▒play─▒p, kafay─▒ ├žekip, sonra bu derdini kimseye anlatamayan garipleri doland─▒raca─č─▒z, diye u─čra┼čmalar─▒n─▒ anlayam─▒yoruz.

Ba┼člar─▒ndaki diktat├Ârden kurtulup, izzetli bir hayat ya┼čamak isteyen; bu u─čurda sava┼č verirken t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ des├«selerle, siyas├« entrikalarla zavall─▒ duruma d├╝┼č├╝r├╝lenlere destek vermenin anla┼č─▒lmayacak nesi var? Madem onlar bunu anlam─▒yor, onlar gazete k├Â┼čelerinde;

┬źT├╝rkiye bat─▒dan uzakla┼č─▒yor. E─čer T├╝rkiye bat─▒l─▒ de─čerleri benimserse Orta Do─ču i├žin model ├╝lke olabilir…┬╗ diye ahk├óm keserken de biz onlar─▒ hi├ž anlamayaca─č─▒z. Biz Orta Do─čuÔÇÖya neyle, nas─▒l model olaca─č─▒z, ┼ču a├ž─▒kg├Âz tezg├óhtarla m─▒?

Evet demokrasimizle, kalk─▒nmam─▒zla ├Âv├╝n├╝yoruz ama; ┼ču insanl─▒k imtihan─▒ndan y├╝z ak─▒yla ├ž─▒kamazsak, ├╝mmetin aras─▒ndaki k├Âpr├╝ler, bu sefer bir daha kurulamayacak ┼čekilde y─▒k─▒lacak.

D─▒┼č politika tercihleri, demokratik paketle birlikte at─▒lan ad─▒mlar; baz─▒ kesimlerce cumhuriyet tarihinde bir k─▒r─▒lma, bir irtic├ó olarak de─čerlendiriliyor. Baz─▒lar─▒ h├ól├ó eskisi gibi zorla; ÔÇť┬źT├╝rk├╝m…┬╗ dedirtelim, farkl─▒l─▒klar─▒ ├Ârtbas edelim.ÔÇŁ diyorlar. H├ólbuki internet ├ža─č─▒nda kimi susturabilir, neyi ├Ârtbas edebiliriz? Tek ├žare, ortak de─čerler ├╝zerinden karde┼člik k├Âpr├╝leri kurmak. Ba┼čka hi├žbir ├žaremiz yok.

Hem ensar olmak, iki d├╝nyada da zenginlik kayna─č─▒d─▒r. Ge├žmi┼čte d├╝nyan─▒n en fazla g├Â├ž alm─▒┼č ├╝lkeleri, bug├╝n├╝n ekonomi devleri h├óline gelmi┼čtir. Ba┼čta AmerikaÔÇÖda olmak ├╝zere, ─░ngiltereÔÇÖde, AlmanyaÔÇÖda, RusyaÔÇÖda neredeyse d├╝nyan─▒n b├╝t├╝n ├╝lkelerinden gelmi┼č g├Â├žmenler ya┼č─▒yor.
Son zamanlarda ya┼čanan h├ódiselerden sonra art─▒k ├žok daha iyi anl─▒yoruz ki, biz; ├╝mmetin geri kalan─▒yla ili┼čkiyi kesmekle, oradaki problemlerin buraya s─▒├žramas─▒na m├óni olamay─▒z. Aksine e─čer burada huzur olsun istiyorsak, oradaki dertle dertlenmek ve oradaki ate┼či s├Ând├╝rmek veya s├Ânene kadar elimizden ne geliyorsa yapmak mecburiyetindeyiz.

Her ne kadar i├žimizde ├╝mmet├žili─či; s─▒rf d├«n├«-siyas├« bir tercih zannedenler olsa da asl─▒nda bu hem insan├« bir vec├«be hem de akl─▒n gere─či. Ad├óletimizi ve merhametimizi ispat eden bir karde┼člik sergilemeye mecburuz. ├ç├╝nk├╝;

├éy├«nesi i┼čtir ki┼činin l├ófa bak─▒lmaz.

E─čer aktif bir iyilik ve medeniyet ├Ârne─či sergileyemezsek hi├žbir inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒m─▒z ve sayg─▒nl─▒─č─▒m─▒z kalmaz. Elbette bu sorumlulu─ču h├╝k├╗mete b─▒rakamay─▒z, sivil inisiyatifle bu yaraya merhem olmak hem insanl─▒k hem M├╝sl├╝manl─▒k vazifemiz.