İSLÂMÎ HAYAT TARZI VAR MI?

YAZAR : Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

─░sl├ómÔÇÖ─▒n kendine ait bir hayat tarz─▒ oldu─ču muhakkakt─▒r.

Zira ─░sl├óm; yemekten oturmaya, uyumaktan gezmeye hatt├ó e─členmeye, i├žtim├ó├« m├╝nasebetlerin keyfiyetine, ┼čahs├« ihtiya├žlar─▒n giderilmesine var─▒ncaya kadar kendine has bir hayat d├╝zeni in┼ča etmi┼čtir. Bu nizam; sadece d├╝nde kalan dura─čan bir yap─▒ de─čildir. Bil├ókis as─▒rlar a┼čacak, k─▒y├ómete kadar s├╝recek bir k─▒vamda ┼čekillenmi┼čtir.

Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, kendisine bah┼čedilen ┬źhikmet┬╗ ├žer├ževesinde KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ bizzat fiiliyata ge├žirmek s├╗retiyle All├óhÔÇÖ─▒n mur├ód etti─či hayat nizam─▒n─▒ tesis etmi┼čtir. Bu hayat nizam─▒nda, s─▒n─▒rlar bellidir. Ya ─░sl├óm├« ├žizgidesinizdir ya da ─░sl├óm d─▒┼č─▒ ├žizgidesinizdir. ┬źBiraz oradan biraz buradan sebeplenelim.┬╗ ┼čeklinde bir anlay─▒┼č, ─░sl├óm├« hayat tarz─▒na mug─üyirdir.

Bug├╝n ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ┼čartlarda, m├╝sl├╝manlar─▒n kendilerini en fazla aldatt─▒klar─▒ husus, ─░sl├óm├« hayat noktas─▒ndaki gelgitlerdir.

Modernitenin tahakk├╝m├╝ alt─▒nda olduklar─▒n─▒ bilen m├╝sl├╝manlar; ┬źmodern m├╝sl├╝man hayat tarz─▒┬╗ diye, uydurma, ad─▒na ─░sl├óm├« dedikleri liberal bir d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝n├╝n pe┼činden gitmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar. ├édeta ortaya kar─▒┼č─▒k, i├žerisinde kat─▒lmad─▒k bir ┼čey kalmayan, yenmesi m├╝mk├╝n olmayan bir ┬źt├╝rl├╝┬╗ gibi… Biraz ─░sl├ómÔÇÖdan ama ├žo─čunlukla modern olandan, liberal kafayla pi┼čirilmi┼č bir t├╝rl├╝…

Bu sistem, bir yerlerde pi┼čirilip m├╝sl├╝manlar─▒n ├Ân├╝ne getirilen bir projenin ├╝r├╝n├╝d├╝r. Mesel├ó bu sistem, ─░sl├ómÔÇÖ─▒ vicdanlara hapseden bir dile sahip… ┬źKalbim temiz, annem hac─▒, dedem hoca…┬╗ gibi s─▒─č─▒nmalara sebebiyet verecek bir dille kar┼č─▒ duru┼ča, bahaneye s─▒─č─▒nmaya insanlar─▒ sevk etmektedir. Bu, t─▒pk─▒ H─▒ristiyanl─▒─č─▒n protestanla┼čmas─▒nda uygulanan bir projeye benziyor. Bu projenin tesiriyle d├╝nyev├«le┼čme al─▒p ba┼č─▒n─▒ gidiyor, liberal d├╝┼č├╝nce hayat─▒ ku┼čat─▒yor.

D├╝nyev├«le┼čmekten kas─▒t, hayat─▒, ├óhiret hayat─▒ yokmu┼č├žas─▒na ya┼čamak; liberalle┼čmekten kas─▒t, herkesin her istedi─čini serbest├že yapabilmesinin ├Ân├╝n├╝ a├žmakt─▒r.

Neticede modernite ve postmodernite bundan ├ózam├« istifade etmekte, onun ekonomik getirisi de kapitalizmi k├Âr├╝klemektedir. Zira d├╝nyev├«le┼čen, liberalle┼čen her fert; ├žo─čunlukla kendisini t├╝ketime verir. T├╝ketim, modern mabedleri (al─▒┼čveri┼č merkezleri) olu┼čturur; t├╝ketmek, kapitalizmin kaynaklar─▒n─▒ art─▒r─▒r. ├ç─▒lg─▒n bir hayat, a┼č─▒r─▒ t├╝ketim, s─▒n─▒r─▒ belirsiz azg─▒nl─▒k…

İslâm, bu hayat tarzına müsaade eder mi?

─░sl├óm; biraz ├«man, biraz ib├ódet, biraz da ahl├óktan ibaret bir M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kabul edemez. Bil├ókis ─░sl├óm; ├«mandan ib├ódet ve ahl├óka hayat─▒ tamam─▒yla ┼čekillendirecek, bu ┼čekilde fiiliyata yans─▒yacak bir m├╝sl├╝man duru┼čuna onay verir. D├╝nyev├«le┼čmi┼č, hayat─▒ sadece ┬źbu hayat┬╗ olarak g├Âren, ├óhiret diye bir kayg─▒s─▒ olmayan, ba┼čkalar─▒n─▒n s─▒rt─▒na basarak b├╝y├╝yen, di─čerlerini b├╝y├╝d├╝─č├╝ imk├ónlardan istifade ettirmeyen; ┬źHerkes her yerde diledi─čini yapabilmelidir.┬╗ diyen bir yap─▒, ─░sl├óm ile entegre h├óle getirilemez. Bu yap─▒n─▒n ad─▒, ─▒l─▒ml─▒ ─░sl├óm olarak dillendiriliyor. Bat─▒, bu ifadeyi ─░sl├óm toplumlar─▒na yerle┼čtirmek i├žin ├žok u─čra┼čt─▒. Hatt├ó bu u─čra┼č─▒s─▒nda T├╝rkiye insan─▒n─▒ kulland─▒, kullanmaya da devam etmektedir. Zira T├╝rkiyeÔÇÖde ├žekilen dizi filmler, ┼čark─▒ klipleri; ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒n her k├Â┼česine bir ideal u─čruna da─č─▒t─▒ld─▒, yay─▒ld─▒. Bu; ┬źBak─▒n sizin gibi m├╝sl├╝man olan T├╝rkiyeÔÇÖde bu ┼čekil hayatlar var, k─▒zlar, erkekler bu ┼čekilde giyiniyor, aile hayatlar─▒ bu minvalde, siz de bu ┼čekilde olabilirsiniz, bir sak─▒nca olsayd─▒ T├╝rkler bu ┼čekilde ya┼čamazlard─▒.┬╗ bahanesiyle ─░sl├óm d├╝nyas─▒n─▒ etkileme ├žabas─▒yd─▒. Televizyon programlar─▒, rekl├ómlar, bu proje i├žin birer vas─▒ta oldu. Bu vas─▒talarla; aile, toplum, sa├ž, sakal, k─▒yafet, hayat tarz─▒, i├žtim├ó├« ili┼čkiler, ekonomi, bat─▒n─▒n istedi─či tarzda ┼čekillendirilmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r.

M├╝sl├╝manlar─▒n bu dayatmalara kar┼č─▒, duru┼člar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirmeleri gerekiyor. Gelin, ─░sl├óm├« hayat tarz─▒yla veya modern hayat─▒n enjekte etti─či hayat d├╝zeniyle irtibat─▒m─▒z─▒, kendi kendimize ┼ču sorular─▒ sorarak muhasebe edelim:

Meselâ;

Kabul etti─čimizi iddia etti─čimiz ─░sl├óm├« hayat─▒n neresinde duruyoruz?

All├óhÔÇÖ─▒m─▒z hayat─▒m─▒z─▒n neresinde duruyor, her an bizi g├Âr├╝p-g├Âzeten All├óhÔÇÖ─▒n varl─▒─č─▒n─▒ ne kadar hissediyoruz, fiillerimizi kir├ómen k├ótib├«n taraf─▒ndan kaydedildi─čini idrak ederek mi yap─▒yoruz, yoksa; ┬źK─▒y─▒da-k├Â┼čede kimse g├Ârmez.┬╗ diye yapt─▒─č─▒m─▒z fiillerle kendimizi mi kand─▒r─▒yoruz? All├óhÔÇÖ─▒n ┼čahdamar─▒m─▒zdan daha yak─▒n oldu─čunu s├Âyledi─čimiz h├ólde, bu s├Âyledi─čimizin ne kadar fark─▒nday─▒z?

Modern-postmodern d├╝nya anlay─▒┼č─▒ bizi ne kadar etkiledi, ib├ódetlerimiz bize derinlik kazand─▒r─▒yor mu? Hayat─▒m─▒z─▒ ┼čekillendiren ileti┼čim ara├žlar─▒na verdi─čimiz ├Ânemi, zaman─▒, ib├ódetlerimize verebiliyor muyuz?

Hel├ól-haram hass├ósiyetimizi yitirip, kapitalizmin esiri mi olduk? Ceplerimizde, ├žantalar─▒m─▒zda ta┼č─▒d─▒─č─▒m─▒z c├╝zdanlar─▒m─▒z kime hizmet ediyor? Paralar─▒m─▒z anam─▒z─▒n ak s├╝t├╝ gibi hel├ól mi yoksa i├žinde bin t├╝rl├╝ kar─▒┼č─▒m m─▒ var?

Akraba, kom┼ču ili┼čkilerimiz modernitenin istedi─či bi├žimde; ┬źOlsa da olur olmasa da olur, ├Ârterim kap─▒m─▒, kimseyle i├žli-d─▒┼čl─▒ olmam, kendi hayat─▒m─▒ kendim ya┼čar─▒m.┬╗ tarz─▒na do─čru de─či┼čim ge├žirdi mi?

┬źSokaktakinden bana ne, herkes kendi hayat─▒n─▒ ya┼čar, sokak ├žocu─čundan bana ne, dilenci mi, o da kim, ya┼čl─▒ m─▒ tan─▒m─▒yorum…┬╗ hayat anlay─▒┼č─▒yla al├ókam─▒z var m─▒?

Hayat─▒m─▒z─▒n KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet ├Âl├ž├╝lerinden uzakla┼čma em├óreleri var m─▒? Ba┼čka inan├ž ve de─čer unsurlar─▒ hayat─▒m─▒za giriyor mu?

Aile hayat─▒m─▒zda ─░sl├ómÔÇÖ─▒n oran─▒ ne kadar? D├╝─č├╝n├╝m├╝zde, ni┼čan─▒m─▒zda ─░sl├óm ne kadar var, yoksa ni┼čan y├╝z├╝─č├╝n├╝n cinsini belirleme noktas─▒nda dah├« s├Âz sahibi de─čil mi?

├çocuklar─▒m─▒z─▒n ┼čahsiyetli bir m├╝sl├╝man olarak yeti┼čmesi noktas─▒nda ├žabam─▒z ne? Onlar─▒; ┬źAman, iyi yerlere gelsin, doktor olsun, m├╝hendis olsun, kariyer yaps─▒n!┬╗ diye d├╝nyev├«le┼čtirerek mi yeti┼čtiriyoruz, yoksa; ┬źAman yavrum! ├éhirette birbirimizden ayr─▒lmayal─▒m, cennette beraber olal─▒m.┬╗ diyerek ├óhiret eksenli mi yeti┼čtiriyoruz?

─░┼č hayat─▒m─▒zda, ─░sl├óm d├«ni ne kadar m├╝essir? F├óizli bankalarla i├žli-d─▒┼čl─▒ m─▒y─▒z, al─▒m-sat─▒mda kapitalizmin izinden giderek f├óizi kolayl─▒kla al─▒p veriyor muyuz? ┬źBen ├óhiretimi heb├ó edemem, az olsun, ─░sl├óm├« olsun!┬╗ mu diyoruz yoksa; ┬źDaha fazla zenginle┼čeyim, daha ├žok istihdam sa─člar fazla zek├ót veririm.┬╗ diyerek kendimizi mi kand─▒r─▒yoruz?

Son soru:

All├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runda savunulacak bir hayat defteri i├žin mi; yoksa a┼ča─č─▒lar─▒n a┼ča─č─▒s─▒na s├╝r├╝kleyecek hayat defteri i├žin mi ├žal─▒┼č─▒yoruz?