EDEB├Ä B─░R MUH─░T OLARAK ┬źY├ťZAKI┬╗

YAZAR : ─░lyas KAYAOKAY okaykaya_1991@mynet.com

Mensup oldu─čumuz k├╝lt├╝rel yap─▒ i├žerisinde ┬źocak┬╗ kavram─▒n─▒n ayr─▒ bir yeri vard─▒r. ─░nsanlar, gerek so─čuk k─▒┼č gecelerinde gerek ├že┼čitli zaman dilimlerinde bir ┬źocak┬╗ etraf─▒nda toplanarak birlik ve beraberlik i├žinde olurlard─▒. B├Âyle yerler toplumlar─▒n bellekleridir. Zira bir araya gelen insanlar; hik├óyelerini, efs├ónelerini, destanlar─▒n─▒, seyirlik oyunlar─▒n─▒ icr├ó ederek ge├žmi┼čiyle olay k├Âpr├╝s├╝n├╝n y─▒k─▒lmamas─▒n─▒ sa─člar. Tarihte bir├žok n├╝m├╗nesine rastlad─▒─č─▒m─▒z b├Âyle olu┼čumlar mill├«-k├╝lt├╝rel bilinci zinde tutup gelece─če ta┼č─▒m─▒┼člard─▒r. 20. as─▒rla birlikte, uzay yolunda y├╝r├╝meye ba┼člayan insan─▒n, bu t├╝r ┬źi├žtenlik mek├ónlar─▒┬╗ b├╝y├╝k tahribata u─čram─▒┼čt─▒r. Materyalist balyozun darbeleri alt─▒nda ezilen ve b├╝nyesine incir a─ča├žlar─▒ dikilen ┬źocak┬╗ yerlerinin k─▒r─▒nt─▒lar─▒ seyrek de olsa g├Âr├╝lmektedir.

G├╝n├╝m├╝z├╝n k├╝lt├╝r neferli─čini ├╝stlenmi┼č b├Âyle bellek-mek├ónlar─▒n─▒n ba┼č─▒nda ismiyle m├╝semm├ó olan ┬źY├╝zak─▒┬╗ gelmektedir.

─░ki as─▒rdan beridir ─▒rma─č─▒n─▒n kayna─č─▒n─▒ bat─▒n─▒n siyah suyundan alan medeniyetimiz; bu meyille birlikte, k─▒yafetten tutun da ┼čiire kadar her ┼čeyini onlara bor├žlu bir h├óle gelmi┼čtir. Bug├╝n ┼čiirimizin, edebiyat─▒m─▒z─▒n bat─▒ tahakk├╝m├╝ alt─▒nda oldu─ču bir ├ža─čda bat─▒l─▒ dese ki;

ÔÇť┼×iirimizi, roman─▒m─▒z─▒ vs… her ne ald─▒ysan─▒z bize geri verin!ÔÇŁ ─░┼čte o vakit sar─▒laca─č─▒m─▒z yaprak Y├╝zak─▒ÔÇÖn─▒n sahifeleri olacakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ Y├╝zak─▒; gelene─čini, ge├žmi┼čini koruyan ve kollayan kendi k├╝lt├╝rel kimli─čine de─čer veren bizi biz yapan olgular─▒n fark─▒nda olan bir dergidir.

├éhirzamanday─▒z, devir ├Âyle de─či┼čiyor ki zam├óneye yeti┼čmek ne m├╝mk├╝n. Sosyal hayat─▒n bu z─▒tl─▒─č─▒ edeb├« sahaya da aksetmi┼čtir. Bug├╝n bat─▒n─▒n ┬źserbestli─či┬╗ her ┼čeyin ├╝st├╝nde tutulmaktad─▒r. K├Âkl├╝ edebiyat─▒m─▒zda bir zamanlar baz─▒ aruz ┼čairleri, hece ┼čiirini bile basit g├Âr├╝r, be─čenmezlerdi. Son as─▒rlar─▒n tahribat─▒yla zevk-i sel├«m baz─▒lar─▒nda ├Âylesine bozuldu ki takipte oldu─čumuz kimi edeb├« dergiler ┬źg├Ânderilen ┼čiirin vezni aruzdur dey├╗┬╗ derginin kap─▒s─▒ndan i├žeri sokmamaktad─▒r. Kimi ┼čiir yar─▒┼čmalar─▒nda aruz vezni ┼čiirler, okunmadan de─čerlendirme d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒lmaktad─▒r. Fakat Y├╝zak─▒ bu bozuk anlay─▒┼č─▒ y─▒km─▒┼čt─▒r…

├ç├╝nk├╝ Y├╝zak─▒, h├óf─▒zas─▒ olan bir dergidir, ┼čuurludur. 21. asr─▒n d├«van ┼čiirinde ├Ânemli bir muhittir. Gelene─čin ├žizgisinde devam eden ┼čairler, burada kendilerini ifade etmektedirler.

Y├╝zak─▒ÔÇÖnda Yahya KemalÔÇÖin eski ┼čiirin r├╝zg├ór─▒yla ┼čeklinde tarif etti─či, d├«van ├╝sl├╗bu me┼čÔÇÖalesi; Sefer├«, Memduh CUMHUR, M├╝rid, Harun ├ľ─×M├ť┼× ve Ed├«b├« gibi ┼čairler taraf─▒ndan ta┼č─▒nmaktad─▒r. T├ól├« ve Seyr├«ÔÇÖnin ├žo─ču aruz ┼čiirleri ise, d├«van edebiyat─▒ sonras─▒ ┼čekil ve nev├«leri de kapsamaktad─▒r.

Bunlardan Ed├«b├« daha ziyade Ahmed H├ó┼čimÔÇÖe, Harun ve Memduh, Yahya KemalÔÇÖe yak─▒nd─▒r. Sefer├« zaten, edeb├« bir silsileyle ├émil ├çELEB─░O─×LU vas─▒tas─▒yla Yahya KemalÔÇÖe ba─član─▒r.

┼×eyh├« ile ba┼člayan mahl├ós alma gelene─či Y├╝zak─▒ sayesinde devam etmektedir. Mahl├ósn├óme ├Âzelli─či say─▒labilecek ┼čiirler dah├« kaleme al─▒nm─▒┼čt─▒r. Naz├«re, tahm├«s, ta┼čt├«r, zincirli ko┼čma, satran├ž, lebde─čmez, tarih d├╝┼č├╝rme gibi ┼čiirimizin anÔÇśanelerini ayakta tutan da yine Y├╝zak─▒ÔÇÖd─▒r. Prof. Dr. ─░smail ├çET─░┼×L─░ÔÇÖnin makalesinde de belirtti─či gibi Cumhuriyet tarihinin ikinci ┬źHilye┬╗si Y├╝zak─▒ muhitinde M. Ali E┼×MEL─░ (Seyr├«) taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. ─░smail ├çET─░┼×L─░ ┬źT├╝rk Edebiyat─▒nda Hazret-i Peygamber┬╗ isimli ├žal─▒┼čmas─▒nda son 150 seneyi ele ald─▒─č─▒ h├ólde, bu kapsam─▒n son alt─▒ senesinde var olan Y├╝zak─▒ ┼čairleri, kitab─▒n m├╝him bir k─▒sm─▒n─▒ doldurmaktad─▒r.

┼×iir ezberleme gelene─či, ┼čiirli hasbih├ól programlar─▒; ├ódeta mevlidlerin, m├«r├óciyelerin g├╝n├╝m├╝ze adaptesi… Etkili aruz e─čitimi i├žin mahfil gelene─či de s├╝rmektedir. Y├╝zy─▒llardan beridir tart─▒┼č─▒lagelen; ┬źaruz T├╝rk ┼čiirine uygun mudur de─čil midir?┬╗ sorusunun gereksiz oldu─čunu bu mahfil sayesinde anlamaktay─▒z. Aruzun T├╝rk├žeye nas─▒l uygun oldu─čunu dergide yazan ┼čairlerin ┼čiirlerinde g├Ârmekteyiz. Ayn─▒ zamanda derginin Yaz─▒ ─░┼čleri M├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝ de y├╝r├╝ten T├ól├«ÔÇÖnin, Y├╝zak─▒ i├žin yazm─▒┼č oldu─ču tarih manz├╗mesinde bir yerde ┼č├Âyle dedi─čini m├╝┼č├óhede ettik:

─░m├ólesiz ve zihafs─▒z aruz ve k├Âkl├╝ hece,
┬źK─▒r─▒k nesir┬╗lere kalm─▒┼č devirde y├╝z ak─▒d─▒r…

Y├╝zak─▒, ┬źk├╝n┬╗ s├Âz├╝n├╝n m├ón├ós─▒na n├╝fuz edebilmi┼č ender bir dergidir. Yaz─▒lar─▒n g├╝zellik, estetik, do─čruluk vs… a├ž─▒lardan ne gibi s├╝zge├žlerden ge├žirilerek ne┼čredildi─čine son aylar─▒nda n├ó├žiz├óne bir yazar─▒ olarak ben de ┼čahidim. G├Ârd├╝m ki derginin m├╝ellifleri Fuz├╗l├«ÔÇÖnin ┼ču iki m─▒sra─▒n─▒ daima kendisine rehber edinmi┼čtir:

Arturan s├Âz kadrini s─▒dk ile kadrin arturur,
Kim ne mikd├ór olsa ehlin eyler ol mikd├ór s├Âz.

ÔÇťDo─čru s├Âyleyerek s├Âz├╝n de─čerini art─▒ran kimse, kendi de─čerini art─▒r─▒r. ├ç├╝nk├╝ s├Âz ne kadar de─čerli ise, s├Âyleyeni de o de─čerde olur.ÔÇŁ Bug├╝n 100. say─▒s─▒ ile ┬źDalya!┬╗ diyen Y├╝zak─▒ÔÇÖnin m├╝ellifleri, S├╝nb├╝lz├óde Vehb├«ÔÇÖnin:

Germ ü serdine bakılmaz bu yalan dünyânın,
Eyleme vaktini z├óyiÔÇś deme k─▒┼č-yaz, oku yaz. (germ: S─▒cak, serd: So─čuk)

tavsiyesiyle her ay ayr─▒ bir g├╝zellik ile g├Ân├╝llere hitap etmektedir. Dergideki pek ├žok ┼čair ve n├ósir etraf─▒na rehberlik etmi┼č ┼čuurlu birer ayd─▒nd─▒r.

Mâlik olmaz gevhere deryâya vâsıl olmayan,
MaÔÇśrifet d├╝rrin dilersen h├ót─▒r-─▒ d├ón├óya bak. (Kara Fazl├«)

ÔÇťDenize kavu┼čmayan ki┼či cevhere sahip olamaz, M├órifet incisini istersen, ├ólimin g├Ânl├╝ne bak.ÔÇŁ

Daha iki kelimeyi bir araya getirip c├╝mle yapamayanlara inat, ├ózam├« bir gayret ile s├Âz├╝n r├╝yas─▒n─▒ kurmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Bulmacas─▒ bile ┼čiirlidir.

Milletimizin h├óf─▒zas─▒n─▒ canl─▒ tutmak i├žin b├Âyle merkezlere ihtiya├ž vard─▒r. Akt├╝el siyasette taraf olacak yaz─▒lar yay─▒mlamayan derginin, vatan ve millet hususundaki birle┼čtiricili─či dikkat ├žekicidir. T├╝rkiyeÔÇÖde ├ž─▒kan dergileri bir bayra─ča benzetecek olursak Y├╝zak─▒, o bayra─č─▒n ortas─▒ndaki ay ve y─▒ld─▒z olacakt─▒r…
Y├╝ce Allah, samimiyet ve a┼čk ile yap─▒lan hi├žbir i┼či yar─▒ yolda b─▒rakmaz. Umar─▒m nice y├╝z├╝nc├╝ say─▒lar─▒ g├Âr├╝r├╝z.