Bedenin ┼×if├ós─▒: ├çALI┼×MAK

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

Ge├žen ay Y├╝zak─▒ Dergimizde ┬źEvimizdeki Define┬╗ ba┼čl─▒kl─▒ makalemizde annelerimizin bir define oldu─čunu yazm─▒┼čt─▒k. Benim annem merhume Zeliha Z─░YLANÔÇÖ─▒n da bu definelerden biri oldu─čunu yazm─▒┼č, ┼čahsiyet ve g├╝zel davran─▒┼člar─▒ndan ├Ârnekler vermi┼čtik.

Bu yaz─▒m─▒zda da onun ├Ânemli nasihatlerini m├╝saadenizle tekrar etmek ve birincisini kendi hayat─▒ndan h├ót─▒ralar ve di─čer baz─▒ g├╝zel n├╝ktelerle biraz a├žmak, ┼čerh etmek istiyorum.

Annemin g├╝zel nasihatleri ┼čunlard─▒:

ÔÇó ─░nsan; ├žal─▒┼čmayla g├╝├žlenir, kalaylan─▒r, s─▒hhat bulur.

ÔÇó ─░nsan; i┼čini iyi yapmakla, itibar kazan─▒r, marka olur.

ÔÇó ─░nsan; m├╝tev├óz─▒ olduk├ža, sevilen bir ki┼či olur.

ÔÇó ─░nsan; ┼čik├óyet etmezse mutlu olur, s─▒k─▒nt─▒lara da ├žare bulur.

ÔÇó ─░nsan; sevince herkesin sevgilisi olur.

ÔÇó Fed├ók├ór olan, k─▒ymetli olur.

ÔÇó Kanaat, gan├«met olur.

Bu nasihatleri anneci─čim bizzat ya┼čam─▒┼č, g├Ârm├╝┼č ve ├Âyle s├Âylemi┼čtir.

ÔÇť─░nsan; ├žal─▒┼čmayla g├╝├žlenir, kalaylan─▒r, s─▒hhat bulur.ÔÇŁ

Bu ├Â─č├╝d├╝ de bizzat ya┼čayarak ├Â─črendi─či bir hakikat idi.

Evvel├ó en ba┼ča gidelim:

Benim ├žocuklu─čumda annem hep hasta idi. Daima;

ÔÇťÔÇôH├ólim yok!ÔÇŁ diye ┼čik├óyet ederdi. Babam da annemin rahats─▒zl─▒─č─▒na hem ├╝z├╝l├╝r hem de;

ÔÇťÔÇôBu hastal─▒─č─▒ndan usand─▒m! Ne yapsak rahatlam─▒yorsun. Sadece sen de─čil, b├╝t├╝n Antep han─▒mlar─▒ hasta! E─čer hasta, rahats─▒z olmayan bir han─▒m bulursan─▒z s├Âyleyin; bir kurban kesece─čim!ÔÇŁ derdi.

Bir g├╝n yak─▒n akrabalardan etli butlu pehlivan g├Âr├╝n├╝ml├╝ S├ómiye Han─▒m bu s├Âz├╝n├╝ duyunca;

ÔÇťÔÇôMahmut Amca, sen hemen o vaÔÇśdetti─čin kurban─▒ kes! ├ç├╝nk├╝ ben s─▒hhatli, g├╝├žl├╝ bir han─▒m─▒m!ÔÇŁ der.

Babam da hak verir ve;

ÔÇťÔÇôDo─čru, ger├žekten sen s─▒hhatli g├Âr├╝n├╝yorsun. Sen hi├ž akl─▒ma gelmedin. Kurban─▒ kesmek v├ócib oldu.ÔÇŁ diye cevap verir.

Eve geldi─činde durumu anneme de anlat─▒r, l├ókin annem ┼č├Âyle itiraz eder:

ÔÇťÔÇôHadi can─▒m! S├ómiye Han─▒m─▒n da dizlerinde romatizma var. ┼×u rahats─▒zl─▒─č─▒ var, bu rahats─▒zl─▒─č─▒ var. Sen onun g├╝├žl├╝-kuvvetli g├Âr├╝nd├╝─č├╝ne bakma!ÔÇŁ

Babam da bunun ├╝zerine kurban─▒ kesmekten vazge├žer.

Daha evvel de ifade etmi┼čtim. Babam rahmetli; ho┼č sohbet, ┼čakac─▒, n├╝ktedan bir insand─▒.

Bir m├╝ddet sonra belediye otob├╝s├╝nde S├ómiye Han─▒mla kar┼č─▒la┼č─▒nca bu yak─▒n akrabas─▒na ┼č├Âyle tak─▒lm─▒┼č:

ÔÇťÔÇôK─▒z, bana niye yalan s├Âyledin?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôNe yalan s├Âylemi┼čim Mahmut A─ča?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô┬źBen sa─člam─▒m, hi├ž hasta de─čilim, sen kurban─▒ kes bakal─▒m!┬╗ dedin ya! Ben de tam kurban─▒ kesmeye karar verdim. O gece r├╝yamda;

┬źSak─▒n o vaÔÇśdini yapma! O kad─▒n sana yalan s├Âyledi. Onun dizlerinde romatizmas─▒ var. ┼×u rahats─▒zl─▒─č─▒ da var, bu rahats─▒zl─▒─č─▒ da var!┬╗ dediler. Beni ├«kaz ettiler!ÔÇŁ

Bu s├Âzler ├╝zerine Samiye Han─▒m g├╝lm├╝┼č;

ÔÇťÔÇôDo─črudur…ÔÇŁ demi┼č.

Bu konu┼čmaya ┼čahit olan, aralar─▒nda bir doktorun da bulundu─ču yolcular ┼ča┼č─▒rm─▒┼člar;

ÔÇťÔÇôGer├žekten bu han─▒m─▒n hastal─▒klar─▒n─▒ sana r├╝yanda m─▒ bildirdiler? Olmaz b├Âyle bir ┼čey!ÔÇŁ demi┼čler.

Babam da s├Âzlerinin ┼čaka oldu─čunu ifade etmi┼č, i┼čin ger├že─čini anlatm─▒┼č.

Ni├žin babam hakl─▒yd─▒? Ni├žin GaziantepÔÇÖteki b├╝t├╝n han─▒mlar rahats─▒zd─▒? Babam ┼č├Âyle ├«zah ediyordu:

ÔÇťÔÇô├ç├╝nk├╝, Antep han─▒mlar─▒ evinin i┼činden ba┼čka bir i┼č yapmaz. ┼×u iki sebeple de rahats─▒zl─▒klar─▒ hi├ž bitmez:

ÔÇó Birincisi, hareketsiz kalmalar─▒,

ÔÇó ─░kincisi, strese girmeleri…

├ç├╝nk├╝ hastal─▒klar─▒n y├╝zde doksan─▒, stresten kaynaklan─▒r. E─čer ev han─▒mlar─▒ ├žal─▒┼čsalar, bol bol fizik├« faaliyet i├žinde olsalar hi├žbir hastal─▒klar─▒ kalmaz, iyi olurlar.ÔÇŁ

Sadece Gaziantep de─čil, ┼čehirle┼čmenin ger├žekle┼čti─či, ev i├ži faaliyetlerin azald─▒─č─▒ her yer i├žin ge├žerli bu…

Babam s├Âz├╝n├╝ teyit etmek i├žin bir de h├ót─▒ra anlat─▒rd─▒:

Otuz be┼č ya┼člar─▒nda iken mahallede bir bakkal d├╝kk├ón─▒ a├žm─▒┼č. Orada i┼či olmayan insanlar toplan─▒r, ├že┼čitli oyunlar yaparlarm─▒┼č. Yan tarafta k├Âm├╝r tevz├« yeri varm─▒┼č. Orada da 12 hamal ├žal─▒┼č─▒rm─▒┼č. Her biri g├╝├žl├╝-kuvvetli… ├ç├╝nk├╝ her g├╝n k├Âm├╝r ├žuvallar─▒n─▒ indir-kald─▒r, g├Ât├╝r-getir i┼čleriyle hemh├ól olurlarm─▒┼č. Hepsi idmanl─▒ insanlar…

Babam da g├╝├žl├╝, pehlivan yap─▒l─▒ bir insand─▒. Herkes onun g├╝c├╝n├╝ bilirmi┼č. Bir g├╝n birisi;

ÔÇťÔÇô┼×u hamallar m─▒ daha g├╝├žl├╝ yoksa Boyac─▒ Mahmut mu?ÔÇŁ diye bir mevzu atm─▒┼č ortaya, iddiaya girmi┼čler. Babama da s├Âylemi┼čler.

Ne yapal─▒m da anlayal─▒m, kimin daha g├╝├žl├╝ oldu─čunu? G├╝re┼č tutacak yer yok. O h├ólde bilek g├╝re┼či yapt─▒ral─▒m!..

Babam bilek g├╝re┼činde o 12 hamal─▒ da yenmi┼č.

Bunu g├Âren birisi demi┼č ki:

ÔÇôBunlar─▒ yendi ama, Zebo Bac─▒y─▒ yenemez!..

ZeynepÔÇÖe ┬źZebo┬╗ derler. Savc─▒l─▒ a┼č├«retinden bir han─▒m. Mahallede kendisini tan─▒mayan yokmu┼č. GaziantepÔÇÖte do─čmu┼č b├╝y├╝m├╝┼č. Savc─▒l─▒ a┼č├«retinin beyleri, deveyle nakliye i┼či yapar; han─▒mlar─▒ da da─čda-ba─čda, bay─▒rda ├žal─▒┼čmaya al─▒┼čm─▒┼č kad─▒nlard─▒r.

Zebo Bac─▒ da sabah kalkar, evinin i┼čini g├Ârd├╝kten sonra, ┼čehrin etraf─▒ndaki ba─člara ├žal─▒┼čmaya gider. Oradan d├Ânerken de; yolda buldu─ču odun, ├╝z├╝m ├žubu─ču, yani yakacaklar─▒ bir ┼čelek h├óline getirir, s─▒rt─▒na al─▒r, evine getirir. Evinde ekmek yaparken kullan─▒r. Fazla gelirse satar. B├Âyle s├╝rekli faaliyet i├žinde, idmanl─▒ bir han─▒m.

┬źBoyac─▒ Mahmut mu yoksa Zebo Bac─▒ m─▒ daha kuvvetli?┬╗ bunu iddiaya d├Âkerler. Kendisine haber ederler. ┬źSenin g├╝c├╝n├╝ ispat edece─čiz, gel bakal─▒m!┬╗ derler.

Zebo Bac─▒y─▒ ben de g├Ârd├╝m. Belki 1.80 boyunda; uzun, zay─▒f yap─▒l─▒ bir han─▒md─▒. Zay─▒fl─▒─č─▒ndan dolay─▒; ┬źKuru Zebo┬╗ derlerdi.

Hangisinin g├╝├žl├╝ oldu─čunu nas─▒l anlayal─▒m? Biri erkek biri kad─▒n; g├╝re┼č de olmaz, bilek g├╝re┼či de olmaz? Bir ├žare bulurlar:

ÔÇôEvden bir kilim getirelim. Bir ucundan Mahmut A─ča, bir ucundan da Zebo Bac─▒ tutsun. Tam ortaya bir ├žizgi ├žekelim. Kim rakibini ├žizgiden kendi taraf─▒na ├žekerse o g├╝├žl├╝ say─▒ls─▒n.

Kilim hemen getirilir. Dedikleri gibi yaparlar.

Babam derdi ki:

ÔÇťÔÇôBu kad─▒n, beni kendi taraf─▒na 2 metre ├žekti!..ÔÇŁ

O da kad─▒n; fakat gayret ve ├žal─▒┼čmayla, bol hareket ve idman insan─▒ g├╝├žl├╝ yapar, hastal─▒klar─▒n─▒ da yok eder. ├ç├╝nk├╝ gayret eden insan─▒n strese kap─▒lacak, i├ž d├╝nyas─▒nda vesvese ve s─▒k─▒nt─▒lara d├╝┼čecek vakti yoktur.

G├╝n├╝m├╝zde de ┼čehir hayat─▒ndaki insanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ bir├žok rahats─▒zl─▒k bu hareketsizlikten, tembellikten ve bu sebeple i├ž d├╝nyas─▒n─▒ ├žok dinleyip strese d├╝┼čmesinden kaynaklan─▒yor.

Babam─▒n anlatt─▒klar─▒na benzer bir h├ót─▒ray─▒, Sefak├Ây taraflar─▒nda m├╝stakil ├žal─▒┼čan bir doktor anlatm─▒┼čt─▒.

Doktor Beyin a─čz─▒ndan anlatal─▒m:

Bir han─▒m hastam vard─▒. Bana ├že┼čitli rahats─▒zl─▒klarla gelirdi. Bir hayli geldi gitti. Muayene ederiz, il├ó├ž yazar─▒z, ne yapsak k├ór etmedi. Elimizden gelen her ┼čeyi yapt─▒k, iyile┼čmedi.

Nihayet art─▒k dedim ki:

ÔÇťÔÇôHan─▒mefendi! Benim size verecek bir il├óc─▒m, s├Âyleyecek bir tavsiyem, bir tedavim kalmad─▒!.. Art─▒k bana gelmeyin. Ba┼čka doktorlar bulun. Cen├ób-─▒ Hak ┼čif├ó versin!..ÔÇŁ

B├Âylece gitti. Yakla┼č─▒k bir sene sonra, o han─▒m, hasta k─▒z─▒yla geldi;

ÔÇťÔÇôK─▒z─▒m hastaland─▒, size geldik…ÔÇŁ dedi.

Hanımı tabiî hemen hatırladım. Kendisine;

ÔÇťÔÇôTamam k─▒z─▒n─▒z─▒n durumuna bakar─▒z da, sizin durumunuz nas─▒l oldu? Hastal─▒─č─▒n─▒z iyile┼čmi┼če benziyor. ─░yi g├Âr├╝n├╝yorsunuz. Hangi doktora gittiniz? Nas─▒l bir tedavi g├Ârd├╝n├╝z?ÔÇŁ diye sormaya ba┼člad─▒m.

O han─▒m dedi ki:

ÔÇôDoktor Bey, ger├žekten iyiyim. Ama hi├žbir tedavi g├Ârmedim. Hastal─▒─č─▒m─▒ da unuttum!..

ÔÇôAllah Allah! Peki ne yapt─▒n─▒z? Hayat─▒n─▒zda nas─▒l bir de─či┼čiklik oldu? Anlat─▒r m─▒s─▒n─▒z?

ÔÇôHi├žbir ┼čey olmad─▒ Doktor Bey. Yaln─▒z ge├žen sene kocam bir inek ald─▒. ─░nek yavrulad─▒. Ona yem veriyorum. S├╝t├╝n├╝ sa─č─▒yorum. Temizli─čini yap─▒yorum. Ba┼čka da bir ┼čey olmad─▒…

Dedim ki:

ÔÇôHastal─▒─č─▒n─▒n il├óc─▒ anla┼č─▒ld─▒!.. Sen onunla me┼čgul olunca, hem hareketin artt─▒. Hem de me┼čguliyet, stresini sildi. Sen de rahatlad─▒n.

Akl─▒n yolu bir; babam─▒n s├Âyledikleriyle, bir doktorun anlatt─▒klar─▒ ayn─▒ hususu bildiriyor.

─░nsanlar─▒n ├žo─ču hastal─▒k hastal─▒─č─▒na d├╗├ž├ór olabiliyor; ┬ź┼×uram a─čr─▒yor, ┼č├Âyle oluyor, hastay─▒m…┬╗ derken, ger├žekten hasta oluyor.

Buna m├óni olmak i├žin daima faaliyet i├žinde olmak l├óz─▒m. Bu nasihatler; beyler i├žin de, han─▒mlar i├žin de ge├žerli. Atalar─▒m─▒z; ÔÇťBo┼č durma, bedava ├žal─▒┼č!ÔÇŁ demi┼čler. ├çal─▒┼čana i┼č her zaman var. Mesel├ó camiye-cemaate gitmek, anne-babaya hizmet, akrabaya-kom┼čuya yard─▒ma ko┼čmak, vak─▒fta-dernekte gayret, fakir-fukar├óya hizmet… gibi t├╝rl├╝ t├╝rl├╝ faydal─▒ hizmetler var. Aramak bulmak, fakat ├ót─▒l kalmamak l├óz─▒m.

Han─▒mlar─▒n yapabilecekleri var, beylerin yapabilecekleri var.

Arad─▒k├ža bulunur!..

Fakat asla bo┼č kalmamal─▒. Bo┼č durmamal─▒. Hele g├╝n├╝m├╝zdeki gibi; vakti, elde kumanda, televizyon ba┼č─▒nda ge├žirmek ├žok ├žok yanl─▒┼č… ─░┼čte o zaman ruh da hastalan─▒r, beden de ├ž├╝r├╝r!..

Tabi├« ger├žekten hasta olanlara da, b├Âyle rahats─▒zl─▒k hissedenlere de Mevl├óÔÇÖm ┼čif├ó ve afiyet ihsan eylesin!..

Gelelim anneme…

Daha evvel anlatm─▒┼čt─▒k. Babam─▒n i┼čleri bozulunca annem kollar─▒ s─▒vam─▒┼č ve evi at├Âlyeye ├ževirmi┼čti. B├Âylece ├žal─▒┼čmak, hem de nas─▒l ├žal─▒┼čmak mecburiyetinde kalm─▒┼čt─▒.

Ar─▒ gibi ├žal─▒┼č─▒rd─▒. Bir├žok g├╝n, sabah ba─ča ├╝z├╝m kesmeye gider. Gece de gelir sabahlara kadar pekmez pi┼čirirdi. Yan─▒ndaki k─▒zlar─▒na, gelinlerine;

ÔÇťÔÇôSiz yat─▒n, istirahat edin…ÔÇŁ der, kendisi ├žal─▒┼čmaya devam eder, hi├ž y─▒lmaz, yorulmazd─▒.

├çal─▒┼čma onda art─▒k bir tabiat-─▒ asliye h├óline gelmi┼čti. Bir dakika bo┼č duramaz, mutlaka bir ┼čeylerle me┼čgul olurdu. Avlunun bir taraf─▒nda iki odan─▒n ├╝zeri beton damd─▒. Tahtadan, uyduruk bir merdiveni vard─▒. Annem, dama kurutulmas─▒ gereken ├╝z├╝m ├želtikleri vs. ├ž─▒kar─▒r, serer, kar─▒┼čt─▒r─▒r, kurutur, tekrar indirir, g├╝nde tahminen y├╝z sefer oraya ├ž─▒kar inerdi. Yorulma bilmez, ┼čik├óyet etmezdi. ┬źHastay─▒m, of, ├Âf!┬╗ hi├ž demezdi.

Mevl├óÔÇÖm ona g├╝├ž vermi┼čti. Fevkal├óde ├žal─▒┼čma sergilerdi. Bu h├ólini ifade i├žin de; ┬ź─░┼čleyen demir ─▒┼č─▒ldar!┬╗ derdi. ┬ź├çal─▒┼čmayla insan; kalaylan─▒r, s─▒hhat bulur.┬╗ nasihatini ya┼čayarak ├Â─črenmi┼čti. Herkese de tavsiye ederdi.

Mal├╗m, eskiden bak─▒r kaplar kullan─▒l─▒rd─▒. Bunlar kalay ile kapl─▒ olur. Kullan─▒ld─▒k├ža bu kalaylar eskir, yine kalayc─▒ya gider ve yeniden kalaylan─▒r, par─▒l par─▒l parlar. Yani kalaylanmak, par─▒l par─▒l ─▒┼č─▒ldayacak ┼čekilde yenilenmek, tazelenmek demek olur. G├╝n├╝m├╝zde paslanmaz ├želik kullan─▒ld─▒─č─▒ i├žin bu tabirler unutulmu┼čtur.

Annem, ya┼čayarak ├Â─črendi─či bu ├žal─▒┼čma prensibini hayat─▒ boyunca s├╝rd├╝rd├╝. Bizlere ve herkese ┼č├Âyle nasihat ederdi:

ÔÇó ─░b├ódetlerinizi zaman─▒nda yap─▒n!

ÔÇó Bo┼č zaman─▒n─▒z─▒ insanlara faydal─▒ i┼čler yaparak ge├žirin!

ÔÇó Bir anl─▒k bo┼č zaman bulsan─▒z All├óhÔÇÖ─▒ zikredin!

ÔÇó Az uyuyun, az yiyin!

ÔÇó Dedikodu yapmay─▒n!

Bizler de bu nasihatleri hayat─▒m─▒zda uygulayal─▒m in┼č├óallah!..

Rabbim; anneci─čimin ve siz okuyucular─▒m─▒n da rahmet-i Rahm├ónÔÇÖa kavu┼čan annelerinin ve b├╝t├╝n ge├žmi┼člerinin mek├ón─▒n─▒ cennet eylesin. Kabirlerini p├╝r n├╗r eylesin!..

├ém├«n…