├ťSK├ťDAR, B─░R BEYEFEND─░S─░N─░ Y─░T─░RD─░

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× harunogmus@gmail.com

90ÔÇÖl─▒ y─▒llardan beri ┼čiirlerinden tan─▒rd─▒m. Dergimiz ne┼čredilmeye ba┼člad─▒─č─▒nda dergi binas─▒nda verilen bir yemek vesilesiyle tan─▒┼čt─▒k. 13 y─▒l olmu┼č. H├ólbuki daha d├╝n gibi… Ge├žti─čimiz ay ge├žirdi─či bir kalp krizi ile aram─▒zdan ayr─▒lan de─čerli ┼čair ve g├Ân├╝l insan─▒ Memduh CUMHURÔÇÖdan bahsediyorum. TRTÔÇÖde ses sanat├ž─▒s─▒yken istifa eden ve ├ťsk├╝darÔÇÖ─▒n merkezinde bir eczane i┼čleten Memduh Bey, ├žok ho┼čsohbet bir z├ótt─▒. Cumhuriyet CaddesiÔÇÖnin ├ťsk├╝dar Meydan─▒ÔÇÖndan Ba─člarba┼č─▒ÔÇÖna ├ž─▒kt─▒─č─▒ noktada bulunan eczanesi bir tekke gibiydi. Hayat─▒n ke┼čmeke┼činden s─▒k─▒l─▒p ┼čiir ikliminde biraz soluklanmak; bir gazel, bir rub├ó├« dinlemek, k─▒zd─▒─č─▒ kimselere kar┼č─▒ i├žini serinletmek i├žin bir hiciv k─▒tÔÇśas─▒ duymak isteyen kimseler, eski bir ┼čair veya bestek├ór─▒n mezar─▒n─▒ arayan merakl─▒lar buraya u─črard─▒. Yolum ├ťsk├╝darÔÇÖa d├╝┼čt├╝k├že me┼čgul etmekten endi┼če etsem de ├žo─ču zaman u─čramadan edemezdim. ─░stanbulÔÇÖdan ayr─▒ld─▒ktan sonra; h├óliyle u─črak verme imk├ón─▒m azalmas─▒na ra─čmen her gitti─čimde bo┼č d├Ânmemi┼č, mutlaka ya ziyaretine gelmi┼č bir k├╝lt├╝r insan─▒n─▒ tan─▒m─▒┼č veya bir ┼čiirini dinlemi┼čimdir.

Memduh Bey genellikle gazel ve rub├ó├« s├Âylerdi. G├╝zel ham├ós├« ┼čiirleri de vard─▒r. T├╝rklerin Orta Asya steplerinden ├ž─▒k─▒p bat─▒ya do─čru y├╝r├╝y├╝┼člerini, ─░stanbulÔÇÖa ula┼čmak emeliyle AnadoluÔÇÖyu yurt tutu┼člar─▒n─▒ anlatan MalazgirtÔÇÖin ─░lk I┼č─▒klar─▒ ┼čiiri bunlardan biridir:

Bir ┼čafak vakti ordular co┼čarak,
├ç─▒kt─▒lar Orta AsyaÔÇÖdan sefere!
Y├╝ce da─člardan atlay─▒p ko┼čarak,
Doludizgin ula┼čt─▒lar zafere!
Bir vatan bah┼čeden o kutlu zafer,
Bizi sevk eylemi┼čti ├žok seneler,
Nice u├žsuz bucaks─▒z ├╝lkelere…

Elde tu─člarla toplan─▒p yer yer,
Alt─▒n oklarla, nurlu yaylarla.
Tâ ezelden hazırlanan erler,
Gittiler haftalarla, aylarla.
Bir seher vakti t├╝rk├╝ dinlemeden,
K─▒z─▒l─▒rmakÔÇÖta hi├ž serinlemeden,
Yedi kat Ar┼čÔÇÖa dek alaylarla…

O k─▒l─▒├žlar ki girmemi┼č k─▒n─▒na,
Ka├ž as─▒r ihti┼čaml─▒ h├óliyle.
Bayrak olmu┼č ┼čehidlerin kan─▒na,
G├Âkler akseyleyip hil├óliyle.
Kald─▒r─▒p ┼č├óha ┼čim┼ček atlar─▒n─▒,
O sabah a├žt─▒lar kanatlar─▒n─▒,
Z├╝mr├╝t ─░stanbulÔÇÖun hay├óliyle…

Zaferin g├Ârd├╝k ihti┼č├óm─▒nda,
Biz MalazgirtÔÇÖin ilk ─▒┼č─▒klar─▒n─▒.
Her zafer bir vatan merâmında,
O zaferler ki beklemez yar─▒n─▒.
Bir vatan bah┼čeden zaferle h├╝r├╝z,
Vatan ufkunda ha┼čre dek g├Âr├╝r├╝z,
Biz MalazgirtÔÇÖin ilk ─▒┼č─▒klar─▒n─▒…

Ne kadar g├╝zel de─čil mi? Yahya KemalÔÇÖin ses ve ├╝sl├╗bunu hissettiren bu ┼čiirlerin, yine ayn─▒ sad├óy─▒ duyuran gazel ve rub├ó├«lerin edebiyat m├╝nekkitlerince objektif olarak ele al─▒n─▒p de─čerlendirilmesi gerekir.

Memduh Bey ayn─▒ zamanda iyi bir heccav idi. Hiciv, yerilen ki┼čiyi k─▒rmas─▒ ve insanlar─▒n aras─▒n─▒ a├žmas─▒ gibi n├óho┼č neticeler verebilen bir t├╝r oldu─ču i├žin pek tercih edilmez. Bu sebeple e┼či han─▒mefendi, Memduh Beye hiciv s├Âylemesini yasaklam─▒┼čt─▒. Rahmetli; bu hususu, ├žok iyi kulland─▒─č─▒ sosyal medya hesab─▒nda yapt─▒─č─▒ son payla┼č─▒mlar─▒n─▒n birinde, kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ bir k─▒s─▒m olumsuzluklar─▒ tenkit edememenin ac─▒s─▒n─▒ beyan sadedinde yazm─▒┼čt─▒. Ancak hemen belirtelim ki, Memduh Beyin yasak ├Âncesi s├Âyledi─či hicivler; kuyruk ac─▒s─▒ndan, yani ┼čahs├« menfaatinin haleld├ór olmas─▒ndan kaynaklanm─▒yordu. Bil├ókis ├ómmeyle ilgili hak ve ad├ólete ters durumlar─▒, hususiyle din hakk─▒nda l├óub├ól├« konu┼čan ki┼čileri hedef al─▒yordu. Bunlar ise ┬źmahalline masruf oldu─ču i├žin sevap┬╗ kab├«linden olan s├Âzlerdi. Mesel├ó daha ├Ânce mecm├╗am─▒zda da ne┼čredilmi┼č olan bir d├Ârtl├╝─č├╝nde ┼č├Âyle diyor:

Bir devr-i S├╝leyman ya┼čad─▒k melÔÇśanetiyle,
M├╝mk├╝n olamaz ┼čerrini d├╝ny├óda tel├óf├«.
─░sl├ómÔÇÖda nif├ók ├╝st├╝ne tez yazmak abestir,
Koy resm-i S├╝leym├ónÔÇÖ─▒ kit├ób ├╝st├╝ne k├óf├«…

Memduh Bey; ┼čiir ve sanat─▒n yan─▒ s─▒ra, ilm├« ├žal─▒┼čmalar─▒ da takip ederdi. Y├ľKÔÇÖ├╝n tezlere ula┼č─▒m─▒ hen├╝z engellemedi─či d├Ânemlerde; kendisine u─črad─▒─č─▒m bir g├╝n s├Âz a├ž─▒lm─▒┼č, il├óhiyat da d├óhil olmak ├╝zere edebiyat, tarih vb. de─či┼čik sahalardaki bir├žok ├žal─▒┼čmay─▒ PDF h├ólinde toplad─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čti. Son kar┼č─▒la┼čmalar─▒m─▒zdan birinde; o ak┼čam Yeni V├ólide CamiiÔÇÖnin do─ču taraf─▒na d├╝┼čen Balaban TekkesiÔÇÖnde d├╝zenlenecek bir programda konu┼čaca─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č, beni de davet etmi┼čti. Ne var ki; benim ─░stanbulÔÇÖdaki zaman─▒m ├žok k─▒sa oldu─ču i├žin, ondan ayr─▒ld─▒ktan sonra gitti─čim yerlerde i┼člerim uzad─▒ ve kat─▒lmaya niyet etti─čim o programa ge├ž kald─▒m. TekkeÔÇÖye vard─▒─č─▒mda program ├žoktan bitmi┼č, kat─▒l─▒mc─▒lar da─č─▒lm─▒┼č, Memduh Bey de ├ž─▒km─▒┼čt─▒. G├Âr├╝┼čemedik.

Bu vesileyle talihin garip bir cilvesini de burada kaydetmeden ge├žmeyeyim: Son g├╝nlerde s├Âyledi─čim bir rub├ó├«de SultantepeÔÇÖnin ismini anm─▒┼čt─▒m. Memduh Bey orada ik─ümet etti─či i├žin rub├ó├«yi ona ithaf etmek d├╝┼č├╝ncesi akl─▒ma geldi. S├╝rpriz olsun diye mecm├╗am─▒zda ne┼čredilmeden kendisini haberdar etmek istemedi─čim rub├ó├« ┼ču idi:

Bast─▒rd─▒ k─▒┼č ├óniden, ved├ó vakti yaza,
Te┼črinlere girmeden tutulduk ayaza.
Derdim yeni bir bahard─▒r ├Âmr├╝n kalan─▒,
SultantepeÔÇÖden bak─▒p durayd─▒m Bo─čazÔÇÖa.

Takdire bak─▒n─▒z ki, ben rub├ó├«yi tamamlad─▒ktan bir g├╝n sonra vefat haberi geldi. Yani benim rub├ó├«yi tamamlay─▒p ithaf d├╝┼č├╝ncesini zihnimden ge├žirmemle Memduh Beyin vefat─▒ ayn─▒ ak┼čama muv├óf─▒k d├╝┼čm├╝┼čt├╝. ├ç├╝nk├╝ ben vefat─▒n─▒ Cumartesi g├╝n ├Â─čleye do─čru ald─▒m. Herkes gibi zaman zaman hayat─▒n de─či┼čik h├óllerinden yak─▒nan rahmetlinin; ÔÇťSultantepeÔÇÖde ya┼čayan, ├Âmr├╝n├╝n bahar─▒n─▒ ya┼čar.ÔÇŁ ┼čeklindeki fikrime kat─▒l─▒p kat─▒lmad─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmek k─▒smet de─čilmi┼č!

Memduh Beyin vefat─▒yla ├ťsk├╝darÔÇÖdan ├žok ┼čey eksildi. ├çal─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ Selman Eczanesi, muhtemelen yerinde duracak. Meydana indi─čimizde veya Emin├Ân├╝ÔÇÖnden iskeleye ├ž─▒kt─▒─č─▒m─▒zda u─čray─▒p sel├óm vermek i┼čtiy├ók─▒ da y├╝re─čimizde duracak. Ancak ne yaz─▒k ki; oraya u─črasak bile, art─▒k bu d├╝nyada ona sel├óm vermeye imk├ón olmayacak. ┬źHuz├╗r i├žinde al─▒p verdi─čim nefes gibisin┬╗ misill├╗ sehl-i m├╝mten├«ye ├Ârnek verilecek m─▒sralara v├╝cut veren, bir├žok ┼čiiri rahmetli Cinu├žen TANRIKORUR taraf─▒ndan bestelenmi┼č olan de─čerli ┼čair ve g├Ân├╝l insan─▒ Memduh CUMHURÔÇÖa AllahÔÇÖtan rahmet diliyorum. N├╗r i├žinde yats─▒n! Onu tan─▒mam─▒za vesile olan Y├╝zak─▒ DergisiÔÇÖne ve c├ómias─▒na hay─▒rl─▒ hizmetler nasip etsin!