ASGARÎ KÂR

YAZAR : Abdullah Mesud HIDIR mahidir@gmail.com

Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗- 772ÔÇÖde Ba─čdatÔÇÖta do─čdu. Baba mesle─či olan hurdac─▒l─▒ktan (sakat├«) ge├žimini sa─člad─▒─č─▒ i├žin bu nisbeyi ald─▒. Hadis ├Â─črenmek i├žin MekkeÔÇÖye kadar gitti. M├ór├╗f-i Kerh├« ve Bi┼čr-i Haf├« gibi s├╗f├«lerin sohbetinde bulunan Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗-, z├╝hd ve takv├óya ehemmiyet verirdi.

┬źKe┼čke herkesin ├╝z├╝nt├╝s├╝n├╝ ben ├žeksem de onlar rahatlasa!┬╗ diyerek ba┼čkalar─▒n─▒ kendine tercih ederdi.

Nitekim bir menk─▒beye g├Âre ├žar┼č─▒da ├ž─▒kan bir yang─▒n─▒n ard─▒ndan kendi d├╝kk├ón─▒n─▒n yanmad─▒─č─▒ haberini al─▒nca ilk anda; ┬źElhamd├╝lill├óh!┬╗ demi┼č, fakat d├╝kk├ón─▒ yananlar─▒n ├╝z├╝nt├╝lerini bir an da olsa d├╝┼č├╝nmedi─či i├žin otuz y─▒l AllahÔÇÖtan af dilemi┼čti.

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒m! Bana ne ile azap edersen et, yeter ki aram─▒za perde koymak s├╗retiyle azap etme!ÔÇŁ s├Âzleri a┼čk derecesindeki muhabbetini ifade eder. Tasavvufu g├╝zel ahl├óka ula┼čma vas─▒tas─▒ olarak tarif eden Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗-ÔÇÖya g├Âre; farzlar─▒ yerine getirmek, haramlardan ka├ž─▒nmak, gaflette olmamak, ├žok├ža sadaka vermek, t├Âvbek├ór ve ┼čefkatli olmak muhlis kullar─▒n vas─▒flar─▒ndand─▒r.

***

Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗- bir ara bakkall─▒k yaparken bir ┼čeyler sat─▒n al─▒r, on ak├žeye ald─▒─č─▒n─▒ on bu├žuk ak├žeye yani y├╝zde be┼č k├ór ile satard─▒. Bir g├╝n batman─▒ 60 ak├žeye badem alm─▒┼čt─▒. Badem pahaland─▒ ve bir batman─▒ 90 ak├žeye ├ž─▒kt─▒. Bir ki┼či geldi;

ÔÇťÔłĺBademin var m─▒?ÔÇŁ diye sordu ve bir batman badem i├žin 90 ak├že verdi. Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗-;

ÔÇťÔłĺBunu 60 ak├žeye ald─▒m, 63 ak├žeye veririm, fazlas─▒na gerek yok!ÔÇŁ dedi. M├╝┼čteri;

ÔÇťÔłĺBunun fiyat─▒ 90 ak├že oldu, 63 ak├žeye nas─▒l alabilirim?ÔÇŁ dediyse de Seriyy-i Sakat├« -kudd├«se sirruh├╗- fiyat─▒ art─▒rmad─▒, m├╝┼čterinin de ucuza almaya g├Ânl├╝ r├óz─▒ olmay─▒p oradan ayr─▒ld─▒. ├ç├╝nk├╝ ikisi de ahl├ók sahibi, f├╝t├╝vvet ehli kimselerdi. (Seyyid Muhammed Razav├«)

MUHTA├ç AMA M├ťSTA─×N├Ä

Son Osmanl─▒ padi┼čah─▒ Sultan Vahideddin Han, 4 Ocak 1861ÔÇÖde Dolmabah├že Saray─▒ÔÇÖnda do─čdu. Devrin ├ž─▒nar misali hocalar─▒ndan ders ald─▒. ─░yimser ve sab─▒rl─▒ bir devlet adam─▒, n├ózik ve m├╝┼čfik bir aile babas─▒yd─▒. ─░leri seviyede edebiyat, m├╗s─▒k├« ve hat bilirdi.

1918ÔÇÖde a─čabeyi Sultan Re┼čadÔÇÖ─▒n vefat etti─či g├╝n padi┼čah oldu. ─░stanbul, 16 Mart 1920ÔÇÖde ─░til├óf Devletleri taraf─▒ndan i┼čgal edildi ve TBMM h├╝k├╗meti 1 Kas─▒m 1922ÔÇÖde saltanat─▒n kald─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒ bir kanun ile il├ón edince Sultan Vahideddin gurbete gitmek zorunda kald─▒. 17 Kas─▒m 1922ÔÇÖde ├Ânce CiddeÔÇÖye gitti. S─▒caktan dolay─▒ s─▒hhat ┼čartlar─▒ elvermedi─či i├žin San RemoÔÇÖya gitti.

Mehmed Vahidedd├«n Han, 16 May─▒s 1926ÔÇÖda ─░talyaÔÇÖda vefat etti. Bor├žlardan dolay─▒ hacze m├óruz kalan cenazesi bir ┼čekilde ┼×amÔÇÖa getirildi. Kabri, Sultan Selim Camii kabristan─▒ndad─▒r.

***

Vahidedd├«n Han; gurbete gitmeye mecbur kal─▒nca, ┼čahs─▒na ve ecd├ód─▒na ait olan nice k─▒ymetli m├╝cevherleri hazineye ba─č─▒┼člayarak ayr─▒ld─▒. H├ólbuki kalabal─▒k bir maiyyet ile me├žhule do─čru gidiyordu ve yan─▒na ald─▒─č─▒ miktar, hakikaten sadece 1-2 y─▒l kif├óyet edebilmi┼čti. Ancak o; ayr─▒l─▒rken, y├╝kte hafif pahada ├žok a─č─▒r olan muhte┼čem m├╝cevher├óta el s├╝rmedi. Yan─▒nda sadece minyat├╝rleri iki milyon eden muhte┼čem bir eser vard─▒, makbuzunu getirterek onu da yine hazineye iade etmi┼čti. O zaman yak─▒nlar─▒;

ÔÇťÔłĺPadi┼čah─▒m! Haz├«ne-i H├╝m├óy├╗nÔÇÖumuzdaki b├╝t├╝n e┼čya ecd├ód─▒n─▒za ve h├ónedan─▒n─▒za; h├╝k├╝mdarlar taraf─▒ndan hediye edilen e┼čyad─▒r, bunlar sizin mal─▒n─▒zd─▒r. B├óhusus iade buyurmak istedi─činiz kitab─▒n iki belki de ├╝├ž milyona al─▒c─▒s─▒ haz─▒rd─▒r. Hi├ž olmazsa bunu bir ihtiyat olarak nezd-i ┼č├óh├ónenizde al─▒koymak do─čru de─čil midir?ÔÇŁ deyince;

Sultan Vahidedd├«n Han ┼ču cevab─▒ verdi:

ÔÇťÔłĺHakl─▒s─▒n─▒z, bunlar hesab─▒n─▒ kimseye vermekle m├╝kellef olmad─▒─č─▒m─▒z, ┼čahs├« mal─▒m─▒zd─▒r. Fakat ecd├ód─▒m bu milletin h├╝k├╝mdarlar─▒ olmasa idiler, onlara bu hediyeleri kim verirdi? Bin├óenaleyh bu k─▒ymet bi├žilmez e┼čya ve ev├ón├«de, benim kadar milletin de hakk─▒ vard─▒r. Ben bu ih├óneti kabul edemem!ÔÇŁ

┼×ehzadeli─činde kendisini ─░stanbulÔÇÖda a─č─▒rlad─▒─č─▒ ─░talyan kral─▒ kendisine c├Âmertlikle mukabelede bulunmak istiyor, ikametg├óh ve tahsisat teklif ediyordu. Ancak m├╝sta─čn├« Padi┼čah;

ÔÇťMemleketimdeki vuku├ót ve h├ódis├ót; her ne kadar beni muvakkaten veya ebediyyen, ta├ž ve taht─▒mdan ay─▒rd─▒ysa da, ├╝zerimde ┬źHal├«felik┬╗ s─▒fat─▒ mevcuttur. Ben b├╝t├╝n m├╝sl├╝manlar─▒n reis-i r├╗h├ón├«siyim, Peygamber postunda oturuyorum. Bu s─▒fat, kendi d├«nimden olmayan bir z├ót─▒n teklifini kabulden beni men eder.ÔÇŁ diyerek bu teklifleri geri ├ževirdi. Hil├ófet makam─▒n─▒ istism├ór etmek isteyen ve madd├« refah vaÔÇśdeden ba┼čka teklifleri de elinin tersiyle itti. H├ólbuki son derece muhta├ž durumda idi.

Nihayet yedi as─▒r ─░sl├ómÔÇÖa en b├╝y├╝k hizmetlerde bulunmu┼č bu h├ónedan─▒n son padi┼čah─▒ vefat etti─činde, maalesef bakkal-manav borcu y├╝z├╝nden San Remo esnaf─▒ taraf─▒ndan tabutuna haciz kondu. Tabut arka kap─▒dan ka├ž─▒r─▒larak vapura bindirildi ve ┼×amÔÇÖda Sultan Selim CamiiÔÇÖne defnedildi. Bor├žlar bil├óhare akrabalar─▒ taraf─▒ndan ├Âdendi.

Vatanperver, milliyetperver, Allah korkusuyla ya┼čayan, m├╝sta─čn├« ve d├╝r├╝st bir padi┼čah─▒n h├óline n├╝m├╗ne bir misal…

├é┼×IK B─░R MEVLEV├Ä

Sertar├«k Mesnev├«han ┼×efik CAN Hoca, 1909ÔÇÖda ErzurumÔÇÖda do─čdu. M├╝ft├╝ olan babas─▒ndan Arap├ža ve Fars├ža ├Â─črendi. 1929ÔÇÖda Kuleli Asker├« Lisesini, 1931ÔÇÖde Harp Okulunu bitirdi. Daha sonra ─░stanbul ├ťniversitesinde fark imtihanlar─▒n─▒ vererek ├Â─čretmenlik diplomas─▒ ald─▒. 1965 y─▒l─▒ndaki emeklili─čine kadar edebiyat ├Â─čretmenli─či yapt─▒. Uzun y─▒llar T├óhir├╝ÔÇÖl-Mevlev├«ÔÇÖnin yak─▒n─▒nda bulunarak kl├ósik Mesnev├« k├╝lt├╝r├╝ ic├ózeti ald─▒. Bu ilmini her f─▒rsatta ├že┼čitli mek├ónlarda Mesnev├« dersleri vererek c├Âmert├že infak etti. ┼×efik CAN Hocan─▒n en me┼čhur eseri, on dokuz y─▒lda haz─▒rlad─▒─č─▒ alt─▒ ciltlik Mesnev├« terc├╝mesidir.

┼×efik CAN Hoca, 5 Mart 2005 tarihinde vefat eyledi. Kabri, Konya/├ť├žler Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖndad─▒r.

***

M. Sami K─░RAZO─×LU anlat─▒r:

TahtakaleÔÇÖde rahmetli Mustafa ALEMDAR Amcam─▒z vard─▒. Bir g├╝n ┼×efik CAN Amcam─▒za;

ÔÇťÔłĺBurada b├╝y├╝k bir Allah dostu var, gel seni onu ziyarete g├Ât├╝reyim.ÔÇŁ diyor. ┼×efik Amcam─▒z─▒n S├ómi EfendimizÔÇÖle ilgili pek fazla bilgisi yok. S├ómi EfendimizÔÇÖe de ┼×efik Beyle ilgili bilgi verilmiyor. ┼×efik Bey i├žeri girdi─či an S├ómi Efendimiz m├╝b├órek y├╝z├╝n├╝ kald─▒r─▒yor ve Mesnev├«ÔÇÖden bir d├Ârtl├╝k okuyor. H├ólbuki kimse S├ómi EfendimizÔÇÖe gelen ki┼činin Mevlev├« oldu─čunu s├Âylememi┼čtir. Onunla ilgili en ufak bir bilgisi yoktur. Sadece bir ziyaret├ži olarak bilir. ┼×efik Bey bu d├Ârtl├╝─č├╝ duyunca d├╝┼č├╝p bay─▒l─▒r. Mustafa ALEMDAR Amca ve etraf─▒ndakiler hemen yard─▒m ederler, S├ómi Efendimiz de m├╝b├órek eliyle mesh ettikten sonra ┼×efik Bey kendine gelir. Sonralar─▒ ┼×efik Amcam─▒z S├ómi EfendimizÔÇÖin ├ó┼č─▒k bir ihv├ón─▒ olur. Zaman zaman bir araya gelirler, hasret giderirlerdi.

─░hvan olmas─▒ ise ┼č├Âyledir;

Bir g├╝n Sami Efendimiz ┼×efik CANÔÇÖa;

ÔÇťÔłĺHerhangi bir tar├«kata m├╝ntesip misin?ÔÇŁ diye sorar. ┼×efik Bey; Mevlev├«likle ili┼čkisi oldu─čunu, oradan baz─▒ evradlar─▒ okudu─čunu s├Âyler. S├ómi Efendimiz onun ┼čahs─▒na, husus├« bir Nak┼č├« evr├ód─▒ verir. ┼×efik Bey sonralar─▒;

ÔÇťHayat─▒mda bir├žok g├╝zel ilim ve irfan ehliyle tan─▒┼čt─▒m ama hi├ž birisinden S├ómi EfendiÔÇÖden istifade etti─čim kadar istifade etmedim.ÔÇŁ der.

HİÇ YUMURTLAMADIM!

Hicivleriyle m├óruf ┼čair Neyzen Tevfik KOLAYLI, 24 Mart 1879ÔÇÖda BodrumÔÇÖda do─čdu. As─▒l ad─▒ Mehmed TevfikÔÇÖtir. R├╝┼čdiyeyi BodrumÔÇÖda okudu. Babas─▒n─▒n tayini ├╝zerine ailecek ─░zmir/UrlaÔÇÖya ta┼č─▒nd─▒lar. UrlaÔÇÖda bir neyzenden ilk ney derslerini ald─▒. ─░zmir ─░d├ód├«siÔÇÖne girdiyse de hastal─▒─č─▒ndan ├Ât├╝r├╝ bitiremeden ayr─▒ld─▒. Daha sonra ─░zmir Mevlev├«h├ónesiÔÇÖne giderek ┼×eyhÔÇÖin karde┼či Cemal Beyden ney ├Â─črenmeye devam etti. T├╝rk├že, Arap├ža ve Fars├ža e─čitimi ald─▒. Ard─▒ndan ─░stanbulÔÇÖda Galata ve Kas─▒mpa┼ča Mevlev├«h├ónelerine devam etti. 1902ÔÇÖde Bekt├ó┼č├« tar├«kat─▒ndan nasip alarak Bekt├ó┼č├« dervi┼či oldu. ┼×iire olan al├ókas─▒nda Mehmed ├ékifÔÇÖin tesiri b├╝y├╝kt├╝r. Usta neyzen ve ┼čair Neyzen Tevfik, 28 Ocak 1953ÔÇÖte ─░stanbulÔÇÖda vefat etti. Kabri, Kartal Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖndad─▒r.

***

Tan─▒d─▒klar─▒ndan biri, yazd─▒─č─▒ roman─▒n m├╝sveddelerini Neyzen TevfikÔÇÖe g├Âstererek fikrini sorar. Neyzen Tevfik be─čenmedi─čini ifade edince, adam;

ÔÇťÔłĺ─░yi ama. Siz hi├ž roman yazmad─▒n─▒z ki!ÔÇŁ der.

Neyzen Tevfik ┼ču cevab─▒ verir:

ÔÇťÔłĺBen yumurtan─▒n tazesini, bayat─▒n─▒ iyi anlar─▒m. Ama bu g├╝ne kadar hi├ž yumurtlamad─▒m.ÔÇŁ