SEVG─░ M─░RASI

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

ÔÇťDemir tav─▒nda d├Âv├╝l├╝r.ÔÇŁ diye bir atas├Âz├╝m├╝z vard─▒r. M├ón├ós─▒;

ÔÇťHer i┼č i├žin uygun bir zaman vard─▒r. O zaman gelmeden de yap─▒lamaz, o zaman─▒ ka├ž─▒r─▒rsan da yap─▒lamaz. Uygun zaman─▒ g├Âzetmelisin yoksa f─▒rsat ka├žt─▒ktan sonra pi┼čman olursun.ÔÇŁ demektir. Bat─▒l─▒lar da benzer m├ón├óda;

ÔÇťTiming is everything.ÔÇŁ Yani; ÔÇťZamanlama her ┼čeydir.ÔÇŁ diyorlar.

Tav kelimesi tam da bu m├ón├óy─▒ anlat─▒r. Yani bir i┼čin kolayl─▒kla ve verimli bir ┼čekilde yap─▒labilmesi i├žin ┬źdo─čru zaman─▒┬╗ ifade eder. Demircilik mesle─činde, demirin ├žeki├žle d├Âv├╝l├╝p i┼členebilmesi i├žin belli bir dereceye kadar ─▒s─▒n─▒p yumu┼čamas─▒ sa─član─▒r. O zaman istenen ┼čekli alabilir. E─čer tav─▒na geldi─či h├ólde, ┼čekil vermez kendi h├óline b─▒rak─▒rsan; demir so─čur, f─▒rsat elden ka├žm─▒┼č olur.

Tav─▒n─▒ g├Âzetmek hemen her konuda m├╝himdir ama bilhassa ├žocuk terbiyesinde ├žok daha ehemmiyetlidir. ├çocu─čun verilen bir e─čitimden fayda g├Ârebilmesi i├žin belli bir idrak seviyesine eri┼čmesi gereklidir. ├çok k├╝├ž├╝k ya┼čta iken anlayamayaca─č─▒ mefhumlar─▒ belletmek, oyun ├ža─č─▒nda oldu─ču h├ólde a─č─▒r disiplin uygulamak; f─▒trat─▒na ters olur ve b├Âyle zamans─▒z bir e─čitim, ├žocu─čun zorlanmas─▒na, kendini k├Ât├╝ hissetmesine, e─čiticiden nefret duymas─▒na ve e─čitimi verilen ┼čey her neyse ondan usanarak y├╝z ├ževirmesine sebep olur.

─░mam Gaz├ól├« -rahmetull├óhi aleyh-, ├žocuklar─▒n m├ónev├« ve ahl├ók├« terbiyesi sahas─▒ndaki ├žok k─▒ymetli eserinde, ├žocuk terbiyesinin ya┼ča uygun olmas─▒ gerekti─činden bahsederek;

ÔÇť├çocu─ču daima oyundan men etmek ve hep ├Â─črenmeye mecbur tutmak ├žocu─čun kalbini ├Âld├╝r├╝r, zek├ós─▒n─▒ dum├╗ra u─črat─▒r. Hayat─▒n─▒ alt├╝st eder. Hatt├ó ├žocuk b├Âyle bir s─▒k─▒l─▒ktan kurtulmak i├žin, ilmi terk etmek ister ve ├že┼čitli hileli yollar─▒ denemeye mecbur olur.ÔÇŁ demektedir.

Di─čer yandan ├žocu─ča gerekli e─čitim ve terbiye verilmeyip, o kendi h├óline b─▒rak─▒l─▒rsa; o elbette, ├že┼čitli tesirlerin alt─▒nda kalarak ve bilhassa nefsine ho┼č gelen telkinlere uyarak bir ┼čekil al─▒r. Terbiye ├ža─č─▒ ge├žtikten sonra da o e─čitimi geriye d├Ând├╝rmek zorla┼č─▒r. ├ç├╝nk├╝ nefis; can─▒n─▒n istedi─či gibi ya┼čamaya al─▒┼čm─▒┼čt─▒r, kaidelerle s─▒n─▒rlanmak istemez.

─░mam Gaz├ól├« bu hususa ┼č├Âyle dikkat ├žekiyor:

ÔÇť├çocukta akl─▒ erme al├ómetleri g├Âr├╝ld├╝─č├╝ zaman, onu g├╝zelce yeti┼čtirmek gerekir. Bunun ilk al├ómeti, hay├ó duygusunun belirmesidir. ├çocuk; utanarak bir k─▒s─▒m fiilleri terk etmeye ba┼člam─▒┼čsa, akl─▒n n├╗ru onun ├╝zerinde do─čmu┼č demektir. Bu, Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n ├žocu─ča vermi┼č oldu─ču bir hediyedir. Bu durum; ├žocu─čun ahl├ók─▒n─▒n olgunlu─ča d├Ând├╝─č├╝n├╝, kalbinin safl─▒─ča kavu┼čtu─čunu g├Âsterir ve ├žocu─čun b├╝l├╗─č ├ža─č─▒nda akl─▒n─▒n kem├óle erece─čini de m├╝jdeler. Bu bak─▒mdan utanga├ž bir ├žocu─ču ba┼č─▒bo┼č b─▒rakmak uygun de─čildir. Aksine ona utanmas─▒ ve utanmamas─▒ gereken ┼čeyleri ├Â─čretmek s├╗retiyle onun edebine yard─▒m etmelidir.ÔÇŁ

Elbette ─░mam Gaz├ól├«ÔÇÖnin ya┼čad─▒─č─▒ ├ža─čda de─čiliz. Bu zamanda ├žocuklar─▒m─▒z, ├žok k├╝├ž├╝k ya┼čtan itibaren hay├ó ve edep hass├ósiyetlerini kaybetmeye sebep olan tesirlere maruz kalmaktad─▒r. Evimizin i├žinde bir nebze olsun koruyabilsek bile, hi├žbirimiz ├žocuklar─▒m─▒z─▒ tamamen muhafaza edemiyoruz. ─░mam Gaz├ól├« Hazretleri, kendi ├ža─č─▒n─▒n ┼čartlar─▒ndaki ifsad edici tesirlere;

ÔÇť├çocuk, hay├ós─▒zl─▒─č─▒ ├Âven ┼čiirlerden ve ┼čark─▒lardan uzak tutulmal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ b├Âyle bir edebiyat, ├žocu─čun kalbinde fesat tohumlar─▒n─▒ geli┼čtirir.ÔÇŁ s├Âzleriyle dikkat ├žekmi┼č.

─░mam Gaz├ól├«ÔÇÖnin zaman─▒nda, bir ├žocu─ču ahl├óks─▒z ┼čark─▒lar─▒n s├Âylendi─či mek├ónlardan korumak nisbeten kolayd─▒. G├╝n├╝m├╝zde ise evlerin ba┼č k├Â┼česinde televizyonlar, her k├Â┼če ba┼č─▒nda rekl├óm afi┼čleri, vitrinlerde sergilenen manzaralar ve sokaklara kadar ta┼čan sesler, g├Âr├╝nt├╝ler… K─▒sacas─▒ bu zamanda, ├žocu─ču tam m├ón├ós─▒yla korumak i├žin b├╝t├╝n bunlardan uzak tutmak gerekmektedir. Bu m├╝mk├╝n de─čilse; bunlar─▒n yanl─▒┼č oldu─čunu dile getirip, onlara benzemekten sak─▒nd─▒rmaya ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r.

Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin ├Âzl├╝ bir had├«s-i ┼čer├«fi vard─▒r. Buyuruyor ki:

ÔÇťSevgi, ver├óset yoluyla kazan─▒l─▒r.ÔÇŁ (Buh├ór├«, el-Edeb├╝ÔÇÖl-M├╝fred, 22)

Bu had├«s-i ┼čerif ekseriyetle; ┬źvefat─▒ndan sonra dah├« baban─▒n dostlar─▒yla, ahbaplar─▒yla m├╝nasebeti kesmeme┬╗ edebinden bahsedilirken zikredilmi┼č. Ama biraz ├╝zerinde d├╝┼č├╝n├╝rsek anne-baban─▒n sevgilerini miras olarak devralman─▒n, m├ónev├« hayat─▒m─▒zda ├žok esasl─▒ bir yer edindi─čini g├Ârebiliriz. Bir ba┼čka y├Ân├╝yle de ├žocuklar─▒m─▒za as─▒l b─▒rakaca─č─▒m─▒z miras─▒n, onlar─▒n g├Ân├╝llerinde ye┼čertti─čimiz h├╝rmet ve muhabbetler olmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝nd├╝rmelidir.

─░mam Gaz├ól├« -rahmetull├óhi aleyh-, ├žocuklar─▒n m├ónev├« ve ahl├ók├« terbiyesi hususunda en m├╝him esaslar─▒ ┼ču s├Âzlerle ifade etmi┼č:

ÔÇť├çocuk; KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖi ve bir k─▒s─▒m had├«s-i ┼čerifleri, iyi insanlar─▒n hik├óye ve h├óllerini ├Â─črenmelidir ki, kalbinde s├ólih kimselerin sevgisi ye┼čersin.ÔÇŁ

Dikkat edilirse ─░mam Gaz├ól├« Hazretleri; iyi insanlar─▒n hik├óye ve h├óllerini, KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ve had├«s-i ┼čeriflerle yan yana zikretmi┼č ve b├╝t├╝n bu kaynaklar─▒n okutulmas─▒nda hedeflenen en m├╝him tesiri de ┬źkalbinde s├ólih kimselerin sevgisi ye┼čersin┬╗ s├Âz├╝yle i┼čaret etmi┼č. Zaten Rabbimiz; namazda ve hayat─▒m─▒zda tekrar tekrar okuyaca─č─▒m─▒z KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ├óyetlerinde; peygamberlerin ve s├ólih ki┼čilerin k─▒ssalar─▒, hususiyetleri, kulluklar─▒ ve du├ólar─▒ gibi ├Ârnek al─▒nacak y├Ânlerine geni┼č yer vermi┼čtir.

├ç├╝nk├╝ ├žocu─ča ilk e─čitim, onun g├Ânl├╝ne iyi ├Ârneklerin sevgisini yerle┼čtirmek s├╗retiyle verilebilir. O ├ža─čda ├žocuk i├žin m├╝cerred mefhumlar anla┼č─▒l─▒r de─čildir, pek ├žok d├«n├« h├╝km├╝ de hayat─▒na tatbik etmesine daha ├žok zaman vard─▒r. Ancak o mefhumlar─▒n ve h├╝k├╝mlerin anla┼č─▒lmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒racak bir m├ónev├« ba─č tesis edilebilir. ─░┼čte bu ba─č, ├žocu─čumuzun g├Ânl├╝n├╝ ─▒s─▒nd─▒racak ve verilen g├╝zel ┼čekli almaya m├╝sait h├óle getirecektir.

Bir misal ile izah edelim. Yan─▒ma gelen bir s─▒byan mektebi ├Â─čretmeni han─▒mefendi anlatm─▒┼čt─▒:

ÔÇť┼×imdiki ├žocuklar ne kadar merakl─▒, sorgulay─▒c─▒… Her ┼čeyin asl─▒n─▒ astar─▒n─▒ ├Â─črenmek istiyorlar, yoksa kolay kabul etmiyorlar. Ben anaokulumda ├žocuklara;

┬źÔÇôSa─č elinizle yiyin, besmele ├žekin, Peygamberimiz b├Âyle yapard─▒…┬╗ diyerek e─čitim veriyordum. Bir o─član ├žocu─ču dedi ki:

┬źÔÇôNeden onun yapt─▒─č─▒ gibi yapmam─▒z gerekiyormu┼č ki?┬╗

O zaman anlad─▒m ki evvel├ó PeygamberimizÔÇÖin bize neden ├Ârnek oldu─čunu anlatmal─▒y─▒m.ÔÇŁ

─░┼čte kalpte h├╝rmet, muhabbet, ba─čl─▒l─▒k ve ├Ârnek alma h├ólinin k├Âkle┼čmesi i├žin; evvel├ó tan─▒tmak, sevdirmek, hatt├ó hayran olaca─č─▒ ┼čekilde en g├╝zel ifadelerle g├Ânl├╝ne yerle┼čtirmek gerekiyor.

Eski zamanlarda menk─▒be, destan ve benzeri eserler halk e─čitiminde ├Ânemli yer tutard─▒. Bunlarda evliy├ólar─▒n baz─▒ fevkal├óde h├ólleri, h├╝rmet telkin eden y├Ânleri anlat─▒l─▒rd─▒. Baz─▒ kahramanlar─▒n kahramanl─▒k destanlar─▒ en heyecan verici edebi ├╝sl├╗pla nakledilirdi. Bunlar ├Ârnek al─▒namayacak hususlard─▒ belki ama h├╝rmet ve hayranl─▒k telkin ederdi.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde de Rabbimiz, peygamberlerin m├╗cizelerinden bahseder. Bu m├╗cizeler bize ├Ârnek olamaz ama bize ├Ârnek olacak k─▒sm─▒; All├óhÔÇÖa g├╝zelce kul olan ki┼čilerin en ├╝mitsiz durumlarda dah├« asla yard─▒ms─▒z kalmad─▒─č─▒, muhakkak g├╝zel bir neticeye kavu┼čtu─ču ger├že─čidir.

K─▒ssalarda iyi insanlar─▒n hik├óyeleri hep mutlu sonla biter, hep iyiler kazan─▒r, k├Ât├╝ler cezas─▒n─▒ bulur. Rabbimiz asla kendisine g├╝venmi┼č ve teslim olmu┼č kullar─▒n─▒ y├╝z ├╝st├╝ b─▒rakmaz. Psikoloji-pedagoji ilmi de bu hakikati tasdik ediyor. M├╝tehass─▒slar diyor ki:

ÔÇť├çocuk ve gen├žlerin rol model olarak g├Ârd├╝kleri ki┼čiler; g├╝├žl├╝, itibarl─▒, be─čenilen, ba┼čar─▒ kazanan ki┼čilerdir.ÔÇŁ

Ne yaz─▒k ki ├žocuk;

ÔÇť├ľnemli olan All├óhÔÇÖ─▒n r├óz─▒ olmas─▒, d├╝nyada ba┼čar─▒l─▒ olmak ├Ânemli de─čil.ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nemez. ├ľrnek ald─▒─č─▒ ┼čah─▒s, d├╝nyada da ba┼čar─▒l─▒ ve itibarl─▒ olsun ister.

├ťz├╝ld├╝─č├╝m bir mesele var. Bizim gibi ailelerin k─▒zlar─▒n─▒ g├Ânderdi─či bir okulun rehberlik hocas─▒ndan duymu┼čtum. Diyordu ki:

ÔÇťYapt─▒─č─▒m─▒z anketlerde g├Âr├╝yoruz ki k─▒zlar─▒m─▒z, annelerini ├Ârnek al─▒nacak bir ki┼či olarak g├Ârm├╝yor.ÔÇŁ

K─▒zlar─▒m─▒z─▒n giyim-ku┼čam, h├ól-tav─▒r ve edep y├Ân├╝nden durumlar─▒n─▒ ele┼čtiriyoruz. Asl─▒nda bunun arkas─▒nda ┬źfarkl─▒la┼čma arzusu┬╗ yat─▒yor. Bunun da ard─▒nda ├Ârnek olarak g├Ârmeme, hatt├ó hor bakma hissi mevcut. Bunu anneye kar┼č─▒ hitaplarda, tav─▒rlarda da a├ž─▒k├ža g├Ârebiliyoruz. Art─▒k annelerin de kad─▒n programlar─▒ seyrederek g├╝nlerini t├╝ketmekle sayg─▒ ve itibar kazanamayacaklar─▒n─▒ g├Ârmeleri gerekiyor.

Erkek ├žocuklar da evlenecekleri e┼či se├žerken ne kadar annesine benzeyen bir e┼č istiyor, o da ayr─▒ bir mesele. Erkek ├žocuklar─▒m─▒z─▒n tercihleri de dolayl─▒ olarak k─▒zlar─▒m─▒z─▒n tercihlerini etkiliyor. Sonu├žta be─čenilen, talip bulabilen biri olma arzusuna ald─▒r─▒┼č etmemek, o kadar kolay de─čil. Toplumun en zay─▒f kesimine en b├╝y├╝k y├╝k├╝ y├╝klemek m├ókul olmaz.

Hem annelerin, hem de annelerin stat├╝s├╝n├╝n b├Âyle d├╝┼č├╝k olmas─▒na sebep olan ┼čartlar─▒ haz─▒rlayanlar─▒n biraz bu durumu sorgulamalar─▒ gerekiyor. Eskiden televizyon kanallar─▒nda asla ba┼č├Ârt├╝l├╝ bir kad─▒n g├Âstermezlerdi. ┼×imdi o g├╝nleri ├Âzlemeyen var m─▒ bilmiyorum. ├ľyle manzaralara rastl─▒yoruz ki, utan├ž hissediyoruz. Sanki kasten yap─▒l─▒yor, toplumun ba─č─▒rsaklar─▒ yerindeki en i─čren├ž manzaralar te┼čhir ediliyor. Kim b├Âyle zavall─▒ bir durumda; itilmi┼č, kak─▒lm─▒┼č, terk edilmi┼č, istenmeyen, ba┼č─▒na gelen fel├óketleri dert yan─▒p duran birilerine ├Âzenir, ├Ârnek al─▒r?

K─▒sacas─▒; ├žocuklar─▒m─▒z─▒n g├Âz├╝nde itibar kazanmak, ├Ârnek al─▒nmak, biraz gayret gerektiriyor.