OSMAN N├ŤR─░ TOPBA┼× ├ťST├éDIMIZ ─░LE ─░STANBULÔÇÖUN SIRLARI ├ľZEL M├ťL├éKATI

YAZAR : Fahri SARRAFO─×LU

Fahri SARRAFO─×LU: Muhterem Efendim, ├Âncelikle ├žok te┼čekk├╝r ediyoruz.

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: Esta─čfirullah.

Fahri SARRAFO─×LU: Muhterem Efendim! ─░stanbul deyince; tarihimiz, k├╝lt├╝r├╝m├╝z ve g├Ân├╝l d├╝nyam─▒z itibar─▒yla ─░stanbul bizim i├žin ne ifade eder?

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: ─░stanbul bizim i├žin ├žok m├╝stesn├ó ve m├╗ten├ó bir ┼čehirdir. Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

ÔÇť┘ä┘Äě¬┘Ć┘ü┘ĺě¬┘Äěş┘Ä┘ć┘Ĺ┘Ä ěž┘ĺ┘ä┘é┘Ćě│┘ĺěĚ┘Ä┘ć┘ĺěĚ┘É┘ć┘É┘Ő┘Ĺ┘Äěę┘Ć: ─░stanbul fetholunacakt─▒r…ÔÇŁ buyurmu┼čtur. (Ahmed, IV, 335; H├ókim, IV, 468/8300)

Bu m├╝jdeye n├óil olmak i├žin;

Ash├ób-─▒ kiram zaman─▒ndan ba┼člayarak ak─▒n ak─▒n Fatih Sultan Mehmed H├ónÔÇÖa kadar bu seferler bir ├«m├ón ┼čer├óresi h├ólinde devam etmi┼čtir. Yeter ki -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin y├╝re─činde bir yerimiz olsun, k─▒y├ómet g├╝n├╝ bir yerimiz olsun diye!..

─░stanbulÔÇÖun fethi, hicretten 857 sene sonra; ecd├ód─▒m─▒z, b├╝y├╝─č├╝m├╝z Fatih Sultan Mehmed HazretleriÔÇÖne k─▒smet oldu. Demek ki Fatih Sultan Mehmed H├ónÔÇÖ─▒ da yak─▒ndan tan─▒mam─▒z l├óz─▒m.

Yarat─▒l─▒┼č─▒ndaki ist├«dat, alm─▒┼č oldu─ču madd├« ve kalb├« e─čitimle birle┼čerek Fatih Sultan Mehmed H├ónÔÇÖ─▒ ┬źfeth-i m├╝b├«n┬╗e ├žoktan haz─▒rlam─▒┼č bulunuyordu. ┼×uuralt─▒nda bununla o kadar doluydu ki ├žocuklu─čundan beri elinde k├ó─č─▒t-kalem, d├óim├ó fetih projeleri ile me┼čgul olmu┼čtu. ├édeta vird h├ólinde;

ÔÇťÔÇôYa Bizans bizi al─▒r veya biz BizansÔÇÖ─▒ al─▒r─▒z!..ÔÇŁ diyordu.

─░stanbulÔÇÖun fethi, tabi├« Do─ču Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun biti┼čidir. Bir ├ža─č─▒n kapat─▒lmas─▒, bir ├ža─č─▒n ba┼člang─▒c─▒d─▒r.

Fahri SARRAFO─×LU: Tabi├«.

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: Cen├ób-─▒ Hak; fethi Osmanl─▒ÔÇÖya ihs├ón etti, ikr├óm etti. ─░stanbul, bize Peygamber EfendimizÔÇÖin bir m├╝jdesi ve EfendimizÔÇÖin gelecek nesillere bir em├ónetidir. ─░n┼č├óallah k─▒y├ómete kadar, bu ─░stanbul olarak devam eder, ─░sl├ómbol olarak devam eder.

Tabi├« burada ─░stanbul deyince yine, en ba┼čta m├ónev├« olarak, Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├« Hazretleri hat─▒r─▒m─▒za gelir. Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├« Hazretleri, EfendimizÔÇÖe misafirperverlik etti. Gazvelere kat─▒ld─▒. Can─▒n─▒ ve mal─▒n─▒ bu yolda bezletti, c├Âmert├že sarf etti. Bu had├«s-i ┼čer├«fe n├óil olabilmek i├žin, Ras├╗lullah EfendimizÔÇÖin y├╝re─činde bir yeri olmas─▒ i├žin, seksen k├╝sur ya┼č─▒nda iki defa ─░stanbul seferinde bulundu.

Hattâ bir vasiyette de bulundu:

ÔÇťE─čer bu seferde vef├ót edersem, askerin (ad─▒m─▒n─▒) att─▒─č─▒ son noktaya g├Âm├╝n beni. Benden sonra gelen asker, daha ├Âteye gitsin.ÔÇŁ

Yani bedeniyle dah├« bir ufuk vermeye ├žal─▒┼čt─▒. Hakikaten, arkadan gelenler de bu vasiyeti yerine getirdi. Ondan sonra Avrupa seferleri ba┼člad─▒.

Tabi├« b├╝y├╝k bir sah├ób├« yek├╗nu ┼čehid oldu ─░stanbul civar─▒nda. Bunlar─▒n ekseriyeti, Hazret-i H├ólid bin Zeyd Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├« -rad─▒yall├óhu anh- HazretleriÔÇÖnin civar─▒na defnolundu. Osmanl─▒ buraya ┬źharem m─▒nt─▒kas─▒┬╗ dedi. Yani gayr-i m├╝slimler o harem m─▒nt─▒kas─▒na sokulmad─▒, g├╝zel bir edep oldu.

┼×imdi biz z├óhire g├Âre diriyiz. Fakat z├óhire g├Âre de Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├« Hazretleri 1400 sene evvel vefat etti. Bug├╝n bakt─▒─č─▒m─▒z zaman; bizim mi ziyaret├žimiz ├žok, Eb├╗ Eyy├╗b el-Ens├ór├« HazretleriÔÇÖnin mi ziyaret├žisi daha ├žok?.. M├ó┼č├óallah, doluyor ta┼č─▒yor. Hem T├╝rkiyeÔÇÖmizden, hem de d├╝nyan─▒n d├Ârt bir taraf─▒ndan.

Fahri SARRAFO─×LU: Efendim; ─░stanbulÔÇÖun tarihi ve mimar├«si gibi, co─čraf├« mevkii de e┼čsiz bir g├╝zellikte.

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: Evet, z├óhir├« bak─▒mdan da ├Âyledir.

┼×air NedimÔÇÖin g├╝zel bir ifadesi var, tabi├« biraz kesretten kin├óye:

B├╗ ┼čehr-i Sitanb├╗l ki b├«-misl ├╝ bah├ód─▒r.
Bir sengine yekpâre Acem mülkü fedâdır.
Bir gevher-i yekpâre iki bahr arasında,
Hur┼č├«d-i cihan-t├ób ile tart─▒lsa sez├ód─▒r.

Bo─čaz, ├ódeta ─░stanbulÔÇÖa gerilmi┼č bir gerdanl─▒kt─▒r… G├╝n boyu seyrine doyulmayan nak─▒┼člar, geceleri ise mehtab─▒yla ayr─▒ bir ├óhenk. Sanki bir ┼čiÔÇśri il├óh├«. Cen├ób-─▒ Hak ├Âyle g├╝zel halk etmi┼č ki, ─░stanbul Bo─čaz─▒ biraz daha geni┼č olsa denize benzer. Biraz daha dar olsa dereye benzer. Cen├ób-─▒ Hak; ├Âyle bir k─▒vam, ├Âyle bir g├╝zellik ve zar├ófet vermi┼č, yani yarat─▒l─▒┼č─▒nda da Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n g├╝zel bir lutfu var.

─░stanbul; tabi├« g├╝zelliklerle donat─▒ld─▒, madd├«-m├ónev├« g├╝zelliklerle donat─▒ld─▒. Nas─▒l ki bir caminin ├«m├ór─▒; onun hatt─▒, tezyin ve dekorlar─▒ndan ├Ânce s├ólih ameller, cemaat, ihl├ósl─▒ kalabal─▒klar ve til├óvetlerle olursa; bir ┼čehrin de m├ónev├« ├«m├ór─▒, madd├« ├«m├ór─▒ndan daha evvel gelir.

Ecd├ód─▒m─▒z bu m├╝b├órek beldeyi fethettikten sonra, buray─▒ ─░sl├óm ├óleminin merkezi h├óline getirmi┼č. Mukaddes em├ónetler de Yavuz Sultan Selim Han taraf─▒ndan getirilmi┼č, Topkap─▒ Saray─▒ÔÇÖna konulmu┼č.

┼×u da c├ólib-i dikkattir: Hil├ófet merkezi olmu┼č. Hatt├ó; FasÔÇÖtan, Kuzey AfrikaÔÇÖdan, Orta AsyaÔÇÖdan hacca gidecek hac─▒lar, ├Ânce ─░stanbulÔÇÖa gelir, hil├ófet merkezini ziyaret ederler, bir m├╝ddet ─░stanbulÔÇÖda kal─▒rlar, mukaddes em├ónetleri ziyaret ederler, oradan devam ederlermi┼č.

─░stanbulÔÇÖun b├Âyle g├╝zel bir ├Âzelli─či de var.

Fahri SARRAFO─×LU: Efendim, gen├žlerimize ─░stanbulÔÇÖu sevdirmek istiyoruz. Acaba nereden ba┼člas─▒nlar ─░stanbulÔÇÖu gezmeye, daha do─črusu ─░stanbulÔÇÖu sevmeye nereden ba┼člayal─▒m Efendim?

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: Efendim, ┼čairin g├╝zel bir beyti var:

Yeti┼čmez mi bu ┼čehrin halk─▒na bu n├«met-i B├ór├«,
Ras├╗l-i EkremÔÇÖin y├óri Eb├ó Eyy├╗b el-Ens├ór├«!..

Yine oradan ba┼člamak bir teberr├╝k makam─▒d─▒r. Osmanl─▒ÔÇÖda sultanlar da tahta c├╝l├╗s merasiminin bir par├žas─▒ olarak Ey├╝p SultanÔÇÖda k─▒l─▒├ž ku┼čan─▒rlard─▒. Bunun i├žin yine oradan ba┼članarak, sonra medeniyetimizin ┼č├óheserleri; S├╝leymaniye, Sultanahmet vs. emsalleriyle devam edilebilir.

Evvelki sene bir mimarlar toplant─▒s─▒ oldu. D├╝nyadan da bir hayli mimarlar geldi. Bir arkada┼č─▒m─▒z da orada bulundu. Orada ┼čunu ifade ettiler:

ÔÇťMimar SinanÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ eserleri taklit edebilmek, b├╝y├╝k bir sanatt─▒r bug├╝n. Yani taklit eden mimar, b├╝y├╝k mimard─▒r.ÔÇŁ

Fahri SARRAFO─×LU: Taklidi bile…

Osman N├╗ri TOPBA┼× ├ťst├ód─▒m─▒z: Taklidi bile b├╝y├╝k mimar olmu┼č oluyor. Hatt├ó ┼čunu da il├óve etmi┼čler:

ÔÇťBug├╝nk├╝ malzeme olsayd─▒ o zaman, kim bilir daha ne kadar ├žok ┼č├óheserler ├ž─▒kard─▒…ÔÇŁ

Tabi├« bug├╝n ─░stanbulÔÇÖun sil├╗eti, maalesef g├Âkdelenlerle bozulmaktad─▒r. O da bir bahs-i di─čer…

(DEVAM EDECEK)