D├ťNYA ve KULLUK ┼×UURU

YAZAR : Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

Hayat─▒ ya┼čarken kulluklar nas─▒l da unutuluyor? D├╝nyan─▒n genelge├žer kurallar─▒yla hareket edildi─činden bir bak─▒yorsunuz ├Âyle davran─▒┼člar serdediliyor ki, i├žimizden ┼čunlar─▒ ge├žirmeden edemiyoruz:

┬źHak a┼čk─▒na bu h├ódiselerde kullu─čun neresindeyiz?┬╗,

┬źD├╝nya ├óhireti kazanma mek├ón─▒d─▒r, b├╝t├╝n vakitler d├╝nya i├žin mi sarf edilmeli?┬╗

Bir heng├ómeye kapt─▒rd─▒k; doludizgin bir ko┼ču┼čturma, bir d├╝nyaya aldanm─▒┼čl─▒k alm─▒┼č ba┼č─▒n─▒ gidiyor… Bak─▒yorsunuz, herkes ayn─▒. Bu rutinin d─▒┼č─▒nda olan tek t├╝k, n├ódirattan!

Aman y├ó Rabb├«! ┼×u iki para etmez ├žullu (=├žulsuz) d├╝nya i├žin kayd─▒rma ayaklar─▒m─▒z─▒…

Hep bahsederiz; d├╝nya b├╝t├╝n ihti┼čam─▒yla ├╝st├╝m├╝ze ├╝st├╝m├╝ze gelirken, alt─▒nda ezilmemek m├╝mk├╝n de─čil! Maddeten ezilenler, bedenen yorulanlar, fizik├« olarak g├╝├žten d├╝┼čenler, solu─ču hastah├ónelerde al─▒yorlar. Hastah├óneler h─▒ncah─▒n├ž dolu, her poliklinikte ayr─▒ bir kalabal─▒k. Gen├žler, ya┼čl─▒lar, ├žocuklar, san─▒rs─▒n herkes hasta. Peki ya g├Ân├╝ller? Onlar─▒n hastal─▒─č─▒ ┼čimdiye kadar hep ihmal edildi. Bug├╝n bu problem i├žin dah├« insanlar, hastah├óneye ba┼čvuruyorlar. Bu sebeple ruh ve sinir hastal─▒klar─▒ ve psikolojik tedavilerde de art─▒┼člar reva├žta. Yani g├Ân├╝ller hastalan─▒nca dah├« doktora ba┼čvuruluyor. H├ólbuki eskiler, g├Ân├╝l sa─člaml─▒─č─▒yla her t├╝rl├╝ hastal─▒─č─▒n ├╝stesinden gelirlerdi. ┼×imdikilerin bedenleri, ruh d├╝nyalar─▒, aile ileti┼čimleri, ├žocuk yeti┼čtirme hususiyetleri… her ┼čeyleri ama her ┼čeyleri ├ž├╝r├╝k.

├ç├╝r├╝k, g├╝d├╝k, z├ófiyetleri bol bir d├╝nyada ya┼č─▒yoruz. O zaman d├╝nyam─▒z─▒ anlaml─▒ k─▒lacak ┼čeylere y├Ânelmek daha ak─▒l k├ór─▒ olsa gerektir. Hayra ko┼čmakla, iyilikle bulu┼čmakla, ba┼čkalar─▒na yard─▒mla hayat─▒ anlamland─▒rabiliriz. Bir yetimin ba┼č─▒n─▒ ok┼čayarak, bir ihtiya├žl─▒n─▒n elinden tutarak, bir mazlumun g├Ânl├╝ne merhem olarak hayat─▒ dolu dolu ya┼čayabiliriz. Hastalara madd├«-m├ónev├« destek olarak, zalimin zulm├╝ne engel olmaya ├žal─▒┼čarak, olamasak bile hi├ž olmazsa du├ó ederek; y├╝ce KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒n ├Âvd├╝klerinden olabiliriz. Hayat─▒ tebess├╝mle ya┼čayan idraklilerden olmak ├žok da zor de─čil, az─▒c─▒k d├╝┼č├╝nsek bunlar─▒n yollar─▒n─▒ bulabiliriz. Akl─▒m─▒z─▒ bu y├Âne ├žal─▒┼čt─▒rsak daha neler, neler yapabiliriz? Ancak ak─▒llar ne yaz─▒k ki hep kendi madd├« menfaatlerimizi daha ├žok art─▒rmaya ├žal─▒┼č─▒yor. Ne diyor bir m├╝tefekkir:

ÔÇťBa┼čkas─▒n─▒ mutlu etti─čin kadar mutlu olursun.ÔÇŁ Bu hakikati idrak i├žin s├Âz├╝n ├Âz├╝n├╝ hayata koymak gerekiyor. O zaman anlayaca─č─▒z ki: ┬źHayat ne g├╝zel! Ya┼čamak ne kadar anlaml─▒!┬╗

─░nsano─člu maalesef g├╝n├╝n yo─čunlu─čunda ├ódeta kaybolmu┼č bir vaziyette ya┼č─▒yor. Ne vakit ak┼čam oldu, ne vakit yatma vakti geldi hayretlere d├╝┼č├╝l├╝yor. G├╝n├╝n bereketi yok. Neden? ├ç├╝nk├╝ g├╝n├╝ bereketlendirecek yukar─▒da bahsetti─čimiz do─čru davran─▒┼člar hayata koyulam─▒yor da ondan. Oysaki g├╝zel ve faz├«letli davran─▒┼člar, ki┼čiyi moralli tutar. Hatt├ó ki┼činin ┼čahs-─▒ m├óneviyesinde pozitif enerji depolar ve o ki┼či zorluklar i├žinde olsa dah├« hayata hep g├╝l├╝mser, olaylar─▒ iyimser bir ┼čekilde de─čerlendirir.

D├╝nya me┼čgalesi bitmez, ├Âm├╝r devam etti─či s├╝rece de bitmeyecek. O zaman biz diyoruz ki: ┬źEy karde┼čler! Hayat─▒ h─▒zla ya┼čarken sak─▒n kullu─čunuzdan taviz vermeyiniz.┬╗ En b├╝y├╝k hata oradan ba┼čl─▒yor. Sonra, hangi t├╝r bir ortam i├žinde olursan─▒z olunuz; hayat─▒, hakik├« bir kul ├Âl├ž├╝s├╝nde ya┼čamak gerekiyor. Her davran─▒┼č, d├«n├« de─čerler ├žer├ževesi i├žinde olmal─▒. Etraf─▒n ├žoklu─ču zinhar ayaklar─▒ kayd─▒rmamal─▒, kendi ├Âl├ž├╝lerinin d─▒┼č─▒na ├ž─▒karmamal─▒. Bu meyanda pop├╝list k├╝lt├╝r├╝n tuzaklar─▒na d├╝┼čmekten sak─▒nmal─▒. Pek tabi├« bunun i├žin uyan─▒kl─▒k ┼čart. Bug├╝ne kadar ba┼č─▒m─▒za gelenler, hayat─▒ gafilce ya┼čamam─▒zdan ve ┼čuurlu m├╝sl├╝man olmad─▒─č─▒m─▒zdan gelmi┼čtir. Davran─▒┼člara, hareketlere, konu┼čmalara, ya┼čant─▒ya mutlaka bir ├žer├ževe gerekiyor. Bu ├Âl├ž├╝den ┼ča┼čmam─▒z sebebiyle dald─▒k d├╝nyan─▒n ko┼ču┼čturmacas─▒na, gidiyoruz ama nereye kadar? Mutlaka bir silkini┼č gerekiyor!

Ve kendimize ┼ču soruyu sormam─▒z ┼čart:

ÔÇťBen hayat─▒m─▒ ya┼čarken davran─▒┼člar─▒m ne merkezde? Y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖya hesab─▒m─▒ verebilir konumda m─▒y─▒m?ÔÇŁ

Maalesef d├╝nya hayat─▒n─▒ ya┼čarken, kulluk ┼čuurundan uzak ya┼č─▒yoruz.

H├ólbuki insan─▒ yaratan y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖya olmas─▒ gereken edep ├╝zere, insan ya┼čant─▒s─▒n─▒n her karesine kulluk gelmeli. OÔÇÖnsuz hayat d├╝┼č├╝n├╝lmemeli. Elbette bu kolay de─čil! Gaflete d├╝┼čmeden, ├╝├ž kuru┼č etmez ┼ču d├╝nyan─▒n ├ól├óyi┼čine kanmadan, g├╝nahlara bula┼čmadan ya┼čamak zordur; ancak cenneti kazanmak da ucuz olmasa gerek. De─čerlileri elde etmek i├žin pek ├žok ┼čeyden b├╝y├╝k fed├ók├órl─▒klarla ge├žmek l├óz─▒md─▒r.

Nedir kulluk ┼čuuru? ├ľnce buna bakal─▒m:

Kulluk ┼čuuru; insanlar─▒n s├Âz ve davran─▒┼člar─▒n─▒n hesab─▒n─▒n verilece─či bir ba┼čka ├ólemin, yani ├óhiret ├óleminin oldu─čunun idrakinde ya┼čamakt─▒r. Hesap verme ┼čuuru; insan─▒ y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖya olan sayg─▒, t├ózim ve ib├ódete sevk eder. Bu duygu, kulu do─čru davran─▒┼člar icr├ó etmeye g├Ât├╝r├╝r. Dolay─▒s─▒yla ki┼čide ister istemez g├╝zel ahl├ók melekeleri olu┼čur, geli┼čir. Netice kul, d├╝nyada cennete aday h├óle gelir.

Bu g├╝zel neticeye ula┼čmak i├žin kullu─ču hayat─▒n merkezine yerle┼čtirmek ┼čartt─▒r; aksi pi┼čmanl─▒kt─▒r, hez├«mettir. ─░nsanlar ├žo─čunlukla ┼čunlar─▒ diyerek bir aldan─▒┼ča s├╝r├╝klenir:

ÔÇťYahu bu d├╝nyada g├╝zel ahl├ókl─▒ insan m─▒ kald─▒? HakkÔÇÖ─▒n istedi─či ┼čekilde ideal bir kulluk yapmak hakikaten imk├óns─▒z, nerede kald─▒ eskinin ├Âl├ž├╝leri bu devirde?ÔÇŁ Bunlar, nefsin ve ┼čeytan─▒n kullar─▒n kula─č─▒na f─▒s─▒ldad─▒klar─▒ vesveselerden ibarettir. Unutulmas─▒n ki; nerede g├╝zel kulluklar─▒n ya┼čand─▒─č─▒ yerler varsa, oralar huzur mek├ón─▒d─▒r. Nerede insanlar─▒n kullu─čunda kusur ve eksiklikler varsa; o zeminlerde de huzursuzluk, s─▒k─▒nt─▒ ve problemler mevcuttur. Bug├╝n b├╝t├╝n bir insanl─▒─č─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ac─▒ ve ─▒st─▒raplar─▒n temelinde; HakkÔÇÖa kar┼č─▒ kullukta eksikler vard─▒r, kusurlar vard─▒r. H├ólbuki biz bu d├╝nyada, HakkÔÇÖa kul olma ┼čuurunun hesaba ├žekilece─či bir ├óhiret varl─▒─č─▒n─▒ kazanmak ad─▒na bulunuyoruz.

─░nsanlar, d├╝nya hayat─▒na ebed├« sa├ódeti kazanmak i├žin geldiler. Biz bu d├╝nyaya; hayat─▒m─▒z─▒ bize verene, hayat─▒m─▒z─▒ kurban etmek ama├žl─▒ geldik. Biz bu d├╝nyaya, ilk do─čdu─čumuz safl─▒kta ve temizlikte son nefesimizi verebilmek i├žin geldik. Biz bu d├╝nyaya, en ├žok sevdi─čimiz ┼čeylerden Allah i├žin vazge├žebilmek dile─čiyle geldik. Biz bu d├╝nyaya; ┬ź├ľlmeden evvel ├Âl├╝n├╝z.┬╗ s─▒rr─▒na eri┼čmek ad─▒na geldik. Biz bu d├╝nyaya, Rabbin bize tevd├« etti─či il├óh├« em├óneti ta┼č─▒yabilme sorumlulu─ču i├žin geldik. Biz bu d├╝nyaya, iki cihan─▒n sevgilisi son Neb├«ÔÇÖnin muhabbetini ta┼č─▒mak i├žin geldik. Biz bu d├╝nyaya; HakkÔÇÖ─▒n n├╗runu ├╝st├╝m├╝zde bulundurmak ve nihayetinde cenneti kazanmaya geldik.

B├╝t├╝n bu ger├žekler, bize d├╝nyaya ├Ânem verdirir. Ve yine bu hakikatler bize hayat─▒m─▒z─▒n her ├ón─▒n─▒ k─▒ymetli k─▒lar. Bu d├╝nyaya ni├žin g├Ânderildi─čimizi idrak edebilmemiz i├žin, d├╝nya hayat─▒ bize de─čerlidir yoksa d├╝nya ve i├žindekiler de─čil. Bu sebeple ebed├« sa├ódet i├žin, ├óhiret gelece─čimiz i├žin, d├╝nyay─▒ reddetmemiz gerekiyor. Zira d├╝nyev├« arzu ve ihtiraslar insan─▒n m├ónev├« hayat─▒n─▒ k├Ârle┼čtirir. ─░nsan; kalbinden d├╝nya sevgisini ├ž─▒kard─▒─č─▒ m├╝ddet├že, kalb├« hayat─▒ o kadar seviye kazan─▒r. D├╝nyaya olan d├╝┼čk├╝nl├╝k, insan─▒n Rabbine olan sevgisini azalt─▒r. D├╝nyaya s─▒rt ├ževirmek ise, r├╗hun arad─▒─č─▒ Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa muhabbeti do─čurur. Kul; i├žinde bulundu─ču b├╝t├╝n menf├«liklere ra─čmen, g├Ânl├╝ne sahip ├ž─▒kabilirse ancak bahsedilen muhabbet iklimine girebilir. Aksi gaflettir, m├ónev├« k├Ârl├╝kt├╝r, hakikatlere b├«g├óne kalmakt─▒r. Zaten as─▒l mesele; d├╝nyan─▒n i├žinde ya┼čarken, OÔÇÖnun sevgisine r├óm olmamakt─▒r.

Oysaki d├╝nyadaki karma┼ča, da─čda─ča hi├ž bitmiyor. Devaml─▒ geli┼čen ve yenilenen g├╝ndemle, ki┼čiler g├╝n├╝birlik ya┼č─▒yorlar. Hakikaten fark─▒nda olmadan ├Âyle bir dal─▒yoruz ki; bu d├╝nyada ebed├« kal─▒c─▒ gibi, sadece etraf─▒m─▒zdaki h├ódiselere dikkat kesiliyor ve zaman─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─čunu g├╝ndemin ├Ân├╝m├╝ze koyduklar─▒na harc─▒yoruz. Hatt├ó bu durum davran─▒┼člara kadar iniyor, bencilce tav─▒rlar ortaya konabiliyor.

M├╝sl├╝man─▒n her tavr─▒ ├óhirete y├Ânelik olmal─▒. Hesap g├╝n├╝ tel├ó┼č─▒, y├╝re─čimizden silinmemeli. Evet karde┼čler; her yapt─▒─č─▒m─▒zdan, hatt├ó d├╝┼č├╝nd├╝klerimizden dah├« sorgulanaca─č─▒m─▒z bir hesap g├╝n├╝ var. As─▒l s─▒k s─▒k bu ger├že─či g├╝ndemde tutmal─▒y─▒z. ├ľn├╝m├╝ze koyulan g├╝ndemler sun├« ve ge├žici g├╝ndemlerdir. Bizim g├╝ndemimizde devaml─▒ hat─▒rdan hi├ž ├ž─▒karmamam─▒z gereken; ┬ź├óhiret ger├že─či┬╗ ve ┬źhesap g├╝n├╝┬╗ hususu bulunmal─▒ ve bu konu y├╝re─čimizi hoplatmal─▒.

├éhiret ger├že─či ayan beyan ├Ân├╝m├╝zde dururken, ├ódeta her g├╝n her g├╝n bize ┼ču hakikat sesleniyor:

┬źEbed├« mutluluk istiyorsan; bu d├╝nyay─▒ bir sermaye bil, onu iyi kullan. Zira ├óhiret az─▒─č─▒ buradan gidiyor. Bu cihetle d├╝nyadan en ├╝st seviyede ├óhiretin ad─▒na faydalan, yoksa sonun h├╝sran!┬╗

O zaman ├óhiret kazan├žlar─▒na y├Ânelmek gerekiyor. Bolca hay─▒r i┼člemek, bolca s├ólih amel icr├ó etmek, bolca ib├ódet yapmak gerekiyor. Tabi├« bunu s├Âylemesi kolay, diyebilirsiniz; ancak yerine getirmesi ├Âyle san─▒ld─▒─č─▒ kadar da zor bir ┼čey de─čil. Hak kap─▒s─▒nda niyetler dah├« de─čerlidir. Sen yeter ki niyetini temiz ve do─čru tut. Emin ol, Mevl├ó Te├ól├ó ├Ân├╝ne imk├ónlar koyar. Yine sen yaln─▒zca kar─▒nca misali;

ÔÇť─░ll├ó ya olmaya ya olmaya!ÔÇŁ de.

Ya┼č─▒yorsak hayat bizim i├žin de─čerlendirilmesi gereken en b├╝y├╝k hazinedir. Ey dost! Hayat i├žindeki ├Âm├╝r g├╝nlerini iyi kullan. Hen├╝z ya┼č─▒yorsan, ├Âm├╝r takvimi senin i├žin h├ól├ó i┼čliyorsa, g├╝nlerinin k─▒ymetini bil. G├Âr├╝yorsun etraf─▒m─▒z ├ódeta ate┼č ├žemberi, neredeyse 3. D├╝nya Sava┼č─▒ senaryolar─▒ d├╝z├╝l├╝yor. Sonra bir bakars─▒n ki; sermaye elden u├žmu┼č, gitmi┼č. Son pi┼čmanl─▒k fayda vermez. ┼×imdi hem de ┼čimdi; uyanma vakti geldi, ├Ân├╝m├╝z k─▒┼č, sak─▒n k─▒┼č uykusuna yatma! Su uyur, d├╝┼čman uyumaz. Hayat bo┼č ┼čeylerle t├╝ketilemez. Bu konuda evliy├óullah da bizleri uyar─▒yor, kulak verelim:

Abdulkādir Geylânî Hazretleri buyuruyor:

ÔÇťEy ah├ól├«! Hayat kap─▒s─▒ a├ž─▒k bulundu─ču s├╝rece onu gan├«met bilin. Hayatta olduk├ža onu de─čerlendirin. Zira yak─▒nda o kap─▒ size kapanacak. ├ľm├╝rleriniz tamamlanacak, hayat─▒n─▒z sona erecektir. Hay─▒rlar i┼člemeye k─üdir oldu─čunuz m├╝ddet├že, olanlar─▒ i┼člemeyi gan├«met bilin. Tevbe kap─▒s─▒ a├ž─▒k iken, bu kap─▒y─▒ gan├«met bilin ve oradan girin. Du├ó kap─▒s─▒ a├ž─▒k iken onu gan├«met bilin, oradan girin ve ihl├ósl─▒ yakar─▒┼člarla All├óhÔÇÖa du├ó edin. S├ólih m├╝ÔÇÖmin karde┼člerinizin s─▒k─▒nt─▒l─▒ anlar─▒n─▒ gan├«met bilin. B├Âyle anlarda, s─▒rf Allah r─▒z├ós─▒ i├žin onlar─▒n yard─▒m─▒na ko┼čun.

G├╝nahlar─▒n─▒zdan ve k├Ât├╝ tav─▒rlar─▒n─▒zdan d├Ân├╝n. Tevbe edin! Bu tevbe sizin kalplerinizde dikilmi┼č fidanlard─▒r. Yan─▒n─▒zdaki binalar─▒n temelleridir. ┼×eytan─▒n binas─▒n─▒ y─▒k─▒n. All├óhÔÇÖ─▒n binas─▒n─▒ yap─▒n. ─░┼čte o zaman Mevl├óÔÇÖya ula┼č─▒rs─▒n─▒z. Rabbinize kavu┼čursunuz.ÔÇŁ

H├ós─▒l─▒; HakkÔÇÖa kullukta ┼ča┼čanlar─▒n, d├╝nyada ya┼čama ├Ânceliklerinde kayma olanlar─▒n, art─▒k ak─▒llar─▒n─▒ ba┼člar─▒na alma zaman─▒ gelmi┼čtir. Zaman kaybetmenin bir ├ólemi yoktur. Hesapl─▒-kitapl─▒, derli-toplu, ├Âzenilir bir g├╝zellikle d├╝nya hayat─▒ ya┼čamam─▒z temennisiyle…