Liyakatin G├Âz Ard─▒ Edilmesinde MESELEN─░N D├ť─×├ťMLEND─░─×─░ YER ve H├éL ├çARES─░

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼×

h_ogmus_yazi

T├╝rkiyeÔÇÖde ideolojik kampla┼čman─▒n tarihi bat─▒l─▒la┼čma tarihiyle birlikte ba┼člar. XIX. asr─▒n ikinci ├žeyre─činden ba┼člayarak XX. asr─▒n ikinci ├žeyre─čine kadar giderek artan bir h─▒zla; Bat─▒c─▒l─▒k, Osmanl─▒c─▒l─▒k, ─░sl├ómc─▒l─▒k ve T├╝rk├ž├╝l├╝k gibi cereyanlar ortaya ├ž─▒k─▒p geli┼čir. Bunlar k─▒smen ted├óhul eden y├Ânlere sahipse de umumiyetle rekabet i├žindedir. Bu cereyanlar─▒ destekleyenlerin her birinin memleketin kurtulu┼ču ve ┬źhasta adam┬╗─▒n aya─ča kald─▒r─▒l─▒┼č─▒ hakk─▒nda farkl─▒ re├žeteleri vard─▒r, hepsi de do─čru olan─▒n kendi re├žetesi oldu─ču iddias─▒ndad─▒r. Tanzimat devrinin adliye, e─čitim vb. m├╝esseseler bak─▒m─▒ndan renklilik arz etmesinin temel sebebi; sunulan kurtulu┼č ├žarelerinin ve buna ba─čl─▒ olarak at─▒lan ad─▒mlar─▒n farkl─▒ olu┼čudur. Bu devirde; ticaret hukuku, ceza hukuku vb. bat─▒dan al─▒n─▒p terceme edilirken; meden├« hukuk, e┼čya hukuku ve aile hukukuyla ilgili Mecelle-i Ahk├óm-─▒ Adliyye ve Huk├╗k-─▒ Aile Kararn├ómesi ─░sl├óm f─▒kh─▒ esas al─▒narak; Arazi Kanunn├ómesi de Osmanl─▒ ├Ârf├╝ne dayan─▒larak haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r. Yine bu devirde; ┼čerÔÇśiyye mahkemelerinin yan─▒ s─▒ra niz├ómiye mahkemeleri, medreselerin yan─▒ s─▒ra mektepler vard─▒r. Hatt├ó bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda az─▒nl─▒klarla yabanc─▒lar─▒n a├žt─▒─č─▒ mektepler ve onlara bakan mahkemeler de faaliyettedir. Edebiyat ve m├╗s─▒k├«den, giyim-ku┼čam ve hayat tarz─▒na kadar sosyo-k├╝lt├╝rel sahada da benzer bir ikilik zuhur etmi┼čtir.

Hemen hemen her sahada g├Âr├╝len bu ikili─či gidermek i├žin, bat─▒ men┼čeli kurumlar lehine radikal kararlar al─▒n─▒p h─▒zla tatbik edilen cumhuriyet devri; radikalli─či ve h─▒z─▒ nisbetinde ideolojik kampla┼čman─▒n da derinle┼čti─či bir devir olmu┼čtur. Di─čer cereyanlar─▒n destek├žileri, hususiyle de ─░sl├ómc─▒lar; savunduklar─▒ kurumlar─▒ art─▒k kaybetmi┼čler, hatt├ó bundan da ├Âte -├Âzellikle tek parti d├Âneminde- illegal il├ón edilmi┼čler, nisb├« bir rahatlama ya┼čad─▒klar─▒ sonraki d├Ânemlerde de asker├« m├╝dahalelerle takibata u─čram─▒┼člard─▒r. Devletin i┼čleyi┼činde kilit ├Âneme sahip kurumlarda, hususiyle de askeriyede Kemalist ideolojiye sahip olanlardan ba┼čkas─▒na yer verilmemi┼čtir. ÔÇťKamusal alanda ba┼č├Ârt├╝s├╝ tak─▒lamaz.ÔÇŁ denilerek ba┼č├Ârt├╝l├╝ ├Â─črenciler ├╝niversitelere dah├« al─▒nmam─▒┼č, ├žocuklar─▒n─▒n dinlerini de ├Â─črenecekleri bir e─čitim almas─▒n─▒ isteyen ailelerin tercih etti─či ─░HLÔÇÖler de─či┼čik d├Ânemlerde t─▒rpanlanm─▒┼č ve bu okullardan ├╝niversiteye ge├ži┼č engellenmi┼č veya k─▒s─▒tlanm─▒┼čt─▒r. ─░┼čte devletin ger├žek ve me┼čr├╗ sahibi olarak tek bir zihniyeti g├Âren ve onun d─▒┼č─▒ndakileri d─▒┼člayan bu yakla┼č─▒md─▒r ki, di─čer ideolojiye sahip olanlarda devlet i├žinde kadrola┼čma ihtiyac─▒ uyand─▒rm─▒┼čt─▒r. Bu sebepledir ki; ideolojik bak─▒┼ča hi├ž yer verilmemesi gereken bir sahada, yarg─▒ sahas─▒nda kendi zihniyetindeki ki┼čilere kadro a├žmakla itham edilen sosyal demokrat bir bakan, hi├ž f├╝tur getirmeden a├ž─▒k a├ž─▒k;

ÔÇťSolcular─▒ almasayd─▒m da ├╝lk├╝c├╝leri (T├╝rk├ž├╝leri) mi alsayd─▒m?ÔÇŁ diyebilmi┼čtir! D├«ni istismar ederek emniyet, yarg─▒, askeriye vb. kurumlarda kadrola┼čan ve h├ólen ├╝lke g├╝ndemini i┼čgal etmekte olan grup da; rejim taraf─▒ndan d─▒┼članan dindar insanlar─▒n kendisini ma─čdur hissetti─či bu iklimde ne┼čv ├╝ nem├ó bulmu┼čtur. Devleti tek bir ideolojiye hasretmenin ve buna tepki olarak geli┼čen gizli/takiyyeci kadrola┼čmalar─▒n neticesinde geldi─čimiz nokta; ba┼čta askeriye olmak ├╝zere emniyet, yarg─▒, m├╝lkiye, h├óriciye b├╝rokrasisinde ve hatt├ó maarif, diyanet gibi di─čer sahalarda bir├žok memurun a├ž─▒─ča al─▒n─▒p ihra├ž edildi─či b├╝y├╝k bir g├╝ven bunal─▒m─▒d─▒r. Bu, hakl─▒ olarak reddetti─čimiz ┬źmedeniyetler ├žat─▒┼čmas─▒┬╗ tezinin sahibi HuntingtonÔÇÖun ideolojik kampla┼čmay─▒ ifade etmek ├╝zere ├╝lkemiz ve benzeri ├╝lkeler i├žin yapt─▒─č─▒ ┬źy─▒rt─▒k ├╝lke┬╗ tespitini -ne yaz─▒k ki- do─črulayan ac─▒ verici bir tablodur.

Gelinen bu m├╝essif durumu;

ÔÇťBunun sebebi din istismar─▒ ve l├óiklikten uzakla┼čmad─▒r, Cumhuriyetin kurucu felsefesine d├Ânelim!ÔÇŁ, ÔÇťBir grubun yapt─▒─č─▒ yanl─▒┼č; b├╝t├╝n d├«n├« gruplara m├ól edilerek dindarlar d─▒┼članmak isteniyor, buna pabu├ž b─▒rakmamal─▒d─▒r!ÔÇŁ vb. ┼čekillerde h├ól├ó birbirimizi su├žlama ve diskalifiye etme arac─▒ olarak kullan─▒rsak; problemi ├ž├Âzmek bir tarafa daha da derinle┼čtirir, ideolojik kesimler aras─▒nda zaten var olan g├╝vensizli─či k├Âr├╝kleyerek zaman ve enerji israf─▒na yol a├žar, ├╝lkeye zarar veririz. Yap─▒lmas─▒ gereken ┼čudur:

Devleti herhangi bir ideolojiye hasredip, ├╝lkenin ger├žek sahiplerinin o ideolojinin savunucular─▒ oldu─ču iddias─▒ndan vazge├žilmelidir. Bu takdirde ba┼čka ideolojilerin savunucular─▒ ┬źdevleti ele ge├žirmek┬╗ i├žin gizli/takiyyeci kadrola┼čmalarda bulunma ihtiyac─▒ hissetmeyecek, h├ól├ó b├Âyle bir tutum i├žinde olanlar varsa hi├žbir hakl─▒ gerek├žeye sahip olmad─▒klar─▒ndan kimse taraf─▒ndan mazur g├Âr├╝lmeyeceklerdir. Bu durumda devlette vazife al─▒rken kimsenin ideolojisine bak─▒lmayacak, kriterler ├╝lkeye sad├ókat ve liyakat olacakt─▒r. ┬ź├ťlkeye sad├ókat┬╗in alt─▒n─▒ kal─▒n kal─▒n ├žizmek ve bunu hep bu ┼čekilde mefÔÇś├╗l├╝yle birlikte dile getirmek gerekir. Yaln─▒zca ┬źsad├ókat┬╗ denilirse zamanla ki┼čilere ve z├╝mrelere sad├ókat olarak anla┼č─▒l─▒p yorumlanabilir ve ┼ču an y├╝z y├╝ze oldu─čumuz problemle -Allah muhafaza- ileride yine kar┼č─▒la┼čabiliriz.

─░deolojik bak─▒┼č─▒ bir kenara b─▒rakarak yaln─▒zca ├╝lkeye sad├ókat ve liyakat kriterlerini esas almak i├žin, farkl─▒l─▒klar─▒m─▒z─▒ de─čil de m├╝┼čterek noktalar─▒m─▒z─▒ ├Âne ├ž─▒karmam─▒z gerekir. Unutmayal─▒m ki dindar-l├óik, T├╝rk-K├╝rt, S├╝nn├«-Alev├« hepimiz ayn─▒ ├╝lkede ya┼č─▒yoruz, ideolojik kampla┼čman─▒n ba┼člad─▒─č─▒ 200 y─▒l─▒ da i├žine alan uzun bir zamandan beri ayn─▒ gemideyiz. Eski al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒z─▒ s├╝rd├╝r├╝rsek, gemiyi sa─čl─▒kl─▒ y├╝r├╝temeyiz. Gemi batarsa hepimiz batar─▒z. Geminin batmamas─▒ i├žin birbirimize m├╝samahal─▒ olmay─▒ ├Â─črenmeliyiz. Bunun i├žin b├╝t├╝n kesimlerin uzla┼čaca─č─▒ ortak bir s├Âzle┼čme (:anayasa) etraf─▒nda birle┼čmeliyiz. H├╝rriyet├ži bir temele dayanan ve herkesi kucaklayan bu s├Âzle┼čme, toplumsal uzla┼čman─▒n ├╝r├╝n├╝ olaca─č─▒ndan her kesimin az ya da ├žok i├žine sindiremedi─či hususlar i├žerecektir. B├Âyle de olsa hi├žbir kesim toplumsal uzla┼čman─▒n hak etti─či sayg─▒y─▒ ondan esirgememelidir. Mademki farkl─▒l─▒klar─▒m─▒z var ve mademki hi├žbirimizin ba┼čka bir co─črafyaya gitme imk├ón─▒ yok ve hep birlikte bu ├╝lkede ya┼čamak mecburiyetindeyiz, s├Âz konusu sayg─▒da kusur etmemeliyiz! Ba┼čka ├žaremiz yok! Kald─▒ ki, -Diyanet ─░┼čleri eski ba┼čkan─▒ Ali BARDAKO─×LU Hocam─▒z─▒n son g├╝nlerde yazd─▒─č─▒ bir yaz─▒da belirtti─či ├╝zere- ortak de─čerlerimiz hi├ž de az de─čildir. Ba┼čta as─▒rlard─▒r birlikte ya┼čamakta oldu─čumuz vatan topra─č─▒ olmak ├╝zere; onun ├╝st├╝nde edindi─čimiz ortak tarih ┼čuuru, bu uzun tarih boyunca olu┼čturdu─čumuz k├╝lt├╝rel de─čerler ve -son d├Ânemlerde biraz k├╝llense de- ba┼čka d├╝┼č├╝nce ve inan├žlara kar┼č─▒ g├Âsterdi─čimiz m├╝samaha… Sonra, d├╝nya g├Âr├╝┼člerimizin farkl─▒ olmas─▒, yukar─▒da say─▒lan de─čerler d─▒┼č─▒nda m├╝┼čtereklerimizin olmayaca─č─▒ m├ón├ós─▒na da gelmez. Bil├ókis farkl─▒ d├╝nya g├Âr├╝┼člerinin kabul etti─či bir├žok m├╝┼čterek de─čer de vard─▒r. S├Âzgelimi toplumdaki yoksul tabakalar─▒ g├╝├žlendirecek sosyal politikalara, dindar kesimin hi├žbir itiraz─▒ olmaz; aksine bunu onlar da g├Ân├╝lden desteklerler.

─░sl├óm, halk─▒n k├╝lt├╝r ve ya┼čant─▒s─▒nda ├žok ├Ânemli bir a─č─▒rl─▒k noktas─▒ te┼čkil etse de, ├╝lkemizdeki mevcut sosyolojik ger├žekler dikkate al─▒nd─▒─č─▒nda bahsini etti─čimiz toplumsal uzla┼čman─▒n oda─č─▒n─▒ olu┼čturacak d├╝zeye ula┼čmaktan -ne yaz─▒k ki- h├ól├ó epeyce uzakt─▒r. Bu durumda ba┼čka hayat tarzlar─▒na oldu─ču gibi ─░sl├óm├« ya┼čant─▒ya da tam h├╝rriyet tan─▒yan, de─či┼čik d├╝nya g├Âr├╝┼člerinin bir arada ve bar─▒┼č i├žinde ya┼čad─▒─č─▒ bir s├Âzle┼čme yaz─▒lacakt─▒r. B├Âyle bir s├Âzle┼čme ister istemez l├óikli─či akla getirebilir. Peki, m├╝sl├╝man l├óik olabilir mi, olursa ne kadar olabilir? Bu sorular─▒n cevab─▒n─▒ da ba┼čka bir yaz─▒da ele alal─▒m.