KURBAN, ALLAH’ A TESL├ÄM─░YETT─░R

YAZAR : Yard. Do├ž. Dr. Mustafa KARABACAK karabacakm67@hotmail.com

mustafa_karabacak-yuzakidergisi-eylul2016

Allah Te├ól├ó; m├╝sl├╝manlara sevin├ž ve mutluluklar─▒n─▒ art─▒rmalar─▒, birlik ve beraberliklerini peki┼čtirmeleri i├žin bayramlar─▒ bah┼četmi┼čtir. Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, MedineÔÇÖye geldi─činde Medinelileri c├óhiliyye d├Âneminden kalma iki bayram kutlarken g├Ârd├╝. Onlara;

ÔÇťAllah Teb├órake ve Te├ól├ó bu iki g├╝n├╝n├╝z├╝ bunlardan daha hay─▒rl─▒ iki g├╝nle de─či┼čtirdi. Bunlar, Ramazan Bayram─▒ ve Kurban Bayram─▒.ÔÇŁ buyurdu. (Eb├╗ D├óv├╗d, Sal├ót, 245; Nes├ó├«, Iydeyn, 1; Ahmed b. Hanbel, III, 103, 178, 235, 250)

Ramazan Bayram─▒, farz olan oru├ž ib├ódetini ed├ó ettikten sonra kutlanmaktad─▒r. Dolay─▒s─▒yla Ramazan Bayram─▒ÔÇÖn─▒, inananlara sabr─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒nda daha d├╝nyada iken verilen bir ├Âd├╝l olarak de─čerlendirmek gerekmektedir. Kurban Bayram─▒ ise, yine ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┼čartlar─▒ndan birisi olan hac ib├ódetinin ve ayn─▒ zamanda kurban ib├ódetinin yap─▒ld─▒─č─▒ zamand─▒r.

─░b├ódetler i├žin genel olarak ferd├« ve sosyal y├Ân├╝ a─č─▒rl─▒kl─▒ ib├ódetler olarak da bir taksimat yap─▒labilir. Kurban Bayram─▒ zamanlar─▒nda yerine getirilen hac ve kurban ib├ódetleri, sosyal y├Ân├╝ a─č─▒r basan ib├ódetlerden say─▒labilir. Hac mevsiminde Allah Te├ól├ó; imk├ón─▒ olan b├╝t├╝n m├╝sl├╝manlar─▒, hi├žbir s─▒n─▒f, makam ve sosyal stat├╝ fark─▒ g├Âzetmeksizin ayn─▒ zaman ve mek├ónda g├Ârmek istemektedir. Hacda ├Âzellikle ArafatÔÇÖta, Zilhicce ay─▒n─▒n dokuzunda; s├ófiyeti temsil eden bembeyaz elbise ihramla, sanki mah┼čerin provas─▒ yap─▒lm─▒┼č olmaktad─▒r. Hac ayn─▒ zamanda d├╝nyan─▒n farkl─▒ ├╝lkelerindeki; m├╝sl├╝man d├«n├« ve siyas├« liderlerin, bakanlar─▒n, akademisyenlerin, doktorlar─▒n, m├╝hendislerin bir araya gelerek kendi alanlar─▒ ile ilgili problemlerin, geli┼čmelerin ve m├╝sl├╝manlar─▒n problemlerinin g├Âr├╝┼č├╝ld├╝─č├╝, tart─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ bir zamand─▒r.

Kurban Bayram─▒ g├╝nleri, hac ib├ódetinin yan─▒nda kurban ib├ódetinin de yap─▒ld─▒─č─▒ m├╝b├órek zamanlard─▒r. Bu zamanlar; iki, hatt├ó namaz─▒ da eklersek ├╝├ž temel ib├ódetin yap─▒ld─▒─č─▒ anlard─▒r. Bu ib├ódetlere; zikir, akraba ziyaretleri vb. de d├óhil edilebilir. Bayramlar All├óhÔÇÖ─▒ anma g├╝nleri oldu─ču gibi; yeme-i├žme, e┼č-dost-akraba ziyareti zamanlar─▒d─▒r. Bu anlamda; bayramlar─▒, bayram tad─▒nda ge├žirmek i├žin, bayram g├╝nlerinde oru├ž tutmak uygun g├Âr├╝lmemi┼čtir. Bayramlar; yak─▒nda olan akrabalara bizzat giderek hay─▒r du├ólar─▒n─▒ almak, uzakta olanlar─▒n da en az─▒ndan seslerini duymakt─▒r. Bayramlar bu anlamda tatil zaman─▒ de─čildir. Bayramlar─▒ tatil olarak g├Ârmek ve de─čerlendirmek, bayramlar─▒n ib├ódet r├╗huna uygun de─čildir. Kurban Bayram─▒ÔÇÖnda ayn─▒ zamanda, sosyal bir ib├ódet olan kurban ib├ódeti yerine getirilmektedir. Kesilen kurbanlar─▒ fakirlerle payla┼čarak, bayramlar─▒n sevin├ž ve ib├ódet ortamlar─▒na onlar da d├óhil edilmelidir.

Kurban─▒; All├óhÔÇÖ─▒n kullar─▒na verdi─či nimetlerin gerekti─činde, g├Âzlerini k─▒rpmadan OÔÇÖnun i├žin ba─č─▒┼člay─▒p ba─č─▒┼člamayaca─č─▒n─▒n bir testi olarak g├Ârmek gerekir. S├Âzl├╝kte; yakla┼čmak, All├óhÔÇÖa (rahmetine) yak─▒nla┼čmaya vesile olan ib├ódet anlamlar─▒na gelen kurban, d├«n├« bir terim olarak; ib├ódet maksad─▒yla, belirli ┼čartlar─▒ ta┼č─▒yan hayvan─▒ us├╗l├╝ne uygun olarak kesmeyi ve bu niyetle kesilen hayvan─▒ ifade eder.

B├ťT├ťN D─░NLERDE KURBAN ─░B├éDET─░ VARDIR

─░nsanl─▒k tarihi boyunca hemen b├╝t├╝n dinlerde kurban uygulamas─▒ mevcut olmakla birlikte ┼čekil ve maksat y├Ân├╝yle aralar─▒nda farkl─▒l─▒klar bulunur:

ÔÇťBiz, her ├╝mmete -(kurban kesmeye uygun) hayvan cinsinden kendilerine r─▒z─▒k olarak verdiklerimiz ├╝zerine All├óhÔÇÖ─▒n ad─▒n─▒ ans─▒nlar diye- kurban kesmeyi gerekli k─▒ld─▒k. ─░l├óh─▒n─▒z, bir tek il├óht─▒r. ├ľyle ise, OÔÇÖna teslim olun. (Ey Muhammed!) O ihl├ósl─▒ ve m├╝tev├óz─▒ insanlar─▒ m├╝jdele!ÔÇŁ (el-Hacc, 22/34)

KurÔÇÖ├ónÔÇÖda, ilk insan ve ilk peygamberin o─čullar─▒ndan H├óbil ve K─übilÔÇÖin Allah Te├ól├óÔÇÖya kurban sunduklar─▒ndan bahsedilir:

ÔÇťHani birer kurban takdim etmi┼člerdi de birisinden kabul edilmi┼č, di─čerinden ise kabul edilmemi┼čti. (Kurban─▒ kabul edilmeyen karde┼č, k─▒skan├žl─▒k y├╝z├╝nden);

┬źÔÇôAndolsun seni ├Âld├╝rece─čim.┬╗ dedi. Di─čeri de;

┬źÔÇôAllah ancak takv├ó sahiplerinden kabul eder.┬╗ dedi (ve ekledi):

┬źAndolsun ki sen; ├Âld├╝rmek i├žin bana elini uzatsan (bile) ben sana, ├Âld├╝rmek i├žin el uzatacak de─čilim. Ben, ├ólemlerin Rabbi olan AllahÔÇÖtan korkar─▒m. Ben istiyorum ki, sen, hem benim g├╝nah─▒m─▒ hem de kendi g├╝nah─▒n─▒ y├╝klenip ate┼če at─▒lacaklardan olas─▒n; zalimlerin cezas─▒ i┼čte budur.┬╗

Nihayet nefsi onu, karde┼čini ├Âld├╝rmeye itti ve onu ├Âld├╝rd├╝: bu y├╝zden de kaybedenlerden oldu.ÔÇŁ (el-M├óide, 5/27-30)

Allah Te├ól├ó, inananlar─▒n kurban kesmeleri gerekti─čini ve eti konusunda ne yapmalar─▒ gerekti─čini ┼ču ├óyette a├ž─▒klamaktad─▒r:

ÔÇťBiz, b├╝y├╝kba┼č hayvanlar─▒ da sizin i├žin All├óhÔÇÖ─▒n (d├«ninin) i┼čaretlerinden (kurban) k─▒ld─▒k. Onlarda sizin i├žin hay─▒r vard─▒r. ┼×u h├ólde onlar, ayaklar─▒ ├╝zerine dururken ├╝zerlerine All├óhÔÇÖ─▒n ismini an─▒n─▒z (ve kurban ediniz). Yan ├╝st├╝ yere d├╝┼čt├╝klerinde ise, art─▒k (can─▒ ├ž─▒kt─▒─č─▒nda) onlardan hem kendiniz yiyin, hem de ihtiyac─▒n─▒ gizleyen-gizlemeyen fakirlere yedirin. ─░┼čte bu hayvanlar─▒ biz, ┼č├╝kredesiniz diye sizin istifadenize verdik.ÔÇŁ (el-Hacc, 22/36)

Fakat, All├óhÔÇÖa ula┼čan kesilen hayvanlar─▒n kanlar─▒ ve etleri de─čil; ki┼činin kullu─ču ve samimiyetidir:

ÔÇťOnlar─▒n ne etleri ne de kanlar─▒ All├óhÔÇÖa ula┼č─▒r; fakat OÔÇÖna sadece sizin takv├ón─▒z ula┼č─▒r. Sizi hid├óyete erdirdi─činden dolay─▒ All├óhÔÇÖ─▒ b├╝y├╝k tan─▒yas─▒n─▒z diye O, bu hayvanlar─▒ b├Âylece sizin istifadenize verdi. (Ey Muhammed!) G├╝zel davrananlar─▒ m├╝jdele!ÔÇŁ (el-Hacc, 22/37)

KURBAN OÔÇÖNUN EMR─░NE TESL├ÄM─░YETT─░R

Kurbanda, can─▒n yongas─▒ olan maldan vazge├žme vard─▒r. Kurban belki bunun k├╝├ž├╝k bir ├Ârne─čidir. Asl─▒nda her ┼čeyimiz All├óhÔÇÖa aittir:

ÔÇťDe ki: ┼×├╝phesiz benim namaz─▒m, kurban─▒m, hayat─▒m ve ├Âl├╝m├╝m hepsi ├ólemlerin Rabbi Allah i├žindir.ÔÇŁ (el-EnÔÇś├óm, 6/162)

Tesl├«miyetin en g├╝zel ├Ârne─čini ─░brahim -aleyhissel├óm- ve ─░smail -aleyhissel├óm- g├Âstermi┼člerdir. ─░brahim -aleyhissel├óm-, m├╝sl├╝manca bir duru┼čla;

ÔÇťYavrucu─čum! R├╝yada seni bo─čazlad─▒─č─▒m─▒ g├Âr├╝yorum; bir d├╝┼č├╝n, ne dersin?ÔÇŁ deyince o─člu da ayn─▒ olgunlukla cevap vermi┼čti:

ÔÇť┬źBabac─▒─č─▒m! Emrolundu─čun ┼čeyi yap. ─░n┼č├óallah beni sabredenlerden bulursun.┬╗ dedi.ÔÇŁ (es-S├óff├ót, 37/102)

ÔÇťVe her ikisi de Rablerinin emirlerine teslim olanlardan oldular.ÔÇŁ (es-S├óff├ót, 37/103)

Yine tesl├«miyet deyince ─░brahim -aleyhissel├óm- ve ─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n geldi─čine dair bir ba┼čka ├Ârnek de ┼čudur. Onlar K├óÔÇÖbeÔÇÖyi yapt─▒klar─▒ zaman;

ÔÇťBir zamanlar ─░brahim, ─░smail ile beraber Beytull├óhÔÇÖ─▒n temellerini y├╝kseltiyor (┼č├Âyle diyorlard─▒):

Ey Rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur; ┼č├╝phesiz Sen i┼čitensin, bilensin.

Ey Rabbimiz! Bizi Sana teslim olanlardan eyle, neslimizden de Sana itaat eden bir ├╝mmet ├ž─▒kar, bize ib├ódet us├╗llerimizi g├Âster, tevbemizi kabul et; zira, tevbeleri ├žok├ža kabul eden, ├žok merhametli olan ancak SenÔÇÖsin.

Ey Rabbimiz! Onlara, i├žlerinden SenÔÇÖin ├óyetlerini kendilerine okuyacak, onlara kitap ve hikmeti ├Â─čretecek, onlar─▒ temizleyecek bir peygamber g├Ânder. ├ç├╝nk├╝ ├╝st├╝n gelen, her ┼čeyi yerli yerince yapan yaln─▒z SenÔÇÖsin.ÔÇŁ (el-Bakara, 2/127-129)

Tesl├«miyet, istedi─čini yaln─▒z OÔÇÖndan istemektir. Tesl├«miyet, gerekti─činde vatan─▒n─▒ terk ederek muh├ócir; gerekti─činde de muh├ócirlerle ekme─čini payla┼č─▒p ensar olabilmektir.

Tesl├«miyet, hi├ž kimseyi hor g├Ârmemektir. ÔÇťD├╝┼čmez kalkmaz bir AllahÔÇÖt─▒r.ÔÇŁ deyip YaratanÔÇÖdan ├Ât├╝r├╝ yarat─▒lan─▒ ho┼č g├Ârmektir.

Tesl├«miyet, kendi ├žocu─čunu Suriyeli Aylan bebe─čin ve be┼č ya┼č─▒ndaki ├ťmranÔÇÖ─▒n yerine koyabilmektir.

Tesl├«miyet, ─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ gibi All├óhÔÇÖ─▒n emrine teredd├╝ts├╝z can─▒n─▒ verebilmektir. Tesl├«miyet, de─čerleri u─čruna uykusuz kalabilmektir. Tesl├«miyet, v├╝cudunu gerekti─činde tank─▒n paletleri ├Ân├╝ne atabilmektir. Tesl├«miyet, lider i├žin gerekti─činde tehlikenin merkezine gidebilmektir.

Tesl├«miyet; H├óbil ve K─übil olay─▒nda oldu─ču gibi ├Âld├╝r├╝lece─čini bilse de, Allah korkusundan dolay─▒ karde┼čine elini kald─▒rmamakt─▒r.

Teslîmiyet Rabbi tarafından;

┬źTeslim ol!┬╗ dendi─činde ─░brahim -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n dedi─či gibi;

ÔÇť├élemlerin Rabbine teslim oldum.ÔÇŁ (el-Bakara, 2/131) diyebilmektir.

O -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖya teslim olanlardan olmam─▒z temenn├«siyle…