├Äm├óna Dair Al─▒nacak Dersler Bak─▒m─▒ndan;┬áHA┼×H├é┼×├ÄLER

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

harun_ogmus_yuzakidergisi-agustos2016

Hicr├« V. as─▒rda ─░sma├«l├«-┼×i├«ler i├žerisinden ├ž─▒kan Hasan SabbahÔÇÖ─▒n takip├žilerine ┬źHa┼č┼č├ó┼č├«n┬╗ veya ┬źHa┼č├«┼čiyye┬╗ ad─▒ verilir. ┬źKuru ot┬╗ anlam─▒ndaki ha┼č├«┼č kelimesi, ├Âzellikle uyu┼čturucu ├Âzelli─če sahip hint keneviri i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Ha┼č┼č├ó┼č ise o bitkiyi kesmeye yarayan ├ólet demektir. Bu durumda ha┼č┼č├ó┼č├«n ot kesiciler, ha┼č├«┼čiyye ise ot├žular olarak terceme edilebilir. T├╝rk├žede bu kelime, daha ├žok ┬źha┼čh├ó┼č├«┬╗ ┼čeklinde kullan─▒lmaktad─▒r.

Ha┼čh├ó┼č├«ler; S├╝nn├« toplumu ├ž├Âkertmek amac─▒yla ba┼čta sultan, vezir gibi y├Âneticiler ve ilim adamlar─▒ olmak ├╝zere ├Ânde gelen ki┼čilere s├╗ikastler d├╝zenleyen bir cinayet ┼čebekesidir. Sel├žuklu Sultan─▒ Melik┼čah ve veziri Niz├óm├╝lm├╝lk en me┼čhur kurbanlar─▒ndand─▒r. Ha┼čh├ó┼č├«ler, gerekti─činde kendilerini kamufle etmekte son derece mahirdiler. Kurbanlar─▒n─▒n en yak─▒n─▒na kadar sokulmay─▒, onun g├╝venini kazanmay─▒ ba┼čar─▒rlar; vakti gelince de toplumdaki herkese ve her yere ula┼čabilecekleri kanaatini yayan vazifelerini yerine getirirlerdi. Bu vazife, yerine g├Âre verilecek bir mesaj veya herkesin g├Âz├╝ ├Ân├╝nde yere serilecek bir kurban olabilirdi. Mesel├ó; kendilerini yok etmeye azmetmi┼č Sultan SencerÔÇÖin yata─č─▒na han├žer saplam─▒┼člar, b├Âylece onun haremine kadar s─▒zabilecekleri mesaj─▒n─▒ vermi┼č ve onun kararl─▒l─▒─č─▒n─▒ tavsatm─▒┼člard─▒r. Kez├ó derslerinde kendilerini tenkit eden b├╝y├╝k ├ólim Fahredd├«n er-R├óz├«ÔÇÖyi (├Â. 606), talebeleri aras─▒na s─▒zd─▒rd─▒klar─▒ bir taraftarlar─▒ vas─▒tas─▒yla ├Âl├╝mle tehdit etmi┼čler; bunun ├╝zerine R├ózi, onlar aleyhinde konu┼čmaktan ka├ž─▒nmaya ba┼člam─▒┼č ve haklar─▒nda soru sorulduk├ža kin├ó├« bir ┼čekilde; ÔÇťOnlar─▒n burh├ón-─▒ kat─▒ÔÇślar─▒ (kesin/keskin delilleri) vard─▒r.ÔÇŁ cevab─▒n─▒ vermeye mecbur olmu┼čtur.

Ha┼čh├ó┼č├«ler ama├žlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirmek u─čruna ├Âld├╝r├╝lmeyi g├Âze alm─▒┼č fed├ó├« ruhlu kimselerdir. Zaten deh┼čet salmak i├žin Cuma namaz─▒ vb. vesilelerle olu┼čan b├╝y├╝k kalabal─▒klar i├žinde i┼čledikleri cinayetler sonras─▒nda genellikle lin├ž edilmi┼člerdir. Bu sebeple onlar─▒n, lin├ž esnas─▒nda ac─▒ duymamak i├žin uyu┼čturucu kulland─▒klar─▒na inan─▒lm─▒┼č ve ┬źha┼č├«┼čiyye┬╗ ve ┬źha┼č┼č├ó┼č├«n┬╗ olarak adland─▒r─▒lmalar─▒ da buna ba─članm─▒┼čt─▒r. Bat─▒ dillerine ┬źs├╗ikast├ži┬╗ anlam─▒nda kullan─▒lan ┬źassassin┬╗ kelimesinin de buradan geldi─či ileri s├╝r├╝l├╝r. Bu kelimelerden hareketle baz─▒ fantastik iddialar da ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. G├╝ya Hasan Sabbah; uyu┼čturucuyla ┼čuursuz h├óle getirdi─či sempatizanlar─▒n─▒ ┼čarap sunan s├ók├«ler ve g├╝zel kad─▒nlar─▒n bulundu─ču bah├želere ta┼č─▒t─▒r, kendilerine geldiklerinde onlara cennette olduklar─▒ intib├ó─▒n─▒ verirmi┼č. Sonra onlar─▒ uyu┼čturucuyla tekrar ┼čuursuz h├óle getirerek bah├želerden ├ž─▒kar─▒r, b├Âylece etraf─▒nda perv├óne gibi d├Ânen s├ók├« ve dilberlerin bulundu─ču cenneti ├Âzleyen ve oraya tekrar kavu┼čmak i├žin ├Âlmeye can atan bu kimseleri kendisine sad─▒k fed├ó├«ler h├óline getirirmi┼č…

Hemen belirtelim ki; bu iddiada ger├žeklik pay─▒n─▒n olmas─▒ ┼č├Âyle dursun, fed├ó├«lerin cinayetleri ├Âncesinde uyu┼čturucu kulland─▒klar─▒ bile ┼č├╝phe g├Ât├╝r├╝r. Bu, ger├žek olmaktan ziyade; sabah i┼čine gidip ak┼čam evine d├Ânen s─▒radan halk tabakalar─▒n─▒n, ├Âlece─čini bile bile cinayet i┼čleyen bu insanlar─▒n tutumuna kendilerince getirdikleri bir a├ž─▒klama gibi g├Âr├╝nmektedir. Nitekim g├╝n├╝m├╝zde de insanlar, I┼×─░D ve PKK gibi ├Ârg├╝tlerin yapt─▒klar─▒ intihar eylemlerini benzer ┼čekilde yorumlamaya ├žok yatk─▒nd─▒rlar. Do─črusu b├Âylesi bir yorum; bu t├╝r c├ón├«lerin toplum g├Âz├╝nde ├žirkinle┼čtirilip mahk├╗m edilmesine son derece elveri┼čli bir propaganda malzemesi de olu┼čturmaktad─▒r. Bu itibarla Hasan Sabbah takip├žilerinin isim babas─▒n─▒n, o devrin devleti olmas─▒ kuvvetle muhtemeldir. Bunlar─▒ yazmakla maksad─▒m, onlar─▒n veya g├╝n├╝m├╝zdekilerin hi├ž uyu┼čturucu kullanmad─▒klar─▒n─▒ s├Âylemek de─čildir. Elbette bu t├╝r ┼čebekeler i├žinde herkesten yararlan─▒l─▒r, bu arada ba─č─▒ml─▒ ki┼čiler de istihdam edilebilir. Ancak yap─▒lan eylemleri b├╝t├╝n├╝yle b├Âyle izah etmeye ├žal─▒┼čmak yanl─▒┼č olur. Bir veya birka├ž ba─č─▒ml─▒n─▒n yap─▒lacak baz─▒ eylemlerde kullan─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r, ancak uzun y─▒llara ba─čl─▒ ama├žlar─▒n ve b├╝y├╝k stratejik hedeflerin ┼čuursuz birka├ž ba─č─▒ml─▒ insanla ger├žekle┼čtirilmesi imk├óns─▒zd─▒r. ├ç├╝nk├╝ belli bir hedefe ula┼čmak i├žin gerekli olan ilk nesne ┼čuurdur. ┼×uurunu kaybetmi┼č olan biri, pusulas─▒z bir gemiden farks─▒z olaca─č─▒ndan hedefe kilitlenemez. Dolay─▒s─▒yla o t├╝r ki┼čilerle hi├žbir hedef de ger├žekle┼čtirilemez. Evet, Hasan SabbahÔÇÖ─▒n elemanlar─▒ bir uyu┼čturucu kullan─▒yordu. Ancak bu uyu┼čturucu bir bitkiden elde edilmiyordu. Aksine onlar─▒n inan├žlar─▒ndan ibaretti. Hasan SabbahÔÇÖ─▒n, Alamut KalesiÔÇÖnde d├«n├« kurallar─▒ son derece s─▒k─▒ i┼čletti─čine dair nakledilenler de bunu teyit eder.

B├╝t├╝n bunlar inanc─▒n g├╝c├╝n├╝ g├Âsterir. ─░nan├ž, bir amac─▒ ger├žekle┼čtirmek i├žin gerekli olan en b├╝y├╝k sebat ve kararl─▒l─▒k kayna─č─▒d─▒r. Savunma esnas─▒nda da en b├╝y├╝k sil├óht─▒r. ─░nan├ž sars─▒lmadan diren├ž k─▒r─▒lamaz.

Bir sil├óha benzetti─čimizden de anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere, inan├ž iyiye de k├Ât├╝ye de kullan─▒labilir. Nitekim KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťE─čer m├╝ÔÇÖminseniz ├«m├ón─▒n─▒z size ne k├Ât├╝ ┼čeyler emrediyor.ÔÇŁ (el-Bakara 2/93) buyurulur. Bu sebeple ki┼činin neye ve nas─▒l inand─▒─č─▒n─▒n ┼čuurunda olmas─▒, taklitle yetinmeyip tahk├«k├« (ara┼čt─▒rmaya dayal─▒) ├«m├óna ge├žmesi l├óz─▒md─▒r.

─░nanc─▒n k├Ât├╝ye kullan─▒lmas─▒n─▒n I┼×─░D vb. de─či┼čik ├Ârnekleri vard─▒r. Ancak inanma keyfiyeti a├ž─▒s─▒ndan en dikkat ├žekici ├Ârne─či ┼č├╝phesiz ┬źHa┼čh├ó┼č├«ler┬╗dir. Ha┼čh├ó┼č├«ler, ─░sma├«l├« mezhebine ba─čl─▒d─▒r. ─░sma├«l├« mezhebine g├Âre hakikat ancak imamdan ├Â─črenilir. Dolay─▒s─▒yla ha┼čh├ó┼č├«ler tek bir ki┼čiye ba─čl─▒d─▒rlar. O ne derse, do─čru odur. B├Âylesi bir ba─članma ise ─░sl├óm├« a├ž─▒dan katiyen kabul edilemez. ├ç├╝nk├╝ KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim, Hazret-i PeygamberÔÇÖe itaati bile m├ór├╗f (iyilik) ┼čart─▒na ba─člam─▒┼čt─▒r. Asl─▒nda vahyin kontrol├╝ alt─▒nda bulundu─ču, ┬źzelle┬╗ denilen k├╝├ž├╝k hatalar─▒ vahiy taraf─▒ndan d├╝zeltildi─či i├žin, Hazret-i Peygamber ancak m├ór├╗fu emreder. Ancak ─░sl├óm a├ž─▒s─▒ndan son derece ├Ânemli olan; ┬źAll├óhÔÇÖa isyanda mahl├╗ka itaat edilmemesi┬╗ ilkesine i┼čaret etmek i├žin KurÔÇÖ├ónÔÇÖda Hazret-i PeygamberÔÇÖe;

ÔÇťM├ór├╗f konusunda Sana isyan etmesinler.ÔÇŁ (el-M├╝mtehine 60/12) buyurulmu┼čtur. Dolay─▒s─▒yla ─░sl├ómÔÇÖa g├Âre Allah ve Ras├╗l├╝ d─▒┼č─▒ndaki herkesin s├Âz├╝ do─čru da olabilir yanl─▒┼č da; do─čru veya yanl─▒┼č olu┼čuna g├Âre kabul de edilebilir, red de. ─░sl├óm├« nokta-i nazardan do─črunun ├Âl├ž├╝s├╝ ┼čah─▒slar de─čil, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖtir. Cemaat lideri, tar├«kat ┼čeyhi, parti ba┼čkan─▒ vb. hi├žbir ┼čah─▒s; do─črunun ├Âl├ž├╝s├╝ olamaz. Herhangi bir ┼čahs─▒n g├Âr├╝┼č ve d├╝┼č├╝ncelerini KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖin ├Ân├╝ne ge├žirmek KurÔÇÖ├ónÔÇÖa g├Âre onlar─▒ il├óhla┼čt─▒rmak olur. (Bkz. en-Nis├ó, 4/60, 65; et-Tevbe, 9/31; el-Ahz├ób, 33/36; el-Hucur├ót, 49/1) M├╝sl├╝manlar olarak bu konuda kendimizi s├╝rekli denetim alt─▒nda bulundurmam─▒z gerekir.