KANAAT DUYGUSU, EN B├ťY├ťK ZENG─░NL─░KT─░R

YAZAR : Nurten Selma ├çEV─░KO─×LU nurtencevikoglu@hotmail.com

nurten_selma_cevikoglu-yuzakidergisi-agustos2016

Kanaat; elinde bulunana r├óz─▒ olma, daha fazlas─▒n─▒ istememe h├ólidir. ─░nsan i├žin bu g├╝zel haslet, t├╝kenmeyen bereketli bir hazinedir. Kanaat; il├óh├« taksimatla iktif├ó etme, verileni yeterli bulma ama zoraki olmadan g├Ân├╝l ho┼čnutlu─ču ile kendisine y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖn─▒n ay─▒rd─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝y├╝ memnuniyetle kar┼č─▒lama durumudur. Ba┼čkalar─▒n─▒n; mal─▒nda, e┼čyas─▒nda, paras─▒nda, makam─▒nda vs. ┼čeylerde g├Âz├╝n├╝n olmamas─▒, ┬źaz daha, biraz daha┬╗ dememe h├ólidir.

G├╝n├╝m├╝zde kanaat duygusunun bulunmamas─▒; bir├žok s─▒k─▒nt─▒ ve ├╝z├╝nt├╝lere, aile i├ži ve d─▒┼č─▒ pek ├žok huzursuzluk ve problemlere sebebiyet verir. Kanaatsizlik, insanlar─▒; k─▒skan├žl─▒ktan do─čan haset, kin, d├╝┼čmanl─▒k, h─▒rs ve a├ž g├Âzl├╝l├╝k gibi ┼čahsiyet bozukluklar─▒na sevk eder ve ├že┼čitli hastal─▒klara d├╗├žar k─▒larak, bunal─▒mlara s├╝r├╝kleyebilir. Kanaat duygusu, bu y├Ân├╝yle; sinir hastal─▒klar─▒n─▒ ├Ânleyen, ge├žimsizli─či ve d├╝┼čmanl─▒─č─▒ gideren, cemiyet d├╝zenini sa─člayan ├Ânemli bir erdemdir.

─░nsan cenneti kazanma ad─▒na; d├╝nya ile olan m├╝nasebetlerinde, ─░sl├óm├« ├Âl├ž├╝leri referans almak durumundad─▒r. Zira rahat ve huzuru temin eden il├óh├« prensipleri ┼čahs─▒nda uygulayan insan, kendisinin d├╝nyev├« ve uhrev├« gelece─či ad─▒na daima k├órda olur. Bunun tam tersi ┼čahs├« emeller ├╝zerinden s├╝rd├╝r├╝len bir hayat, her zaman i├žin ki┼čiye zarar verir. Herkes kendi imk├ónlar─▒ neyse ona kanaat ederek mutlu olmal─▒d─▒r. Yoksa; ┬źBa┼čkalar─▒nda ┼ču var, bende neden yok?┬╗ Yahut; ┬źArkada┼člar─▒mdan neyim eksik? Onlardaki mevcutlar ne pahas─▒na olursa olsun, ill├ó bende de olmal─▒!┬╗ anlay─▒┼č─▒; insan─▒ h├╝srana s├╝r├╝kleyen, k├Ât├╝ i┼čler yapt─▒rabilen azg─▒nca bir d├╝┼č├╝ncedir. Bu fikirler nefsin ve ┼čeytan─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r. ─░nanan ki┼či; il├óh├« kurallar vesilesiyle nefsini ve isteklerini kontrol alt─▒na al─▒r. Var olanla yetinip kanaat eder ve g├Âz├╝n├╝ daha y├╝kseklere dikmez.

Kanaat duygusu, bel├ó ve musibetlerin olu┼čmamas─▒nda etkili olan olumlu bir haslettir. Bu g├╝zel ├Âzellikle m├╝ÔÇÖmin; iradesini Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n emrine vererek, kendisinde olu┼čabilecek pek ├žok olumsuz duygunun geli┼čmesine engel olur.

Kanaat, s├Âzl├╝kte; a├žg├Âzl├╝ olmay─▒p h─▒rs g├Âstermemek, nasibinden fazlas─▒na g├Âz dikmemek, hel├óle r├óz─▒ olup haram─▒ istememek, az da olsa kendi k─▒smetinden ho┼čnut olmak diye ge├žer. Nitekim KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇťEy ├«m├ón edenler! Size k─▒smet etti─čimiz r─▒z─▒klar─▒n ho┼č ve temiz olanlar─▒ndan yiyin ve All├óhÔÇÖa ┼č├╝kredin, e─čer yaln─▒z OÔÇÖna kulluk ediyorsan─▒z.ÔÇŁ (el-Bakara, 172) buyurulmas─▒ndan; Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n herkese r─▒z─▒k taksimat─▒nda belirli bir hisse ay─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve m├╝ÔÇÖmin ki┼čiye d├╝┼čenin, hissesine, verilen r─▒zka ┼č├╝kretmesi oldu─čunu anl─▒yoruz.

T├╝m mahl├╗k─üt─▒n r─▒zk─▒n─▒ veren yaln─▒zca Cen├ób-─▒ HakÔÇÖt─▒r:

ÔÇťYery├╝z├╝ndeki her canl─▒n─▒n r─▒zk─▒n─▒ Allah ├╝stlenmi┼čtir.ÔÇŁ (H├╗d, 6) R─▒zk─▒ veren sadece OÔÇÖdur ama kime ne kadar verece─čini yine Rabb-i Te├ól├ó -celle cel├ól├╝h├╗- bilir:

ÔÇťAllah, r─▒z─▒k y├Ân├╝nden bir k─▒sm─▒n─▒z─▒ di─čerlerinden ├╝st├╝n k─▒ld─▒. Kendilerine bol r─▒z─▒k verilenler; r─▒z─▒klar─▒n─▒ ellerinin alt─▒ndakilere vermiyorlar ki, onda e┼čit olsunlar. Durum b├Âyle iken All├óhÔÇÖ─▒n nimetini ink├ór m─▒ ediyorlar?ÔÇŁ (en-Nahl, 71) R─▒z─▒k taksiminde imtihan sebebiyle kimine az kimine ├žok verilen nimetlerden; ├žok verilenlerin ba┼čkalar─▒n─▒ nasiplendirmeleri isteniyor ki, b├Âylece e┼čitlik sa─člans─▒n. Ve yap─▒lmas─▒ istenen ├Âl├ž├╝ de;

ÔÇť…Kanaat edip istemeyene de, isteyene de yedirin…ÔÇŁ (el-Hacc, 36) olarak belirtiliyor. ┼×uras─▒ bir ger├žek ki; az ┼čeye sahip olan da hesap verecektir ├žok ┼čeye sahip olan da, kanaat edenler ise her h├ól ├╝ k├órda kazan├žl─▒ ├ž─▒kacaklard─▒r.

Ancak Cen├ób-─▒ Hak; kullar─▒n─▒n nimet bollu─ču i├žinde y├╝zerken, d├╝nya hayat─▒n─▒n s├╝s ve c├ózibesine aldanarak ├óhiret hayat─▒n─▒ unutmamalar─▒n─▒ istiyor. Bunun i├žin Rabb-i Te├ól├ó mukaddes kit├ób─▒m─▒zda; d├╝nya hayat─▒n─▒n kal─▒c─▒ olmad─▒─č─▒na ve de─čersizli─čine dikkat ├žekerek, b├ók├« olan ├óhiret hayat─▒n─▒n tercih edilmesine i┼čaret ediyor:

ÔÇťD├╝nya hayat─▒; e─členceden, oyundan ibarettir. ├éhiret hayat─▒ ise hakik├« hayatt─▒r. Bilselerdi (├óhireti tercih ederlerdi).ÔÇŁ (el-Ankeb├╗t, 64) Y├╝ce kit├ób─▒m─▒z; insan─▒n heves etti─či d├╝nya nimetlerini sayarak, bunlar─▒n ├óhiret hayat─▒ i├žin as─▒l gaye olmad─▒─č─▒n─▒ belirtir:

ÔÇť─░nsan─▒n g├Ânl├╝n├╝ ├žeken kad─▒nlar, o─čullar, kantarla alt─▒n ve g├╝m├╝┼čler, ni┼čanl─▒ atlar, davarlar, ekinlerin sevgisi insanlara ho┼č g├Âsterildi. ─░┼čte bunlar d├╝nya hayat─▒nda istifade edilecek ┼čeylerdir. As─▒l bar─▒n─▒lacak yer Allah nezdindedir.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 14)

Bu ├óyetler; d├╝nya nimetlerinin uhrev├« nimetlere k─▒yasla k─▒ymetsizli─čini ifade etmesi bak─▒m─▒ndan, insan─▒ sonsuz ve s├╝rekli olan ├óhiret nimetlerini arzulamaya te┼čvik eder. Peygamberimiz -aleyhissel├óm- ├óhiret hayat─▒n─▒n m├╝ÔÇÖminler i├žin ana hedef oldu─čunu ve d├╝nya hayat─▒n─▒n buna g├Âre tanzim edilmesi gerekti─čini;

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒m hayat ancak ├óhiret hayat─▒d─▒r.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Rik─ük, 1) buyurarak net bir ┼čekilde ├«zah eder. Ve yine Peygamberimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-, d├╝nya mallar─▒na olan tavr─▒n─▒ ise ┼č├Âyle a├ž─▒klar:

ÔÇťE─čer benim Uhud Da─č─▒ kadar alt─▒n─▒m bulunsa; bor├ž i├žin saklad─▒─č─▒mdan ba┼čka, ondan yan─▒mda bir dirheminin ├╝├ž gece kalmamas─▒ beni sevindirir.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Z├╝hd, 8) T├╝m insanl─▒─ča ├Ârnek davran─▒┼člar─▒yla en k├ómil modeli sunan Peygamberimiz -aleyhissel├óm-, b├╝t├╝n hayat─▒n─▒ kanaat h├╝km├╝nce ya┼čam─▒┼čt─▒r. Bu sebeple kanaat duygusu, insan─▒n nefsindeki isteklere set ├žeken kuts├« bir ├Âl├ž├╝d├╝r.

Ancak kanaat etmek, var olanla yetinmek; tembellik etmek, az ├žal─▒┼čmak olarak de─čerlendirilemez. Kanaat, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n ki┼čiye takdir etti─či miktara r├óz─▒ olma h├ólidir. SaÔÇśd bin Eb├« Vakk├ós o─čluna bir g├╝n ┼č├Âyle nasihat etmi┼čtir:

ÔÇťO─člum! Zenginlik istedi─čin zaman, onunla beraber kanaat de iste. ├ç├╝nk├╝ kanaati olmayan─▒ servet zengin etmez.ÔÇŁ Anla┼č─▒laca─č─▒ ├╝zere kanaat, r├╗h├« ve ahl├ók├« bir vas─▒ft─▒r. Peygamberimiz -aleyhissel├óm- kanaati ve neticesini ┼č├Âylece netle┼čtiriyor:

ÔÇťKanaatk├ór ol ki, insanlar─▒n All├óhÔÇÖa en ├žok ┼č├╝kredeni olas─▒n.ÔÇŁ (─░bn-i M├óce, Z├╝hd, 24)

Kanaat sahibi olmak; bir ┼čekilde ├Ân├╝ne ├ž─▒kanla yetinmek, ba┼čka bir ┼čey aramamak anlam─▒nda de─čildir. Yahut baz─▒lar─▒n─▒n dedi─či gibi kanaat; ┬źbir lokma bir h─▒rka┬╗ya r├óz─▒ olmak anlam─▒na gelmez. Kanaat; emek ve gayretle ├žal─▒┼č─▒p, al─▒n teri d├Âkerek kazan─▒lan neyse ona r├óz─▒ olmak, ayn─▒ zamanda ba┼čkalar─▒n─▒n kazanc─▒na g├Âz dikmemektir. Daha ├žok kazanan─▒ k─▒skanmamak, onun gibi ├žok ├žal─▒┼čmak fakat kendi k─▒smetine r├óz─▒ olmak demektir.

Kanaat demek; ihtiyac─▒ndan fazla kalan kazanc─▒n─▒ bir yere y─▒─čmay─▒p, ─░sl├ómiyetÔÇÖin emretti─či hay─▒rl─▒ yerlere vermek demektir. Zira Peygamber -aleyhissel├óm- da b├Âyle yapard─▒. Bu ┼čekilde kanaat; g├╝zel ahl├ók─▒n kayna─č─▒ olmas─▒n─▒n yan─▒nda, insana mahrumiyetler i├žinde kald─▒─č─▒nda g├╝ven temin eden sars─▒lmaz bir kale gibidir.

Bug├╝n├╝n insan─▒n─▒n zaafa d├╝┼čt├╝─č├╝ gibi maddiyat, ak─▒ll─▒ m├╝ÔÇÖmin ki┼činin g├Ânl├╝ne girmemelidir. Tabi├« bu zordur ama hi├ž yap─▒lmayacak kadar da imk├ón d─▒┼č─▒ de─čildir. ├ľyle olsayd─▒ Allah Te├ól├ó ve y├╝ce Ras├╗l tavsiye buyurmazlard─▒. ─░sl├óm b├╝y├╝kleri;

ÔÇťD├╝nya elimizde olmal─▒, ama g├Ânle girmemeli.ÔÇŁ diyorlar. Ne do─čru bir s├Âz! Ayn─▒ ger├že─či ifade eden ┼ču veciz s├Âz de pek k─▒ymetlidir:

ÔÇťPara kesede, kasada bulunmal─▒ ama kalpte bulunmamal─▒d─▒r.ÔÇŁ ─░nsanlar aras─▒ muhalefetler, ihtil├óflar, ├žeki┼čmeler, k─▒rg─▒nl─▒klar, problemler, bir├žok mahkemelik durumlar bu sebepten ├ž─▒km─▒yor mu?

Sevgili Peygamberimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- bir had├«s-i ┼čeriflerinde;

ÔÇť├ťstteki el, alttaki elden daha hay─▒rl─▒d─▒r. Harcamaya, ge├žimini ├╝stlendiklerinden ba┼čla! Sadakan─▒n iyisi, ihtiya├ž fazlas─▒ maldan verilendir. Dilenmekten sak─▒nmak isteyenleri, Allah iffetli k─▒lar. Halka kar┼č─▒ tok g├Âzl├╝ davranmak isteyenleri de Allah, insanlara muhta├ž olmaktan kurtar─▒r.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Zek├ót, 18) buyuruyorlar. Bu hadisten bizlere ├žok ├Ânemli hayat tespitleri ├ž─▒k─▒yor, buna g├Âre;

Vermenin almaktan daha faz├«letli oldu─čunu; ihtiya├ž fazlas─▒ndan verilenin en iyi sadaka oldu─čunu; bunu verirken ├Ânce kendi yak─▒n ├ževresinden ba┼članmas─▒ gerekti─čini; insanlara muhta├ž oldu─ču h├ólde dilenmekten, istemekten sak─▒nanlar─▒ Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n isteklerine bir ┼čekilde ula┼čt─▒raca─č─▒n─▒ ve sahip oldu─čuyla yetinip kanaat ederek ba┼čkalar─▒na el a├žmaman─▒n iffetli bir davran─▒┼č oldu─čunu anl─▒yoruz.

Yine Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem-;

ÔÇťGer├žek zenginlik, mal ├žoklu─ču de─čil, g├Ân├╝l toklu─čudur.ÔÇŁ (Buh├ór├«, Rik─ük, 15) buyuruyorlar. Zenginlik dendi─činde akla mal-m├╝lk, para-pul gelir. Bu, i┼čin madd├« boyutudur. Bir de i┼čin m├ónev├« boyutu vard─▒r. Hadisteki as─▒l zenginli─čin; insana uhrev├« hayat─▒nda fayda getirecek zenginlik olan, g├Ân├╝l zenginli─či oldu─čundan bahsediliyor. Mal─▒n yoklu─ču veya ├žoklu─čundan farkl─▒ olarak, ki┼činin y├╝re─činin zenginli─činin ehemmiyeti vurgulan─▒yor. Ama baz─▒lar─▒n─▒n hem madd├« zenginli─či, hem de g├Ân├╝l zenginli─či olabilir. O zaman ne ├ól├ó! Kimsenin buna bir s├Âz├╝ olamaz. Fakat baz─▒lar─▒ var ki; madd├« zenginli─či var ve h├ól├ó g├Âzleri a├ž, y├╝re─či h─▒rs dolu. B├Âyle bir ki┼či; o h─▒rs ile kanaatsizlik ederek bir├žok yanl─▒┼č i┼čler yapar, bitip t├╝kenmek bilmeyen istekleri y├╝z├╝nden, i├žinden ├ž─▒kamayaca─č─▒ nice h├óllere s├╝r├╝klenir. Kendi menfaati i├žin hi├ž d├╝┼č├╝nmeden ba┼čkalar─▒n─▒n hak ve hukukunu ├ži─čner. Bunlar─▒n hayatlar─▒; d├╝nyada da ukb├óda da s─▒k─▒nt─▒l─▒d─▒r, huzurlu de─čildir. Dolay─▒s─▒yla bir├žok problem kanaatsiz olmaktan kaynaklan─▒r. O zaman mal varl─▒─č─▒ insan─▒ aldatmamal─▒d─▒r. ─░nanan insan, ger├žek zenginli─čin ├óhiret zenginli─či oldu─čunu idrak etmelidir.

─░nsanlardan ├Âyleleri de vard─▒r ki; onlar mala-m├╝lke sahip de─čildir, g├Âz├╝-g├Ânl├╝ toktur. Ellerinde bulunanla yetinirler; daha ├žok kazanmak i├žin h─▒rs yapmadan ├žal─▒┼č─▒r, gayret eder sonunda da kazanc─▒na r├óz─▒ olurlar. ┼×├╝krederler; ba┼čkalar─▒n─▒n mal─▒nda, paras─▒nda ve e┼čyas─▒nda g├Âzleri olmaz; kimseyi k─▒skanmazlar, h├óllerinden ┼čik├óyet etmezler. ─░┼čte bu h├ól, tok g├Âzl├╝l├╝kt├╝r. Yani g├Ân├╝l toklu─ču, y├╝rek zenginli─čidir. Bu, en ┼čerefli ve izzetli h├óldir. B├Âylesi insanlar, hayat─▒ huzurla ya┼čarlar.

Ama s─▒n─▒rs─▒z bir h─▒rsa sahip olan insanlar, sonu gelmez tatminsizlikler i├žinde huzursuz bir hayat ya┼čarlar. G├Ânl├╝ zengin kanaatk├ór insanlar ise, kendi kendilerine yeterler; kimsenin hak ve hukukunu ihl├ól etmezler; h─▒rs, k─▒skan├žl─▒k ve haset duygular─▒yla i├ž ├ólemlerini kirletmezler. B├Âylece onlar─▒n y├╝rekleri ferah, hayatlar─▒ rahat olur.

Yine Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ┼č├Âyle buyuruyor:

ÔÇťM├╝sl├╝man olan, yeterli ge├žime sahip k─▒l─▒nan ve All├óhÔÇÖ─▒n kendisine verdiklerine kanaat eden kurtulmu┼čtur.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Z├╝hd, 35)

Y├╝ce d├«n-i ─░sl├óm bu hadisle ├ódeta birka├ž c├╝mlede hayat─▒ ├Âzetlemi┼čtir. ┬źYeterli ge├žim┬╗ derken, hayat─▒n ekonomik taraf─▒na i┼čaret edilerek kurtulu┼č i├žin insanlara bir ├Âl├ž├╝ sunuluyor; l├╝ks bir hayat de─čil israfs─▒z sade bir hayat tavsiye ediliyor. Ard─▒ndan kurtulu┼čun ahl├ók├« boyutuna dikkat ├žekilerek; ┬źKanaatk├ór ol!┬╗ denilerek ki┼čilere; ┬źB├Âyle yaparsan kurtulursun.┬╗ mesaj─▒ iletiliyor. Bir kurtulu┼č re├žetesi sunuluyor ├ódeta insanl─▒─ča…

Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n bah┼čettikleriyle ge├žinmek; ┼č├╝k├╝rl├╝ ve tok g├Âzl├╝ olmak yani kanaat sahibi olmak ki┼čiye, d├╝nyada da ├óhirette de huzurlu bir hayat sunar. Kanaat duygusu; a├ž g├Âzl├╝l├╝─č├╝, h─▒rs─▒, tatminsizli─či, k─▒skan├žl─▒─č─▒, hasedi, hakka tecav├╝z├╝ ├Ânleyen bir y├╝ce ahl├ók├« ├Âl├ž├╝d├╝r. Bu ├Âl├ž├╝, bir├žok problem ve s─▒k─▒nt─▒n─▒n olu┼čmas─▒n─▒ engelleyecek bir kurtulu┼č prensibidir. Allah -Az├«m├╝┼č┼č├ón-ÔÇÖ─▒n lutfetti─či her ┼čey zaten ba┼čl─▒ ba┼č─▒na bir nimettir. ─░nanan ki┼čiye d├╝┼čen; verilene ┼č├╝kredip, kanaat ederek olabilecek her t├╝rl├╝ menf├«likten kendini kurtarmakt─▒r. ─░nsan nerede hay─▒r oldu─čunu bilemez. ┼×├╝phesiz ki┼čiye verilen kendisi i├žin en hay─▒rl─▒ oland─▒r.