Varl─▒kta da Yoklukta da PAYLA┼×MANIN G├ťZELL─░─×─░

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

ahmet_ziylan_yuzakidergisi_temmuz2016

├ľnceki makalemizde;

ÔÇťBa┼čar─▒ya giden yolun bir basama─č─▒ da payla┼čmakt─▒r.ÔÇŁ demi┼čtik.

Payla┼čmak. Mevl├ó sana baz─▒ nimetleri bol bol verdi. Baz─▒ karde┼člerine ise vermedi. Senden; sendeki nimetleri, olmayanlarla payla┼čman─▒ istiyor.

─░lim, servet, g├╝├ž-kuvvet, emek ve zaman… Hepsi birer nimet. Sende varsa, olmayanlarla payla┼č. Kimseyi rencide etmeden istifade ettir.

Âyet-i kerîmede meâlen buyuruluyor:

ÔÇť…All├óhÔÇÖ─▒n sana ihsan etti─či gibi, sen de (insanlara) iyilik et…ÔÇŁ (el-Kasas, 77)

Yani ┬źPayla┼č!┬╗ buyuruluyor. ÔÇťBir k├Âpr├╝ ol. Allah sana ihsan etti. Sen de mahrumlara ihsan et. Misafirlerine ikram et. Akrabalar─▒nla, yoksullarla, maiyetinde ├žal─▒┼čanlar─▒nla payla┼č…

B├Âylece o nimet dever├ón etsin. Sende tak─▒l─▒p kalmas─▒n. ├ç├╝r├╝mesin. Sana da kazand─▒rs─▒n, payla┼čt─▒klar─▒n─▒n da y├╝z├╝n├╝ g├╝ld├╝rs├╝n.ÔÇŁ

Sende ilim varsa bu ilmi, bu bilgiyi ba┼čkalar─▒yla payla┼čacaks─▒n, ├Â─čreteceksin, cimri olmayacaks─▒n. Bu her ├že┼čit faydal─▒ ilimde ge├žerli bir hakikat.

ÔÇťVerdi─čim bilgiye kar┼č─▒l─▒k ne ├╝cret al─▒yorum ki kendimi yoray─▒m…ÔÇŁ demek cimriliktir, nank├Ârl├╝kt├╝r.

All├óhÔÇÖ─▒n sana l├╝tufta bulundu─ču ilmi; sen de ba┼čkalar─▒n─▒n ├Â─črenmesi i├žin vesile ol, sen de ├Â─čret, sen de payla┼č.

Bu prensip ├óhiret i├žin de d├╝nya i├žin de ge├žerlidir: Payla┼č─▒rsan Allah Te├ól├ó artt─▒r─▒r, ┼čayet payla┼čmazsan al─▒r. Mevl├óÔÇÖm; serveti, akl─▒, g├╝c├╝ em├ónet olarak vermi┼č. Bu nimetleri israf etmemek ┼čart─▒ ile istifade etmene m├╝saade etmi┼č, ba┼čkalar─▒n─▒ da istifade ettirmeni istemi┼čtir.

├ç├╝nk├╝ Mevl├óÔÇÖm, verdi─či nimetin; bencil, cimri, tembel bir ki┼čide tak─▒lmas─▒na r├óz─▒ olmaz. ÔÇťBakal─▒m payla┼čacak m─▒?ÔÇŁ diye imtihan etmek ├╝zere vermi┼čtir. C├Âmert olursan arkas─▒ gelir, cimri olursan kesilir.

Payla┼čmak deyince m├ónev├« ┼čeyler de gelir akla fakat, ilk mesele madd├« servetlerdir.

V├óridatl─▒ olan herkes; her y─▒l servetinin k─▒rkta birini yoksullara zek├ót olarak vermeli, onlarla payla┼čmal─▒d─▒r. Zek├ót, d├«nin ├╝zerine kuruldu─ču 5 temel direkten biridir. Yani o olmazsa, farz olan zek├ót ib├ódetimizi yerine getirmezsek, inan├ž d├╝nyam─▒z y─▒k─▒l─▒r.

Mevl├óÔÇÖm─▒z bir├žok ├óyet-i ker├«mede tekrar tekrar;

ÔÇťNamaz─▒ k─▒l─▒n─▒z, zek├ót─▒n─▒z─▒ veriniz.ÔÇŁ diyerek ikaz etmi┼čtir.

Zek├ót; ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┼čartlar─▒ndan biridir, farzd─▒r. Verilmezse zek├óta ihtiyac─▒ olan ki┼činin hakk─▒na tecav├╝z edilmi┼č olur. Zek├ót emri, merhamete gelip yard─▒mc─▒ olmak duygusundan ibaret de─čildir. Bu a├ž─▒k├ža bir bor├žtur. Kul hakk─▒d─▒r, cezas─▒ bellidir.

Nas─▒l bir arabay─▒ satmak isteyince; ┬źBorcu var m─▒?┬╗ diye bak─▒yorlar. Vergi, ceza vb. bir bor├ž varsa, onu ├Âdemedik├že arabay─▒ devredemiyorsun. Nisap miktar─▒n─▒ a┼čm─▒┼č mal─▒n varsa; her y─▒l onun i├žin de, fakirin fukaran─▒n hakk─▒ olan miktarda bir bor├ž olu┼čuyor. O paray─▒ kesin bir ┼čekilde hesaplay─▒p vermek mecburiyetindesin. Vermezsen gasp etmi┼č olursun. D├╝nyada de─čilse bile, ├óhiret ekran─▒nda, bu bor├ž ortaya ├ž─▒kacak. O hesab─▒ vermeden ge├žemeyeceksin. ┬ź├ľde bakal─▒m!┬╗ denilecek. Fakat o g├╝n, ne para vard─▒r art─▒k ne de pul! Sevaplar─▒n─▒ kaybederek, ba┼čkalar─▒n─▒n g├╝nahlar─▒n─▒ y├╝klenerek m├╝flis bir vaziyete d├╝┼čmek ne b├╝y├╝k bir ac─▒d─▒r.

Zek├ót─▒ cidd├«ye almam─▒z gerekir. Bu i┼čin hicr├« y─▒l d├Ân├╝m├╝ne ri├óyet ederek; net bir ┼čekilde varl─▒k d├Âk├╝m├╝ ile hesab─▒n─▒ tutmal─▒, verilmesi gereken yerler de g├╝zelce ara┼čt─▒r─▒larak verilmelidir.

ÔÇťNas─▒l olsa k─▒rkta biri bulmu┼čtur.ÔÇŁ

ÔÇťFazla bile vermi┼čizdir!ÔÇŁ zanneden bir├žok mal sahibi; ger├žek bir say─▒m ve hesap yapt─▒klar─▒nda, ├Âdemeleri gerekenden geride kald─▒klar─▒n─▒ m├╝┼č├óhede etmi┼čtir. Bu sebeple zek├ót cidd├« bir i┼čtir. Tarih, miktar ve hesap noktas─▒nda erbab─▒ndan bilgi alarak; RabbimizÔÇÖe kar┼č─▒ farz borcumuzu ve fakirlere kar┼č─▒ da zek├ót borcumuzu titizlikle ed├ó etmemiz icap eder.

Ba─č─▒, bah├žesi, bostan─▒ veya tarlas─▒ olanlar da zek├ótlar─▒n─▒ mahsullerinden verirler. Onun ad─▒na ┬ź├Â┼č├╝r┬╗ denir, f─▒kh├« kaidelerine g├Âre mutlaka vermemiz gerekir.

Bir de infak var!..

Farz yerine geldikten sonra, bir de ┬źinfak┬╗ vard─▒r. ─░nfak; sende olan─▒ olmayanla payla┼čmakt─▒r, Mevl├óÔÇÖm ├óyet-i ker├«mede ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťOnlar; bollukta ve darl─▒kta Allah yolunda inf├ók edenler, ├Âfkelerini yenenler ve insanlar─▒ affedenlerdir. Allah, ihsan sahiplerini, yani iyilik edenleri sever.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 134)

Bu ├óyet-i ker├«meyi tekrar tekrar yaz─▒yoruz ki ak─▒ldan ├ž─▒kmas─▒n diye.

ÔÇťBollukta da darl─▒kta da, varl─▒kta da yoklukta da infak…ÔÇŁ buyuruluyor. Sadece zenginlikte, geni┼č imk├ónlarda de─čil. Var─▒n─▒ payla┼čmak. Az da olsa, k─▒t da olsa… Payla┼čabilmek…

Her ┼čeyde, her yerde, her ┼čeyi payla┼čmam─▒z…

Peygamber Efendimiz, inf├ók─▒ emretmi┼čti. ┬źMuhta├žlar─▒ doyurun.┬╗ buyurmu┼čtu. Fakir sah├ób├«ler;

ÔÇťÔÇôY├ó Ras├╗l├óllah! Biz sadaka olarak neyi verelim, hi├žbir ┼čey bulam─▒yoruz ki?ÔÇŁ dediler.

Cenâb-ı Peygamber;

ÔÇťÔÇôNeyiniz varsa! Velev ki yar─▒m hurma bile olsa…ÔÇŁ buyurdu. (V├ók─▒d├«, II, 731-732)

Yani;

ÔÇťBir hurman da m─▒ yok, yar─▒s─▒n─▒ payla┼č!ÔÇŁ diyerek, payla┼čmam─▒z─▒ ├Â─č├╝tl├╝yor. ├ç├╝nk├╝ Peygamberimiz ├╝mmetini ├žok seviyor.

Rabbimiz buyurmu┼č:

ÔÇť…Nimetlerime ┼č├╝krederseniz, mutlaka art─▒r─▒r─▒m.ÔÇŁ (─░br├óh├«m, 7)

Nimete en g├╝zel ┼č├╝k├╝r, nimeti en g├╝zel ┼čekilde kullanmak. Nimeti en g├╝zel kullanma ┼čekli ise onu Allah yolunda inf├ók etmek. Yani fakirlere ikram etmek. Yetimleri doyurmak. Bor├žlulara yard─▒m etmek. Ya┼čl─▒lar─▒n, kimsesizlerin, d├╝┼čk├╝nlerin imd├ód─▒na ko┼čmak.

Nimetler bunlar i├žin harcan─▒rsa, Allah nimetini art─▒r─▒r.

Nice ilâhî teminatlar var. Yüce Rabbim buyuruyor:

ÔÇť…(Hay─▒r-hasenat i├žin) her neyi harcarsan─▒z, O (Allah), onun yerini doldurur. O, r─▒z─▒k verenlerin en hay─▒rl─▒s─▒d─▒r.ÔÇŁ (SebeÔÇÖ, 39)

─░┼č hayat─▒nda da payla┼čmay─▒ bilene Mevl├óÔÇÖm veriyor. ─░┼č hayat─▒nda c├Âmert olup da;

ÔÇťVerdim eksildi.ÔÇŁ diyene hi├ž rastlamad─▒m.

Nas─▒l eksilir ki, yine Cen├ób-─▒ Rabb├╝ÔÇÖl-├élem├«n buyuruyor:

ÔÇťAllah Te├ól├ó … sadakalar─▒ verilen mal─▒ art─▒r─▒r…ÔÇŁ (el-Bakara, 276)

OÔÇÖnun art─▒rd─▒─č─▒n─▒ kim eksiltebilir?

Fizik├« olarak eksiliyor g├Âr├╝n├╝r, fakat bereket dedi─čimiz s─▒r devreye girer ve artar da artar. R─▒z─▒k hazineleri OÔÇÖnun kat─▒nda. O; ba┼čka ba┼čka vesileler halk eder, bol bol verir.

Sonra, sadakalar bel├óy─▒ def eder. Seni belki nice paralar harcaman─▒ gerektirecek bir kaz├ódan, bir bel├ódan veya musibetten muhafaza eder. Senin, nas─▒l bir dertten kurtuldu─čundan haberin bile olmaz.

Fakat infak ve sadaka senin maddî-mânevî hayatına huzur ve ferahlık getirir.

├ľyleyse;

Zengin de olsak, fakir de olsak; payla┼čal─▒m, verelim, vermeye al─▒┼čal─▒m ki Mevl├óÔÇÖm da bize versin.

Biz kap─▒m─▒zdan kimseyi geri ├ževirmeyelim ki, Rabbimiz de bizi geri ├ževirmesin.

Peygamberimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, ├žok muhterem zevcesi ├éi┼če -rad─▒yall├óhu anh├ó- AnnemizÔÇÖe bak─▒n ne buyuruyor:

ÔÇťY├ó ├éi┼če! Yar─▒m hurmayla da olsa fakirleri geri ├ževirme. Ey ├éi┼če! Fakirleri sev ve onlar─▒ kendine yakla┼čt─▒r ki k─▒y├ómet g├╝n├╝ Allah da seni kendisine yakla┼čt─▒rs─▒n.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Z├╝hd, 37/2352)

MedineÔÇÖye ├žok fakir bir grup gelince, Efendimiz, herkese il├ón ediyor. ÔÇťBir hurmas─▒ olan, yar─▒s─▒n─▒ versin!ÔÇŁ diyor. Sonunda o yoksulluk, o peri┼čanl─▒k giderilince, Peygamber EfendimizÔÇÖin y├╝z├╝ g├╝l├╝yor, par─▒l par─▒l parlamaya ba┼čl─▒yor. (M├╝slim, Zek├ót, 69)

Herkes kat─▒lacak ki, ba┼čka bir bereket daha meydana gelsin. Herkesin pay─▒ var bu rahmette.

Nisab miktarlar─▒ f─▒k─▒hta belirlenmi┼č. Bunlar mecburiyetlerin, farzlar─▒n asgar├« ├Âl├ž├╝s├╝. En az─▒. Olmazsa olmaz─▒…

Nas─▒l farz namaz var, v├ócib namaz var, s├╝nnet namaz var, n├ófile namaz var. ┬ź─░nsan; farzlar─▒ ed├ó edecek, fakat All├óhÔÇÖa fazladan n├ófileler k─▒larak yakla┼čacak.┬╗ buyuruluyor.

Zek├ót da infak vazifelerimizin farz yani mecbur├« olan─▒. All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒n─▒ kazanmak istiyorsan, PeygamberimizÔÇÖi memnun etmek, o g├╝l y├╝z├╝n├╝ tebess├╝m ettirmek istiyorsan, daha fazla inf├ók edeceksin. Farz olan miktar─▒ vermi┼čsen de daha fazla c├Âmertlik sergileyeceksin. Hatt├ó sana zek├ót farz olmasa da, infak heyecan─▒n─▒ kaybetmeyeceksin.

Herkesi inf├óka davet etmenin bir n├╝ktesi de ┼ču:

Ba┼čkas─▒ndan yard─▒m almak, ba┼čkalar─▒na muhta├ž ya┼čamak izzet ve isti─čn├ó sahibi bir m├╝ÔÇÖminin en son ba┼čvuraca─č─▒ bir h├ól olacak.

Bir m├╝ÔÇÖmin daima; ┬źalan el┬╗ de─čil, imk├ón varsa mutlaka ┬źveren el┬╗ olmaya ├žal─▒┼čacak. Ba┼čkas─▒na muhta├ž de─čil, kendi kendisine yetebilen, hatt├ó ba┼čkalar─▒na az─▒c─▒k imk├ónlar─▒yla da olsa yard─▒m edebilen bir ki┼či olacak.

D├«nimiz, bu kadar zek├ót, sadaka ve inf├ók─▒ emretmi┼čken; ni├žin fakirlere de m├╝sta─čni olmay─▒, aln─▒n─▒n teriyle ge├žinmeyi, aza kanaat etmeyi tavsiye ediyor? Hem s├╝rekli;

ÔÇť─░kram et, ihsan et, ver!ÔÇŁ diyor.

Fakat di─čer taraftan da;

ÔÇť─░steme, elinin eme─čiyle ge├žin, m├╝sta─čn├« ol!ÔÇŁ telkininde bulunuyor.

├ç├╝nk├╝ toplumdaki terazi ancak b├Âyle dengeye gelir. Muhatab─▒ tok g├Âzl├╝ olduk├ža, veren ki┼či daha bir co┼čuyor, daha bir zar├ófet i├žinde ikram ediyor. ├édeta mahcup olarak ikram ediyor.

D├╝┼č├╝n├╝n:

Zengin bir adam, g├Âr├╝yor ki; imk├ónlar─▒ kendisinden ├žok ├žok geride olan bir karde┼či, elinde ne varsa ondan inf├ók ediyor. ├çorbas─▒na su kat─▒yor, biraz sulu ├žorba yap─▒yor, ama onu ikram ediyor, infaktan geri kalm─▒yor! Bu manzara kar┼č─▒s─▒nda zengin ki┼či de;

ÔÇťBen bu ki┼čiden daha fazla inf├ók etmeliyim!ÔÇŁ diye uyan─▒yor.

┼×imdi sizlere anlataca─č─▒m hik├óye g├Ânl├╝m├╝zde bu duygular─▒ uyand─▒racak.

Bir ├óm├ó arkada┼č─▒m─▒z var: H├óf─▒z Hamza. ├çok g├╝zel KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim okur, g├╝zel il├óh├«ler s├Âyler. ┼×u anda 70 ya┼člar─▒nda. O anlat─▒yor:

ÔÇť├çocuklu─čumda da g├Âz├╝m y├╝zde iki kadar g├Âr├╝rd├╝, g├Âremedi─čim i├žin bir i┼č yapamazd─▒m. Anam ve ailem, cahillik ve ├žaresizlik i├žinde;

┬źBu ├žocukla ne yapaca─č─▒z? Bug├╝n biz var─▒z neyse ama yar─▒n nas─▒l ge├žimini sa─člayacak? ├çobanl─▒k yapamaz, ├žift s├╝remez. Bir araban─▒n alt─▒nda kalsa veya bir sebeple ├Âlse kurtuluruz.┬╗ derlerdi.

Ama Mevl├óÔÇÖm beni hi├ž m├╝┼čk├╝l durumda koymad─▒. Hatt├ó durumum di─čer karde┼člerimden daha iyi oldu.

├ťstelik;

Bu ya┼ča kadar hi├ž zek├ót almad─▒m, ┼č├╝k├╝r Alaybey CamiiÔÇÖnin k├Â┼česinde belediyeden kiralad─▒─č─▒m bir b├╝fem var. Bir de orta─č─▒m var. Ge├žimimi sa─čl─▒yorum. Onun geliri bana yetiyor elhamd├╝lill├óh!ÔÇŁ

H├óf─▒z Hamza bu ┼čuuru nas─▒l elde etti─čini de ┼č├Âyle anlat─▒yor:

ÔÇť17-18 ya┼člar─▒nda idim. ┼×eyh CamiiÔÇÖnin m├╝ezzini Mustafa Efendi ile camiden ├ž─▒kt─▒k, eve gidiyorduk. G├Âz├╝m ├žok az da olsa g├Âr├╝yordu.

G├Âz├╝ ├óm├ó oldu─ču h├ólde, k├Âm├╝r hamall─▒─č─▒ yapan Yusuf isminde biri, s─▒rt─▒nda bir ├žuval k├Âm├╝r ile gidiyordu.

Nas─▒l gidiyordu?

Elinden 10 ya┼člar─▒nda bir k─▒z ├žocu─ču tutmu┼č gidece─či yere g├Ât├╝r├╝yordu. Bu manzara kar┼č─▒s─▒nda oradaki bakkal herh├ólde duyguland─▒. Bunlar─▒ durdurdu, d├╝kk├óndan biraz para getirip ├óm├ó hamal─▒n avucuna s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒.

Âmâ hamal;

┬źÔÇôBu ne, bu ne?!.┬╗ diye ba─č─▒rmaya ba┼člad─▒.

┬źYoksa zek├ót m─▒? Bu paray─▒ hemen geri al. Benim g├╝c├╝m var. Hamall─▒k yap─▒p ma├«┼četimi kazan─▒yorum. Bunu al─▒rsam, zek├óta ihtiyac─▒ olan─▒n hakk─▒n─▒ alm─▒┼č olurum. Ne zaman g├╝├žten d├╝┼čersem o zaman belki!┬╗ diyerek paray─▒ iade etti.

Bu h├ódiseye ┼čahit olduktan sonra, ben de hi├ž zek├ót almad─▒m in┼č├óallah bundan sonra da almam.ÔÇŁ

Zekât alanın da verenin de bu kıssadan ibret alması lâzım.

G├Âzleri g├Ârmeyen bir insan, hamall─▒k yaparak r─▒zk─▒n─▒ kazan─▒yor da, kendisi istemedi─či h├ólde verilen bir paray─▒; ÔÇťZek├ótt─▒r, fakirin hakk─▒d─▒r! Ben muhta├ž de─čilim!ÔÇŁ diye alm─▒yor.

ÔÇťBenim de hakk─▒m.ÔÇŁ demiyor. Ba┼čkas─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yor. Kimseye y├╝k olmak istemiyor. Faydal─▒ olmak, toplumda bir i┼če yaramak, katk─▒ sa─člamak istiyor. Z├óhir g├Âz├╝ ├óm├ó fakat, g├Ân├╝l g├Âz├╝yle ne hakikatler g├Ârm├╝┼č!

Di─čer taraftan;

Bu anlat─▒lanlar, asla ┼ču d├╝┼č├╝nceye sebep olmamal─▒:

ÔÇťD├«nimiz madem herkese; ┬źKendi ba┼č─▒n─▒n ├žaresine bak, kimseden bir ┼čey isteme!┬╗ diyor, biz de kimseye bakmakla m├╝kellef de─čiliz! Kimse kimseye y├╝k olmas─▒n.ÔÇŁ

├ľyle de de─čil!

Zengin vermeye ├žal─▒┼čacak, fakir de almamaya ├žal─▒┼čacak.

Zengin arayacak, g├╝zel g├╝zel infak form├╝lleri bulacak. Nakit kabul etmeyene, hediye g├Ât├╝recek. Kimsenin ┼čahsiyeti incinmesin diye g├╝zel g├╝zel ├žareler ├╝retecek.

B├Âyle olursa, o toplumda huzur payla┼č─▒l─▒r. T─▒pk─▒ ecd├ód─▒m─▒z─▒n vak─▒f medeniyeti gibi. Huzur, ferahl─▒k, bereket ve rahmet her yere yay─▒l─▒r. Bu g├╝zel duygular da payla┼č─▒ld─▒k├ža artar ve bir rahmet toplumu, olur toplumumuz; bir huzur beldesi olur diyarlar─▒m─▒z…

Rabbim nâil olanlardan eylesin.

Nefsinin cimrili─činden kurtulup; karde┼čli─čin, fed├ók├órl─▒─č─▒n, c├Âmertli─čin ve merhametin g├╝zelli─čini payla┼čabilenlerden eylesin.

├ém├«n…