HIFZUÔÇÖS-SIHHA

YAZAR : Dr. Halis Ç. DEMİRCAN cetindemircan2@hotmail.com

h_c_demircan

D├«nimiz ─░sl├óm, KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ile her t├╝rl├╝ beden├« ve r├╗h├« hastal─▒ktan sak─▒nmam─▒z i├žin bize sa─člam prensipler sunmu┼č.

Bu prensipleri incelendi─čimizde, h─▒fz─▒ss─▒hha kanunlar─▒na ula┼čmam─▒z hi├ž de zor olmaz.

├ç├╝nk├╝ tarif itibar─▒yla ┬źh─▒fz el-s─▒hha: Sa─čl─▒─č─▒ korumak┬╗; Sa─čl─▒kl─▒ ya┼čamak i├žin l├óz─▒m olan tedbirlerin tamam─▒ demektir.

Biraz daha a├žacak olursak, hastalanan insan elbette tedavi edilmeli, ancak h─▒fz─▒ss─▒hha ile belirlenen as─▒l hedef, hastal─▒─ča yol a├žan sebeplerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ve bunlar─▒n ortadan kald─▒r─▒lmas─▒d─▒r.

Hastal─▒─ča yol a├žan sebeplerin ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ noktas─▒nda ise, t─▒p biliminin geli┼čim merhalelerinden biri olan ┬źkoruyucu hekimlik┬╗ kavram─▒ ortaya ├ž─▒kar.

Koruyucu hekimlik kavram─▒, ┬źh─▒fz─▒ss─▒hha┬╗ ile ortaya konulan tedbirler b├╝t├╝n├╝ i├žerisinde ├Ânemli bir yer te┼čkil eder ve KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin yakla┼č─▒k 1400 sene ├Ânce sundu─ču, insan─▒ sa─člam iken koruyan ve hasta olmas─▒na engel olmaya ├žal─▒┼čan prensipler ile bire bir ├Ârt├╝┼č├╝r.

Kalplerin tab├«bi Peygamberimiz Hazret-i Muhammed -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ile sunulan bu prensipleri, insan─▒n g├╝nl├╝k ya┼čant─▒s─▒ i├žerisinde nas─▒l uygulayaca─č─▒n─▒, her konuda oldu─ču gibi, ├╝mmetine ├že┼čitli tavsiyeler ve uygulamalarla g├Âstermi┼člerdir.

┬źT─▒bb-─▒ Nebev├«┬╗ ad─▒ alt─▒nda muhaddisler taraf─▒ndan g├╝n├╝m├╝ze aktar─▒lan bu tavsiye ve uygulamalar; a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak koruyucu hekimlik tarz─▒nda, yani hastalanmadan hastal─▒klardan korunma y├Ântemleri ├╝zerine yo─čunla┼č─▒r.

Asr-─▒ sa├ódette vuk├╗ bulan ┼ču vakÔÇśa bu durumu ├žok g├╝zel ├Âzetler:

Ras├╗lullah Efendimiz; hicretin alt─▒nc─▒ y─▒l─▒nda, Medine civar─▒nda bulunan alt─▒ h├╝k├╝mdara en se├žkin sah├óbeleriyle mektuplar g├Ândererek, onlar─▒ ─░sl├óm d├«nine davet eder.

Bu sah├óbelerden biri de H├ót─▒b bin Eb├« Beltea -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖt─▒r ve el├ži olarak M─▒s─▒r kral─▒ Mukavk─▒sÔÇÖa g├Ânderilir.

H├ótib bin Eb├« Beltea -rad─▒yall├óhu anh- huz├╗ra var─▒nca, onu ve halk─▒n─▒ ─░sl├ómÔÇÖa davet eden mektubu Mukavk─▒sÔÇÖa sunar.

Ancak; Mukavk─▒s Hazret-i H├ótib bin Eb├« BelteaÔÇÖy─▒ M─▒s─▒rÔÇÖda be┼č g├╝n misafir eder, bu davetten ├žok etkilenmesine ra─čmen, kendisinin ve halk─▒n─▒n hen├╝z buna haz─▒r olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek; bolca h├╝rmet g├Âsterip, bir├žok hediyelerle el├žiyi yolcu eder.

Mukavk─▒sÔÇÖ─▒n g├Ânderdi─či hediyeler i├žerisinde, m├╝sl├╝manlar─▒ tedavi etmek ├╝zere en iyi doktorlar─▒ndan biri de vard─▒r.

Doktor Ras├╗lull├óhÔÇÖ─▒n huz├╗runa var─▒nca;

ÔÇťEfendim! Mukavk─▒s, beni, size hizmet i├žin g├Ânderdi. Hastalar─▒n─▒za bakaca─č─▒m!ÔÇŁ der.

Ras├╗lullah Efendimiz kabul buyurur. Doktora bir ev verilir. Her g├╝n nefis yiyecek ve i├žecekler g├Ât├╝r├╝l├╝r. G├╝nler, aylar ge├žer. Ancak bir tek m├╝sl├╝man bile doktora gelmez.

Sonunda doktor utanarak, EfendimizÔÇÖin huz├╗runa ├ž─▒kar ve bu durumun hikmetini ├Â─črenmek ister:

ÔÇťEfendim! Buraya, size hizmet etmeye geldim. Ancak bug├╝ne kadar, bir hasta bile gelmedi. Bo┼č oturdum, yiyip i├žip, rahat ettim, m├╝saade ederseniz, art─▒k gideyim.ÔÇŁ der.

Bunun ├╝zerine Ras├╗lullah Efendimiz tebess├╝m ederek ┼č├Âyle buyurur:

ÔÇťSen bilirsin! E─čer daha kal─▒rsan, misafire hizmet etmek, ona ikramda bulunmak, m├╝sl├╝manlar─▒n ba┼čta gelen vazifesidir. Gidersen de u─čurlar olsun!

Yaln─▒z ┼čunu bil ki, burada senelerce kalsan da, sana kimse gelmez. ├ç├╝nk├╝ ash├ób─▒m kolay kolay hasta olmaz! ─░sl├óm d├«ni, hasta olmaman─▒n yolunu g├Âstermi┼čtir.

Ashâbım;

ÔÇóTemizli─če ├žok dikkat eder.

ÔÇóAc─▒kmad─▒k├ža bir ┼čey yemez ve

ÔÇóSofradan da, doymadan kalkar!ÔÇŁ

Ve doktor, ├╝lkesine geri d├Âner. (Hay├ót├╝ÔÇÖs-Sah├óbe, M. Y├╗suf Kandehlev├«; Hilyet├╝ÔÇÖl-Evliy├ó; el-─░s├óbe f├« temy├«z-i sah├óbe, ─░bn-i Hacer el-Askal─ün├«; Suverun Min HayatiÔÇÖs-Sah├óbe, Abdurrahman Refat el-B├ó┼č├ó, Beyrut/ty.)

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin, as─▒rlar ├Âncesinden; koruyucu hekimli─čin temel kavramlar─▒ndan olan ┬źsanitasyon ve ┼čahs├« temizlik┬╗, ┬źbeslenme ve perhiz┬╗ gibi konulara ne kadar h├ókim oldu─ču g├Âzler ├Ân├╝ne seriliyor.

Velh├ós─▒l ─░sl├óm d├«ni; hayat─▒n t├╝m safhalar─▒nda oldu─ču gibi sa─čl─▒k alan─▒nda da, kendine has yakla┼č─▒mlar sunarak, muhte┼čemli─čini g├╝n├╝m├╝ze kadar ta┼č─▒m─▒┼č, ta┼č─▒maya da devam etmektedir.

G├╝n├╝m├╝z t─▒bb─▒nda koruyucu hekimlikle al├ókal─▒ mevzular ┬źT─▒p Fak├╝lteleri Halk Sa─čl─▒─č─▒ Anabilim Dallar─▒nda┬╗ ders olarak okutulurken;

1928 tarihinde kurulan H─▒fz─▒ss─▒hha Merkezi; isminin ba┼č─▒na ilk kurucusu olan Refik SAYDAMÔÇÖ─▒n ad─▒n─▒ almak s├╗retiyle, ilk kuruldu─ču zamanki ad─▒n─▒ h├ól├ó muhafaza eden tek kurum olma ├Âzelli─či ile ┬źSa─čl─▒k Bakanl─▒─č─▒┬╗na ba─čl─▒ merkez ve il├že te┼čkil├ótlar─▒ olarak hizmet vermeye devam etmekte ve hastal─▒─ča yol a├žan sebeplerin ortaya ├ž─▒kar─▒lmas─▒ konular─▒nda u─čra┼člar vermektedir.

Sa─čl─▒cakla kal─▒n.