┼×─░K├éYET YOK! ├çARE VAR!

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

a_ziylan_yuzaki_may─▒s2016

D├╝nyada b├Âyle bir metot var. Hangi sahada olursa olsun, ba┼čar─▒ya ula┼čan insanlara; seminerler verdirirler, kitaplar yazd─▒r─▒rlar. Derler ki: ┬źBa┼čar─▒n─▒n yollar─▒n─▒ anlat da senden sonrakiler de istifade etsin.┬╗ Biz de hasbelkader ├╝lkemizin sanayisinde baz─▒ ba┼čar─▒lara RabbimÔÇÖin izniyle n├óil olduk. Bu sebeple bize de s─▒k s─▒k b├Âyle davetler geliyor.

Dilimiz d├Ând├╝─č├╝nce anlat─▒yoruz. Bir├žok makalemizde de bunlara temas ettik. Bu yaz─▒m─▒zda bir ba┼čka taraf─▒ndan ba┼čar─▒n─▒n yollar─▒na ─▒┼č─▒k tutal─▒m:

Ba┼čar─▒n─▒n basamaklar─▒n─▒ s─▒ralarsak; d├╝r├╝st, ├žal─▒┼čkan, emin, g├╝venilir olmak, yapt─▒─č─▒ i┼či iyi yapmak, i┼čini sevmek, tatl─▒ s├Âzl├╝ g├╝ler y├╝zl├╝ olmak, ara┼čt─▒rmac─▒, giri┼čimci olmak, ├Âfkeli olmamak, ┼čik├óyet├ži olmamak, sab─▒rl─▒ olmak, sebatl─▒ olmak, ├Â─črenmeyi bilmek, payla┼čmay─▒ bilmek, c├Âmert olmak, ana-baba du├ós─▒ almak, kanaatk├ór olmak.

Bunlar ba┼čar─▒ i├žin olmazsa olmaz meziyetlerdir. All├óhÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒, lutfu olmazsa hi├žbir ┼čey olmaz. Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n bu meziyetlere sahip ├«manl─▒ kimselere, bu d├╝nyada vermezse de ├Âb├╝r tarafta m├╝k├ófat─▒n─▒ verece─čini umuyoruz. Bu da ba┼čar─▒l─▒ olmakt─▒r. Ba┼čar─▒y─▒ hi├žbir zaman kendimizden bilmemeli; onun All├óhÔÇÖ─▒n bir lutfu oldu─čunu unutmamal─▒y─▒z.

Benim ba┼čar─▒ basama─č─▒m─▒n biri de; ┬ź┼čik├óyet┬╗i b─▒rak─▒┼č─▒m oldu.

Sene 1958. GaziantepÔÇÖte Ey├╝po─člu semtinde ayakkab─▒ d├╝kk├ón─▒m─▒z vard─▒. Ismarlama ve haz─▒r yapard─▒m. ─░ki sene ├žal─▒┼čt─▒m. Yapt─▒─č─▒m i┼či g├╝zel yapard─▒m. Memnun olmayan bir ki┼či ├ž─▒kmazd─▒. Herkes memnundu. Ayakkab─▒n─▒n m├╝┼čterinin aya─č─▒na uygun, g├Âr├╝n├╝m├╝ g├╝zel olmas─▒ i├žin elimden geleni yapard─▒m.

Ama gel g├Ârelim ki ben i┼čimden memnun de─čildim.

Ni├žin mi?

Yapt─▒─č─▒m─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ alam─▒yor, para kazanam─▒yordum.

O ├žar┼č─▒da benim gibi ├žal─▒┼čan 8-10 d├╝kk├ón vard─▒, hepsi de ustalar─▒md─▒. Ya┼č├ža en k├╝├ž├╝kleri ben idim. Bunlarla benim d├╝kk├ónda bulu┼čur ├žay i├žer, sohbet ederdik. Oradakiler s├╝rekli meslek aleyhine konu┼čurlard─▒:

ÔÇťNe k├Ât├╝ ┼čans─▒m─▒z varm─▒┼č…ÔÇŁ

ÔÇťCen├ób-─▒ Allah bizi niye ayakkab─▒c─▒ halk etmi┼č…ÔÇŁ

ÔÇťAnam─▒z bahts─▒z do─čurmu┼č bizi…ÔÇŁ

ÔÇťAnam beni do─čuraca─č─▒na, ├žomruk do─čursayd─▒ daha iyiydi.ÔÇŁ (├çomruk: ├çok kullan─▒lmas─▒ndan dolay─▒ a┼č─▒r─▒ derecede k├╝├ž├╝lm├╝┼č s├╝p├╝rge)

Biri;

ÔÇť┼×├Âyle ┼č├Âyle olsa ben general olurdum.ÔÇŁ der. ├ľteki;

ÔÇťBen profes├Âr olurdum.ÔÇŁ Bir ba┼čkas─▒;

ÔÇťBen de ┼čunu olurdum…ÔÇŁ hep ┼čik├óyet.

Herkes bir havada fakat hepsi i┼činden ┼čik├óyet├ži, h├ólinden ┼čik├óyet├ži.

┼×ik├óyet… ┼×ik├óyet… ┼×ik├óyet…

Benim de bunlar─▒ dinlemekten moralim bozulurdu, elim i┼če varmaz olurdu. Yeme─če giderim, i┼če d├Ânmek istemem. ─░┼či sevmemeye ba┼člad─▒m.

ÔÇťBenden ├Ândekiler bu h├ólde ise ben ne olaca─č─▒m ki!ÔÇŁ diye d├╝┼č├╝nmeye ba┼člad─▒m. Yapt─▒─č─▒m i┼či g├╝zel yap─▒yorum ama i┼čimi sevmiyorum.

Sonradan anla┼č─▒ld─▒ ki, me─čer kabahat bizdeymi┼č. ┼×├Âyle bir ├žar┼č─▒ya ├ž─▒kt─▒k dola┼čt─▒k, ─░stanbulÔÇÖa gidip-geldik ki… Herkes v─▒z─▒r v─▒z─▒r kar─▒nca gibi, ar─▒ gibi ├žal─▒┼č─▒yor. Biz ise oturup birbirimizin moralini bozuyoruz. 1960 senesinde bu manzaray─▒ g├Âr├╝nce;

ÔÇťBug├╝nden sonra ┼čik├óyet yok, ├žare var!ÔÇŁ dedim.

Bu muvaffak olman─▒n, ba┼čarman─▒n da anahtar─▒ oldu.

Ba┼čar─▒n─▒n parolas─▒:

┼×ik├óyet yok, ├žare var!

Neden ┼čik├óyet ediyorsun? Hastal─▒ktan m─▒? Doktora git efendi!

Orada ┼čif├ó bulamad─▒ysan ba┼čka doktora git.

Sor, soru┼čtur, ara┼čt─▒r.

Fakat ┼čik├óyet edip oturma!

─░┼činden mi ┼čik├óyet ediyorsun, problemin nerede oldu─čunu ara┼čt─▒r, ├žare ara… ─░mal├ótta m─▒, sat─▒┼čta m─▒, personelde mi? Nerede i┼č aks─▒yor?

E┼činden mi ┼čik├óyet ediyorsun, otur, konu┼č. Olmad─▒ b├╝y├╝klere dan─▒┼č. Yahut g├╝zelce sabret, huyuna al─▒┼č, ama ┼čik├óyet etme!..

Sen kendi huyunda, kendi suyunda hi├ž kimseyi bulamazs─▒n. Sen kar┼č─▒dakinin huyuna al─▒┼čmaya, benimsemeye ├žal─▒┼č.

Bine─činden mi ┼čik├óyet ediyorsun? ┼×ik├óyetin ├žaresini bul. Onun i├žin ara┼čt─▒r.

Kanaatk├ór ol, kendini ├╝st├╝n g├Ârme, kabahati kendinde ara.

Fakat ne yap yap, ┼čik├óyeti terk et!..

Mutlu olmaya ├žal─▒┼č.

Çünkü;

┼×ik├óyeti b─▒rakmazsan; moralin bozulur, ┼čik├óyet etti─čin ┼čeyi yahut ki┼čiyi sevmemeye ba┼člars─▒n. O zaman da hi├žbir ┼čey yapamazs─▒n. ─░┼č y├╝r├╝mez, ev y├╝r├╝mez, m├╝essese y├╝r├╝mez…

Kafan bozulur, strese girersin, sa─čl─▒─č─▒n bozulur.

├ľnce i┼čimizi sevmemiz l├óz─▒m. Ben 1960 senesinden itibaren ┬źelhamd├╝lill├óh┬╗ ┼čik├óyeti terk ettim. Kimse a─čz─▒mdan ┼čik├óyet ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ duymam─▒┼čt─▒r. Ne i┼čimden ┼čik├óyet, ne e┼čimden ┼čik├óyet, ne s─▒hhatimden ┼čik├óyet…

1960 y─▒l─▒ndan beri halk─▒n ┼čik├óyet etmedi─či bir seneye de rastlamad─▒m.

Cen├ób-─▒ Allah da ┼čik├óyet etmememizi istiyor:

┼×├╝k├╝r, bir bak─▒ma ┼čik├óyeti terk etmek. Nimeti g├Ârmek. Daha k├Ât├╝s├╝n├╝ d├╝┼č├╝n├╝p, All├óhÔÇÖ─▒n verdi─čine verece─čine r├óz─▒ olmak, h├ólinden ┼čik├óyet etmemek.

Had├«s-i ┼čerifte buyuruluyor:

ÔÇťSizden a┼ča─č─▒dakilere bak─▒n, ├╝st├╝n├╝zde olanlara bakmay─▒n. B├Âyle yapmak All├óhÔÇÖ─▒n verdi─či nimetleri k├╝├ž├╝k g├Ârmemeniz i├žin uygun olan tutumdur.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, Z├╝hd, 9)

┬źAll├óhÔÇÖ─▒n verdi─či nimetleri k├╝├ž├╝k g├Ârmemeniz i├žin┬╗ buyurulmu┼č. ─░nsan madd├« hususlarda kendisinden yukar─▒dakilere bakt─▒k├ža kendi h├ólinden hep ┼čik├óyet eder. Bu da nank├Ârl├╝k olur. Nank├Ârl├╝─č├╝n z─▒dd─▒ ne? ┼×├╝kretmek. ┼×├╝kret ki, ┼čik├óyetten de kurtul.

Mevl├óÔÇÖm ┼čik├óyet edeni sevmez. Sabredeni de cennetle m├╝k├ófatland─▒r─▒r.

┼×ik├óyet etmemek; problemlere r├óz─▒ olmak, onlar─▒ d├╝zeltmemek, onlar─▒ gidermek i├žin ├žare aramamak de─čildir.

┼×ik├óyeti terk etti─čin zaman; olumsuz d├╝┼č├╝nmedi─čin i├žin, mevcut problemlere ├žare bulacak enerjiyi de bu moral sa─čl─▒yor insana.

Fakat bir de insan─▒n elinde olmayan durumlar var. ├çare bulamayaca─č─▒ h├óller var. Kaza var, hastal─▒k var, nasip-k─▒smet, kader meselesi bunlar. Bunlara ├žare yok ama yine ┼čik├óyet etmezsen, bunlar─▒ g├Â─č├╝slemek kolayla┼č─▒r, tahamm├╝l edebilmek, sabredebilmek kolayla┼č─▒r.

├ç├╝nk├╝ dert var, dert var… Beterin beteri var, daha k├Ât├╝s├╝ var, daha daha k├Ât├╝s├╝ var. Daha k├Ât├╝s├╝n├╝ d├╝┼č├╝nerek ┼č├╝kretmek l├óz─▒m. E─čer ┼č├╝kretmeyi ├Â─črenemezsen ┼čik├óyetten kurtulamazs─▒n. ┼×ik├óyet etti─čin m├╝ddet├že de huzura eremezsin.

D├«nimizde de huzura ermedik├že ger├žek kurtulu┼č yok. Huzura eren insan─▒ Allah cennetine davet ediyor. Onlar─▒n vasf─▒ olarak, ┬źr├óz─▒ olmu┼č┬╗ buyuruyor. Yani ┼čik├óyet etmiyor, All├óhÔÇÖ─▒n verdi─či kaderden ho┼čnut, r├óz─▒. E─čer b├Âyle r─▒z├ó-y─▒ il├óh├«ye ererse, Allah da kulundan r├óz─▒ oluyor.

┼×ik├óyet├žilik, s─▒zlanmalar, sab─▒rs─▒zl─▒klar ise Cen├ób-─▒ Hak taraf─▒ndan zemmediliyor. ├éyet-i ker├«melerde buyuruluyor:

ÔÇťGer├žekten insan, pek h─▒rsl─▒ (ve sab─▒rs─▒z) yarat─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kendisine fenal─▒k dokundu─čunda s─▒zlan─▒r, feryat eder. (Hemen ┼čik├óyete ba┼člar.)

Ona imk├ón verildi─činde ise pinti (cimri) kesilir.ÔÇŁ (el-Me├óric, 19-21)

┼×ik├óyet├žilik insan─▒ sevgisizli─če, moralsizli─če g├Ât├╝r├╝r. Moralsizlik de yanl─▒┼č yapt─▒r─▒r. Art─▒k sevmedi─či bir i┼či yapman─▒n bezginli─či, isteksizli─či i├žinde i┼čini savsaklamaya ba┼člar. Kalite ve kul hakk─▒ umurunda olmaz. ┬źYap gitsin, ver gitsin…┬╗ demeye ba┼člar.

Bir h├ót─▒ra daha payla┼čay─▒m:

─░stanbulÔÇÖda o zamanlar ayakkab─▒lar i├žin taban imal ediyoruz. Bir ayakkab─▒c─▒yla aram─▒zda m├╝naka┼ča ├ž─▒kt─▒. Diyor ki:

ÔÇťÔÇôBiz ayakkab─▒y─▒ ucuz sat─▒yoruz, sen de taban─▒ ucuz yap da biz de alal─▒m. Sen ucuz yapm─▒yorsun biz de senden alm─▒yoruz. Bak arkada┼čl─▒k yap─▒yoruz ama mal─▒n─▒ alm─▒yoruz.ÔÇŁ

Ben;

ÔÇťÔÇôUcuz olursa kaliteli olmaz.ÔÇŁ dedim.

ÔÇťÔÇôKalitesini kim neylesin. Sen ucuz yap da isterse on g├╝nde taban─▒ erisin!ÔÇŁ dedi.

Dedim ki:

ÔÇťÔÇôB├Âyle ┼čey olur mu? ─░nsanlar ayakkab─▒y─▒ on g├╝n giymek i├žin mi al─▒yor? B├Âyle d├╝┼č├╝nmeyin AllahÔÇÖtan korkun! Kul hakk─▒ var, ben b├Âyle bir i┼č yapmam. Siz bildi─činiz yerden al─▒n.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôSen yap, ne yapacaks─▒n! M├╝┼čterinin bir daha y├╝z├╝ne mi bakaca─č─▒z?ÔÇŁ deyince, ben de;

ÔÇťÔÇôSiz bu d├╝┼č├╝nceyle devam etmeyin, erir gidersiniz. All├óhÔÇÖ─▒n her ┼čeyden haberi vard─▒r.ÔÇŁ dedim.

Aradan bir-iki sene ge├žti orada olan arkada┼člardan biri geldi dedi ki:

ÔÇťÔÇôSen; ┬źB├Âyle yaparsan─▒z sona erersiniz.┬╗ demi┼čtin. Adamlar ┼čimdi sona erdi, ifl├ós ettiler, hi├žbir ┼čeyleri kalmad─▒. Kabahati mesle─če at─▒yor, ┼čik├óyet ediyorlar.ÔÇŁ

B├Âyle bir zihniyetle hi├žbir ┼čey olmuyor.

─░┼čte bu; i┼čini sevmemenin, bezginli─čin, savsaklaman─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒…

Maalesef bu hususta ├╝lkemizin, insan─▒m─▒z─▒n karnesi ├žok d├╝zg├╝n de─čil.

Bug├╝n d├╝nya piyasas─▒n─▒ d├╝┼č├╝nelim. Bir mamul alacaks─▒n─▒z. Alman mal─▒, Japon mal─▒ denilince, teredd├╝t etmezsiniz. Onun kaliteli olaca─č─▒n─▒ ba┼čtan bilirsiniz. ├ç├╝nk├╝ adamlar piyasada o markay─▒, o ┼čahsiyeti olu┼čturmu┼člar. Fakat bizim memleketimizin ├╝r├╝nleri i├žin bunu s├Âyleyebilmek maalesef zor. Kalite, T├╝rk mal─▒n─▒n f├órik vasf─▒ de─čil.

Türkî cumhuriyetlere gidiyoruz ve oralarda soruyoruz:

ÔÇťÔÇôBu i┼či burada kim daha iyi yapar?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôAlmanlarÔÇŁ diyorlar.

ÔÇťÔÇôSonra?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôRuslar.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôSonra?ÔÇŁ

O memleketin halk─▒n─▒ adres olarak g├Âsteriyorlar. Maalesef m├╝sl├╝manlar olarak bu duruma d├╝┼čm├╝┼č├╝z. Niye? ─░┼čimizin ehli de─čiliz ve i┼čimizi do─čru yapm─▒yoruz.

H├ólbuki, d├╝r├╝stl├╝─č├╝, i┼čini tam ve en m├╝kemmel ┼čekilde yapmay─▒ bizim d├«nimiz emrediyor. Ama biz onlar─▒n i┼čine hayran kal─▒yoruz.

Mill├« ┼čairimiz Mehmed ├ékif, BerlinÔÇÖe gitmi┼č. D├Ând├╝─č├╝nde biri sormu┼č:

ÔÇôBerlinÔÇÖde ne var ne yok ├╝stat?

├ékif ┼č├Âyle cevap vermi┼č:

ÔÇôNe olsun. G├Ârd├╝─č├╝m kadar─▒yla ya┼čay─▒┼člar─▒ d├«nimiz gibi, dinleri ya┼čay─▒┼č─▒m─▒z gibi.

─░nand─▒─č─▒m─▒z gibi ya┼čamazsak, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z gibi inanmaya ba┼člar─▒z. Olan bu!..

├ľncelikli olarak yapt─▒─č─▒n─▒z i┼če inanacaks─▒n─▒z ve Allah r─▒z├ós─▒ i├žin yapacaks─▒n─▒z. ─░┼čte o zaman bereket de olur, kazan├ž da olur. ─░┼čimizi g├╝zel yaparsak, Allah da bizi sever, kullar da bizi sever. ┼×ik├óyet de olmaz.

├ç├╝nk├╝ i┼čin i├žinde ┼čik├óyet├ži anlay─▒┼č var.

ÔÇťKaliteli olursa fiyat─▒ artar, ├Âyle olunca da sat─▒lmaz ki!..ÔÇŁ diye ba┼čl─▒yor ┼čik├óyete ve kaliteyi d├╝┼č├╝r├╝yor. H├ólbuki ├žare aramal─▒. Hem kaliteli, hem m├óliyeti d├╝┼č├╝k bir imal├ót nas─▒l olur diye d├╝┼č├╝nmesi, gayret etmesi l├óz─▒m. Bunun i├žin de mesle─čini, sanat─▒n─▒ sevmesi l├óz─▒m. M├╝┼čterilerini sevmesi l├óz─▒m. Onlar─▒ d├╝┼č├╝nmesi l├óz─▒m.

Bir g├╝n ┼×anl─▒urfaÔÇÖda ayakkab─▒ ├žar┼č─▒s─▒nda geziyorum; bir d├╝kk├ónda bitmi┼č, sat─▒┼ča arz edilmi┼č ayakkab─▒lar─▒ g├Âr├╝nce d├╝kk├óna girdim, ayakkab─▒lara al─▒c─▒ gibi bakt─▒m, fiyat─▒n─▒ sordum, usta s├Âyledi.

Ben de;

ÔÇťÔÇôBiraz pahal─▒ de─čil mi?ÔÇŁ deyince;

ÔÇťÔÇôUsta! Ayakkab─▒y─▒ tutu┼čundan, bak─▒┼č─▒ndan ayakkab─▒dan anlad─▒─č─▒n belli. Alt─▒na Ziylan taban koymu┼čum g├Ârmedin mi? Elbette biraz pahal─▒ olacak, kaliteli.ÔÇŁ dedi.

Ben de te┼čekk├╝r ettim; kendimi tan─▒tmadan ├ž─▒kt─▒m, ama keyfime diyecek yoktu. Demek ki i┼čini cidd├« tutan firman─▒n ├╝r├╝n├╝ al─▒c─▒ taraf─▒ndan takdir g├Âr├╝r. Rabbime ┼č├╝krettim, mutlu oldum.

Karak├ÂyÔÇÖde de bir ba┼čka perakende satan ayakkab─▒c─▒, vitrine;

┬źAyakkab─▒lar─▒m─▒z─▒n alt─▒nda ger├žek Ziylan taban kullan─▒lm─▒┼čt─▒r!┬╗ diye bir levha asm─▒┼č. Nas─▒l hamd-┼č├╝k├╝r etmezmi┼čim…

┬źNiye kabul etmediler?┬╗ diye ┼čik├óyet etmedik, ├žare d├╝┼č├╝nd├╝k.

Bu bilgi ve tecr├╝beyi kazand─▒k.

Rabbim herkese; hay─▒rl─▒, hel├ólinden, bol kazan├žlar ihsan eylesin.

─░nsan─▒m─▒z─▒; yapt─▒─č─▒ i┼či severek ve g├╝zelce, kaliteli yapan, ─░sl├óm ┼čahsiyetini, atalar─▒m─▒z─▒n as├óletini sergileyebilen ├Ârnek bir millet eylesin.

├ém├«n…