Orta Do─čuÔÇÖda Nevzuhur Ak─▒mlar ve MODERN─░ZM─░N SONU

YAZAR : Enver Osman KAAN enoskaan@hotmail.com

enver_osman_kaan_yuzakidergisi_subat2016

Orta Do─čuÔÇÖda kendini g├Âsteren radikal ak─▒mlar, modernizmin sonunu i┼čaret eden en ├Ânemli g├Âstergelerdendir. ├ç├╝nk├╝ bu ak─▒mlarda ba┼č─▒ ├žeken kimselerin ya bat─▒da e─čitim g├Ârd├╝kleri veya bir ┼čekilde bat─▒dan beslendikleri ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Orta Do─čuÔÇÖda olan h├ódiseler, orada ya┼čayanlar─▒n eseri de─čildir. Asl─▒nda Orta Do─ču, bat─▒n─▒n ─░sl├óm kar┼č─▒s─▒ndaki acziyetinin bir ifadesidir. ┼×├Âyle ki; bug├╝n bat─▒da modernizmin ├ž├Âk├╝┼č├╝ ile bo┼čalacak alan─▒, ─░sl├ómÔÇÖdan ba┼čka dolduracak bir aday yoktur. Bunu ├žok iyi bildikleri i├žin; Orta Do─čuÔÇÖyu yani ─░sl├ómÔÇÖ─▒n do─čdu─ču b├Âlgeyi ate┼č ├žemberine alarak, kan g├Âl├╝ne ├ževirerek d├╝nyan─▒n g├Âz├╝n├╝ m├╝sl├╝manlara ├ževirmek ve bu yolla ─░sl├ómÔÇÖ─▒ karalamak istiyorlar. B├Âylece bat─▒da ─░sl├ómÔÇÖ─▒n yay─▒lmas─▒n─▒ ├Ânlemek niyetindeler.

Bat─▒n─▒n bu ┼čekilde sald─▒rmas─▒, s├Âz├╝n bitti─či yerde ┼čiddetin ba┼člamas─▒ndan ba┼čka bir ┼čey de─čildir. Art─▒k modernizmin ─░sl├ómÔÇÖ─▒n kar┼č─▒s─▒nda s├Âyleyecek bir s├Âz├╝n├╝n olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

─░sl├ómÔÇÖ─▒n modernizm ile kar┼č─▒la┼čmas─▒n─▒ ve kar┼č─▒la┼čt─▒rmas─▒na ge├žmeden ├Ânce modernizmin ├ž─▒k─▒┼č─▒n─▒ bir hat─▒rlayal─▒m.

Modern kelimesi; ┬ź├ód├óba ve us├╗le uygun┬╗, ┬ź├Âl├ž├╝l├╝┬╗, ┬źzamana g├Âre┬╗ anlamlar─▒na gelen L├ótince ┬źmodernus┬╗tan gelmektedir. Bu kelimenin kullan─▒l─▒┼č─▒ IV. y├╝zy─▒l ┬źRoma┬╗s─▒na dayanmaktad─▒r. Bu kelime, h─▒ristiyanl─▒k d├Âneminin pagan d├Âneminden farkl─▒ bir karaktere sahip oldu─čunu vurgulamak ├╝zere kullan─▒lm─▒┼čt─▒r.

Modern kelimesinde, zamanla anlam kaymas─▒ olmu┼č ve bat─▒da h─▒ristiyanl─▒k sonras─▒ bilimin ortaya koydu─ču ilerleme ve geli┼čmeler i├žin kullan─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Buna g├Âre, modernite; merkezinde kilise ve tanr─▒ olan bir sistemden, merkezinde bilim ve insan olan bir sisteme ge├ži┼či ifade etmi┼čtir. ├ľyle anla┼č─▒l─▒yor ki, modernizm; g├╝c├╝n├╝ bilimden almaktad─▒r. Bilim; maddenin yap─▒s─▒n─▒ incelemi┼č, k├╝nh├╝n├╝ ke┼čfetmi┼č, fizik├« yap─▒y─▒ de┼čifre etmi┼č ve teknolojiyi ├╝retmi┼čtir. Bunu ink├ór etmek k─übil-i ak─▒l de─čildir.

Ancak bilim bununla yetinmek istememi┼č, metafizik alanda da s├Âz sahibi olmak istemi┼čtir. Bilimin bu niyeti Kant ile dillendirilmi┼čtir. O;

┬ź─░nsan yeterince olgunla┼čm─▒┼čt─▒r, art─▒k kendi d├╝nyas─▒n─▒ kurmak i├žin sem├ón─▒n yard─▒m─▒na muhta├ž de─čildir.┬╗ demi┼čti.

─░sl├ómÔÇÖ─▒n modernizm ile tan─▒┼čmas─▒ NapolyonÔÇÖun M─▒s─▒rÔÇÖa giri┼čiyle olmu┼čtur. ─░sl├ómÔÇÖ─▒n modernizm ile y├╝zle┼čmesinin ise, ─░sl├óm ├ólimlerinin d├«n├« ilimleri m├╝ste┼čriklerden ├Â─črenmeye ba┼člamas─▒ ile oldu─ču s├Âylenebilir. Goldziher ve GibbÔÇÖin ├žal─▒┼čmalar─▒ndan sonra, ─░sl├óm d├╝nyas─▒nda hadis d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒n zuhur etmesi buna delil olabilir niteliktedir.

┼×├╝phesiz ─░sl├óm ile modernizm aras─▒nda temel farkl─▒l─▒klar vard─▒r:

Modernizmde d├╝nya cennettir. ─░sl├ómÔÇÖda ise d├╝nya f├ón├«dir ve cenneti kazanma yeridir. Modern insan; vahyin yerine akl─▒, tanr─▒n─▒n yerine kendisini koyar.

Modernizm; be┼čer├« akl─▒ esas al─▒r, merkeze d├╝nyay─▒ koyar, s─▒n─▒rs─▒z ├Âzg├╝rl├╝k tan─▒r. ─░sl├ómÔÇÖda ise vahiy esast─▒r, ├óhireti kazanma hedeflenir, ├Âzg├╝rl├╝k ise hev├ó ve hevesin arzular─▒ndan kurtulmakt─▒r.

Daha a├ž─▒k ifadesiyle, modernizm; vahye d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝nde fonksiyoner yer vermeyen, akl─▒ AllahÔÇÖtan ve mukaddes prensiplerden ba─č─▒ms─▒z g├Âren, ayd─▒nlanma d├╝┼č├╝ncesiyle felsef├« temellerini olu┼čturmu┼č ve insan─▒ hakikatin ├Âl├ž├╝s├╝ bilen, bilim ve teknolojinin prensip ve gayesini tespit ederek bug├╝n t├╝m d├╝nyan─▒n hayat bi├žimi ve i├žtim├ó├« yap─▒lanmas─▒n─▒ tayin etmeye ├žal─▒┼čan ideolojidir. Ancak bu anlay─▒┼č; modernizmi benimseyen toplumlar─▒n madd├« d├╝nyalar─▒n─▒ tesis ederken, m├ónev├« d├╝nyalar─▒n─▒ tahrip etmi┼čtir.

Bat─▒ insan─▒ m├ónev├« bo┼čluk i├žine d├╝┼čm├╝┼čt├╝r. Onlar─▒ bu bo┼čluktan kurtaracak, hayatlar─▒n─▒ anlaml─▒ k─▒lacak yeg├óne sistem, ─░sl├ómÔÇÖda bulunmaktad─▒r. ─░sl├óm bunu modernle┼čerek de─čil, gelene─če yaslanarak ger├žekle┼čtirecektir. Bununla birlikte ─░sl├ómÔÇÖ─▒n; modernizmi anlamadan, modernizmin insana kazand─▒rd─▒klar─▒n─▒ kavramadan, bunu yapmas─▒ olumlu sonu├ž vermez.

Modernizmin ihtid├ó etmesi diyebilece─čimiz bu s├╝re├žte, ─░sl├óm; bilime kayna─č─▒n─▒ dinden alan bir gaye tayin etmeli, teknolojinin insan─▒ bozan y├Ânlerini t├Ârp├╝lemeli, modern bilimi, insan─▒ hakikate ba─člayan ara├ž h├óline getirmelidir.

Bu noktada ─░sl├óm ├ólimlerine b├╝y├╝k g├Ârevler d├╝┼čmektedir. Bu g├Ârevlerin ba┼č─▒nda; var olan modern d├╝┼č├╝nceyle temasa ge├žmek, onu tahlil ederek alternatif d├╝┼č├╝nceler ├╝retmektir.

Aksi durum; ge├žmi┼čini gelece─či olarak g├Ârmek, tarihte geli┼čtirdi─či disiplinleri ve d├╝┼č├╝nce ak─▒mlar─▒n─▒ k├Âk sald─▒─č─▒ sosyal zeminlerinden s├Âkerek bug├╝ne ve gelece─če ta┼č─▒mak, yanl─▒┼č─▒n i├žerisine girmektir.

G├╝n├╝m├╝zde modernizm kar┼č─▒s─▒nda filizlenmeye ├žal─▒┼čan postmodernizm, spirit├╝alizm gibi ak─▒mlar; vahy├« akl─▒n yan ├╝r├╝n├╝, ├žakma markalar─▒ g├Âr├╝n├╝m├╝ndedir. ─░nsan akl─▒n─▒n ├╝r├╝n├╝ olduklar─▒ i├žin, yok olmaya mahk├╗mdurlar.

─░sl├ómÔÇÖ─▒ kendisine en b├╝y├╝k tehlike ve en g├╝├žl├╝ alternatif olarak g├Âren modernizm, ─░sl├ómÔÇÖ─▒ Orta Do─čuÔÇÖda ├Âld├╝rmeye ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

Bu ├Âl├╝m ├žukurundan kurtulman─▒n yolu; gelene─če yaslanan, modernizmi ─░sl├ómla┼čt─▒ran bir anlay─▒┼č─▒n tesis edilmesi oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r.