─░nsan Yeti┼čtirmede Nebev├« Metot: SICAK AL├éKA

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

hatice_kubra_ergin_yuzakidergisi_aral─▒k2015

Hazret-i ├ľmer -rad─▒yall├óhu anh- hal├«feyken, sohbet esnas─▒nda yan─▒ndakilerle aras─▒nda ┼č├Âyle bir konu┼čma ge├žer:

ÔÇťÔÇôAll├óhÔÇÖ─▒n d├«nine hizmet etmek i├žin en ├žok neye sahip olmak isterdiniz? E─čer Allah kat─▒nda makbul bir dilek hakk─▒n─▒z olsa AllahÔÇÖtan ne isterdiniz?ÔÇŁ

Cevaplar;

ÔÇťÔÇô┼×u oda dolusu alt─▒n─▒m olsa da Allah yolunda infak edeyim isterdim.ÔÇŁ gibi temennilerdir.

Hazret-i ├ľmer ise;

ÔÇťÔÇôBen bir oda dolusu; Eb├╗ Ubeyde bin Cerrah, Mu├óz bin Cebel ve Huzeyfe bin Yem├ón gibi yeti┼čmi┼č, samim├« insan isterdim ki onlar─▒, Allah yolunda vazifelendirebileyim.ÔÇŁ buyurmu┼čtur.

Hazret-i ├ľmer -rad─▒yall├óhu anh- b├Âyle s├Âyledi─či zaman, Peygamber EfendimizÔÇÖin yeti┼čtirdi─či alt─▒n nesilden pek ├žok z├ót hayattayd─▒ ve i┼č ba┼č─▒ndayd─▒. Ama Hazret-i ├ľmer onlardan birini, mesel├ó Hazret-i Abdullah ─░bn-i MesÔÇś├╗dÔÇÖu vazife yerine g├Ânderirken, halka;

ÔÇťOnu kendi yan─▒mda tutmak isterdim ama, sizi kendi nefsime tercih ediyorum.ÔÇŁ diyordu. Yani g├Ârev yerine g├Ânderdi─či zaman da kendisi istifade edememenin hasretini duyuyordu.

Bu nesil nas─▒l yeti┼čti? Peygamber Efendimiz, sah├óbesini yeti┼čtirirken nelere dikkat etti? M├╗cize neslin PeygamberimizÔÇÖle h├ót─▒ralar─▒na bakt─▒─č─▒m─▒z zaman, her zaman istifade edilebilecek p├╝f noktalar─▒ g├Âr├╝yoruz.

Mesel├ó, Efendimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-ÔÇÖ─▒n e─čitimi; kuru bilgi belletmekten ibaret de─čil, tatbik├« bir e─čitim. Mekke devrinde, Erk├ómÔÇÖ─▒n evinden ba┼člay─▒p; MedineÔÇÖde, suffa ash├ób─▒yla ayn─▒ ├žat─▒ alt─▒nda toplanarak, birlikte ib├ódet ve du├ó ederek, fiil├« hizmetlerde i┼čbirli─či yaparak, modern tabirle bir ┬źtak─▒m r├╗hu┬╗ meydana getirmesi.

KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin baz─▒ tabirleri o g├╝n├╝n hayat tarz─▒ i├žinde kolayl─▒kla anla┼č─▒labilirken, bug├╝ne aktar─▒ld─▒─č─▒nda izaha ve misallere ihtiya├ž duyuyor. Mesel├ó; m├╝ÔÇÖminler aras─▒nda olmas─▒ emredilen ┬źvel├óyet┬╗ ba─č─▒, o g├╝n kolayl─▒kla anla┼č─▒labiliyordu. Bug├╝n de vel├« kelimesini ├Â─črenci velisi veya All├óhÔÇÖ─▒n vel├«leri olarak kullan─▒yoruz ama anlam daralmas─▒na u─črad─▒─č─▒ i├žin tam kavrayam─▒yoruz.

Vel├«; aralar─▒nda s─▒k─▒ ba─člar olan, yani tarafgirlik, tak─▒m arkada┼čl─▒─č─▒ ve kader ortakl─▒─č─▒ gibi kuvvetli al├ókalar ihtiv├ó eden bir dostlu─ču ifade ediyor. Mesel├ó; ├ózadl─▒ bir k├Âle, onu ├óz├ód edenin mevl├ós─▒d─▒r ve vel├«sinin rakibi veya d├╝┼čman─▒ olan bir kab├«leye iltihak edemez. Efendisi muhta├ž d├╝┼čm├╝┼čse, mal─▒ varken vermemezlik edemez. Kad─▒n vel├«sinin m├╝saadesi olmadan nik├óhlanamaz; ├ž├╝nk├╝ ba┼č─▒na bir h├ól gelse, yine vel├«sinin himayesine d├Ânecektir.

Bug├╝n├╝n ferdiyet├ži-e┼čitlik├ži anlay─▒┼č─▒ bunlar─▒ anlamam─▒z─▒ zorla┼čt─▒r─▒yor. Asl─▒nda bu s─▒k─▒ dayan─▒┼čma ba─člar─▒n─▒n oldu─ču bir toplum yap─▒s─▒nda, insanlar ├žok daha izzetli bir hayat ya┼č─▒yordu. Bug├╝n ├Âzg├╝rl├╝k, ba┼č─▒bo┼čluk nefse ho┼č geliyor; ama asl─▒nda, fertleri ┼čirketlerin, bankalar─▒n ve benzer iktis├ód├« m├╝esseselerin esiri h├óline getiriyor.

├ľte yandan bug├╝n insan o derece sad├ókat ve ba─čl─▒l─▒k duygusundan uzak ki, m├╝esseseler de bu duyguyu geli┼čtirmenin ├žarelerini ar─▒yor. ├ç├╝nk├╝ yeti┼čtirmek i├žin zaman ve emek harcad─▒─č─▒ adam─▒, f─▒rsat├ž─▒ rakiplerine kapt─▒rabildiklerini g├Âr├╝yorlar. Bu maksatla i┼č gezileri, i┼č yemekleriyle ortak h├ót─▒ralar ve bir nevi aile duygusu in┼ča etmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar. H├ólbuki insanlarda temel bir aile duygusu da kalmam─▒┼č. Menfaat neredeyse oraya d├Ân├╝veriyor. Bu sebeple tak─▒m r├╗hu gibi duygular geli┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒yorlar.

Peygamber Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-, kendi ekibini yeti┼čtirirken; All├óhÔÇÖ─▒n hid├óyetiyle birbirine karde┼člik r├╗huyla, s─▒k─▒ ba─člarla ba─čl─▒ bir topluluk meydana getirmek i├žin insan f─▒trat─▒n─▒n te├óm├╝llerinden faydalanm─▒┼č.

Bunlardan birka├ž ├Ârnek zikretmek gerekirse… Peygamber EfendimizÔÇÖin, ash├ób-─▒ suffa ile bir aile gibi beraberce yemek yedi─čini g├Âr├╝yoruz. Riv├óyetlere g├Âre; EfendimizÔÇÖin d├Ârt ki┼činin ta┼č─▒yabildi─či bir kazan─▒ vard─▒r, temin edebildi─či malzemelerle han─▒mlar─▒na yemek yapt─▒r─▒yor, sonra ash├ób─▒yla birlikte sofraya oturuyor, ├žok ki┼čiyle birlikte s─▒─čmak i├žin dizini kald─▒rarak ├ž├Âmeliyordu.

Peygamber EfendimizÔÇÖin; ash├ób─▒n─▒n her h├óliyle yak─▒ndan ilgilendi─čini, bir m├╝ddet g├Âremese, sebebini sordu─čunu, hasta ise ziyaretine gitti─čini, hem de MedineÔÇÖnin en uzak mahallesine kadar y├╝r├╝d├╝─č├╝n├╝ g├Âr├╝yoruz. Onlarla;

ÔÇťCan─▒n ne ├žekiyor?ÔÇŁ diye ilgilenip, istedikleri yeme─či yapt─▒r─▒p g├Ânderecek kadar yak─▒n bir al├óka g├Âsteriyor.

Efendimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- bilhassa ist├«datl─▒ gen├žlerle yak─▒ndan ilgileniyor. ─░lgisi sadece ├Â─čretmen olarak tefti┼č etmekten ibaret de─čil, aradaki duygu ba─č─▒n─▒ kuvvetlendiriyor. Mesel├ó bazen onlar─▒ s─▒rda┼č ediniyor. Mesel├ó Hazret-i Mu├ózÔÇÖla yolculuk esnas─▒nda;

ÔÇťÔÇôY├ó Mu├óz!ÔÇŁ diyor.

ÔÇťÔÇôLebbeyk y├ó Ras├╗l├óllah ve saÔÇśdeyk!ÔÇŁ cevab─▒n─▒ ├╝├ž kere yinelettirecek ┼čekilde tekrar tekrar;

ÔÇťY├ó Mu├óz!ÔÇŁ diyor. Aralar─▒ndaki muhabbeti, dikkat yo─čunlu─čunu, zirveye ├ž─▒kard─▒ktan sonra Allah ile kullar─▒ aras─▒ndaki hakka dair bir s─▒r veriyor. Ard─▒ndan da;

ÔÇťÔÇô─░nsanlara s├Âyleme, g├╝venirler…ÔÇŁ diyerek ona baz─▒ husus├« bilgileri s─▒r olarak verdi─čini g├Âsteriyor. Bu bilgi unutulur mu?

├ťstelik bu bilginin verili┼č ├ón─▒n─▒ resmederken Hazret-i Mu├óz, Peygamber EfendimizÔÇÖin bine─činin terkisindedir ve;

┬źBenimle OÔÇÖnun aras─▒nda semerin arka ka┼č─▒ndan ba┼čka bir ┼čey yoktu.┬╗ diye and─▒─č─▒ bir fizik├« yak─▒nl─▒ktad─▒r.

Benzer ┼čekilde Abdullah ─░bn-i Abb├ós -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖ─▒n da;

ÔÇťBir g├╝n bine─činin terkisindeyken…ÔÇŁ diye riv├óyet etti─či bir had├«s-i ┼čer├«fi var. Dikkat ├žekici olan o ki Efendimiz -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm-; bu had├«s-i ┼čerifte de kulun Rabbine kar┼č─▒ tesl├«miyet ve tevekk├╝l├╝n nas─▒l olmas─▒ gerekti─čine dair bilgi veriyor ve ┼čayet kul Rabbine kar┼č─▒ ihl├ósl─▒ olursa, Rabbinin yard─▒m─▒n─▒n da onunla olaca─č─▒na dair m├╝jdeler veriyor. Sanki Efendimiz; b├Âyle tasavvuf├« derinlikleri, yak─▒n temas anlar─▒nda aktar─▒yor ki, kuru kelimelerden ibaret olmayan bu bilgiyi bu yak─▒nl─▒k ├ón─▒nda bir h├ól transferi h├ólinde de aktarabiliyor. EfendimizÔÇÖin bilhassa Hazret-i Eb├╗bekir ile husus├« beraberlikleri oldu─ču, gece saatlerine kadar ba┼č ba┼ča konu┼čtuklar─▒, bunlar─▒ bazen Hazret-i ├ľmerÔÇÖin dah├« anlamakta zorland─▒─č─▒ bildiriliyor.

Peygamberimiz bilhassa gen├žlerin yeti┼čmesine b├╝y├╝k ehemmiyet vermi┼č ve onlara, ya┼č─▒na nazaran olduk├ža b├╝y├╝k nasihatler vermi┼č. Mesel├ó Abdullah ─░bn-i ├ľmer -rad─▒yall├óhu anh├╝m├ó- ┼č├Âyle anlat─▒yor:

Rasûlullah -sallâllâhu aleyhi ve sellem- bir gün benim iki omuzumu tuttu ve;

ÔÇťD├╝nyada sanki bir garip veya bir yolcu gibi ol.ÔÇŁ buyurdu.

─░ki omzunu tutmas─▒; fizik├« bir yak─▒nl─▒k oldu─ču gibi, dost├óne bir ikaz i├žin ├Ânceden muhatab─▒ haz─▒rlama durumunu da g├Âsteriyor.

Sah├óbenin ├ólimlerinden olan Abdullah ─░bn-i ├ľmerÔÇÖin bu ikaz─▒ nas─▒l anlad─▒─č─▒ da ├Ânemli. Bu ├Âzl├╝ ifade; ┬źd├╝nya de─čersiz, d├╝nyay─▒ bo┼č ver.┬╗ gibi bir m├ón├ó ta┼č─▒m─▒yor, aksine; ┬źd├╝nyadan sonra as─▒l yerle┼čece─čin yurdun i├žin ├žok ├žal─▒┼č.┬╗ m├ón├ós─▒na geliyor. Bu had├«s-i ┼čer├«fi riv├óyet ettikten sonra ┼č├Âyle izah ediyor:

ÔÇťAk┼čama ula┼čt─▒─č─▒nda sabah─▒ g├Âzetme, sabaha kavu┼čtu─čunda da ak┼čam─▒ bekleme, (amellerini geciktirme, hemen yap. Hatt├ó,) sa─čl─▒kl─▒ anlar─▒nda hastal─▒k zaman─▒n i├žin, hayat─▒n boyunca da ├Âl├╝m├╝n i├žin tedbirli ol. (Yapamayaca─č─▒n zamanlar─▒ da d├╝┼č├╝nerek fazla fazla amel i┼čle.)ÔÇŁ (Buh├ór├«, Rik─ük, 3)

─░┼čte Peygamberimiz insan yeti┼čtirirken; i┼čitti─či s├Âz├╝n m├ón├ó del├óletini de do─čru anlayan, d├«nin r├╗hunu kavram─▒┼č insan yeti┼čtiriyor. Bunun i├žin de hicretle, mescidin yak─▒nlar─▒na yerle┼čip cemaate devaml─▒ olmakla, daima PeygamberimizÔÇÖin terbiyesi alt─▒nda olmalar─▒n─▒ talep ediyor. Bu u─čurda yoksullu─ča sabretmeye te┼čvik ediyor. Mesel├ó Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- sah├óbelerini mescidin arka taraf─▒nda All├óhÔÇÖ─▒ zikrederlerken bulunca aralar─▒na ge├žip oturuyor. Eliyle i┼čaret edip;

ÔÇť┼×├Âyle (halka yap─▒n!)ÔÇŁ diyerek etraf─▒na topluyor.

Cemaat halka olup y├╝zlerini OÔÇÖna do─čru ├ževirince onlara m├╝jde veriyor:

ÔÇťEy yoksul muh├ócirler, m├╝jdeler olsun! Sizlere k─▒y├ómet g├╝n├╝nde tam bir nur m├╝jdeliyorum. Sizler cennete, insanlar─▒n zenginlerinden yar─▒m g├╝n ├Ânce gireceksiniz. Bu yar─▒m g├╝n, (d├╝nya g├╝nleriyle) be┼č y├╝z sene eder.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, ─░lim, 13/3666)

Peygamber Efendimiz; ehl-i beyti ba┼čta olmak ├╝zere, yeti┼čtirmek istedi─či ki┼čilerin terbiyesiyle yak─▒ndan ilgilenmeye gayret ediyor. Evlendi─či zaman k─▒z─▒ F├ót─▒maÔÇÖn─▒n evini kendisine yak─▒n bir odaya ta┼č─▒t─▒yor, araya pencere a├žt─▒r─▒yor. Gece namaz─▒na ├ža─č─▒r─▒yor, d├╝nyaya az─▒c─▒k bile meyletmesini istemiyor.

K─▒z─▒, damad─▒ ve torunlar─▒n─▒ abas─▒yla sard─▒─č─▒ ve husus├« du├ó etti─čine dair riv├óyetin yan─▒nda; her g├╝n ziyaret edip, sevip, al├óka g├Âsterdi─či de naklediliyor.

Peygamberimiz hem torunlar─▒na hem ash├ób─▒n─▒n ├žocuklar─▒na tahnik yaparak, a─č─▒zlar─▒na giren ilk lokman─▒n dah├« feyz ve bereket vesilesi olmas─▒na gayret g├Âsteriyor. ─░st├«datl─▒ ├žocuklar─▒n g├Â─čs├╝ne elini koyarak husus├« du├ó ediyor.

Peygamber EfendimizÔÇÖin b─▒rakt─▒─č─▒ ilm├« miras, medreselerde dersler okutularak, kitaplar teÔÇÖlif edilerek, tatbik edilip ortaya konularak aktar─▒ld─▒─č─▒ gibi; bu miras─▒n m├ónev├« y├Ân├╝ de derg├óhlarda aktar─▒lm─▒┼č. Aktar─▒l─▒rken, yak─▒n al├óka ile terbiye etmek ve his ve h├ól transferi gibi nebev├« us├╗llerden de istifade edilmi┼č. Bunlar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne ald─▒─č─▒m─▒z zaman, ─░sl├óm├« e─čitimin; aile i├žinde ve bir resmiyet so─čuklu─čunun olmad─▒─č─▒ g├Ân├╝l ba─č─▒n─▒n oldu─ču e─čitim m├╝esseselerinde, insan f─▒trat─▒n─▒ esas alan bir anlay─▒┼čla, his ve h├ól olarak da aktar─▒lmak s├╗retiyle verilmesi gerekti─čini g├Ârebiliyoruz.