Medeniyetin Kurucu G├╝c├╝┬áYET─░┼×M─░┼× ─░NSAN

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

b_cahit_ozdemir_yuzakidergisi_aral─▒k2015

Teknolojinin zirvelerine t─▒rmanan g├╝n├╝m├╝z d├╝nyas─▒n─▒n ├ódeta bir mukaddesi olan sanayile┼čmede en ra─čbet g├Âren husus; vas─▒fl─▒, ilgili dallarda yeti┼čmi┼č insand─▒r. ├ľyle ki; sanayile┼čme yar─▒┼č─▒ndaki bu ├╝lkeler, bir taraftan mevcut ekonomik seviyelerine g├Âre belirli i┼čsizlik nisbetleriyle mal├╗l iken, di─čer taraftan vas─▒fl─▒ eleman ihtiyac─▒ problemi ile de kar┼č─▒ kar┼č─▒yad─▒rlar. Zaman─▒m─▒zda ┬źhi├žbir ┼čeyi yapamaman─▒n maskesi┬╗ olmaktan ileri gidemeyen; ┬źHer i┼či yapar─▒m.┬╗ kuruntusunu iz├óle etmek ve insanlar─▒ e─čiterek gerekli dallarda yeti┼čtirmek, vas─▒fl─▒ h├óle getirmek; ilerleme yar─▒┼č─▒nda bir gereklilik olarak g├Âr├╝l├╝yor. ┼×ahsa itibar kazand─▒ran bu vas─▒f; cemiyetimizde, ┬źalt─▒n bilezik takmak┬╗ s├Âz├╝yle de─čerlendiriliyor.

Ancak insan─▒n mahiyeti; cemiyetleri i├žten i├že ├ž├╝r├╝ten d├╝nyev├« nazarla g├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere, sadece ├╝retim yapan bir makinede yer alan bir di┼čliden mi ibarettir? S├Âm├╝rgeci devletlerin sahip oldu─ču bu bak─▒┼č tarz─▒yla; mazlumlar d├╝nyas─▒, kan ve ate┼čler i├žinde yanan bir enkaz y─▒─č─▒n─▒na d├Ând├╝. Sonsuz g├╝zellikler ve zenginliklerle em├ónet edilen d├╝nyan─▒n, bir ├ž├Âpl├╝k ve v├«r├óne h├óline gelmesi de, maalesef ayn─▒ mariz zihniyetin bir eseri. Ancak, ├ž─▒kar─▒lan bir yang─▒n, sadece kundaklanan yerde kalmaz; ┬źZul├╝mle ├ób├ód olanlar─▒n, ├ók─▒beti berb├ód olur.┬╗ hikmetince, d├╝nyay─▒ ate┼če verenlerin de ayn─▒ ├ók─▒bete m├óruz kalmalar─▒ mukadderdir.

H├ólbuki insan, s├Âm├╝rgeci zihniyetin siyasetine vas─▒ta yapt─▒─č─▒ d├╝nyev├« bak─▒┼č tarz─▒n─▒n aksine; y├╝ce Yarat─▒c─▒ÔÇÖn─▒n ┬źyery├╝z├╝ndeki halifeli─či┬╗ gibi (el-Bakara, 30) fevkal├óde ulv├« bir vazifeye l├óy─▒k g├Âr├╝len ve varl─▒klar─▒n en ┼čereflisi olmas─▒ hasebiyle, k├óin├ót─▒n kendisine ├óm├óde k─▒l─▒nd─▒─č─▒ bir hikmetler d├«v├ón─▒d─▒r. Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n bu lutfuna mazhar olan insandan beklenen de; ┬źEzel Bezmi┬╗nde verdi─či s├Âze s├ód─▒k kalarak, kendisine tevd├« buyurulan bu il├óh├« vazifeyi m├╝drik olmas─▒ ve onu en g├╝zel ┼čekilde ├«f├ó ederek, iki cihan sa├ódetini hak etmesidir. Bu c├╝mleden olarak, insan yeti┼čtirmek; k├óin├óta rahmet nazar─▒yla bakan, kendisini halka hizmet ederek HakkÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒na n├óil olmaya adayan bir ┼čahsiyet k─▒vam─▒n─▒ kazand─▒rmakt─▒r.

─░nsan─▒ ulv├« bir maksat ├žer├ževesinde e─čitmek, faz├«letlerle y├╝kl├╝ bir r├╗h├óniyet kazand─▒rmak; ancak, i┼čin ehli, d├Ârt ba┼č─▒ m├ómur k├ómil ┼čahsiyetlerle m├╝mk├╝n olur. B├Âyle vak─▒f insanlar, ar─▒-duru kaynayan bir p─▒nar gibi; her ┼čeyden evvel, h├ól inÔÇśik├ós─▒ ile h├óle h├óle feyz sa├žarak, g├Ân├╝lleri g├╝zelliklerle doldururlar, mest ederler. ┬ź─░lmiyle ├ómil olmak┬╗ da denilen bu kem├ól├ót h├óli; Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n ihsan─▒ olarak ve tesels├╝len devam eden k├ómil ┼čahsiyetlerin rahle-i tedr├«sinden ge├žerek kazan─▒l─▒r. Nas─▒l ki, ├želi─čin vasf─▒n─▒, demire su vermekteki maharet tayin ediyorsa; yeti┼čtirilme safah├ót─▒ndaki incelik ve titizlik de, insan─▒n r├╗h├ón├« keyfiyetini belirler. ─░r┼čad ehlinin tasarrufuyla, ilmiyle yeti┼čen; eserleri mes├óbesindeki insanlar, onlardaki kem├ól├ót─▒n par─▒lt─▒lar─▒d─▒r. ┼×anl─▒ medeniyetimizdeki ┬źtasavvuf mektebi┬╗, bu vet├«renin us├╗l├╝ne g├Âre tanzim edilip, ┬ź├╝sve-i hasene (en g├╝zel ├Ârnek)┬╗ olan zirveye ba─čland─▒─č─▒ bir m├╝essesedir.

Herkes i├žin, her bak─▒mdan en g├╝zel ├Ârnek olan Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; insan t├ólim ve terbiyesinde de k├óÔÇśb─▒na var─▒lamaz, en ├╝st├╝n rehberdir. ┬źMuallim olarak g├Ânderildi─čini┬╗ ifade buyuran O Varl─▒k N├╗ru; k─▒sac─▒k ir┼čad m├╝ddetinde, c├óhiliyye devri ya┼čayan s├╝fl├« bir cemiyeti, ┬źasr-─▒ sa├ódet┬╗e kanatland─▒rm─▒┼čt─▒. Ulem├ó; sadece bu ink─▒l├ób─▒n bile, O -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin peygamberli─čine delil olarak yetece─čini belirtir. Rabbinin terbiyesiyle kem├óle eren bu en ├╝st├╝n il├óh├« k─▒lavuzun izini s├╝ren ash├ób-─▒ kiram hazer├ót─▒ ve onlar─▒ takip├žileri de; bu m├╝b├órek devrin rahmet esintilerini, dalga dalga sonraki devirlere ula┼čt─▒rm─▒┼člard─▒r. Tarih; yanl─▒┼č k─▒lavuzlar─▒n pe┼čine tak─▒lanlar─▒n ise, nas─▒l h├╝srandan h├╝sr├óna s├╝r├╝klendiklerinin ┼čahididir.

─░lmin vakar─▒n─▒ koruma ve ihl├ós─▒ muhafaza hususu, KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde;

ÔÇť…Benim ├óyetlerimi az bir menfaate de─či┼čmeyin…ÔÇŁ (el-Bakara, 41) beyan─▒yla yer al─▒r. Had├«s-i ┼čerifte de;

ÔÇťDin bilgilerini d├╝nya menfaati i├žin ├Â─črenenlere, ilmini parayla de─či┼čenlere; k─▒y├ómette ate┼čten g├Âmlek giydirilir.ÔÇŁ (Deylem├«) buyurulur.

BelÔÇśam bin Ba├╗raÔÇÖn─▒n hazin ├ók─▒beti, ilmini d├╝nya menfaati i├žin satman─▒n ibretli bir neticesidir. Di─čer taraftan, sultan─▒n zulm├╝ne ├ólet olmamak i├žin, kad─▒l─▒k teklifini reddeden ve bu sebeple zindanda i┼čkence ile can verme bedeline r├óz─▒ olan ─░m├óm-─▒ ├ézam Hazretleri; yeti┼čtirdi─či ├ólimlerle beraber, ilim sem├ós─▒n─▒n parlayan y─▒ld─▒zlar─▒ndand─▒r.

┬źFaydas─▒z ilimden All├óhÔÇÖa s─▒─č─▒nan┬╗ Fahr-i K├óinat -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- Efendimiz; iki d├╝nya sa├ódetine vesile olan faydal─▒ ilim mevzuunda, ├╝mmetini te┼čvik sadedinde;

ÔÇťYa ├Â─čreten, ya ├Â─črenen ya dinleyen, ya da ilmi seven ol. Sak─▒n be┼čincisi olma; hel├ók olursun.ÔÇŁ (MecmauÔÇÖz-zev├óid, c. 1, s. 122);

ÔÇť├élimler, peygamberlerin v├órisleridir.ÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, ─░lim, 1);

ÔÇť├élimlerin meclisinde bulunan, benim meclisimde bulunmu┼č olur. Benim meclisimde bulunan ise, sanki Rabbinin meclisinde bulunmu┼č olur.ÔÇŁ (Taber├ón├«)… buyurur.

Nitekim as─▒rlar─▒ ayd─▒nlatan ┼čanl─▒ medeniyetimiz, bu temeller ├╝zerinde y├╝kselmi┼čtir.

─░ÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah d├óv├ós─▒n─▒ g├╝den b├╝t├╝n ─░sl├óm devletlerinde; en y├╝ce rehberin izini takip eden ulem├ó en imtiyazl─▒ mevkide tutulmu┼č, idarecilerin ba┼č t├óc─▒ olmu┼čtur. Bu alt─▒n zincirin son halkas─▒ olan Osmanl─▒ÔÇÖda; Ertu─črul Gazi Osman GaziÔÇÖye;

ÔÇťO─člum beni ├╝z, aman ┼×eyh Edeb├ól├«ÔÇÖyi ├╝zme, OÔÇÖnu k─▒rma!ÔÇŁ diyerek, bu isti┼č├óre makam─▒n─▒n ├Ânemini vurgulam─▒┼čt─▒. Medeniyetimizin son cihan devletinin mayas─▒; ┼×eyh Edeb├ól├«ÔÇÖnin, terbiyesinde yeti┼čen Osman GaziÔÇÖye;

ÔÇťEy o─čul! Beyim! Bundan sonra ├Âfke bize, uysall─▒k sana…ÔÇŁ diye ba┼člayan alt─▒n ├Â─č├╝tleriyle ├žal─▒nm─▒┼čt─▒. Takip etti─či ┬źniz├óm-─▒ ├ólem d├óv├ós─▒┬╗yla, h├ól├ó mazlumlar d├╝nyas─▒n─▒n hasretle y├ód etti─či Osmanl─▒ÔÇÖy─▒, Osmanl─▒ yapan ├ómillerin ba┼č─▒nda; padi┼čahlar─▒n, ┼čehzadeliklerinden itibaren, ehil m├╝r┼čidlerin elinde, fevkal├óde kuvvetli bir t├ólim ve terbiye ile yeti┼čmeleri ve onlar─▒n murakabesinden ├ž─▒kmamalar─▒ gelir.

Nitekim;

Fatih Sultan Mehmed HanÔÇÖ─▒n, ┬źkendisini en mesut eden hususun, Ak┼čemseddin Hazretleri ile beraberli─činin oldu─čunu┬╗ s├Âylemesi;

Yavuz Sultan Selim HanÔÇÖ─▒n, hocas─▒ Kemal Pa┼čaz├ódeÔÇÖnin at─▒n─▒n aya─č─▒ndan ├žamur s─▒├žrayan kaftan─▒n─▒n kabrinin ├╝zerine ├Ârt├╝lmesini vasiyet etmesi;

Kanun├« Sultan S├╝leyman HanÔÇÖ─▒n, ┼×eyh├╝lisl├óm Ebussuud EfendiÔÇÖyi; ┬źh├ólda┼č─▒m, yolda┼č─▒m, karde┼čim, s─▒rda┼č─▒m┬╗ diye tan─▒tmas─▒;

Ha├žova Meydan MuharebesiÔÇÖnde zafere vesile olan, ordunun bir anda bozulmas─▒yla geri d├Ânmek isteyen Sultan III. Mehmed HanÔÇÖ─▒n, at─▒n─▒n dizginlerini tutarak durduran Hoca S├ódeddin EfendiÔÇÖye itaati;

┼×eyh├╝lisl├óm Zembilli Ali Cem├ól├« EfendiÔÇÖnin, fevkal├óde cel├ólli bir ┼čahsiyet olan Yavuz Sultan Selim HanÔÇÖ─▒n; ┬ź─░stanbulÔÇÖda ├ós├óyi┼či bozan d├Ârt y├╝z kadar h─▒ristiyan─▒n, m├╝sl├╝man olmad─▒klar─▒ takdirde idam edilmeleri┬╗ hakk─▒ndaki karar─▒n─▒; ┬źSultan─▒m! Ben sizin ├óhiretinizi korumakla m├╝kellefim. Bu karar─▒ kald─▒rmazsan─▒z, azliniz i├žin fetv├ó veririm.┬╗ diyerek geri ald─▒rma cesaretini g├Âstermesi… ulem├ón─▒n devlet idaresindeki yeri ve muhatap oldu─ču t├ózimle ilgili say─▒s─▒z misallerden birka├ž─▒d─▒r.

Bug├╝n zalim, s├Âm├╝rgeci g├╝├žlerin doymak bilmeyen ihtiraslar─▒ sebebiyle yang─▒n yerine d├Ânen d├╝nya; ancak ├ódil bir nizamla kavu┼čabilece─či huzura muhta├ž. M├óz├«de oldu─ču gibi, bu rahmet meltemlerini de sadece; d├╝nyev├« zihniyeti de─čil, il├óh├« de─čerler manz├╗mesini esas alan bir medeniyet estirebilir. Bahis mevzuu mukaddes d├óv├ón─▒n v├órisleri i├žin bu hamleyi ger├žekle┼čtirebilmek de; ancak, yeteri kadar yeti┼čmi┼č insanla m├╝mk├╝n olacakt─▒r.