H─░├çL─░─×E DA─░R

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

mustafa_as─▒m_k├╝├ž├╝ka┼čc─▒_yuzakidergisi_kas─▒m2015

Hi├žlik…

Medeniyetlerin turnusol k├ó─č─▒d─▒ gibi.

Her medeniyet kendi anlay─▒┼č─▒yla i├žini doldurmu┼č ┬źhi├ž┬╗in.

En do─čuda Nirvana, en bat─▒da Nihilizm…

Merkezde, bizde ise ┬źfen├ó┬╗, f├ón├« olu┼č…

Fen├ó ve nefy… Ayn─▒ harflerin s─▒ralamas─▒n─▒ de─či┼čtirerek, yoklu─ču, yok olu┼ču, yoklu─ču iddia edi┼či ifade eder.

L├ó il├óhe… ┬źNefy┬╗dir ve arkas─▒ndan ┬źisb├ót┬╗ yani; ┬ź─░ll├óllah!┬╗ gelmese k├╝f├╝rd├╝r.

Do─ču ve bat─▒n─▒n hi├žlik iddialar─▒, nefiyde, ink├órda kalm─▒┼čt─▒r. Hi├žlik n├óm─▒na nefsi ├Âld├╝recekken, nefs ve onun ihtiraslar─▒na m├óni ne varsa her ┼čeyi yok saym─▒┼čt─▒r.

Benliklerini, varl─▒klar─▒n─▒ eritecekken, hakik├« m├ón├óda yeg├óne ┬źVar┬╗─▒, V├ócib├╝ÔÇÖl-v├╝c├╗du, yani var olu┼ču akl─▒n zarur├« olarak kabul etmek zorunda oldu─ču Mutlak Varl─▒─č─▒, ┬źV├ócid┬╗i; OÔÇÖnun koydu─ču kaideleri, OÔÇÖnun g├Ânderdi─či hakikatleri, OÔÇÖnun var k─▒ld─▒─č─▒ mevcutlar─▒ ink├óra d├╝┼čm├╝┼člerdir…

O tarz hi├žliklerdeki mistisizm, uyu┼čturucudan elde edilen sarho┼čluk h├óli; benli─čin ate┼čleriyle kavrulan bir insan─▒n say─▒klamalar─▒ gibidir.

Do─čuda;

D├╝nyadan ge├žme fasl─▒nda, z├╝hd├╝ ┬źsergileyen┬╗ ┬źfakir┬╗leri; ├živilerde y├╝r├╝rken, akreplerle gezerken yani benliklerinin kudretiyle arz-─▒ end├óm ederken g├Âr├╝veririz. G─▒da ve benzeri tabi├« ihtiya├žlar i├žin dah├« mahl├╗kata k─▒yamayan (?) r├óhipleri, MyanmarÔÇÖda insan do─črarken yakalay─▒veririz.

Bat─▒da;

Hi├žlik; nefsin h├╝rriyeti ve egonun putla┼čt─▒r─▒lmas─▒na s├╝sl├╝ ve felsef├« bir vas─▒ta olur. Hi├žlik, ink├ór─▒n bir ba┼čka ad─▒ oluvermi┼čtir.

C├óhiliyye k├ófiri de bu tarz bir hi├žlik tasavvur eder. KurÔÇÖ├ón onlar─▒n d├╝┼č├╝ncelerini aktar─▒p, ┼č├Âyle iptal eder:

ÔÇťOnlar; ┬źHayat, ancak bu d├╝nyadaki hayat─▒m─▒zd─▒r. ├ľl├╝r├╝z ve ya┼čar─▒z; bizi ancak zaman─▒n ge├ži┼či yoklu─ča s├╝r├╝kler.┬╗ derler. Onlar─▒n bu hususta bir bilgisi yoktur, sadece b├Âyle san─▒rlar.ÔÇŁ (el-C├ósiye, 24)

Elinde toprak olmaya y├╝z tutmu┼č kemikleri ufalayarak; ÔÇťBu h├óle geldikten sonra m─▒ diriltilecekmi┼čiz?ÔÇŁ diyen c├óhiliyye ehli de ayn─▒ ┼čekilde ink├ór─▒ hi├žlik g├Âsterisine ├ževirenlerdendir.

Toprak olmak hi├ž olmak m─▒d─▒r? Bir tohum gibi gelece─če, hay├ótiyete ad─▒m atmak m─▒d─▒r?

├ľmr├╝n sonunda topra─ča konmak biti┼č midir?
Bir sor; tohum i├žin kara toprak fini┼č midir? (T├ól├«)

Toprak; hay├ótiyetin s─▒rl─▒ ┼čifrelerini ta┼č─▒d─▒─č─▒ h├ólde, ayaklar alt─▒ndaki, siyah, de─čersiz h├óliyle hem varl─▒ktaki hi├žli─či hem hi├žlikteki varl─▒─č─▒ g├╝zel temsil eder.

Topra─č─▒n size s├Âyleyecekleri; hayata, ├Âl├╝me, d├╝nyaya ve ├Âtesine inanc─▒n─▒zla ┼čekillenecektir.

Vefat─▒n─▒n 100. y─▒l─▒nda oldu─čumuz Tevfik Fikret de; topraktan yeÔÇÖs-i fen├ó, yokluk ├╝mitsizli─či, ├Âl├╝m kederi hisseder. Onda hi├žbir bek─ü hissi bulamaz. Topra─č─▒ ├Âv├╝c├╝ tarifleri ┼čiirin isti├óreleri diye k├╝├ž├╝mseyen ┼čair; inan├ž d├╝nyas─▒ndaki karanl─▒k ve mu─čl├ók h├óli, toprakta vehmeder. Sonunda al├žakl─▒─č─▒n tims├óli, zillet ge├židi diye horlad─▒─č─▒ topra─ča, sonsuz bir yuh ├žekmekten kendini alamaz:

T├╗de-ber-t├╗de mah┼čer-i esr├ór,
Ona biz cirm-i bî-haber diyoruz;
Kütle-i pür-kesâfet-i edvâr,
Ona biz mevt─▒n-─▒ be┼čer diyoruz.

B─▒rak─▒p ┼čiÔÇśre isti├óreleri,
┼×unu ismiyle y├ód edin: Toprak!
Be┼čerin men┼če-i hay├ót-eseri;
Bu da bir ┼čiÔÇśr-i muzlim u mu─člak.

Seni isminle sâde yâd etmek
Bana yeÔÇÖs-i fen├ó verir. Ger├žek
Besleyen var m─▒ sende hiss-i bek─ü?

Bence timsâl-i esfeliyyetsin,
Kara toprak, mazîk-i zilletsin;
Benden efsûs-i bî-nihâye sana!

Topra─č─▒ bu hor g├Âr├╝┼č, bu tiksini┼č de nesidir?

Toprak; o kibir ve azametinden, M├ób├╗dÔÇÖunu bile ink├óra kalk─▒┼čan zavall─▒ insan─▒n son yata─č─▒d─▒r da ondan. Cesetlerini mumyalat─▒p, i├ži doldurulmu┼č kasap s├╝s├╝ kuzuya d├Ând├╝renler yahut yak─▒lmas─▒n─▒ vasiyet edip topra─ča k─▒yamad─▒─č─▒n─▒, ate┼če ba─č─▒┼člayanlar b├Âyle bir f├ón├«lik ink├ór─▒ i├žindedirler.

Topra─č─▒, toprak olmay─▒ b├Âyle menfur g├Ârmek de ge├žicidir. Bir m├╝ddet sonra, toprak olmak bir kurtulu┼č gibi gelecektir. Bu sebeple, ink├órc─▒lar mah┼čerde ┬źhi├ž olan┬╗, ┬źtoprak olan┬╗ hayvanata bak─▒p g─▒pta edeceklerdir.

Nefis ├Âyle hokkabaz bir sihirbazd─▒r ki, hi├žlik gibi kendisi i├žin son derece menf├« bir durumdan bile yararlanabilir. Hi├ž olup gitmek, hesap vermekten iyidir ├Âyle ya.

─░┼čledi─či cinayetin delil ve ispat─▒ olan karde┼činin cesedini ne yapaca─č─▒n─▒ ┼ča┼č─▒ran K─übil; bir kargadan g├Ârerek, ├žareyi karde┼čini topra─ča g├Âmmekte bulur. Ya a├žt─▒─č─▒ ├ž─▒─č─▒rdan y├╝r├╝yen son katilinkine kadar y├╝klendi─či cinayetleri, il├óh├« ad├óletin g├Âremeyece─či bir yere g├Âmebilmi┼č midir?

Elbette ki hay─▒r.

Ad├óletin tecellisi o kadar m├╝him bir hakikattir ki; hayvanlar aras─▒ ger├žekle┼čmi┼č hak ihl├óllerinde ad├óletin yerini bulmas─▒ i├žin ├óhirette mahl├╗kat─▒n diriltilece─či, hak yerini bulduktan sonra tekrar topra─ča d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lecekleri bildirilmi┼čtir.

─░┼čte bu sahneye ┼čahit olan, ehl-i k├╝f├╝r fery├ód─▒ basar:

ÔÇťKe┼čke ben de toprak olsayd─▒m!ÔÇŁ (en-Nebe, 40)

K├ófirler, bu d├╝nyada da hayvanlara ├Âzeni┼č i├žinde ya┼čarlar.

Hayvanlar; il├óh├« kanunlar─▒ hi├že sayd─▒klar─▒ i├žin de─čil, kendilerine ├Âyle bir vazife verilmedi─či i├žin, insiyaklar─▒yla, i├žg├╝d├╝leriyle ya┼čarlar. Hel├ól-haram onlar i├žin vaz edilmemi┼čtir ki! Hatt├ó her biri bir tiyatro sanat├ž─▒s─▒ gibi, biz insan nefislerine temsil sunmaktad─▒r. Bu sebeple k├Ât├╝ rol oyuncular─▒; nas─▒l temsil ettikleri su├žlarla cezaland─▒r─▒lmazlarsa hayvanlar da, vah┼četlerinden, cinayetlerinden, kurnazl─▒klar─▒ndan, bencilliklerinden mesÔÇÖul olmazlar. Vazifeleri bitince sahneden ├žekilirler. Bu sebeple onlara ikinci, ebed├« bir hayat da yoktur. Toprak olur, bir hi├ž olurlar.

─░nsanlar i├žin ise toprak, bek─ü beklenmeyen bir zillet bo─čaz─▒ de─čildir. O bu f├ón├« d├╝nyada bile hayat men┼čeidir. ├ľb├╝r cihanda da insanlar─▒n diriltili┼čleri, bitkilerin topraktan imb├ót─▒ gibi olacakt─▒r.

Kendilerine ak─▒l, vicdan, kalp verilmi┼č, kitap-neb├« g├Ânderilmi┼č insanlar; hayvanca ya┼čamakla, hayvanlar─▒n ├ók─▒betindeki kurtulu┼ča eremezler.

Hayvanlara hayrân olarak dâr-ı fenâda
Ahmak, ge├žirir ├Âmr├╝n├╝ hayvanca, beh├«m├«…
Hayvanlara gıptayla bakar rûz-i cezâda.
Boylar ├Âb├╝r ├ólemde direk n├ór-─▒ cah├«mi… (T├ól├«)

─░┼čte bat─▒ ve do─čudaki hi├žlik tasavvurlar─▒, hayatlar─▒ f├ón├« d├╝nyayla mahdut olan mahl├╗kat─▒n hakik├« hi├žliklerine bir ├Âzenme ┼čeklindedir.

Burada nefs├óniyet i├žinde serbest├že ya┼čamak i├žin, orada hesap vermeden yok olup gitmek i├žin…

Gelelim hakik├« hi├žli─če…

─░sl├óm tasavvufundaki hi├žlik, yani fen├ó ise; il├óh├« kudretin kar┼č─▒s─▒nda ┬źben┬╗li─či yok etmek demektir.

F├ón├«li─či idraktir. Acziyeti itiraft─▒r. Ne kadar kulluk etse amelini ┬źhi├ž┬╗ g├Ârmektir. Ne kadar yol gitse bir arpa boyu saymakt─▒r.

─░r├ód├« bir hi├ž olu┼čtur o. Tev├ózudur, hizmettir, ├«sard─▒r…

Hi├žlik toprak olmakt─▒r. Ancak; toprak olmay─▒, hesaptan kurtulmak i├žin, ├žaresiz bir temenni ile istemek de─čildir. Toprak olmay─▒; ayaklar alt─▒nda kalarak, ├ži─čnenerek, isimsiz kalarak, kara diye, kirli diye hor g├Âr├╝lerek, kendisine ├ž├Âplerini, art─▒klar─▒n─▒ atanlara; ├ži├žekler ve meyvelerle mukabelede bulunup yine art─▒klara, ├ž├Âplere talip ve r├óz─▒ olacak derecede mahviyetli bir hizmetk├ór olmak i├žin istemektir.

Bu hi├žlik;

Karde┼čleri i├žin t├╝r├ób olmakt─▒r. Ben de─čil, biz olmakt─▒r. Kendisinin l├╝tfen kabul edildi─či, en son numaral─▒ mensubu oldu─ču bir halkan─▒n, ba┼čk├Â┼česinde oturan─▒ de─čil hizmetk├ór─▒ olmakt─▒r.

Bu hi├žlik;

Varl─▒─č─▒n m├óyesi olan ├žamur gibi, ustas─▒n─▒n elinde itirazs─▒z bir hamur olmakt─▒r. Bir yandan da iradeyi, ┼čik├óyeti unutup, bir da─č gibi metin; ya─čmura, kara, tipiye, f─▒rt─▒naya s├«nesini a├žmakt─▒r.

Bu hi├žlik;

Hem ├ó┼č─▒ktaki muhabbetin hem de m├ó┼čuktaki h├╝sn├╝n ┼čiddetinden dolay─▒, sevgiliden ba┼čka hi├žbir ┼čey g├Ârmemek, kendini kaybetmek, ├žald─▒─č─▒ kap─▒da; ┬źKimsin?┬╗ diyene; ┬źSen yine sen!┬╗ demektir.

Bu hi├žlik;

Dery├óya kar─▒┼čan damlan─▒n bir zaman akt─▒─č─▒ derelerin, nehirlerin ad─▒n─▒n silinmesidir. Ads─▒z olmakt─▒r, isminin an─▒lmas─▒ndan utanmakt─▒r. Methedili┼čteki ayr─▒ zikredili┼če dah├« dayanamay─▒p; ┬źEb├╗bekir de mal─▒ da SenÔÇÖin a┼čk─▒nda, SenÔÇÖin hizmetinde f├ón├« de─čil midir?┬╗ diyen z├ót gibi olmakt─▒r.

Bu hi├žlik, ezikli─čin mazereti de─čildir;

B├╝y├╝k odur ki tev├óz├╗ b├╝y├╝tt├╝ varl─▒─č─▒n─▒,
┬źBenÔÇÖim!┬╗ diyen yapamaz bir ┬źhi├ž┬╗in ba┼čard─▒─č─▒n─▒… (T├ól├«)

m─▒sralar─▒nda ifade edilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere, muvaffakiyetten de─čil, alk─▒┼člardan ka├žmakt─▒r. Gayretten de─čil, ┼č├Âhretten ka├žmakt─▒r. Temsilden de─čil, rolden ka├žmakt─▒r.

Dursun kademin yerde, g├Ân├╝l g├Âklere ersin…
Gayret ve tev├óz├╗; senin elzem iki dersin… (T├ól├«)

diyerek, hem fethe hem isti─čf├óra ko┼čmakt─▒r.

Bu hi├žlik;

Kusuru, hi├žbir zaman noksans─▒z olmayaca─č─▒ katÔÇś├« olan nefsin boynuna asmak, muvaffakiyeti de daima imtihan olunacak bir nimet olarak SahibiÔÇÖne iz├ófe etmektir.

┼×u varl─▒k iddian haks─▒z,
G├Ân├╝l bir aynad─▒r yaln─▒z,
Tecell├« g├Âsteren, yald─▒z,
Cil├ódan ba┼čka hi├žbir ┼čey! (T├ól├«)

Bu hi├žlik;

─░nsanlar─▒n kap─▒s─▒ndan y├╝z├╝ne bak─▒lmadan ├ževrilmek fakat il├óh├« kap─▒da makbul ve m├╗teber olmakt─▒r.

Bu hi├žlik;

─░├žtim├ó├« yaralar─▒m─▒z─▒n dah├« dev├ós─▒d─▒r. Babas─▒n─▒n kan d├óv├ós─▒n─▒, atas─▒n─▒n ├╝st├╝nl├╝k iddias─▒n─▒, kavminin gururunu unutup; ├╝mmet potas─▒nda erimek, vahdet kal─▒b─▒nda en hay─▒rl─▒ ┼čekli almakt─▒r:

┼×u herc├╝mercin, ey ├╝mmet; ┼čif├ós─▒, ├ž├óresi tek:
O NurÔÇÖda Evs ile Hazrec mis├óli birle┼čmek… (T├ól├«)

Bu hi├žlik;

Ailev├« dertlerimizin de h├ól ├žaresidir. Beyinin / han─▒m─▒n─▒n ve ├žocuklar─▒n─▒n g├Ân├╝ll├╝ hizmetk├ór─▒ olmakt─▒r.

Bu hi├žlik;

Fed├ód─▒r, fed├ó├«liktir, fed├ók├órl─▒kt─▒r…

Mukaddes em├ónetin r├╝tbe ve ├╝cret beklemeyen hamall─▒─č─▒d─▒r.

Bu hi├žlik;

H├ódis├ót─▒n ak─▒┼č─▒ndan mesÔÇÖ├╗liyet k─▒vran─▒┼člar─▒d─▒r.

─░┼čte bu hi├žlik, sahibini var eder, cennette en iyilere civar eder.

Bundan gayri hi├žlikler her iki cihanda;

Heb├óen mens├╗ra…

Rabbim muhafaza buyura…