ÔÇťB─░R B─░Z VARDIK C─░HANDA, B─░R DE K├ťFFAR…ÔÇŁ

YAZAR : M├╝cahid BULUT mucahidbulut@yandex.com

mucahit_bulut-yuzakidergisi-agustos2015

ÔÇťK─▒talar─▒ ipek bir kuma┼č gibi keser bi├žerdik. Kelleler damlard─▒ k─▒l─▒c─▒m─▒zdan. Bir biz vard─▒k cihanda, bir de k├╝ffar… Zafer sabahlar─▒n─▒ kovalayan bozgun ak┼čamlar─▒…

─░htiyar dev, m├óz├«deki ihti┼čam─▒ndan utan─▒r oldu. Sonra utan├ž, unutkanl─▒─ča b─▒rakt─▒ yerini;

┬źÔÇôBen Avrupal─▒y─▒m…┬╗ demeye ba┼člad─▒; ┬źAsya bir c├╝zzaml─▒lar diyar─▒d─▒r.┬╗

Avrupal─▒ dostlar─▒, ac─▒yarak bakt─▒lar ihtiyara ve kula─č─▒na;

┬źÔÇôHay─▒r delikanl─▒…┬╗ diye f─▒s─▒ldad─▒lar; ┬źSen bir-az geli┼čmi┼čsin.┬╗

Ve H─▒ristiyan Bat─▒ÔÇÖn─▒n g├Â─čs├╝m├╝ze ili┼čtirdi─či bu idam yaftas─▒n─▒, bir ┬źni┼č├ón-─▒ z├«┼č├ón┬╗ gibi gururla benimsedi ayd─▒nlar─▒m─▒z.ÔÇŁ

Cemil MER─░├ç, alt─▒ y├╝z k├╝sur sene ├Âm├╝r s├╝ren ┼čanl─▒ bir cihan devleti ile TanzimatÔÇÖtan bu yana fikr├« olarak ma─čarada ya┼čayan evl├ótlar─▒n─▒n hik├óyesini birka├ž sat─▒rda b├Âyle anlatm─▒┼č. ├ľmr├╝ boyunca da sava┼čm─▒┼č bu ma─čaradaki karanl─▒k fikirlerle. Karanl─▒klar─▒ devirmek ve ayd─▒nl─▒k bir ├ža─č─▒n kap─▒lar─▒n─▒ a├žmak i├žin Osmanl─▒ k─▒l─▒c─▒ kadar keskin ve m├╝kemmel kalemini kullanm─▒┼č. ─░nsan─▒m─▒z─▒; kitaba, hikmete, hakikate, irfana, ┼čuura, vicdana ve kendi ├Âz├╝ne davet etmi┼č.

H├╝seyin Cemil MER─░├ç; Balkan Sava┼člar─▒ s─▒ras─▒nda Meri├ž Nehri yak─▒nlar─▒ndaki DimetokaÔÇÖdan AntakyaÔÇÖya g├Â├ž etmi┼č bir ailenin ├žocu─ču olarak 1916 senesinde ReyhaniyeÔÇÖde do─čmu┼čtur. Babas─▒ h├ókim Mahmud Niyazi BeyÔÇÖdir. Cemil MER─░├ç e─čitimine Reyhaniye R├╝┼čtiyesiÔÇÖnde ba┼člam─▒┼č, devam─▒nda Antakya Sultan├«siÔÇÖne kaydolmu┼čtur. Ancak o d├Ânem Antakya, Frans─▒z mandas─▒ alt─▒ndad─▒r ve Antakya Sultan├«si, Frans─▒z liselerine benzer bir program uygulamaktad─▒r. Cemil MER─░├ç sultan├«nin son senesinde ├Â─čretmenlerine ve okul y├Âneticilerine getirdi─či ele┼čtiriler y├╝z├╝nden okuldan uzakla┼čt─▒r─▒l─▒r. 1936 senesinde e─čitimini tamamlamak ├╝zere ─░stanbulÔÇÖa gitmi┼č; burada Pertevniyal LisesiÔÇÖne kaydolmu┼č, bu sayede d├Ânemin solcu ayd─▒nlar─▒ denebilecek Naz─▒m Hikmet ve Kerim S├ódi gibi isimlerle tan─▒┼čm─▒┼čt─▒r. K─▒sa s├╝re sonra AntakyaÔÇÖya d├Ânmek zorunda kalm─▒┼č ve lise e─čitimini burada tamamlam─▒┼čt─▒r. Bir s├╝re ilkokul ├Â─čretmenli─či, nahiye m├╝d├╝rl├╝─č├╝, terc├╝me kaleminde reis muavinli─či yapm─▒┼čt─▒r. Sonraki y─▒llarda ─░stanbul ├ťniversitesi Edebiyat Fak├╝ltesi Frans─▒z Dili ve Edebiyat─▒ b├Âl├╝m├╝n├╝ bitiren Meri├ž, ─░stanbul ├ťniversitesi Yabanc─▒ Diller OkuluÔÇÖnda okutman olarak ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Cemil MER─░├ç yaz─▒ hayat─▒na; ─░nsan, Y├╝cel, G├╝n gibi dergilerde yazarak, Balzac ve Victor HugoÔÇÖdan ├ževiriler yay─▒nlayarak ba┼člam─▒┼čt─▒r. Fikr├« ve edeb├« m├ón├óda en olgun eserlerini ise 1955ÔÇÖte 39 ya┼č─▒nda iken g├Âzlerini kaybettikten sonra vermi┼čtir. ÔÇťBilgi sonu gelmeyecek olan bir fetihtir.ÔÇŁ diyen Meri├ž, kitap okumay─▒ elbette b─▒rakmam─▒┼čt─▒ ama dolu bir bardak gibi fikirleri kitaplar─▒na ta┼čmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

ÔÇťD├╝┼č├╝nce bir k├Âpr├╝: K─▒ldan ince, k─▒l─▒├žtan keskin.ÔÇŁ ┼či├ór─▒yla olu┼čturdu─ču i├žtim├ó├« ve siyas├« fikirlerini ┬źBu ├ťlke┬╗ ve ┬źMa─čaradakiler┬╗ kitaplar─▒yla yay─▒nlam─▒┼čt─▒r. Cumhuriyet d├Âneminin bat─▒ yanl─▒s─▒ Osmanl─▒ ve ─░sl├óm kar┼č─▒t─▒ zihniyetlerine a─č─▒r ele┼čtiriler getirmi┼č;

ÔÇť├ť├ž k─▒taya h├ókim olmu┼č bir medeniyetin, d├╝nyaya ad├ólet, karde┼člik da─č─▒tm─▒┼č bir ├╝lkenin; hi├žbir z─▒p├ž─▒kt─▒ uygarl─▒─č─▒ taklide ihtiyac─▒ yoktur…ÔÇŁ demi┼čtir.

Dil devriminin, ya┼čl─▒ tarihin hi├žbir d├Ânemde ┼čahit olmad─▒─č─▒ kadar b├╝y├╝k bir ├ž─▒lg─▒nl─▒k oldu─čunu s├Âyleyen; kamusunun bir ├╝lkenin namusu oldu─ču idrakindeki yazar; kendi ellerimizle k├╝t├╝phanelerimizi yakt─▒─č─▒m─▒za vurgu yapm─▒┼č, cumhuriyet d├Âneminde yaz─▒lan tarih kitaplar─▒m─▒z─▒n da ha├žl─▒lar─▒n en b├╝y├╝k zaferi oldu─čunu savunmu┼čtur. Edebiyat─▒m─▒zda geli┼čen bat─▒ ve Yunan hayranl─▒─č─▒ i├žin ise;

ÔÇťB├ók├«ÔÇÖleri, G─ülibÔÇÖleri, H├ómidÔÇÖleri yeti┼čtiren bir ┼čiiri, Yun├ón-─▒ kad├«me ba─člamak, umman─▒ ─▒rma─ča ba─člamakt─▒r.ÔÇŁ demi┼čtir.

─░sl├ómÔÇÖ─▒ terakk├«ye engel g├Âren zihniyet yine onun kaleminin hedefindedir. D├«n├« ve k├╝lt├╝rel yozla┼čman─▒n bizi her t├╝rl├╝ alanda b├Âl├╝nmeye g├Ât├╝rece─či ger├že─čini ┼ču ┼čekilde ifade etmi┼čtir:

ÔÇťBu ├╝lkenin ─▒rklar─▒n─▒, tek ─▒rk, tek kalp, tek insan h├óline getiren ─░sl├ómiyet olmu┼č. Biyolojik bir vahdet de─čil bu. Ne kanla ilgisi var, ne kafatas─▒yla. Vahdetlerin en b├╝y├╝─č├╝, en mukaddesi. ─░ster siyah derili, ister sar─▒… ─░nananlar karde┼čtir. Ayn─▒ ┼čeyleri sevmek, ayn─▒ ┼čeyler i├žin ya┼čamak ve ├Âlmek.

T├╝rkÔÇÖ├╝, ArapÔÇÖ─▒, ArnavutÔÇÖu d├╝─č├╝ne ko┼čar gibi gaz├óya ko┼čturan bir inan├ž; gaz├óya, yani ir┼čada. Alt─▒ y├╝zy─▒l beraber a─člay─▒p, beraber g├╝lmek. Sonra bu muhte┼čem r├╝yay─▒ korkun├ž bir k├óbusa kalbeden me┼čÔÇśum bir salg─▒n: Maddecilik.

Tarihin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kan Anadolu, tarihin ve hayat─▒n. Heyhat, bu ├ž├Âk├╝┼čte k─▒y├ómetlerin ihti┼čam─▒ da yok, ┼čiirsiz ve ┼čik├óyetsiz.ÔÇŁ

Tarihe ve k├╝lt├╝re bak─▒┼č─▒ hi├ž de─či┼čmemi┼č ise de Meri├ž tek bir g├Âr├╝┼če m├ól edilemeyecek derinlik ve geni┼člikte d├╝┼č├╝ncelere sahiptir. Bat─▒n─▒n muhte┼čem ba┼č─▒n─▒n alt─▒ndaki sefil kuyru─čunu g├Ârd├╝─č├╝ i├žin sonu ┬źizm┬╗ ile biten b├╝t├╝n ak─▒mlara kar┼č─▒d─▒r. Bunun i├žin ┬źideolojiler ve izmÔÇÖler idrakimize giydirilen deli g├Âmlekleri┬╗ demi┼čtir. D├╝┼č├╝ncenin ┼č├╝pheyle ba┼člad─▒─č─▒n─▒ savunur, z─▒t fikirlere kulaklar─▒m─▒z─▒ t─▒kaman─▒nsa kendimizi hataya mahk├╗m etmek oldu─čuna inan─▒r. Onun anlay─▒┼č─▒nda gerici-ilerici, sa─čc─▒-solcu yoktur, namuslular ve namussuzlar vard─▒r.

Ona g├Âre;

ÔÇťZulm├╝n oldu─ču yerde tarafs─▒zl─▒k, hakk─▒n oldu─ču yerde objektiflik namussuzluktur.ÔÇŁ

Cemil MER─░├ç; do─ču medeniyetlerine kar┼č─▒ olan ├Ânyarg─▒lar─▒ y─▒kmay─▒ ama├žlayan ve Hint edebiyat─▒n─▒ konu alan ┬źBir D├╝nyan─▒n E┼či─činde┬╗ adl─▒ eserini 1963 senesinde yay─▒nlam─▒┼č ayn─▒ d├Ânemlerden ba┼člayarak Hisar dergisinde; ┬źFildi┼či Kuleden┬╗ ba┼čl─▒─č─▒ ile denemeler kaleme alm─▒┼čt─▒r. ┬źUmrandan Uygarl─▒─ča┬╗ (1974) ve ┬źK─▒rk Ambar┬╗ (1983) isimli eserleriyle iki defa T├╝rkiye Mill├« K├╝lt├╝r Vakf─▒ ├Âd├╝l├╝n├╝ kazanm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťBir ├ža─č─▒n vicdan─▒ olmak isterdim; bir ├ža─č─▒n, daha do─črusu bir ├╝lkenin. ─░drakimize vurulan zincirleri k─▒rmak, yalanlar─▒ yok etmek, T├╝rk insan─▒n─▒ T├╝rk insan─▒ndan ay─▒ran b├╝t├╝n duvarlar─▒ y─▒kmak isterdim. Muhte┼čem bir m├óz├«yi daha muhte┼čem bir istikb├óle ba─člayacak k├Âpr├╝ olmak isterdim; kelimeden, sevgiden bir k├Âpr├╝…ÔÇŁ diyerek kim olmak istedi─činin yan─▒nda, g├╝n├╝m├╝zde ihtiya├ž duydu─čumuz m├╝tefekkirleri de tarif eden yazar, 13 Haziran 1987ÔÇÖde hayat─▒n─▒ kaybetmi┼č ve cenazesi, Karacaahmet Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖna defnedilmi┼čtir.