İLK GURBETİN GURBETÇİLERİ

YAZAR : Âdem SARAÇ ademsarac@yyu.edu.tr

adem_sarac-yuzakidergisi-haziran2015

Ras├╗lullah -aleyhissel├óm- ba┼čta olmak ├╝zere, m├╝sl├╝manlar; ne yap─▒yorlarsa ├žok cidd├« bir pl├ónlama ile yap─▒yorlard─▒. Habe┼č hicreti de bunlardan biriydi.

Habe┼čistan hicretini her m├╝sl├╝man bilmiyordu. M├╝sl├╝manlar─▒n tamam─▒na iletecek bir ortam yoktu. Bu y├╝zden haber alanlar hemen yola ├ž─▒k─▒yorlard─▒. Gizlice yap─▒lan bu hicret yolculuklar─▒ ile m├╝sl├╝manlar─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ MekkeÔÇÖyi terk etmi┼čti.

M├╝sl├╝manlar aras─▒nda bu gizli hicret ya┼čan─▒rken, m├╝┼črikler aras─▒nda da ├žalkalanmalar ba┼člam─▒┼čt─▒.

Hazret-i Osman ve han─▒m─▒ Hazret-i Rukiye, Hazret-i MusÔÇśab bin Umeyr, Hazret-i Abdurrahman bin Avf, Hazret-i Eb├╗ Seleme ve han─▒m─▒ Hazret-i ├ťmm├╝ Seleme, Hazret-i Osman bin MazÔÇś├╗n -rad─▒yall├óhu anh├╝m- gibi ├Ânde gelenlerin ortalarda g├Âr├╝lmemesi hemen dikkat ├žekmeye ba┼člam─▒┼čt─▒.1

M├╝sl├╝manlar taraf─▒nda ne olup bitti─čini yak─▒n takipte tutan m├╝┼črikler, Habe┼č hicretini ├Â─črendiklerinde ├Âfkelerinden kudurmu┼člard─▒. Daha fazla zaman ge├žirmeden, en kat─▒ adamlar─▒n─▒ sil├óhland─▒r─▒p pe┼člerine sald─▒lar. ┼×uaybe liman─▒na vard─▒klar─▒nda, ├žok ge├ž kald─▒klar─▒n─▒ g├Ârd├╝ler. ├ç├╝nk├╝ sahile geldiklerinde gemiler ├žoktan hareket etmi┼č ve m├╝ÔÇÖminler, sahil-i sel├ómete yelken a├žm─▒┼člard─▒.2

Sevgili ash├ób─▒n─▒n m├╝┼čriklerden kurtulup; gemiyle Habe┼č ├╝lkesine do─čru a├ž─▒ld─▒klar─▒ haberi, Ras├╗lullah -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒ ├žok sevindirdi.3

Ras├╗lullah -aleyhissel├óm- bir yandan da sevgili k─▒z─▒ ve damad─▒n─▒n durumunu merak ediyordu. Onlardan sa─čl─▒kl─▒ bir haber alamam─▒┼čt─▒ hen├╝z.

Aradan bir hayli zaman ge├žtikten sonra; Habe┼č ├╝lkesinden gelen kafile i├žindeki bir kad─▒n, beklenen haberi de beraberinde getirmi┼čti:

ÔÇôY├ó Muhammed -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-! Senin k─▒z─▒n─▒ ve damad─▒n─▒ g├Ârd├╝m!

ÔÇôNerede g├Ârd├╝n?

ÔÇôHabe┼č ├╝lkesinde; damad─▒n─▒, yan─▒nda zevcesi oldu─ču h├ólde g├Ârd├╝m!

ÔÇôKendilerini ne h├ólde g├Ârd├╝n?

ÔÇôDamad─▒n, zevcesini ┼ču hayvanlardan bir merkebin ├╝zerine bindirmi┼čti. Kendisi de onu s├╝r├╝p gidiyordu.

ÔÇôOnlar─▒n sahipleri Allah olsun! ┼×├╝phesiz ki, Osman; L├╗t -aleyhissel├óm-ÔÇÖdan sonra, zevcesiyle birlikte hicret eden ilk ki┼čidir!4

Habe┼čistan… Yaban diyar─▒… ─░lk gurbet… M├╝sl├╝manlar─▒n ilk gurbet diyar─▒ idi Habe┼čistan…

Hem her ┼čey vard─▒ burada, hem hi├žbir ┼čey yoktu! Her ne olursa olsun; Ras├╗lullah -aleyhissel├óm- yoksa, hi├žbir ┼čey yoktu ├ž├╝nk├╝!

Habe┼č ├╝lkesinde m├╝┼črik bask─▒s─▒ yoktu. Alay ve hakaret yoktu. ─░┼čkence yoktu. Bu a├ž─▒dan b├╝y├╝k bir rahata kavu┼čmu┼člard─▒… Fakat rahata kavu┼čunca gev┼čemediler. ├ç├╝nk├╝ buraya rahatlamak ve yat─▒p uyumak i├žin gelmemi┼člerdi. ─░nand─▒klar─▒ d├óv├óy─▒ rahat├ža ya┼čamak ve anlatmak i├žin gelmi┼člerdi…

Habe┼č ├╝lkesinde Can PeygamberÔÇÖin canlar─▒… G├Ân├╝lleri MekkeÔÇÖde kalm─▒┼č, muh├ócir ve m├╝lteciler. G├╝nlerini ┬źah┬╗larla ┬źvah┬╗larla heb├ó etmeyip, her dakikas─▒n─▒ ├žok iyi de─čerlendiren canlar…

Allah ve Ras├╗l├╝ g├Ân├╝llerinde, KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerim ise s├╝rekli dillerindeydi…

M├╝sl├╝man her yerde m├╝sl├╝mand─▒… ─░sl├óm her yerde ─░sl├ómÔÇÖd─▒…

M├╝sl├╝man─▒n biri nereye giderse gitsin, m├╝sl├╝man olarak giderdi. Yani nerede olursa olsun, ─░sl├óm esaslar─▒ ├žer├ževesinde bir hayat kurard─▒ kendine.

Habe┼č diyar─▒nda da ├Âyle oldu. ├ľncelikle kendi aralar─▒nda KurÔÇÖ├ón m├╝zakeresi yap─▒yorlard─▒. Bunu hi├ž ihmal etmiyorlard─▒. Bu derse b├╝t├╝n muh├ócirler kat─▒l─▒yordu.

Sonra Habe┼č diyar─▒nda nas─▒l bir yol takip etmeleri gerekiyorsa, onu g├Âr├╝┼č├╝yorlard─▒. Hi├žbir ayr─▒nt─▒y─▒ ihmal etmiyorlard─▒.

Kendi i├žlerinde ├žok g├╝zel bir uyum vard─▒. Birlik ve beraberliklerinin yan─▒nda, kar┼č─▒l─▒kl─▒ ├žok g├╝zel bir de muhabbet vard─▒.

Habe┼č diyar─▒nda, her bir sah├óbe; kendi konumlar─▒na g├Âre, hem en g├╝zel ├Ârnek ve hem de en g├╝zel birer davet├ži olmu┼člard─▒.

Ras├╗lullah -aleyhissel├óm-ÔÇÖdan ald─▒klar─▒n─▒ g├Ât├╝rm├╝┼člerdi oraya. OÔÇÖndan g├Ârd├╝klerini ya┼čamaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒. Peygamberimiz -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒ ├Ârnek alm─▒┼č, OÔÇÖnun gibi ├Ârnek olup anlatma gayretine d├╝┼čm├╝┼člerdi.

Muh├ócirlerin ├Âyle g├╝zel ve istikrarl─▒ davran─▒┼člar─▒ vard─▒ ki, her biri birer ─░sl├óm el├žisi olmu┼člard─▒ ├ódeta. ─░sl├ómÔÇÖ─▒ hem ├žok g├╝zel ya┼č─▒yorlar ve hem de ├žok g├╝zel tebli─č ediyorlard─▒. Bu ┼čekilde nice g├Ân├╝lleri fethetmi┼člerdi Habe┼č diyar─▒nda.

Konu┼čmaktan, anlatmaktan ├žok, ya┼čayarak; ├Ârnek olarak tebli─č ediyorlard─▒. Konu┼čmak ba┼čkayd─▒, ya┼čamak ba┼čka.

Habe┼čliler bunlar─▒ takip ediyorlard─▒… Hazret-i PeygamberÔÇÖin neyi getirdi─čini, neyi tavsiye etti─čini, neyi emretti─čini, neden yasaklad─▒─č─▒n─▒, Habe┼čli halk bu g├╝llerden g├Âr├╝yor ve anl─▒yordu. Sadece s├Âzlerinden de─čil, h├óllerinden g├Âr├╝yorlard─▒…

Ayn─▒ dili konu┼čmuyorlard─▒… Ama h├ól dili ile anla┼č─▒yorlard─▒… Beden ve g├Ân├╝l dili ile konu┼čup anla┼č─▒yorlard─▒…

Fakat ne olursa olsun, Peygamber hasreti tak etmi┼čti y├╝reklerine… ─░├žten i├že kavurmu┼čtu hepsini. Yetmi┼čti art─▒k canlar─▒na…

N├╝b├╝vvetin be┼činci y─▒l─▒nda Recep ay─▒nda Habe┼č ├╝lkesine s─▒─č─▒nm─▒┼č olan ilk muh├ócirler, ┼×aban ve Ramazan aylar─▒n─▒ da orada ge├žirmi┼člerdi. Peygamberimiz -aleyhissel├óm-ÔÇÖdan uzaklarda tam ├╝├ž ay kalm─▒┼člard─▒. ┼×evval ay─▒na girmi┼člerdi.5

Fakat olmuyordu… OÔÇÖnsuz olmuyordu i┼čte…

OÔÇÖnun hasreti ile yan─▒p kavrulan muh├ócirler; i├žten i├že ├Âyle bir yan─▒yorlard─▒ ki, her h├ól ve hareketlerinde g├Âzleniyordu bu. Hazret-i MusÔÇśab bin Umeyr nihayet seslendirdi bunu:

ÔÇôDayanam─▒yorum art─▒k! Gitmek istiyorum OÔÇÖna! Ey benim muh├ócir arkada┼člar─▒m! Bana m├╝saade var m─▒? MekkeÔÇÖye, Ras├╗lull├óhÔÇÖa d├Ânmeme m├╝saade var m─▒?

ÔÇôAllah Ras├╗l├╝ bize; ┬źD├Ân├╝n!┬╗ diye haber g├Ândermedik├že d├Ânemeyiz ey MusÔÇśab!

ÔÇôAllah Ras├╗l├╝; ┬źBenden haber gelmeden d├Ânmeyin!┬╗ de dememi┼čti! ─░┼čte bundan dolay─▒ benim bu hareketim yanl─▒┼č bir hareket olmayacak. Fakat sizler m├╝saade etmezseniz d├Ânemem. OÔÇÖnun ├Âzlemi ile yan─▒p kavruldum. Ekme─čim oldu O benim, suyum oldu. Ekmeksiz, susuz ya┼čanmayaca─č─▒ gibi; ben de OÔÇÖnsuz ya┼čayam─▒yorum art─▒k! ─░zin verin d├Âneyim!

ÔÇôSana; ┬źHay─▒r!┬╗ diyemeyiz ey MusÔÇśab; sana yasak koyamay─▒z! Ama herkesi pe┼činden g├Ât├╝rmeyesin!

ÔÇôHepimiz ayn─▒ hasret ile yan─▒yoruz burada. Benimle beraber kimlerin gelece─čini bilemem!

ÔÇôB─▒raksak hepsi d├Ânecek gibi baksana!

ÔÇôMekkeÔÇÖde ├Ânde gelenlerin m├╝sl├╝man oldu─ču da s├Âyleniyor!

ÔÇôHaberin do─črulu─čundan emin de─čiliz!

ÔÇôE─čer ├Ânde gelenlerden baz─▒lar─▒ m├╝sl├╝man olurlarsa, MekkeÔÇÖde m├╝sl├╝man olmayan kim kal─▒r?

ÔÇôOras─▒ ├Âyle, ama bu habere ne kadar itimat edebiliriz ki?

ÔÇôNe olursa olsun, bize kendi kavim ve kab├«lemiz daha sevgilidir! Onlar da ├«m├ón ettiklerine g├Âre, biz de d├Ânelim yanlar─▒na art─▒k!

ÔÇôAnla┼č─▒ld─▒, d├Ân├╝┼č yolu g├Âr├╝n├╝yor!

ÔÇô├ľyleyse tahamm├╝l├╝ kalmayanlara izin verin!

Birinci Habe┼č Hicreti esnas─▒nda kafile ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapan Hazret-i Osman bin MazÔÇś├╗n -rad─▒yall├óhu anh-, isti┼č├óre ekibini toplay─▒p me┼čveret etti. Aralar─▒nda cidd├« bir ┼čekilde m├╝zakere ettikten sonra, kendisinin de i├žinde oldu─ču d├Âneceklerin listesi yap─▒ld─▒…

MekkeÔÇÖye d├Ânecek muh├ócirlerin listesi 33 erkek 6 han─▒m olmak ├╝zere, 39 sah├ób├«den olu┼čuyordu. D├Ân├╝┼č yolunda Hazret-i Amr bin Eb├╗ Serh de kat─▒l─▒nca say─▒lar─▒ k─▒rk─▒ buldu.

Dikkat edilirse ilk muh├ócir kafilesi, 10 erkek ile 5 han─▒m olmak ├╝zere 15 ki┼čiden olu┼čmu┼čtu. Habe┼č muh├ócirlerinin hepsi d├Ânememi┼č, bir k─▒sm─▒ orada kalm─▒┼člard─▒. Bu durumda, ilk kafilenin ard─▒ndan aral─▒klarla hicret olmu┼č ve Habe┼č ├╝lkesinde say─▒lar─▒ bir hayli artm─▒┼čt─▒.6

Peygamber hasretine daha fazla dayanamayan bir grup muh├ócir, MekkeÔÇÖye d├Ânmek i├žin beraberce yola ├ž─▒kt─▒lar.

MekkeÔÇÖye d├Ânmenin heyecan─▒ ile Habe┼č ├╝lkesinden yine gemiye binmi┼č ve kar┼č─▒ sahile yani ┼×uaybe liman─▒na ula┼čm─▒┼člard─▒. Bundan sonras─▒ kara yolculu─čuydu…

─░lk gurbetin gurbet├žileriydi onlar! Peygamberimiz -aleyhissel├óm-ÔÇÖa, K├óbeÔÇÖye, MekkeÔÇÖye, di─čer m├╝ÔÇÖmin karde┼člerine, ├žoluk-├žocuklar─▒na ve mal-m├╝lklerine kavu┼čacak olman─▒n heyecan─▒yla y├╝r├╝yorlard─▒.

Peygamber Efendimiz, onlar─▒n b├╝t├╝n hayatlar─▒na yans─▒m─▒┼čt─▒. OÔÇÖnsuz olam─▒yorlard─▒ art─▒k. Peygamber Efendimiz bizim de hayat─▒m─▒za da yans─▒mal─▒ ki, her ┼čeyimizin ba┼č─▒na OÔÇÖnu almal─▒y─▒z hep…

-Sall├óll├óhu aleyhi ve sellem…-

________________________

1 ─░bn-i SaÔÇśd, Tabak─üt├╝ÔÇÖl-K├╝br├ó, c. 1, s. 204.
2 Taberî, Târîh, c. 2, s. 221.
3 ─░bn-i Seyyid, Uy├╗nuÔÇÖl-Eser, c. 1, s. 116.
4 Beyhak├«, Del├óil├╝ÔÇÖn-N├╝b├╝vve, c. 2, s. 297.
5 Bel├óz├╝r├«, Ens├óbuÔÇÖl-E┼čr├óf, c. 1, s. 228.
6 ─░bn-i Hi┼č├óm, es-S├«re, c. 2, s. 3-8.