RAMAZ├éN-I ┼×ER├ÄFÔÇÖ─░N UNUTULAN G├ťZELL─░─×─░

YAZAR : Hayrettin DURMU┼× hayrettindurmus@gmail.com

hayrettin_ durmus-yuzakidergisi-haziran2015

Y─▒ld─▒zlar─▒n bir ba┼čka ─▒┼č─▒k sa├žt─▒─č─▒, m├╝ÔÇÖmin g├Ân├╝llerin kanatlan─▒p u├žtu─ču; en g├╝zel haberlerle kap─▒m─▒z─▒ ├žalan, kutlu bir iklime kavu┼čacak olman─▒n sevinci, heyecan─▒ i├žindeyiz.

Ger├že─čin en son habercisinin;

ÔÇťBa┼č─▒ rahmet, ortas─▒ ma─čfiret, sonu ise ate┼čten kurtulu┼č…ÔÇŁ diye tarif etti─či rahmet okyanusunun etraf─▒m─▒z─▒ ├žepe├ževre sard─▒─č─▒ m├╝stesn├ó g├╝nler ├žok yak─▒n…

Bu ├Âyle bir iklim ki de─čerini ancak ya┼čayanlar bilir. Ruhlar─▒ s─▒ms─▒cak bir sevgi sarar. Umutlar s─▒ralan─▒r, perdeler aralan─▒r, k├Âr g├Âzler ├ž─▒ralan─▒r. G├Ân├╝llerden gider ayaz, her y├╝rekte bin bir niyaz. O y├╝celer y├╝cesi ├žaresizlere olur ├žares├óz.

Mahyalar kurulur, kandiller yanar. G├Ân├╝ller a┼čka d├╝┼č├╝p Rabbini anar. ┼×afaklar heyecandan allan─▒r, diller en g├╝zel isimlerle ballan─▒r. ┬ź├çeldirici┬╗lerin en b├╝y├╝─č├╝ kal─▒n zincirlerle ba─član─▒r. Engeller kalkar aradan. G├Â─č├╝n kilitleri a├ž─▒l─▒r, ├╝st├╝m├╝ze inci, mercan sa├ž─▒l─▒r. Kapan─▒r yedi kap─▒s─▒ ate┼čin.

─░drak pencerelerinin tozu silinir, kalkar bulan─▒kl─▒─č─▒ zihnin, a├ž─▒kt─▒r ┼čuur. Kitaplar─▒n anas─▒ yolda┼čt─▒r bize. Her sayfas─▒ndan bir ─▒┼č─▒k parlar. Her sat─▒r─▒ ┼čim┼ček olur beynimizde, her harfi bize OÔÇÖnu hat─▒rlat─▒r… G├Ân├╝ller ├óyetlerle tatlan─▒r, diller KurÔÇÖ├ónÔÇÖla kanatlan─▒r…

RAMAZAN MÂNÎLERİ

Ramaz├ón-─▒ ┼čer├«fin ├Ânemiyle ilgili yap─▒lan vaazlar─▒, konu┼čmalar─▒ dinliyor, televizyonlardaki programlar─▒n─▒ imk├ón ├Âl├ž├╝s├╝nde takip ediyorsunuz… Bu yaz─▒mda ben sizlere Ramazan ay─▒n─▒n bir ba┼čka g├╝zelli─činden bahsetmek istiyorum.

Yar─▒m as─▒rd─▒r girmeye ├žabalad─▒─č─▒m─▒z ┬źAvrupa Birli─či┬╗nin k─▒staslar─▒na uygun mu, de─čil mi tart─▒┼čmalar─▒ s├╝redursun, davullar─▒n sesi kesiliverdi birden.

Bu m├╝b├órek ay─▒n g├╝zelliklerinden birisi de Ramazan davulcular─▒. ├ľzellikle k├Âylerde, kasaba ve il├želerde; herkesin sevdi─či, yolunu bekledi─či bir uyar─▒c─▒d─▒r davulcular. Sahur horozlar─▒ gibidir bir bak─▒ma onlar. Tokmak, davulun derisini d├Âverken; davulcunun dilinden d├Âk├╝l├╝r m├ón├«ler. Her m├ón├«de bir ince hikmet vard─▒r…

Edebiyat─▒m─▒zda m├ón├«; ┬źyedi heceli, d├Ârt dizeli┬╗ diye tarif edilir. Ni┼čanl─▒lar─▒n sevinci; d├╝─č├╝n, dernek kuranlar─▒n ├Âv├╝nc├╝; askere gidenlerin direnci; ├žapa yapanlar─▒n, yufka a├žanlar─▒n, bulgur ├žekenlerin ne┼česidir m├ón├«ler. Halk edebiyat─▒n─▒n ├Ânemli bir t├╝r├╝d├╝r. A┼čk ba┼čta olmak ├╝zere hemen her konuda s├Âylenir. ┬źD├╝z┬╗├╝, ┬źKesik┬╗i, ┬źCinasl─▒┬╗s─▒, ┬źYedekli┬╗si vard─▒r.

A benim bahtı yârim,
G├Ânl├╝m├╝n taht─▒ y├órim,
Y├╝z├╝nde g├Âz izi var;
Sana kim baktı yârim

der m├ón├«miz ve size yepyeni bir pencere a├žar. Y├╝zdeki g├Âz izini tan─▒yan kimsenin irfan─▒ kar┼č─▒s─▒nda l├ól ├╝ ebkem kesilirsiniz.

┬źEN G├ťZEL D─░YET, S├ťNNETE R─░├éYET┬╗

─░lahiyat├ž─▒lar teravih namaz─▒yla ilgili tart─▒┼čmalar─▒ alevlendiredursunlar. Davulcu vurur tokma─č─▒n─▒ ve ba┼člar m├ón├«sine:

Bak geldi etli dolma,
├çok yiyip g├Âbek salma!
├ťst├╝ne bir kahve i├ž;
Teravihe ge├ž kalma!

Anlayana ne hikmetler y├╝kl├╝d├╝r bu Ramazan m├ón├«sinde. ┬źOru├žta nas─▒l beslenmeliyiz? ─░ftarda nelere dikkat etmeliyiz? Sahurda neler yemeliyiz?┬╗ sorular─▒n─▒ cevapland─▒rmak i├žin uzman doktorlar, diyetisyenler ekranlarda arz-─▒ endam etmektedirler. Bir zamanlar g├╝zel bir s├Âz vard─▒:

ÔÇťEn g├╝zel diyet, s├╝nnete ri├óyet.ÔÇŁ diye. ÔÇť├çok yiyip g├Âbek salma!ÔÇŁ diyor i┼čte m├ón├«. ÔÇťTeravihe ge├ž kalma!ÔÇŁ diye uyar─▒yor seni. Bu ay─▒n sadece yeme-i├žme de─čil, ib├ódet zaman─▒ oldu─čunu hat─▒rlatm─▒yor mu kibarca?

hayrettin_ durmus_2-yuzakidergisi-haziran2015

FAK─░RS─░Z ─░FTAR SOFRASI MI OLURMU┼×?

Son zamanlarsa be┼č y─▒ld─▒zl─▒ otellerde verilen iftarlar moda oldu. Kimsenin nerede iftar daveti verece─čine kar─▒┼čacak de─čiliz elbette. Biz sadece bu ay─▒n as─▒l davetlileri de unutulmas─▒n derdindeyiz… Gelin m├ón├«mize kulak verelim:

Sofrada fakir olsun,
Taba─č─▒ ├žukur olsun,
Karn─▒ doyduktan sonra;
Duâyı okur olsun.

ÔÇťFakiri ├ža─č─▒r iftara, c├Âmert├že ikram et. Herkesi davet edebilirsin ama bu ay, davet etti─čin ki┼činin a─čz─▒ du├ól─▒ olsun.ÔÇŁ diyor m├ón├«miz.

G├╝nl├╝k i┼člerle bunalan aile fertlerini bir sofrada toplayan, bir masada bulu┼čturan bu m├╝b├órek ay─▒n; ailenin birli─čini sa─člad─▒─č─▒n─▒, ┼ču m├ón├«mizden daha g├╝zel nas─▒l ifade edebiliriz ki:

Vi┼čneyi dalda koyma!
Beni bu hâlde koyma!
─░ftara ├žabuk├ža gel!
G├Âz├╝m├╝ yolda koyma!

Bir insan─▒n ba┼čka birisinden bir ┼čey istemesi ├žok zordur:

Eski cami direk ister,
S├Âylemeye y├╝rek ister,
Benim karn─▒m toktur ama;
Arkada┼č─▒m b├Ârek ister…

der davulcu.

B├Âre─či davul mu yiyecek? B├Ârek istemenin bile bir ince esprisi, bir nez├óketi vard─▒r k─▒sacas─▒…

─░┼čte size bir m├ón├« daha:

Sahur vakti emindir,
Ho┼čaf suyu serindir,
Sen elini ├žabuk tut;
Yetimleri sevindir.

┼×imdi siz s├Âyleyin!

Ramazan davullar─▒yla birlikte m├ón├«lerimiz sussun, unutulsun mu? Yoksa eskiden oldu─ču gibi davullar g├╝mb├╝rdemeye, m├ón├«ler s├Âylenmeye devam m─▒ etsin?