├çA─×IMIZIN HASTALI─×I ─░SRAF

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

ahmet_ziylan-yuzakidergisi-haziran2015

├ço─čumuzun ├žok iyi bildi─či bir ├óyet-i ker├«me me├óli:

ÔÇť…Yiyin i├žin ama israf etmeyin, ├ž├╝nk├╝ Allah israf edenleri sevmez.ÔÇŁ (el-AÔÇśr├óf, 31)

Bu âyete ne kadar duyarlıyız?

Maalesef bak─▒yoruz yiyecekte, binekte, meskende, i├žecekte, her ┼čeyde israf var… Zaman─▒n kullan─▒m─▒nda israf ve savurganl─▒k n├óm├╝ten├óh├«. Alm─▒┼č ba┼č─▒n─▒ gidiyor. Sanki israf yar─▒┼č─▒ yap─▒l─▒yor. Maalesef bu israf─▒ yapan ki┼čiler yapt─▒klar─▒ hatalar─▒n fark─▒nda bile de─čil. ─░stisn├ólar yok de─čil, fakat ├žo─čunluk b├Âyle.

H├ólbuki israftan ka├ž─▒nmak g├╝zel bir m├╝sl├╝man olman─▒n ba┼čta gelen ┼čartlar─▒ndand─▒r. Cen├ób-─▒ Rabb├╝ÔÇÖl-├élem├«n buyuruyor:

ÔÇť(Rahm├ónÔÇÖ─▒n o has kullar─▒ ki,) harcad─▒klar─▒ zaman ne israf ne de cimrilik ederler; ikisi aras─▒nda orta bir yol tutarlar.ÔÇŁ (el-Furk─ün, 67)

─░sraf─▒n boyutlar─▒n─▒, sebeplerini ve al─▒nabilecek tedbirleri h├ót─▒ralar─▒m─▒z e┼čli─činde madde madde i┼čleyelim:

Y─░YECEKTE ─░SRAF

─░sl├ómÔÇÖ─▒ az veya ├žok ya┼čayan evlerde ekme─čin ├ž├Âpe at─▒ld─▒─č─▒n─▒ zannetmiyorum. Ekmek bayatlasa bile tekrar ─▒s─▒t─▒p yiyorlar, ekme─če kar┼č─▒ sayg─▒lar─▒ var. ┬źM├╝sl├╝man─▒m┬╗ deyip de ─░sl├ómÔÇÖ─▒ ya┼čamayan evlerde ise maalesef hassas davran─▒lmad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Hi├ž dokunulmam─▒┼č b├╝t├╝n veya par├ža ekmeklerin, bayatlam─▒┼č diye, ├ž├Âpe at─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.

Belki israf edenler, atarken ├╝z├╝l├╝yorlar; ama ekme─či al─▒rken yeteri kadar almay─▒ veya bayatlad─▒ysa da ├žorbaya do─čray─▒p t├╝ketmeyi d├╝┼č├╝nm├╝yorlar.

─░sraf eden ki┼či demek ki ekme─či ├ž├Âpe atman─▒n ne kadar g├╝nah oldu─čunu bilmiyor. Ekme─čin nas─▒l meydana geldi─čini, ekme─čin nimet oldu─čunu d├╝┼č├╝nm├╝yor. ÔÇťParam var al─▒yorum, ne yaparsam yapar─▒m kime ne?ÔÇŁ dercesine.

Fakat Allah;

ÔÇť─░sraf edenleri sevmem!ÔÇŁ buyuruyor. All├óhÔÇÖ─▒n sevgisinden uzak kalan ki┼či, beklesin bakal─▒m neler g├Ârecek!.. D├╝nyada kar┼č─▒la┼čaca─č─▒ cezalar ayr─▒, ├óhiretteki azab─▒ ise ├žok ┼čiddetlidir.

Bu israf; lokantalarda, otellerde, hastah├ónelerde daha fazla yap─▒l─▒yor. H├ólbuki basit tedbirlerle israf─▒n ├Ân├╝ al─▒nabilir:

Mesel├ó ekmekler k├╝├ž├╝k dilimler h├ólinde sunulmal─▒, yenmeyenler israf olmamal─▒. ├çaresiz yenemeyecek ekmekler de torbalarda toplan─▒p hayvan besleyenlere verilerek de─čerlendirilmelidir.

Birka├ž sene ├Ânce;

Arkada┼člardan biri, yemek ikram etmek i├žin bizi bir kebap├ž─▒ya g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝. Kebaplar geldi, kebab─▒n alt─▒na bir pide ├╝st├╝ne bir pide konmu┼č. Direk taba─ča konmam─▒┼č, kebaplar ├žabucak so─čumas─▒n diye. M├╝┼čteri memnuniyeti i├žin ama ekme─čin biri yeniyor di─čeri yenmiyor. Ba┼čka m├╝┼čteriye verilemiyor, israf oluyor.

Ustay─▒ ├ža─č─▒rd─▒m;

ÔÇťÔÇôBu ekme─či b├Âyle yap─▒yorsunuz, biri israf olmuyor mu?ÔÇŁ dedim.

Usta;

ÔÇťÔÇôHac─▒ a─čabey, israf etmiyoruz, bu ekmekleri biriktiriyoruz. Her ak┼čam Mehmet TEKERLEK diye biri var, ona veriyoruz.ÔÇŁ dedi.

Bahsetti─či ki┼či, benim de yak├«nen tan─▒d─▒─č─▒m biri. 30-40 senedir lokantalar─▒n artan yemeklerini, yenmeyen par├ža ekmeklerini gece yar─▒s─▒na kadar toplar, arabas─▒na koyar. Sonra saat 03.00ÔÇÖe kadar da kenar mahallelerde bildi─či fakir evlere, hem yemekleri hem par├ža ekmekleri da─č─▒t─▒r. Her g├╝n├╝ b├Âyle ge├žer, evlenmeye bile zaman ay─▒rmam─▒┼č. ┼×imdi ya┼č─▒ 85 vard─▒r;

Topla, da─č─▒t,

Dinsin a─č─▒t…

der. Zaman zaman kar┼č─▒la┼č─▒r─▒z konu┼čuruz, takdir ederim. Herkesin sevdi─či bu fed├ók├ór ki┼čiyi ben de severim.

Bir g├╝n yine bir araya geldi─čimizde, teyit etmek i├žin, kebap├ž─▒ ustas─▒n─▒n s├Âylediklerini sordum:

ÔÇťÔÇôOradan da al─▒yor musun?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôEvet, oradan ald─▒klar─▒m─▒ ayr─▒ bir torbaya koyar─▒m. Gecenin saat 03.00ÔÇÖ├╝nde kap─▒da beni bekleyenler;

┬źDede, kebapl─▒ ekmek var m─▒?┬╗ diye sorarlar bana. Kap─▒┼č kap─▒┼č al─▒rlar; hele o ├ón─▒, o saatte g├Ârmek l├óz─▒m. Y├╝rekler dayanmaz! Birka├ž g├╝n gel de beraber da─č─▒tal─▒m.ÔÇŁ dediyse de o fed├ók├órl─▒─č─▒ yapmak kolay de─čil.

Yemekleri, art─▒k ekmekleri d├Âkmeyip mahrumlara ula┼čt─▒rana ne mutlu!.. Allah r├óz─▒ olsun.

Peygamber Efendimiz, ashâbına sorardı:

ÔÇťÔÇôBug├╝n kim bir yoksul doyurdu?ÔÇŁ

Bu g├╝zel ib├ódeti ger├žekle┼čtirenleri cennetle m├╝jdelerdi. (M├╝slim, Fed├óiluÔÇÖs-Sah├óbe, 12)

Bu Mehmet A─čabey gibi ba┼čkalar─▒n─▒ da tan─▒yorum. Allah r─▒z├ós─▒ i├žin fakirlerin, miskinlerin yard─▒m─▒na ko┼čarlar.

Ferd├« olarak da hem israf etmemeliyiz hem de israf─▒ ├Ânlemek i├žin elimizden geleni yapmal─▒y─▒z.

├çocukken babam bir kom┼čumuz i├žin;

ÔÇťBunlar ne m├╝srif, hesaplar─▒n─▒ bilmiyorlar. Her g├╝n ekme─či ├žar┼č─▒dan al─▒yorlar. ├ék─▒betleri in┼č├óallah k├Ât├╝ olmaz.ÔÇŁ diye onlar ad─▒na endi┼če ederdi.

ÔÇťEkme─či herkes evinde yaparsa yar─▒ fiyat─▒na mal olur, hem de bereketli olur.ÔÇŁ derdi, ara s─▒ra al─▒nmas─▒n─▒ da ho┼č g├Âr├╝rd├╝.

Bug├╝n ├žo─čumuz b├╝y├╝k┼čehirlerde ekmek yapabilecek imk├ónlardan mahrumuz. Fakat yiyebilece─čimiz kadar─▒n─▒ almal─▒, israf etmemeli; hasbelkader yenmeden artanlar─▒ da asla ├ž├Âpe atmamal─▒, bir ┼čekilde istifadeye sunman─▒n gayretinde olmal─▒y─▒z.

Bir de yeme─čin ├ód├ób─▒ var. Sofrada, masada veya bir ziyafette yeme─če oturuldu─ču zaman, yemek ve ekmek se├žmemeli. ├ľn├╝ne konmu┼č yeme─či hemen hap─▒r hupur yemeye ba┼člamamal─▒, sofra sahibinin ve sofrada olan b├╝y├╝─č├╝n; ┬źBuyurun!┬╗ demesini beklemeli.

Yeme─če ba┼člarken mutlaka besmele ile ba┼člamal─▒, yeme─či pald─▒r k├╝ld├╝r acele acele yememeli, ka┼č─▒k sesini ├ž─▒karmamal─▒, dudak ┼čap─▒rt─▒lar─▒ olmamal─▒. A─č─▒za yeme─či fazla doldurmamal─▒, ka┼č─▒ktan veya a─č─▒zdan yemek d├Âk├╝lmemeli, tam bir nez├óketle yemelidir.

B├╝y├╝klerimiz s├Âylerler; yemek ┬źzikir┬╗le ba┼člamal─▒, ┬źfikir┬╗le devam etmeli, sonunda ┬źhamd┬╗ ve ┬ź┼č├╝k├╝r┬╗le bitmelidir. Yani besmele ile ba┼članmal─▒, yeme─čin nas─▒l meydana geldi─čini All├óhÔÇÖ─▒n lutfunu d├╝┼č├╝nmeli. Yemek hel├ólden mi yap─▒lm─▒┼č, pi┼čirirken besmele ├žekilmi┼č mi, muhabbetle mi pi┼čirilmi┼č? Bunlar─▒ tefekk├╝r s├╝zgecinden ge├žirmeli… S├╝nnete uygun olarak sa─č elle yemeli, normalden fazla yememeli. ─░mk├ón─▒m─▒z varsa yemekten ├Ânce ve sonra elleri y─▒kamal─▒, yemekten herkesten ├Ânce kalkmamal─▒, yemekten sonra;

┬źY├ó Rabb├«! ┼×├╝k├╝r elhamd├╝lill├óh!┬╗ demeyi unutmamal─▒d─▒r. Tabakta yemek b─▒rak─▒lmamal─▒, dervi┼člerin yapt─▒─č─▒ gibi tabak s─▒y─▒r─▒lmal─▒d─▒r. Taba─č─▒m─▒za yiyece─čimizden fazla yemek koymamal─▒; israftan, yeme─čin d├Âk├╝lmesinden sak─▒n─▒lmal─▒d─▒r.

Bu esaslar─▒n hepsini Peygamber EfendimizÔÇÖden ├Â─črendik. Biliyoruz ki O, hi├žbir zaman israf etmedi. Yemek se├žmedi. A┼č─▒r─▒ yemedi. Oturu┼čuyla, besmelesiyle, ├ód├ób─▒yla ve du├ós─▒yla bize en g├╝zel ├Ârnek oldu.

G─░YECEKTE-E┼×YADA ─░SRAF

Halk─▒n refah seviyesi artt─▒, ├žo─čunlu─čun m├ól├« durumu iyi, halk─▒n ├žar┼č─▒da-sokakta giyimleri gayet d├╝zg├╝n, bozuk k─▒yafetli birine rastlamak neredeyse m├╝mk├╝n de─čil.

K├Ât├╝ m├╝?

Hay─▒r.

─░nsan; d├╝zg├╝n, temiz giyinmeli, giydi─čini ─░sl├óm├« ├žizginin d─▒┼č─▒na ├ž─▒kmadan yak─▒┼čt─▒rmal─▒. Sa├ž─▒-sakal─▒ da t─▒ra┼čl─▒, d├╝zg├╝n, temiz olmal─▒. K├Ât├╝ kokan ├žorapla camiye girmemeli, ba┼čkalar─▒n─▒ rahats─▒z etmemeli.

ÔÇťK─▒yafet, tavsiye mektubudur.ÔÇŁ demi┼člerdir. ─░nsan k─▒yafetine dikkat etmelidir.

Makul bir k─▒yafet, insan─▒n normal hakk─▒d─▒r. Bir-iki yedek olmas─▒nda da mahzur yoktur.

Gel gelelim; ┬źParam var┬╗ diye veya paras─▒ olmad─▒─č─▒ h├ólde f├óiz ile bor├žlan─▒p, dolaplara s─▒─čmayacak kadar elbiseler, ayakkab─▒lar almak, her g├╝n bir ba┼čka elbise giymek; israf─▒n ta kendisidir. Moda diye her g├Ârd├╝─č├╝n├╝, nefsin her istedi─čini almak, giymek; kendini ├╝st├╝n g├Ârmek zihniyetinden ba┼čka bir ┼čey de─čildir.

Ne kadar ├╝st├╝n olsan da senden ├╝st├╝n├╝ vard─▒r. ├ťst├╝nl├╝k takv├ódad─▒r; kanaat ehli, ┼č├╝k├╝r ehli olmak All├óhÔÇÖ─▒n sevgisinden mahrum olmamak gerekir. ├ľl├╝m├╝n oldu─čunu, ├óhirette her yapt─▒─č─▒n─▒n, her giydi─činin hesab─▒n─▒ verece─čini unutmamak gerekir.

ÔÇťMarka olmayan e┼čyay─▒ ben giymem!ÔÇŁ diyenlerin; giydikleri, kulland─▒klar─▒ e┼čyan─▒n markas─▒ veya y├╝ksek fiyat─▒ ile ├Âv├╝nenlerin vay h├óline!

Seneler ├Ânce bindi─čim bir yolcu minib├╝s├╝nde birbirini tan─▒mayan iki s├╝sl├╝ han─▒m vard─▒. Aralar─▒nda kulak misafiri oldu─čum ┼č├Âyle bir konu┼čma ge├žti:

ÔÇťÔÇô├çantan ├žok g├╝zelmi┼č, g├╝le g├╝le kullan!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôG├╝zeldir, y─▒lan derisinden yap─▒lm─▒┼č.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôMarkas─▒ ne, ka├ža ald─▒n?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôMarkas─▒ falanca, fakat sat─▒c─▒ tan─▒d─▒kt─▒, bize ikraml─▒ verdi. ┼×u fiyata ald─▒m.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôAaa taklitmi┼č o zaman!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôHay─▒r as─▒ld─▒r.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYok yok can─▒m, as─▒l olsa o fiyata olmaz!ÔÇŁ

Hul├ósa inand─▒ramad─▒, minib├╝ste ge├žen bu olumsuz konu┼čma ne kadar m├ónidar ve muhtev├ós─▒ ne kadar l├╝zumsuz. Orijinal olsa ne olur, olmasa ne olur!

Maalesef bir e┼čya; iyi, kullan─▒┼čl─▒, g├╝zel olmas─▒ ile de─čil, markas─▒yla, fiyat─▒n─▒n pahal─▒ olmas─▒ ile de─čerlendiriliyor.

Maalesef giyimde ve ev e┼čyas─▒nda da israf ├žok. Bir tarafta bir tek cekete ihtiyac─▒ oldu─ču h├ólde onu bile alamayanlar, bir tarafta dolaplara s─▒─čmayan giyeceklere sahip olanlar…

T├óbi├«nÔÇÖden Kays bin Eb├« H├ózim ┼č├Âyle anlat─▒r:

B├╝y├╝k ve ├žileke┼č sah├ób├«lerden Habb├ób bin Eret hastalanm─▒┼čt─▒; ziyaretine gittik. Bize dedi ki:

ÔÇťEski dostlar─▒m─▒z (vefat eden sah├ób├« arkada┼člar─▒m─▒z), d├╝nyaya kap─▒lmadan g├Â├ž├╝p gittiler. Biz ise o kadar ├žok mala sahip olduk ki, koyacak yer bulamay─▒p topra─ča g├Âmd├╝k!.. ┼×ayet Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- ├Âlmek i├žin du├ó etmeyi yasaklamasayd─▒, AllahÔÇÖtan can─▒m─▒ almas─▒n─▒ isterdim.ÔÇŁ

─░sl├óm├« fetihler olunca; bol bol gan├«metler gelmi┼č, zaman─▒nda ├žok fakirlik ├žeken m├╝sl├╝manlar zenginlikle tan─▒┼čm─▒┼čt─▒. ─░┼čte onlar bu durumdan b├Âyle rahats─▒z oldular. D├╝nyaya kap─▒lmaktan b├Âylesine korktular.

─░nsan e┼čyay─▒ bir vas─▒ta olarak g├Ârmeli, onu gaye h├óline getirmemeli. E┼čya vas─▒ta olarak kal─▒rsa, ona g├Ân├╝l ba─članmazsa, ┬źonu elde edece─čim┬╗ diye ─░sl├óm├« ├žizgilerin d─▒┼č─▒na ├ž─▒k─▒lmazsa, e┼čyada da israftan kurtulmu┼č oluruz.

Maddî durumu iyi olanlara da seslenelim:

Elbiselerinizi dolaplarda y─▒llarca bekletmeyin. Onlar─▒ bildi─činiz muhta├ž ki┼čilerle payla┼č─▒n veya muhta├žlar─▒ bilenlere verin da─č─▒ts─▒nlar, sevaba girsinler.

Ev e┼čyas─▒ i├žin de b├Âyle…

Duydu─čuma g├Âre;

AlmanyaÔÇÖda bir ├ódet varm─▒┼č:

Ayda bir ak┼čam, herkes fazla e┼čyalar─▒n─▒ d─▒┼čar─▒ya kald─▒r─▒ma koyarlarm─▒┼č. ─░htiyac─▒ olanlar yollarda gezer, ihtiya├ž g├Ârd├╝─č├╝ e┼čyay─▒ al─▒r, evine g├Ât├╝r├╝r, kendindeki fazla e┼čyay─▒ o da d─▒┼čar─▒ koyarm─▒┼č. Baz─▒s─▒ da kendi evindeki e┼čyalardan daha iyisini g├Âr├╝nce al─▒r, kendisindekileri de d─▒┼čar─▒ koyarm─▒┼č. B├Âylece ihtiya├žlar m├╝mk├╝n oldu─ču kadar giderilirmi┼č. Bu durum sabaha kadar devam edermi┼č. Sabah erken saatlerde sokakta kalanlar─▒ belediyenin ├ž├Âp arabalar─▒ toplar ├ž├Âpe g├Ât├╝r├╝rm├╝┼č.

G├╝zel bir uygulama… ─░n┼č├óallah bakars─▒n─▒z bizde de olur. Bizde de baz─▒ vak─▒flar bu i┼či yap─▒yor, herkes eski e┼čyalar─▒n─▒ getirip vakfa veriyor. ─░htiyac─▒ olanlar da o vak─▒ftan gelip al─▒yorlar. ─░sraf─▒n ├Ân├╝ne ge├žilmi┼č oluyor. Temennimiz bu hizmeti yapan vak─▒f veya derneklerin ├žo─čalmas─▒ ve bu hizmetin Allah r─▒z├ós─▒ i├žin yap─▒lmas─▒d─▒r. Bu hizmeti yapanlardan, yapmay─▒ d├╝┼č├╝nenlerden Allah r├óz─▒ olsun, diyorum.

┼×unu da tefekk├╝r etmeyi unutmayal─▒m:

Biz al─▒p da kullanamad─▒klar─▒m─▒zdan, dolaplar─▒m─▒za doldurup da hevesimizi ald─▒klar─▒m─▒zdan de─čil; sevdiklerimizden infak edebilirsek, ger├žek iyili─če, hayr─▒n kem├óline ula┼čabiliriz. ├ľyle elinin art─▒─č─▒n─▒, b─▒kt─▒k├ža sa─ča-sola da─č─▒tmakla, insan ger├žek m├ón├óda hay─▒rsever olamaz, infak ve ihsan sahibi olamaz.

Âyet-i kerîmede buyurulur:

ÔÇťSevdi─činiz ┼čeylerden (Allah yolunda) infak etmedik├že; iyili─če, hayr─▒n kem├óline eremezsiniz. Her ne infak ederseniz, Allah onu hakk─▒yla bilir.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 92)

Biz e┼čyalar─▒m─▒z─▒ zaman zaman vak─▒flara vermeyi, israftan kurtulmak i├žin tavsiye ediyoruz. Aksi h├ólde, kullanamayaca─č─▒m─▒z kadar e┼čyay─▒ istifleyip, da─č─▒tmazsak; hem infak etmemi┼č, hem de israf etmi┼č oluruz.

Rabbimiz, kalplerimizi d├╝nya sevgisinden muhafaza buyursun. Her nimetten hesaba ├žekilece─čimiz mah┼čer g├╝n├╝, sorgu-sualden y├╝z ak─▒yla ├ž─▒kabilenlerden eylesin.

├ém├«n…