─░SL├éMÔÇÖDA KADIN -2-

YAZAR : H. K├╝bra ERG─░N hkubraergin@hotmail.com

h_k_ergin

Ge├žti─čimiz ay, ─░sl├ómÔÇÖda kad─▒n konusuna bir girizg├óh yapm─▒┼čt─▒k. ├ľn├╝m├╝zdeki g├╝nlerde, 8 Mart vesilesiyle kad─▒n problemleri g├╝ndeme gelecek. Zaten kad─▒na ┼čiddet, kad─▒n cinayetleri haberleri de g├╝ndemden eksik olmuyor.

Biz m├╝sl├╝manlar bu konuyu feministlere terk etmi┼č vaziyetteyiz. Bu konuyu a├žmaya biraz ├žekiniyoruz, ├ž├╝nk├╝ konuya net bir ├žer├ževe ├žizmenin bir├žok zorlu─ču var. Her ┼čeyden ├Ânce kad─▒n ve erkek kelimeleri ├žok geni┼č bir kesimi kaps─▒yor. ─░nsanl─▒─č─▒n yar─▒s─▒ hakk─▒nda genelleme yapmak elbette ├žok zor.

Bunun yan─▒nda d├╝nyada; hayat tarz─▒, aile ve toplumun yap─▒s─▒, e─čitim felsefesi h─▒zla de─či┼čiyor. Teknolojinin ilerlemesi, d├╝nyan─▒n kalabal─▒kla┼čmas─▒, ┼čehirle┼čme, bu de─či┼čimi mecbur├« h├óle getiriyor. ┼×er├«atla y├Ânetilen ├╝lkelere dah├« gitseniz de─či┼čimin etkilerini a├ž─▒k├ža g├Âr├╝yorsunuz.

De─či┼čim; gelenek-modern ├žat─▒┼čmas─▒n─▒ beraberinde getirirken, de─či┼čmeyen de─čerleri olan kesimin itham edilmesine yol a├žabiliyor. Belki her ┼čeyi bir yana b─▒rak─▒p saf hakikati aramak i├žin tertemiz bir sayfa a├žmakla i┼če ba┼člamal─▒y─▒z.

Fenn├« ilimlerin ve teknolojinin h─▒zl─▒ geli┼čim g├Âsterdi─či 19. y├╝zy─▒la kadar; kad─▒n-erkek aras─▒ndaki g├Ârev payla┼č─▒m─▒ aleyhine fikirler, d├╝nyan─▒n hi├žbir yerinde dile getirilmiyordu. Zaten asker├« kuvvetin kas g├╝c├╝ne dayand─▒─č─▒ ve hayat─▒n her alan─▒nda belirleyici oldu─ču bir ├ža─čda; kad─▒n─▒n muhafazaya muhta├ž durumunu tart─▒┼čmaya a├žmak, pek de h├╝sn ├╝ kabul g├Ârmezdi.

Sanayile┼čmenin askerli─če kadar hayat─▒n her alan─▒n─▒ etkiledi─či g├╝n├╝m├╝zde; bunu anlamak belki biraz zor gelebilir, ama biraz tarihe gidecek olursak, yak─▒n zamana kadar d├╝nyaya h├ókim olan d├╝zen, sava┼č├ž─▒ ve k├Âleci bir d├╝zendi. Bilhassa eski d├╝nyan─▒n b├╝y├╝k bir kesimini h├ókimiyeti alt─▒nda tutan s├Âm├╝rgeci Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnda ┼č├Âyle bir d├╝zen h├ókimdi:

Hukuk├« a├ž─▒dan sadece vergi ├Âdeyebilen erkekler vatanda┼č say─▒l─▒r; kad─▒nlar, k├Âleler, vergi ├Âdeyemeyen delikanl─▒lar; yeti┼čkin zengin erkeklerin tebas─▒ durumunda kabul edilirdi.

Hukuk kurallar─▒, sadece yeti┼čkin ve g├╝├žl├╝ erkekler aras─▒nda ge├žerliydi. Bir hanenin reisi olan erkek; kendi hane halk─▒ndan kad─▒na, ├žocu─ča veya k├Âleye istedi─či (├Âl├╝mc├╝l veya yaralay─▒c─▒) ┼čekilde ceza verebilirdi. ─░sl├óm d├«ni, ilk kez; kad─▒nlar─▒n, yetimlerin haklar─▒ndan, k├Âlelerin durumunun iyile┼čtirilmesi ve sal─▒verilmesinden bahsetmi┼čti. Ne tuhaft─▒r ki g├╝n├╝m├╝zde; Roma d├╝zeninin dayatt─▒─č─▒ bu ┬źg├╝├žl├╝n├╝n h├ókimiyeti┬╗ sistemi sem├óv├« dinlere m├ól ediliyor, bir k─▒s─▒m hatalar da bahane edilerek erkeklerin her t├╝rl├╝ zorbal─▒─č─▒ndan ─░sl├óm sorumlu tutuluyor.

─░nternete bakt─▒─č─▒m─▒z zaman, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n kesinlikle tecviz etmedi─či; zorbal─▒klar─▒n, zul├╝mlerin ve istismarlar─▒n faturas─▒n─▒n hep ┬źkad─▒n aleyhtar─▒┬╗ farz edilen muhafazak├ór kesime ├ž─▒kar─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. H├ólbuki bu zorbal─▒klar─▒ yapanlar; d├«nini bilen, AllahÔÇÖtan korkan insanlar de─čil.

Sanayi devrimiyle birlikte d├╝nyada h─▒zl─▒ bir de─či┼čim ya┼čand─▒. Makinele┼čme ile birlikte; kas kuvvetine ihtiya├ž azald─▒, ┼čah─▒slar de─čil ├╝lke ekonomileri toptan k├Âlele┼čtirilmeye ba┼čland─▒. Kad─▒nlar ve erkekler, makine ba┼č─▒nda birer i┼čg├╝c├╝ h├óline getiriliyor. Bu yeni durum; kad─▒n─▒n ├Âzg├╝rle┼čmesi olarak sunuluyor. Dikkat edilirse, ├Ânce kad─▒n─▒n aile b├╝t├žesine katk─▒da bulunmas─▒ diye ba┼člayan s├╝re├ž; sonra kad─▒n─▒n ekonomik ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ ad─▒yla rekl├óm edilir oldu. ┼×imdi ortaya ├ž─▒kan sonu├ž ise, kad─▒nlar─▒n ├žal─▒┼čmaya mecbur kalmas─▒…

Erkekler sorumsuzla┼č─▒yor, kad─▒n-erkek kar─▒┼č─▒k hayat tarz─▒ yuvalar─▒ y─▒k─▒yor. Kad─▒nlar tek ba┼č─▒na ├žocuk b├╝y├╝tmek zorunda kal─▒yor.

├ľnce, ─░sl├ómÔÇÖdaki erkek ├╝st├╝nl├╝─č├╝ konusunu do─čru bir temele oturtmakta fayda var. ─░sl├óm erke─če, s─▒rf XY kromozomuyla d├╝nyaya geldi─či i├žin ├╝st├╝nl├╝k p├óyesi vermiyor. ┬źer-rical┬╗ olman─▒n, All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini ├Â─črenip ├Â─čretmekte ve tatbik etmekte ├Ânc├╝ ve as─▒l sorumlu olmakla bir al├ókas─▒ var. Verilen teÔÇÖdip ve terbiye yetkisi de yine All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini tatbik etmeye m├ótuf.

Zaman zaman aile i├ži ge├žimsizliklerde d├«n├« metinlerin istismar edildi─čini duyuyoruz. Mesel├ó bir han─▒m diyor ki;

ÔÇťBenim kocam kad─▒nlarla m├╝nasebetlerine hi├ž ├Âl├ž├╝ koymuyor. Bundan rahats─▒zl─▒k duydu─čum zaman; ┬źBen erke─čim, bana bir ┼čey olmaz. Hem benim d├Ârde kadar alma hakk─▒m da var!┬╗ diyor.ÔÇŁ

Evet, d├«nimiz taadd├╝d-i zevc├óta belli ┼čart ve kurallar d├óhilinde ruhsat tan─▒m─▒┼č; bunda ─░sl├óm bir b├╝t├╝n olarak ya┼čand─▒─č─▒nda hikmetler de var. Ama senin ├Âl├ž├╝s├╝zce samim├« oldu─čun, etkisine kap─▒ld─▒─č─▒n o kad─▒n─▒n; d├«n├« nik├óhl─▒ ikinci e┼č olmaya niyeti var m─▒ ki? Sonra da yuvalar y─▒k─▒l─▒yor ve ma─čdur olanlar da hep; kocas─▒na g├╝venmi┼č, maa┼č, kariyer, emeklilik hakk─▒ ve benzeri ┼čeyler pe┼činde ko┼čmam─▒┼č, dindar ev han─▒mlar─▒ oluyor. Duyuyoruz, bo┼čanm─▒┼č kad─▒nlar ├žal─▒┼čmak i├žin sokaklara d├Âk├╝l├╝yor, yeni fitneler kap─▒da… K─▒zlar evlenmekten korkuyor, ┬źkendi ayaklar─▒ ├╝zerinde durma gayreti┬╗ i├žinde. Bek├ór k─▒zlar, bo┼čanm─▒┼č kad─▒nlar ev tutup birlikte ya┼č─▒yorlar.

Psikolog kap─▒lar─▒nda gezen, b├╝t├╝n fed├ók├órl─▒klar─▒na pi┼čman olan, antidepresanlar yutarak ├Âl├╝m├╝ bekleyen bu zavall─▒ kad─▒nlar─▒; gelecek nesle rol model olarak nas─▒l sunaca─č─▒z? M├╝sl├╝man gen├ž k─▒zlar─▒; d├«nine ba─čl─▒ erkeklere g├╝venmeye, evl├ót yeti┼čtirmek i├žin kendini adamaya nas─▒l ikna edece─čiz? M├╝sl├╝man bir ferdin, d├«nini temsil sorumlulu─čunu bir yana b─▒rakarak keyf├« davranmaya hakk─▒ var m─▒?

Son zamanlarda; bilhassa ─░sl├ómc─▒ diye bilinen, ─░sl├ómÔÇÖ─▒ din olmaktan ├žok ideoloji ve kat─▒ kanun d├╝zeni gibi yorumlayan kesimlerde, ├žok s─▒k─▒nt─▒lar oldu─čunu duyuyoruz. Ne yaz─▒k ki baz─▒ beyler, erkeklerin ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝; t─▒pk─▒ haham ve rahiplerin kendilerini kul ile il├óh aras─▒ ├Âzel bir stat├╝de g├Ârmeleri gibi anl─▒yor. Sanki onlar d├«n├« kurallara uymakla sorumlu de─čil, onlar─▒ nefislerine g├Âre e─čip-b├╝kme hakk─▒na sahip.

─░sl├óm ├Âncelikle kulluk ┼čuurudur; Allah korkusu ve ├óhiret umudu ile d├╝nyada biraz fed├ók├órl─▒k yapmakt─▒r. Erkekler; ailede de, cemiyette de All├óhÔÇÖ─▒n emirlerinin ├Â─čreticisi ve uygulay─▒c─▒s─▒d─▒r. Bu noktada, kendilerinden beklenen ilk vazife de; fed├ók├órl─▒─ča kendi nefislerine ba┼člayarak topluma g├╝zel ├Ârnek olmakt─▒r. Erkekli─čin ┼č├ón─▒ ad─▒na hi├žbir fed├ók├órl─▒k y├╝klenmeden erkekli─čin tad─▒n─▒ ├ž─▒karmaya ko┼čanlar ise, -bilhassa g├╝n├╝m├╝z ┼čartlar─▒nda- tepki uyand─▒r─▒yor.

Onlar─▒n h├óli t─▒pk─▒ kendilerini ehl-i kitap olduklar─▒ i├žin imtiyazl─▒ zanneden;

ÔÇťBiz ├╝mm├«lere kar┼č─▒ yapt─▒klar─▒m─▒zdan sorumlu tutulmay─▒z!ÔÇŁ diyen yahudi ve h─▒ristiyanlara benziyor. Allah Te├ól├ó, neden erkekleri, toplum y├Âneticilerini, rahipleri, ehl-i kit├ób─▒; kad─▒nlara, halka, cemaate, ├╝mm├«lere ne yaparsa yaps─▒n diye, sorumsuz bir ┼čekilde yetkili k─▒ls─▒n ki… Onlar sadece daha fazla sorumluluk y├╝klenmi┼č ve ancak bu sorumlulu─ču g├╝zelce ta┼č─▒d─▒klar─▒ takdirde; vesile olduklar─▒ hay─▒rlardan da hisse alarak y├╝ksek derecelere eri┼čecek kesimler. Ancak s├Âz ve nasihatlerinin tesirli olmas─▒ i├žin mutlaka samim├« olmalar─▒ gerek. ┬ź─░nsanlara s├Âyleyip de kendisi yapmayanlar┬╗ ancak ┼č├╝phe, nefret ve isyan duygusu uyand─▒r─▒rlar. ─░zah i├žin ge├žen say─▒m─▒zdaki ├╝sl├╗bumuzla devam edelim.

Aile hem toplumun k├╝├ž├╝k bir ├Ârne─čidir, hem de her bir insan─▒n i├ž d├╝nyas─▒nda var olan d├╝zenin m├╝┼čahhas bir modelidir. Erkek olsun kad─▒n olsun her insan─▒n i├ž ├óleminde; zihin, his, d├╝rt├╝ler, beden ┼čeklinde basitle┼čtirebilece─čimiz tabakal─▒ bir d├╝zenleme vard─▒r. Beden; duyularla edindi─či bilgileri beyne iletti─či zaman, buna beynin arka k─▒sm─▒ndaki d├╝rt├╝ merkezi arzu, korku, ├Âfke gibi bir tepki verir. Beynin sa─č ve sol loblar─▒na yay─▒lm─▒┼č hisler ise biriktirilmi┼č h├ót─▒ralar g├Âzl├╝─č├╝yle bu veriye bir yorum getirir; sevme, nefret etme, endi┼če, ┼č├╝phe, ├╝mit vs. Zihin ise d├╝rt├╝ ve hisleri; edindi─či bilgi birikiminin s├╝zgecinden ge├žirerek, daha serinkanl─▒ bir karar vermesi i├žin l├╝zumlu uyar─▒larda bulunmaya ├žal─▒┼č─▒r.

Mevl├ón├ó; bedev├« ve kar─▒s─▒ hik├óyesinde, kad─▒n─▒ nefse, erke─či akla benzetir. Ak─▒l her ne kadar yaz─▒l─▒-s├Âzl├╝ bilgileri anlasa da, canl─▒ olmakla ilgili korku ve istekleri anlamaz. Elbette her kad─▒n gibi erkekte de can-nefis vard─▒r; ama ailenin ihtiya├žlar─▒n─▒ kad─▒nlar talep ettikleri i├žin bedenin ihtiya├žlar─▒n─▒ isteyen nefis de kad─▒na benzetilmi┼čtir. Erkekler ise duygular─▒n─▒ yenmeye m├╝sait, giri┼čimci ve aktif olduklar─▒ i├žin daha ├žok akl─▒n tims├óli say─▒lm─▒┼člard─▒r.

Elbette burada ak─▒l ve nefsi n├Âtr m├ón├ós─▒yla anlamak gerek, vahyin ─▒┼č─▒─č─▒yla dolmam─▒┼č bir ak─▒l da karanl─▒kt─▒r. Mevl├ón├ó HazretleriÔÇÖnin deyimiyle; akl─▒n kendi ─▒┼č─▒─č─▒na g├╝venip kibirlenmesi ak─▒ls─▒zl─▒kt─▒r. ├ç├╝nk├╝ onun ayd─▒nl─▒─č─▒, ufak bir imtihan kar┼č─▒s─▒nda s├Ânebilecek mum ─▒┼č─▒─č─▒ gibidir. Akl─▒n ├╝st├╝nl├╝─č├╝, ancak vahyi ├Â─črenmek ve uygulamaktaki ├Ânc├╝l├╝─č├╝nden gelir. Ama akl─▒ vahye boyun e─čdiren de nefsin kendi muhta├žl─▒─č─▒n─▒ idrak etme durumudur.

Kad─▒n veya erkek olsun her insan─▒n i├ž d├╝nyas─▒nda; ak─▒lla nefis aras─▒nda, g├Âky├╝z├╝yle yery├╝z├╝ aras─▒ndakine benzer bir ili┼čki vard─▒r. G├Âky├╝z├╝ yery├╝z├╝ne; ─▒┼č─▒─č─▒, ya─č─▒┼č─▒, tohumlar─▒, a┼č─▒lay─▒c─▒ polenleri ta┼č─▒y─▒p getirir. Toprak da bunlar─▒ kabullenir, ba─čr─▒nda g├╝zellikler ye┼čertir. Bunun gibi vahyin ─▒┼č─▒─č─▒yla dolan ak─▒l; nefse niyet tohumlar─▒ serper, samimiyet ya─č─▒┼č─▒yla sular, gayret ─▒┼č─▒─č─▒yla pi┼čirir…

Nas─▒l ki g├╝ne┼č do─čunca ├Ânce g├Âky├╝z├╝ ayd─▒nlan─▒rsa, cemiyetin y├Ânetimini y├╝klenenler; ├Ânce vahyi ├Â─črenir, ├Â─čretir, ├Ârnek olur, tatbik ve tefti┼č eder… Y├Ânetilenler, onlarda samimiyet ve gayret g├Âr├╝rse etkilenir, t├ób├« olur, kabul eder ve sonunda g├╝zellikler, semereler ye┼čerir. E─čer y├Âneticiler kendilerini vahye uymaktan m├╝sta─čn├« g├Âr├╝r, Firavunlar gibi halk─▒ kendine tapt─▒rmaya veya ehl-i kit├ób─▒n ruhban tak─▒m─▒ gibi All├óhÔÇÖ─▒n emirlerini sadece halka emredip kendileri uymamaya kalkarsa, em├ónete h─▒y├ónet etmi┼č olurlar. Bunun gibi; insanda ak─▒l, ailede erkekler, toplumda idareciler, samim├« bir kul olarak All├óhÔÇÖa boyun e─čmekte ihl├ósl─▒ olmal─▒d─▒rlar. ├ç├╝nk├╝ kad─▒nlar, ├žocuklar, t├ób├« olanlar daima; ┬źihl├ós ├Âl├žer┬╗ gibidirler, samimiyetsizli─či hemen yakalarlar.

Erkekler do─čru ile yanl─▒┼č─▒ ay─▒ran kesin de─čerleri temsil ederken; kad─▒nlar g├╝zel ile ├žirkini, samim├« ile yapmac─▒─č─▒ ay─▒ran ince de─čerleri temsil eder. Bu sebeple erkekler ├Ânemli olsa da kad─▒nlar da tamamlay─▒c─▒d─▒rlar.

Erkeklerin yarat─▒l─▒┼č─▒na konmu┼č olan ├╝st├╝nl├╝k arzusu; vahyin rehberli─činde onlar─▒ gayrete getiren, faz├«letli ve keremli davranmaya sevk eden ve g├╝├žlerinden zay─▒flar─▒n da istifade etmesini sa─člayan bir ┼čeref ve haysiyet duygusuna d├Ân├╝┼čebilir. Ama erkekler vahye boyun e─čmeden, ├╝st├╝nl├╝k taslama tuza─č─▒na d├╝┼čerse; bilhassa g├╝n├╝m├╝z ┼čartlar─▒nda b├╝t├╝n ├╝st├╝nl├╝klerini yitirebilirler.

M├╝sl├╝manlar, zay─▒flar─▒n hakk─▒n─▒ savunmak i├žin ideolojilere muhta├ž de─čildir. ─░sl├óm; kad─▒nlar─▒n hakk─▒n─▒, erkekle┼čmeye muhta├ž olmadan savunmu┼čtur. ├ľte yandan unutulmamal─▒ ki bug├╝n kad─▒nlar─▒ erkekle┼čmeye y├Ânelten; bat─▒ kaynakl─▒ felsefe kitaplar─▒ndan ├žok, erkeklerin g├╝venilir olmaktan uzakla┼čmas─▒d─▒r. Art─▒k k─▒z ├žocu─ču yeti┼čtiren aileler; ┬źher ihtimale kar┼č─▒ diplomas─▒ olsun┬╗ diye d├╝┼č├╝nme ihtiyac─▒ hissetmektedir. Erkek ├žocuklar─▒, ├╝stlenecekleri g├Ârevler g├Âz ├Ân├╝ne al─▒narak; iradeli, sab─▒rl─▒, sorumlu ve kul oldu─čunun ┼čuurunda yeti┼čtirilirse ─░sl├óm toplumu yozla┼čmaktan korunabilir.