TAKV├é, HA┼×YET, HAVF-I YEZD├éN…

YAZAR : Mustafa As─▒m K├ť├ç├ťKA┼×CI tali@yuzaki.com

m_kucukasci-SAYI120

Korku, korumak k├Âk├╝nden gelmi┼č. ├ç├╝nk├╝ korku, i├žte duyulan bir zarar beklentisi demek. Korkmak; bu zarardan kendini korumak, sevdiklerini korumak.

Bu istenmeyen beklenti; vehme de dayanabilir, ilme de…

Karanl─▒k korkusu, kapal─▒ yer korkusu, y├╝kseklik korkusu gibi vehme dayanan korkular─▒m─▒z vard─▒r. Hur├ófeler, b├ót─▒l inan├žlar da buna benzer.

Di─čer taraftan so─čukta hastalanmaktan korkmak, y├╝ksek h─▒zda kaza yapmaktan korkmak gibi, tecr├╝beye dayanan ger├žek├ži korkular─▒m─▒z da vard─▒r. Vehme dayal─▒ korkular bizi engellerken, ger├žek korkular bize tedbirler ald─▒r─▒r.

Bize haber verilmi┼č, ├«m├ón etti─čimiz, yak├«nen yani kesin bir ┼čekilde, g├Âr├╝rcesine inand─▒─č─▒m─▒z bir gelecek var. ├ľl├╝m, kabir, ha┼čir, hesap, m├«zan, s─▒rat… Bunlar─▒n korkusu da; bizi (nefsimizi) bu merhalelerde zarara, hel├óke d├╝┼čmekten korumaya, sak─▒nmaya sevk etmeli.

Yani takv├óya…

Takv├ó, vik─üye k├Âk├╝nden. O da korumak demek.

Mesel├ó, s─▒caktan ve so─čuktan bizi koruyan elbiseler giyeriz. Sava┼člarda da ┼čiddetten muhafaza edecek, z─▒rhlar, mi─čferler. ├éyette koruma fiili, takv├ón─▒n k├Âk├╝ olan vik─üye:

ÔÇťAllah, yaratt─▒klar─▒ndan sizin i├žin g├Âlgeler yapt─▒. Da─člarda da sizin i├žin bar─▒naklar yaratt─▒. Sizi s─▒caktan koruyacak elbiseler ve sava┼čta sizi koruyacak z─▒rhlar yaratt─▒. ─░┼čte b├Âylece Allah, m├╝sl├╝man olman─▒z i├žin ├╝zerinize nimetini tamaml─▒yor.ÔÇŁ (en-Nahl, 81)

B├ót─▒l ak├«deler; insan─▒ m├╝cerred hakikatlerden m├╝┼čahhas putlara, hur├ófelere, vehimlere g├Ât├╝r├╝rken; ─░sl├óm, m├╝┼čahhastan m├╝cerrede ├žeker g├Ât├╝r├╝r. Der├╗n├«le┼čtirir, m├ónev├«le┼čtirir.

G├╝ne┼čin s─▒ca─č─▒ndan seni koruyan elbiseyi sana lutfeden Allah, seni cehennem ate┼činden koruyacak bir elbise de yaratt─▒: Takv├ó elbisesi.

All├óhÔÇÖ─▒n verdi─či ak─▒lla; kur┼čun ge├žirmez, yanmaz, suda delinmez elbiseler yapan insan; mah┼čerde, s─▒ratta, ate┼čte seni koruyacak bir elbise istiyorsan, i┼čte takv├ó elbisesi…

ÔÇťBizi ate┼č azab─▒ndan koru!ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 16) diye du├ó ederken, bu fiili, ┬źvik─üye┬╗yi, kullan─▒yoruz. Allah bizi koruyacak, ama biz kendimizi korursak, yani takv├ó ile ya┼čarsak.

Kendimizi, nefsimizi ba┼čka nelerden korumal─▒?

Sak─▒n─▒lacak ┼čeyleri insanlara bildirmeyi, Allah Te├ól├ó, uhdesine alm─▒┼čt─▒r:

ÔÇťAllah bir kavmi hid├óyete (─░sl├ómÔÇÖa) ula┼čt─▒rd─▒ktan sonra, nelerden sak─▒nacaklar─▒n─▒ kendilerine a├ž─▒klamad─▒k├ža, onlar─▒ dal├óletle / sap─▒kl─▒kla sorumlu tutacak de─čildir…ÔÇŁ (et-Tevbe, 115)

Dikkat edilirse; hid├óyete eri┼čtikten, m├╝sl├╝man olduktan sonra, sak─▒n─▒lacak ┼čeyleri ├Ânce tahsil sonra tatbik etmeyen bir fert yahut toplumun, hid├óyeti kaybetme, dal├ólete d├╝┼čme tehdidiyle kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒ da ifade edilmektedir. ├Äman yetmiyor, takv├ó ┼čart.

Ba┼čta nefsimizi kendisinden korumal─▒:

ÔÇťKim nefsinin cimrili─činden korunursa, i┼čte onlar kurtulu┼ča erenlerdir.ÔÇŁ (el-Ha┼čr, 9, et-Te─č├ób├╝n, 16)

Nefsin cimrili─či, a├žg├Âzl├╝l├╝─č├╝ onu g├╝nahlara, k├Ât├╝l├╝klere itiyor. Nefsi bunlardan da korumal─▒:

Meleklerin insanlara duâsından:

ÔÇťBir de onlar─▒, her t├╝rl├╝ k├Ât├╝l├╝klerden koru. O g├╝n Sen kimi k├Ât├╝l├╝klerden korursan muhakkak ki onu rahmetine mazhar etmi┼č olursun…ÔÇŁ (el-M├╝ÔÇÖmin, 9)

Nefsin k├Ât├╝ duygular─▒ndan ve bunun neticesi olan k├Ât├╝ fiillerden korunmamas─▒ durumunda, ├ók─▒beti; k├Ât├╝ bir hesap olacak, ├žok zorlu bir mah┼čer g├╝n├╝ olacak:

ÔÇťPeki, ink├ór ederseniz, ├žocuklar─▒ ak sa├žl─▒ ihtiyarlara ├ževirecek o g├╝nden kendinizi nas─▒l koruyabileceksiniz?ÔÇŁ (el-M├╝zzemmil, 17)

O g├╝n├╝n k├Ât├╝ ge├žmesi, g├╝n├╝n sonunda cehennem azab─▒ demek:

ÔÇť─░lk tatt─▒klar─▒ ├Âl├╝m d─▒┼č─▒nda, orada art─▒k ├Âl├╝m tatmazlar. Ve Allah onlar─▒ cehennem azab─▒ndan korumu┼čtur (s├╝rekli hayata kavu┼čmu┼člard─▒r).ÔÇŁ (ed-Duh├ón, 56)

Takvâ sayesinde, o gün azaptan korunanların ifadeleri:

ÔÇťAllah bize lutfetti de bizi v├╝cudun i├žine i┼čleyen azaptan korudu.ÔÇŁ (et-T├╗r, 27)

─░nsan─▒n korkular─▒ sadece kendisi hakk─▒nda de─čildir. Ailesi, ├žocuklar─▒ i├žin de endi┼če ├žeker yahut ├žekmelidir:

ÔÇťEy inananlar! Kendinizi ve ailenizi, yak─▒t─▒ insanlar ve ta┼člar olan ate┼čten koruyun.ÔÇŁ (et-Tahr├«m, 6)

Hazret-i Zekeriyya da, neslinin d├«nen ziyan i├žine d├╝┼čmesinden korku duyar. (Meryem, 5)

B├╝t├╝n peygamberler, kavimleri i├žin azap korkusu duyarlar. T├╝rk├žede ┼čefkat de; korku, ├╝zerine titreme k├Âk├╝nden gelir.

Sak─▒nmak, korunmak, ayn─▒ zamanda bir ahl├ók, insanl─▒k ve haysiyet meselesidir. Mesel├ó yapt─▒─č─▒ antla┼čmaya, verdi─či s├Âze uymak yolundaki titizlik de takv├ód─▒r. Enf├ól S├╗resi, 56ÔÇÖnc─▒ ├óyette Allah; m├╝┼čriklerin takv├ós─▒zlar─▒ndan, yani hak-hukuk g├Âzetmeyenlerinden bahis buyuruyor. Buna mukabil takv├ós─▒z m├╝ÔÇÖminler de olabilmekte. Bu mesele, ├«mandan ba┼čka bir ahl├ók kriteri…

Burada RabbimizÔÇÖin korku duygusu ile terbiye edi┼čine ┼čahit oluruz.

ÔÇťAd├ólet g├Âsterememekten korkarsan─▒z…ÔÇŁ ve benzeri ┼čartlarla mevzuya girilen ├óyetlerde (el-Bakara, 229; en-Nis├ó, 3, 25, 35) Cen├ób-─▒ Hak ├žo─ču kez ailev├«, sosyal, ins├ón├« meselelerde bu ins├ón├« sak─▒nma duygusuna davet eder. Evet, m├╝sl├╝manlara hitap etmektedir. Ancak M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ kabul etmek otomatik olarak bu duygular─▒ meydana getirmemektedir.

Korku ile ilgili ├╝├ž ayr─▒ fiilin kullan─▒ld─▒─č─▒ ┼ču ├óyet-i ker├«mede, korku duygusu ile empatiye davet ediliriz:

ÔÇťGeriye eli ermez, g├╝c├╝ yetmez ├žocuklar b─▒rakt─▒klar─▒ takdirde (h├ólleri ne olur) diye korkacak olanlar, (yetimlere haks─▒zl─▒k etmekten) korkup titresinler; AllahÔÇÖtan sak─▒ns─▒nlar ve do─čru s├Âz s├Âylesinler.ÔÇŁ (en-Nis├ó, 9)

Birinci korku, ┼čahs├« ve f─▒tr├« bir korkudur:

Ya beklenmedik bir ┼čekilde gen├ž ya┼čta ├Âl├╝r de zay─▒f, peri┼čan ├žocuklar─▒m geriye kal─▒rsa, onlara kim sahip ├ž─▒kar?

Bu korkuyu iz├óle edecek duygu nedir? ÔÇť├ťmmet-i MuhammedÔÇÖden elbette evl├ótlar─▒ma sahip ├ž─▒kacak hamiyetperver, hak┼činas insanlar ├ž─▒kar.ÔÇŁ

Burada ikinci korku titizli─če d├Ân├╝┼č├╝r:

Bu emniyeti kendin i├žin hissetmek istiyorsan, ba┼čkas─▒n─▒n yetimlerine haks─▒zl─▒k yapmaktan ├žok korkmal─▒s─▒n.

─░sl├ómÔÇÖda ana prensip, kendin i├žin istedi─čini karde┼čin i├žin de istemendir. Burada z─▒mn├« bir tehdit de vard─▒r. Kader ad├ólet eder. ÔÇťSen ba┼čkalar─▒n─▒n yetimlerine zulmedersen, bir g├╝n senin z├╝rriyetinden de birileri yetim kal─▒r ve ba┼čkalar─▒n─▒n zulm├╝ne u─črayabilir, bundan kork!ÔÇŁ denilmi┼č gibidir.

├ť├ž├╝nc├╝ ve son olarak, b├╝t├╝n mesele Allah korkusuna ba─član─▒r. Var─▒lmak istenen nih├ó├« hedef Allah korkusudur. ├ç├╝nk├╝, senin ├žocuklar─▒n─▒ da as─▒l g├Âzetip koruyacak OÔÇÖdur. Ba┼čkalar─▒n─▒n ├žocuklar─▒n─▒ korumazsan, senden bunun hesab─▒n─▒ soracak OÔÇÖdur.

Korku empatisinin, bir ba┼čka ┼čeklini Allah, m├╝┼čriklere uygular. (er-R├╗m, 28; el-EnÔÇÖ├óm, 81)

Korkunun ha┼čyet ile ifadesinde ise sayg─▒, h├╝rmet ve hayranl─▒k vard─▒r.

─░ttik─ü yani sak─▒nma, All├óhÔÇÖ─▒n z├ót─▒ndan olmaz. Ate┼čten sak─▒n─▒rs─▒n, ┼čerden sak─▒n─▒rs─▒n. All├óhÔÇÖ─▒n z├ót─▒ndan de─čil, azab─▒ndan, gazab─▒ndan, cezas─▒ndan, kahr─▒ndan sak─▒n─▒rs─▒n.

Ha┼čyet ise, t├ózim dolu bir ├╝rpertidir. OÔÇÖnun muazzam kudreti ve sanat─▒ kar┼č─▒s─▒nda hayranl─▒kla e─čilmek, heyecanla titremektir. Bu sebeple ilim ve m├órifetullah artt─▒k├ža, ha┼čyet artar. Bir├žok ├óyette, ┬źbiÔÇÖl-gayb: G├Ârmedi─či h├ólde┬╗ ifadesi de ha┼čyete ref├ókat eder. Bu vurgu, ├«m├ón─▒n kuvvetini g├Âsterdi─či gibi; ilim, tefekk├╝r, ibret gibi vas─▒talarla bu t├ózimk├ór korkunun beslendi─čini de ifade eder.

Bu titreyi┼či, sak─▒nma duygusu takip etmelidir elbette:

ÔÇťHer kim All├óhÔÇÖa ve Ras├╗l├╝ne itaat eder, All├óhÔÇÖa sayg─▒ duyar (ha┼čyet) ve OÔÇÖndan sak─▒n─▒rsa (takv├ó), i┼čte as─▒l bunlar sa├ódete erenlerdir.ÔÇŁ (en-N├╗r, 52)

Korkunun adresi Allah olmayınca vehimler devreye girer. Bu sebeple, Allah insandaki bütün korku duygularının ıslahı ve Zâtına tevcihini emreder:

ÔÇťO peygamberler ki (…) AllahÔÇÖtan korkarlar ve OÔÇÖndan ba┼čka kimseden korkmazlar…ÔÇŁ (el-Ahz├ób, 39)

ÔÇť─░┼čte o ┼čeytan, ancak kendi dostlar─▒n─▒ korkutur. ┼×u h├ólde, e─čer ├«m├ón etmi┼č kimseler iseniz onlardan korkmay─▒n, BenÔÇÖden korkun.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 175)

Cen├ób-─▒ Hak; bizi ┼čeytan─▒n hilelerinden, des├«selerinden, vesveselerinden haberdar ederek, bizi ona kar┼č─▒ ikaz etmekte. Onun d├╝┼čman oldu─čunu ifade etmekte. Biz ┼čeytan─▒n tuza─č─▒na d├╝┼čmekten korkmal─▒y─▒z.

Fakat bu ├óyetteki m├ón├ó; ┼čeytandan korkarak emri alt─▒na girmek, dediklerini uygulamaya ba┼člamak m├ón├ós─▒ndad─▒r. AllahÔÇÖtan korkarak, OÔÇÖnun emirlerine itaat edin, ┼čeytandan korkup onun, emir eri olmay─▒n!

All├óhÔÇÖ─▒n reddetti─či ba┼čka korkular da vard─▒r:

R─▒z─▒k korkusuyla ├žocuk katli, k├╝rtaj, cimrilik… (el-─░sr├ó, 31, 100)

Cihad edilecek d├╝┼čmandan korkmak… (en-Nis├ó, 77, Muhammed, 20)

Ay─▒playan─▒n ay─▒plamas─▒ndan korkmak… (el-M├óide, 54)

Bu korkular kilitleyicidir. Ay─▒planma korkusu, Eb├╗ T├ólib gibi, ┼čahs├« ve i├žtim├ó├« hayatlar─▒nda ins├óniyet bulunan nicelerini ─░sl├ómiyetÔÇÖten mahrum etti.

Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n Bedir gibi harplerde d├╝┼čman─▒n y├╝reklerine att─▒─č─▒ ┬źruÔÇÖb┬╗ i┼čte b├Âyle kilitleyici bir korkudur. Ki┼či, yapabilece─čini de yapamaz h├óle gelir. G├Âzler d├Âner, kalpler ├žarp─▒nt─▒dan ├ódeta bo─čaz─▒ t─▒kar. ├éhirette k├ófir ve f├ós─▒klar─▒n ya┼čad─▒klar─▒ h├óller gibi, i┼č i┼čten ge├žti─činde, ├╝mit s─▒f─▒r oldu─ču i├žin korkunun tez├óh├╝rleri yine b├Âyle olur. ┬źFezaÔÇś┬╗ fiiliyle kullan─▒lan korku da b├Âyledir.

D├╝nyada istifade edece─čimiz Allah korkusu ise b├Âyle bir korku de─čildir. O; kalpleri titreten, rikkate getiren, g├Âzya┼č─▒ d├Âkt├╝ren, secdelere kapand─▒ran, ┼čefkati art─▒ran, merhamete g├Ât├╝ren, ib├ódete sevk eden, g├╝nahtan so─čutan, hul├ósa m├╝sbet y├Ânde harekete ge├žiren bir korkudur. ├ç├╝nk├╝ h├ól├ó rahmeti celbetmekten ├╝mit vard─▒r. Tevbe kap─▒s─▒ a├ž─▒kt─▒r. Islah olmak m├╝mk├╝nd├╝r.

Ruhban, r├óhib kelimelerinin k├Âk├╝ de korku kelimesidir. ─░b├ódete kapanmak m├ón├ós─▒n─▒ kazanm─▒┼čt─▒r.

Burada korkunun ├Ânemi, gev┼čekli─če d├╝┼č├╝rmemesindedir. ┬źTevbe etmek i├žin nas─▒l olsa vakit var.┬╗ d├╝┼č├╝ncesi ahmak├žad─▒r. ┬źNas─▒l olsa affeder.┬╗ d├╝┼č├╝ncesi k├╝stah├žad─▒r. All├óhÔÇÖ─▒n izzetini, kahr─▒n─▒, kibriy├ós─▒n─▒ tefekk├╝r eden ki┼či; OÔÇÖndan her anlamda korkar.

Allah korkusunun ibâdet hayatımıza katkısını ifade eden mısralarla bitirelim:

Biliyorsun o zorlu âkıbeti,
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.
Okuyorsun ha┼čir ve ├óhireti,
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.

Uyuyorsun deliksiz uykular─▒,
Kovuyorsun s├╝rekli korkular─▒,
Kimde vicd├ón─▒n─▒n ├želik yular─▒?
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.

Do─čru davranmad─▒r inanca vas─▒f,
Ha┼čre ├«man neden bu denli zay─▒f?
Fayda etmez inan, yar─▒nki hay─▒f!
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.

┼×ah damardan yak─▒nsa RabÔÇÖle aram;
Niye h├ól├ó tutu┼čmuyor ┼ču ├ž─▒ram?
Yedi─čim lokmalar m─▒ yoksa haram?
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.

Geceler g├╝nd├╝z olmadan olmaz!
Dünyevî arzu solmadan olmaz!
Derd-i mah┼čerle dolmadan olmaz!
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.

HakkÔÇÖa t├ózim ve ha┼čyetin nerede?..
Kulluk azmin ve niyyetin nerede?..
Nefse hâkim dirâyetin nerede?..
N├«├žin ├╝rpermiyorsun ey kalbim?!.