KAZANDI─×INI SANIRKEN KAYBETMEK

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

a_ziylan

─░nsan zenginli─či arzular. Paraya, mala, m├╝lke, ┼č├Âhrete, makama sahip olmak ister. ├ç├╝nk├╝ insanda doymak bilmeyen bir nefis vard─▒r.

Para, imk├ón demektir. Daha rahat bir hayat, daha g├╝venli bir gelecek demektir. Ba┼č─▒n─▒ g├╝venle sokaca─č─▒ bir ev, binece─či bir araba demektir.

Sonra zenginlik kuvvet demektir. N├ómerde muhta├ž olmamak demektir. E┼čine, dostuna, ailene, yak─▒n─▒na sahip ├ž─▒kmak demektir. ─░deallerine daha g├╝├žl├╝ hizmet edebilmek demektir. Hul├ósa para ├žok ┼čey demektir, ama her ┼čey de─čildir.

Zenginli─čin, imk├ónlar─▒n geni┼člemesinin yan tesirleri de vard─▒r. Nas─▒l ┼čif├ó veren bir il├óc─▒n yan tesirleri olabiliyorsa, zenginli─čin de beraberinde getirdi─či zararlar vard─▒r.

Zaten istemekle zengin olunmaz. Ne kadar ├žal─▒┼čkan, yetenekli, d├╝r├╝st, ak─▒ll─▒, ekonomist olursan ol; Mevl├óÔÇÖm dilemezse, zengin olmak m├╝mk├╝n de─čildir. Zenginlik baht i┼čidir.

Mevl├óÔÇÖm herkesi bir ┼čeylerle imtihana t├ób├« tutmu┼č. Servet verdiklerine de; fakirleri, yoksullar─▒ zimmetlemi┼č. Paran─▒n zek├ót─▒n─▒ vereceksin, infakta bulunacaks─▒n, miskinleri kollayacaks─▒n. Bu vazifeleri ger├žekle┼čtirirsen, sevap kazan─▒rs─▒n.

Yok, e─čer;

ÔÇťBen kazand─▒m, kendi akl─▒mla ├žal─▒┼čt─▒m elde ettim, zengin oldum.ÔÇŁ diyerek All├óhÔÇÖ─▒n verdiklerinin em├ónet oldu─čunu unutursan, belki d├╝nyada l├╝ks ya┼čars─▒n, fakat ├óhiretin tehlikeye girer. ─░mtihan─▒ kaybeder, harama dalarsan, yar─▒n mah┼čerde;

ÔÇťKe┼čke zengin olmasayd─▒m!ÔÇŁ dersin.

Hul├ósa; zenginlik, imk├ónlar─▒ geni┼čletir. Bir├žok yanl─▒┼č, para iledir. Kumar, i├žki, zin├ó, sef├óhat para ile d├Âner. Paras─▒z ki┼či belki, s─▒rf imk├óns─▒zl─▒ktan bu gibi k├Ât├╝l├╝klerden korunur. Fakat zengin i├žin, art─▒k bu i┼čler kolayla┼č─▒r. Paras─▒ olan─▒n etraf─▒nda b├Âyle i┼člere al─▒┼čt─▒rmaya ├žal─▒┼čan bir ├ževre de peyd├ó olmaya ba┼člad─▒ m─▒, art─▒k tehlike ├žanlar─▒ ├žalmaya ba┼člar.

Ki┼či sef├óhatten korunsa bile, bir ba┼čka tehlike onu bekler: L├╝ks ve israf… ─░mk├ónlar geni┼čleyince, insanlar daha zengin muhitlerde oturmak ister. B├Âyle olunca da ├ževre de─či┼čir. ├çoluk-├žocuk bilhassa han─▒mlar, yeni ├ževreye ┬źayak uydurmaya┬╗ ba┼člarsa, zenginlik ki┼činin b├╝t├╝n hayat─▒n─▒ alt├╝st eder. ├çevre sadece zengin ve ┼č─▒mar─▒k ki┼čilerden olu┼čursa, ki┼či art─▒k geldi─či yeri unutmaya, kibirlenmeye, b├Âb├╝rlenmeye kendini ba┼čkalar─▒ndan ├╝st├╝n g├Ârmeye ba┼člar. Ahl├ók─▒ da bozulur. Tabi├« ki istisn├ólar olur, hepsi b├Âyle de─čildir, ama ├žo─čunluk b├Âyledir. Onun i├žin ├žok dikkat etmemiz gerekir.

B├Âyleleri d├╝nyay─▒ kazan─▒rken ├óhireti kaybeder.

Evlerin sahibi olur, ammâ evlâdını kaybeder.

─░┼č-a┼č sahibi olur l├ókin hel├óli kaybeder.

┬źPara kazanay─▒m, zengin olay─▒m da; vatan─▒ma, milletime, d├«nime, cemiyetime daha faydal─▒ olay─▒m.┬╗ diye yola ├ž─▒kan bir├žok ki┼či bile, zenginli─čin bu bel├ólar─▒na d├╝┼čm├╝┼čt├╝r.

Atalar─▒m─▒z;

ÔÇť├çok l├óf yalans─▒z, ├žok para harams─▒z olmaz.ÔÇŁ demi┼člerdir.

Vaktiyle bunun bir misalini g├Ârm├╝┼č ve endi┼česini ben de ya┼čam─▒┼čt─▒m.

─░stanbulÔÇÖa i┼člerimizi ta┼č─▒ma d├╝┼č├╝ncesindeydik. Sene 1970.

Han─▒mla beraber BursaÔÇÖya, YalovaÔÇÖya, ─░stanbulÔÇÖa seyahat etmeyi pl├ónlad─▒k. ─░stanbulÔÇÖa yerle┼čmeyi orada kalmay─▒ benimseyebilecek miyiz, bakaca─č─▒z. D├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝z gibi Yalova TermalÔÇÖe gittik, ─░stanbulÔÇÖa ge├žece─čiz;

ÔÇťBir de B├╝y├╝kadaÔÇÖy─▒ g├Âr├╝n ├žok g├╝zel!..ÔÇŁ diye tavsiye ettiler. Biz de B├╝y├╝kadaÔÇÖya gittik. Geziyoruz, harika bir g├╝zellik. Masmavi deniz, gelip giden gemiler, ye┼čilin her t├╝rl├╝s├╝, ferah yollar, g├╝zel evler… Her ┼čey ├žok g├╝zel.

Motorlu vas─▒ta yok, faytonlar ├žal─▒┼č─▒yor.

─░nsanlar─▒n giyimleri d├╝zg├╝n, varl─▒kl─▒ olduklar─▒ belli.

Fakat, han─▒mlar a├ž─▒k sa├ž─▒k… Buras─▒ ba┼čka bir d├╝nya, biraz sa─č─▒-solu gezdik, karn─▒m─▒z ac─▒kt─▒, lokantalar var. Kad─▒n-erkek kar─▒┼č─▒k, i├žkili, bize g├Âre de─čil.

Ne yapal─▒m? ┬źManavdan domates, biber, bakkaldan peynir, ekmek alal─▒m; yama├žta a─ča├žlar─▒n alt─▒nda piknik yapal─▒m, denizi de seyreder, karn─▒m─▒z─▒ doyururuz.┬╗ dedik. Yiyeceklerimizi ald─▒k, tuz yok. ┬źKar┼č─▒m─▒zda bir ci─čerci d├╝kk├ón─▒ var, burada tuz olur, isteyelim.┬╗ dedim, i├žeri girdim.

Selâm verdim;

ÔÇťÔÇôBiraz tuz istiyorum da…ÔÇŁ dedim. Ci─čerci, m├╝┼čterisi olan bir kad─▒na ci─čer do─čruyor;

ÔÇťÔÇôBir-iki dakika beklerseniz, veririm.ÔÇŁ dedi. Ben de bekledim, m├╝┼čterisini yollad─▒. Tuzu verdi.

ÔÇťÔÇôKusura bakma! Seni husus├« beklettim. Epey zamand─▒r, burada d─▒┼čar─▒da bekleyen tesett├╝rl├╝, ba┼č─▒ ├Ârt├╝l├╝ han─▒m gibi kimse g├Ârmedim. Duyguland─▒m, hasret kalm─▒┼č─▒m. Bu sebeple birka├ž dakika oyalad─▒m.ÔÇŁ dedi.

Adam dertli imi┼č… Dertle┼čecek dost bulunca ba┼člad─▒ anlatmaya:

ÔÇťBiz buraya Bat─▒ TrakyaÔÇÖdan g├Â├žmen geldik. Benim anam─▒n da ba┼č─▒ ├Ârt├╝l├╝yd├╝, ninemin de, teyzemin de ba┼č─▒ ├Ârt├╝l├╝yd├╝. B├╝t├╝n akrabalar─▒m─▒n ba┼č─▒ ├Ârt├╝l├╝yd├╝. Az ├žok ─░sl├ómÔÇÖ─▒ bilirdik. Sonra silindi gitti o insanlar… Hi├ž kalmad─▒ zannediyordum… Sizi g├Âr├╝nce ┼ča┼č─▒rd─▒m. Bu d├╝nyada h├ól├ó b├Âyle bir ┼čey var m─▒ym─▒┼č?

Ben B├╝y├╝kadaÔÇÖdan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kam─▒yorum. Herkesi buradakiler gibi zannediyordum.

Buraya geldi─čimde d├╝kk├ónda ├ž─▒rakl─▒─ča ba┼člad─▒m. ├ť├ž k─▒z─▒m, bir o─člum var. K─▒zlar─▒m─▒n hepsi kocalar─▒n─▒ kendileri buldular. O─član eh ┼č├Âyle b├Âyle. Gelin, k─▒zlardan biraz daha iyi.

Ge├žen bayram damatlar bize geldi. Tabi├« k─▒zlar da. Sabahleyin damatlara dedim:

┬źÔÇôKalk─▒n, bayram namaz─▒na gidelim.┬╗

┬źÔÇôAaa baba sen h├ól├ó eski d├╝nyada m─▒s─▒n? Namaz neymi┼č?┬╗ demezler mi…

Ne bayramdan tat ald─▒m, ne seyrandan. Bunlar; benim k─▒zlar─▒m, benim damatlar─▒m, ├Âyle mi?!. Ne g├╝nlere kald─▒k!..

H├ólim, vaktim yerinde. Bu d├╝kk├ónlar─▒ ald─▒m. Bunlar benim mal─▒m. Fakat, her ┼čeyimi kaybettim. D├╝nyay─▒ kazan─▒rken, evl├ótlar─▒m─▒ kaybettim.

Dertle┼čeyim diye seni durdurdum. Yoksa tuz bahane. ├én─▒nda verirdim.ÔÇŁ dedi. Biz de dinledik, tuzu ald─▒k, ├ž─▒kt─▒k.

Cen├ób-─▒ All├óhÔÇÖa ┼č├╝k├╝rler olsun ki, benim oturdu─čum yerlerde kar┼č─▒ma daima bir hac─▒ ├ž─▒kard─▒. Elhamd├╝lill├óh! Apartman kom┼čular─▒m─▒z, ├ževremiz; m├╝sbet, dindar insanlar oldu. ├çocuklar─▒m─▒z─▒ koruduk. M├ónev├« tahsillerine de gayret ettik.

Biz gayret ettik, Rabbim de korudu.

Fakat ├╝lkemizde bu ci─čerci gibi ├Ârnekler ├žoktur. ─░nsanlar ├ževrelerine kap─▒l─▒p gidiyor. Modalar─▒n, r├╝zg├órlar─▒n pen├žesinde da─č─▒l─▒yor, par├žalan─▒yor. Sonra kendisi de ┼ča┼č─▒r─▒yor. Girdap gibi, batakl─▒k gibi yutuyor. Ki┼či fark etti─činde ├žok ge├ž oluyor.

Bunun i├žin iki ┼čey ├žok m├╝him:

Aile ├žok m├╝him.

├çevre ├žok m├╝him.

Ba┼čta aile…

En ba┼čta e┼čini seninle ayn─▒ hayat g├Âr├╝┼č├╝nde, ├óhiret sa├ódetini d├╝nyadan daha ├žok ├Ânemseyecek bir duygu ve d├╝┼č├╝ncede bir aileden se├žeceksin. ├ç├╝nk├╝ bir erke─či en ├žok y├Ânlendiren han─▒m─▒d─▒r. Bu inan├ž ve d├╝┼č├╝ncesi bozulmaya y├╝z tutarsa da, sen onu ├žizgide tutmaya gayret edeceksin.

Allah Ras├╗l├╝ -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- fakirli─čin zorluklar─▒n─▒ ya┼čad─▒. Fakat g├╝n geldi bir devlet ba┼čkan─▒ oldu. ─░mk├ónlar geni┼čledik├že EfendimizÔÇÖin de ailesi, bunlara talip olabilirdi. Bunun ├Ân├╝n├╝ ald─▒. Bak─▒n han─▒m─▒na nas─▒l t├ólim├ót─▒ var:

ÔÇť(Ey ├éi┼če! Cennette) benimle olman seni mesrur edecekse, (cennette bana kavu┼čmak istiyorsan); sana d├╝nyadan bir yolcunun az─▒─č─▒ kadar─▒ kif├óyet etmelidir.

Sak─▒n (d├╝nyaya dalm─▒┼č, muhteris) zenginlerle sohbet arkada┼čl─▒─č─▒ etme. Bir elbiseye yama vurmadan eskimi┼č addetme.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Lib├ós, 38/1780)

├ľmer bin Abd├╝laziz -rahmetull├óhi aleyh- me┼čhurdur. Hal├«fe olunca, han─▒m─▒na;

ÔÇťÔÇô├ç─▒kar bakal─▒m o ziynetlerini, beyt├╝lm├óle iade edece─čiz.ÔÇŁ diyor. Yani idareye ge├žtik diye, sef├óhate, l├╝kse, debdebeye d├╝┼čece─čiz zannetmesin istiyor. Aksine a─č─▒r bir mesÔÇÖ├╗liyetin alt─▒na girdi─čini bizzat ya┼čat─▒yor. O han─▒m diyor ki:

ÔÇťÔÇôHal├«fe ├Âyle ─▒st─▒rap ├žekerdi ki; ┬źKe┼čke bize hal├«felik verilmeseydi.┬╗ derdim.ÔÇŁ

Sonra muhit…

Niyetin iyi ise, muhitini ona g├Âre se├žeceksin. S─▒rf; ┬źEkonomik konumum y├╝kseldi.┬╗ diyerek; sana, ├Ârf├╝ne-├ódetine, inanc─▒na uymayan muhitlere ta┼č─▒nmayacaks─▒n. ├çocu─čunu okuturken, okulunu ona g├Âre se├žeceksin.

├élimler bunun da kendi ├žap─▒nda bir hicret oldu─čunu s├Âyl├╝yorlar. Tercihini inanc─▒na g├Âre, inanc─▒n─▒ daha iyi ya┼čayabilece─čin ┼čartlara g├Âre belirlemek de hicrettir. Peygamber -aleyhissal├ót├╝ vessel├óm- buyuruyor:

ÔÇťMuh├ócir, All├óhÔÇÖ─▒n yasaklad─▒─č─▒ ┼čeyleri terk edendir.ÔÇŁ (Buh├ór├«, ├Äm├ón, 4)

All├óhÔÇÖ─▒n yasaklad─▒─č─▒ ┼čeylerin alenen i┼člendi─či bir muhitte oturma. B├Âyle arkada┼člarla d├╝┼č├╝p kalkma. Aileni de bunlardan muhafaza et.

Yine atalar─▒m─▒z;

ÔÇťEv alma, kom┼ču al!ÔÇŁ demi┼člerdir.

Zehir bu!

─░l├ó├ž ne?

Muhitin g├╝zelini olu┼čturmak. Cemaatin olacak, hayr─▒ hat─▒rlatan, Hak n├óm─▒na hakikati s├Âyleyen arkada┼člar─▒n olacak. Haftada, ayda bir gitti─čin, etraf─▒na toplad─▒─č─▒n sohbet meclislerin olacak. Be┼č vakit namaz─▒ camide beraber k─▒ld─▒─č─▒n, cemaat arkada┼člar─▒n olacak. ├çocuklar─▒n da o dostlar─▒n─▒n g├╝zel, edepli evl├ótlar─▒yla arkada┼č olacak. Onlar─▒n gitti─či okula gidecek. Onlarla seyahat edeceksin, tatilini ona g├Âre pl├ónlayacaks─▒n…

─░┼čte bu ┼čartlara uyarsan, ge├žmi┼čini unutmaz, gelece─čini hay─▒rl─▒ ┼čekilde pl├ónlarsan, zenginlik sana zarar vermez.

Fakirlik de bir imtihan, zenginlik de…

─░ki imtihandan da sab─▒r ve ┼č├╝k├╝rle, All├óhÔÇÖ─▒n istedi─či ├Âl├ž├╝lerle g├╝zel bir kul olarak ge├žebilene ne mutlu!..

Zenginli─čin ┼č├╝kr├╝ de, sab─▒rla doludur. Zenginli─čin getirdi─či imk├ónlar─▒ yanl─▒┼člara sarf etmeme sabr─▒. Seni ├ža─č─▒ran bozukluklara, l├╝kse, israfa, kibire kap─▒lmama sabr─▒… ─░┼čte zenginli─čin ┼č├╝kr├╝, bu sab─▒rlarla ger├žekle┼čir.

EfendimizÔÇÖin had├«s-i ┼čer├«fiyle bitirelim:

ÔÇťBen, ger├žekten b├╝t├╝n i┼či hay─▒rdan ibaret olan m├╝ÔÇÖmine hayran─▒m!.. Bu, m├╝ÔÇÖminden ba┼čka hi├žbir kimsede yoktur.

├ľyle ki;

Kendisine bir nimet isabet etti─činde ┼č├╝kreder, bu onun i├žin hay─▒r olur.

Kendisine bir mus├«bet u─črad─▒─č─▒nda ise sabreder, bu da onun i├žin hay─▒r olur.ÔÇŁ (M├╝slim, Z├╝hd, 64)

┼×eytan bizi servetle, ┼čehvetle, ┼č├Âhretle aldatmas─▒n. Mevl├óÔÇÖm bizi do─čru yoldan ay─▒rmas─▒n, ├ók─▒betimizi hay─▒r eylesin.

├ém├«n…