ALI┼×KANLIK ve ─░B├éDET

YAZAR : Do├ž. Dr. Harun ├ľ─×M├ť┼× ogmusharun@yahoo.com

h_ogmus_yazi-SAYI-119

Zelzele, heyel├ón, sel vb. tabi├« ├ófetleri; -peygamber k─▒ssalar─▒nda oldu─ču gibi s├╝but-i katÔÇś├« bir d├«n├« niteleme olmad─▒k├ža- il├óh├« bir ceza olarak de─čerlendirmek do─čru olmaz. Ancak varl─▒k ├óleminde meydana gelen h├ódiselerin AllahÔÇÖla hi├žbir ba─člant─▒s─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmek de ├«m├ón├« bir tav─▒r de─čildir. M├╝ÔÇÖmine g├Âre en k├╝├ž├╝k bir h├ódise bile -en az─▒ndan izni d├óhilinde ger├žekle┼čmesi bak─▒m─▒ndan- AllahÔÇÖla ili┼čkilidir. Bu itibarla peygambersiz toplumlarda meydana gelen tabi├« ├ófetler; m├╝ÔÇÖminin nazar─▒nda ikaz, i┼čaret, ibret vb. mesajlar i├žerir. Nitekim 17 A─čustos depremi meydana geldi─činde hemen hemen hepimiz b├Âyle mesajlar ├ž─▒kard─▒k. Hatt├ó bir k─▒sm─▒m─▒z haddini a┼čarak -elinde vahye dayal─▒ kesin bir bilgi olmad─▒─č─▒ h├ólde- bunun bir il├óh├« ceza oldu─čuna h├╝kmetti. Yine m├╝tedeyyin insanlar olarak, pek ├žo─čumuz o zaman, d├«ne kay─▒ts─▒z insanlar─▒n hi├ž de─čilse nisbeten dindar olaca─č─▒ beklentisine girdik. ┼×ahsen o vakit b├Âyle bir beklenti i├žinde hi├ž olmad─▒─č─▒m─▒ s├Âyleyemem. Ancak i├žimde bu beklenti duygusu belirdikten sonra bir ├Âzele┼čtiri yapt─▒─č─▒m─▒ ve kendi kendime ┼č├Âyle dedi─čimi de hat─▒rl─▒yorum:

ÔÇťYahu! Sen bu fel├óketi ya┼čad─▒ktan sonra daha m─▒ dindar oldun? Mesel├ó daha ├Ânce yaln─▒zca farz namazlar─▒ ed├ó etmek ve zek├ót vermekle yetiniyordun da, bu h├ódiseden sonra n├ófileler k─▒lar, tehecc├╝de kalkar ve hay─▒r i┼člerine daha ├žok mu harcama yapar oldun ki; namaz k─▒lmayanlar─▒n namaza ba┼člamas─▒n─▒, f├óizli i┼člem yapanlar─▒n f├óizi b─▒rakmas─▒n─▒ bekliyorsun? ─░nsanlar b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n esiridir. Sen bu fel├óketten ├Ânce de be┼č vakit namaz k─▒l─▒yordun. Kendini buna al─▒┼čt─▒rm─▒┼čt─▒n. Bu sebeple fel├óket olduktan sonra da ayn─▒ al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒ kolayl─▒kla devam ettirebildin. Fel├óketin tesiriyle il├óh├« kudreti daha g├╝├žl├╝ hissetmenden ba┼čka ne de─či┼čti? Namaz k─▒lmayan ve f├óizli i┼člem yapan insan, fel├óketten ├Ânce bunlar─▒ normal davran─▒┼člar olarak benimsemi┼čti. H├ódisenin etkisi ge├žtikten sonra onlar─▒ yine normal g├Ârmeye devam edecek…ÔÇŁ

Evet, o zaman kendi i├žimde b├Âyle bir muhasebe yapm─▒┼čt─▒m. Buna bug├╝n de b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kat─▒l─▒yorum. Hatt├ó bizim davran─▒┼člar─▒m─▒zda dinden ├žok i├žtim├ó├« ve k├╝lt├╝rel s├óiklerin belirleyici oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. Yani biz, en az─▒ndan bir├žo─čumuz, -samim├« bir i├ž g├Âzlemde bulunursak- bir k─▒s─▒m menf├« davran─▒┼člar─▒; ┬źAllah yasaklad─▒!┬╗ diye de─čil de, ┬źcemiyet taraf─▒ndan k─▒nan─▒p hor g├Âr├╝l├╝yor┬╗ diye yapmaktan uzak duruyoruz. Ger├ži bu davran─▒┼člardan din d─▒┼č─▒ s├óiklerle ka├ž─▒n─▒yor olmam─▒z, -├žok ┼č├╝k├╝r ki- dinen riy├ó ve gizli ┼čirk say─▒lm─▒yor.* Hatt├ó;

ÔÇťUtanm─▒yorsan istedi─čini yap!ÔÇŁ (Buh├ór├«, Enbiy├ó, 54, Edeb, 78) had├«sini dikkate al─▒rsak d├«nin, insanlardan utanma ve toplumun dedikodusundan ├žekinme duygular─▒n─▒ da -bir bak─▒ma- ┼čerÔÇś├« bir ├Âl├ž├╝ kabul etti─čini s├Âyleyebiliriz. Ancak -s├Âzgelimi- zin├ó etme tem├óy├╝l├╝ i├žindeki bir kimsenin; s─▒rf Allah korkusuyla i├žindeki d├╝rt├╝ye direnmesiyle, insanlar─▒n g├Âr├╝p bilece─či kayg─▒s─▒yla bu ├žirkin i┼čten uzak durmas─▒ elbette Allah kat─▒nda bir de─čildir. Verdi─čimiz bu ├Ârnek, dindar ├ževrelerde yeti┼čen insanlar─▒n ne b├╝y├╝k nimet i├žinde olduklar─▒n─▒ ve bu sebeple All├óhÔÇÖa daha fazla ┼č├╝kretmeleri gerekti─čini de g├Âsterir. Zira AllahÔÇÖtan ve dinden uzak bir ├ževrede yeti┼čmeleri durumunda, belki de kendilerini d├«nin emir ve yasaklar─▒na ri├óyet etmekten ├╝mit kesecekleri bir hayat i├žinde bulacaklard─▒.

Yukar─▒dan beri zikretti─čimiz d├╝┼č├╝nceler;

┬ź─░nsanlar al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒n esiridir, bin├óenaleyh kendilerini d├«nin ├Âng├Ârd├╝─č├╝ m├╝sbet y├Ânde de─či┼čtirme gayreti i├žine girmeleri beyh├╗de bir u─čra┼čt─▒r.┬╗ m├ón├ós─▒nda anla┼č─▒lmamal─▒d─▒r.

Elbette kendimizi m├╝sbet y├Ânde de─či┼čtirip geli┼čtirebilmek i├žin devaml─▒ gayret g├Âstermeliyiz. Ancak bu gayretlerin semeresini vermesi, her ┼čeyden ├Ânce kendimizi tan─▒mam─▒za ba─čl─▒d─▒r. Kendimize d├Ân├╝p bakt─▒─č─▒m─▒zda ise; genellikle yukar─▒da tespit etti─čimiz durumu, yani al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒z─▒n esiri oldu─čumuzu g├Âr├╝r├╝z. Bunun fark─▒nda olmak, de─či┼čime karar verip onda azim g├Âstermenin ilk ad─▒m─▒d─▒r. Bunun fark─▒na var(a)mamak ise, m├╝sbet y├Ânde yapaca─č─▒m─▒z muhtemel de─či┼čimin ger├žekle┼čmesini engelleyece─či gibi kendimizi be─čenip ┬źucb┬╗e kap─▒lmam─▒za, hatt├ó ba┼čkalar─▒n─▒ k├╝├ž├╝mseyerek kibre d├╝┼čmemize bile sebep olabilir. H├ólbuki bunlar, ahl├óken tasvip edilen tutumlar de─čildir. Hani hep s├Âylenir ya; insan d├«n├« a├ž─▒dan hep kendinden ├╝st├╝n olanlara, d├╝nyev├« a├ž─▒dan ise hep kendinden daha zor durumda olanlara bakmal─▒d─▒r.

Buraya kadar belirtti─čimiz hususlar─▒ bir ├Ârnekle m├╝┼čahhasla┼čt─▒ral─▒m:

├ťlkemizde ├Âzellikle son on y─▒lda refah seviyesi g├Âzle g├Âr├╝l├╝r bir ┼čekilde artt─▒. Allah hi├žbir zaman g├Âstermesin, 90 y─▒ld─▒r cidd├« m├ón├óda harp, darp g├Ârmemi┼č ve rahata al─▒┼čm─▒┼č bir milletin fertleri olarak ekseriyetimiz; giderek konfor i├žinde ya┼čamaya, fakir fukar├óy─▒ yeterince kollamaktan uzakla┼čmaya ba┼člad─▒k. Hatt├ó bir k─▒sm─▒m─▒z i├žinde bulundu─ču refahla ┼č─▒mar─▒p, israf eder oldu. Kemiyet bak─▒m─▒ndan daha fazla israf eden ve daha konforlu ya┼čayanlara bak─▒p; ┬źFarz zek├ót─▒m─▒z─▒ veriyoruz.┬╗ diye iftihar ederek teselli bulmak kolayd─▒r. Yapmam─▒z gereken; kendi gelir durumumuz ve refah seviyemizdeki art─▒┼č nisbetinde art─▒rd─▒─č─▒m─▒z ┼čeyin, fakir fukar├óy─▒ g├Âzetip infakta bulunmak m─▒ yoksa israf m─▒ oldu─čuna bakmakt─▒r.

ÔÇťEfendim! Falanca milyonerin yapt─▒─č─▒ ┼ču israfa g├Âre benim yapt─▒─č─▒m ne ki?ÔÇŁ ┼čeklindeki mazeretler yerinde de─čildir! ├ç├╝nk├╝ kendi gelirimizdeki art─▒┼ča nisbetle artan ┼čey, yapt─▒─č─▒m─▒z infak de─čil de israf ise o milyonerle keyfiyet a├ž─▒s─▒ndan hi├žbir fark─▒m─▒z kalmaz! O, geliri fazla oldu─ču i├žin fazla; biz ise gelirimiz az oldu─ču i├žin daha az israf etmi┼č oluruz, o kadar! Zira azdan az gider, ├žoktan ├žok!

Al─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z ya┼čant─▒ ve davran─▒┼člar─▒ mur├ókabe etmemizi gerektiren bir ba┼čka husus da al─▒┼čkanl─▒─č─▒n bir nevi s─▒radanl─▒─č─▒ ├ža─čr─▒┼čt─▒rmas─▒d─▒r. Al─▒┼čkanl─▒kla yap─▒lan davran─▒┼člar, ├žo─ču zaman ┼čuursuz ve ├ódeta mekanik bir ┼čekilde yap─▒l─▒r. H├ólbuki;

ÔÇťDe ki: ┼×├╝phesiz benim namaz─▒m, kurban─▒m, hayat─▒m ve ├Âl├╝m├╝m hepsi ├ólemlerin Rabbi Allah i├žindir.ÔÇŁ (el-EnÔÇś├óm, 6/162) ├óyetinde belirtildi─či ├╝zere m├╝ÔÇÖminin her ┼čeyi Allah i├žindir ve All├óhÔÇÖ─▒n r─▒z├ós─▒ g├Âzetilerek yap─▒l─▒r. ─░b├ódetle al─▒┼čkanl─▒─č─▒ ay─▒ran, bu ┼čuurdur. Bunun i├žin ib├ódetlerde niyet ┼čartt─▒r. Hayat─▒m─▒z─▒ s─▒radanl─▒ktan ve ┼čuursuzluktan kurtar─▒p bir ib├ódet vecdi ile ya┼čamam─▒z─▒ sa─člaman─▒n yolu, al─▒┼čkanl─▒klar─▒m─▒z─▒ daima murakabe edip m├╝sbet y├Ânde de─či┼čtirmeye ├žal─▒┼čmakt─▒r.

________________________

* Birgiv├« Mehmed Efendi merhum, et-Tar├«kat├╝ÔÇÖl-MuhammediyyeÔÇÖde bunu belirtir.