T├ťKET(─░L)MEK

YAZAR : Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

s_buyukkaynak-SAYI-119

Tasarruf etmek ve israf etmek…

Birbirinin zıddı mânâları olan iki fiil.

Asl─▒ Arap├ža olan tasarruf etmek; t├╝ketmek, harcamak m├ón├ós─▒na gelen sarf etmekten t├╝remi┼č bir fiildir. Tasarruf etmek; bir ┼čeyi dikkatli ve idareli kullanmak m├ón├ós─▒na gelir.

Tasarrufun zıddı olan israf etmek ise; gereksiz yere harcamak, savurganlık etmek mânâlarına gelir.

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere, her iki fiilin de k├Âk├╝nde harcamak, t├╝ketmek var. Ama birisinde orta yollu t├╝ketmek, di─čerinde a┼č─▒r─▒ t├╝ketmek var. Buna g├Âre; ┬źharcaman─▒n da t├╝ketmenin de bir ├ód├ób─▒ var┬╗ denebilir. Yani harcama; us├╗l├╝ne uygun yap─▒lmazsa israf, us├╗l├╝ne uygun yap─▒l─▒rsa tasarruf oluyor. Sarf etmek insana verilmi┼č bir nimet. Allah; insana, verdi─či nimetleri sarf etme yetkisi veriyor, il├óh├« ├Âl├ž├╝ler i├žerisinde tasarrufu mur├ód ediyor, israf─▒ yasakl─▒yor.

Bug├╝n israf-tasarruf noktas─▒nda toplumlarda muazzam bir s─▒k─▒nt─▒ var. Bu durumu belki ├Âzetler kab├«linden ┼ču s├Âz├╝ bir kenara yazmak l├óz─▒m:

ÔÇśÔÇś├çocu─čun cebindeki telefonun de─čeri babas─▒n─▒n maa┼č─▒yla ayn─▒ pahada ise o toplumun ├ók─▒betinin hayrolmas─▒ i├žin All├óhÔÇÖa ├žok├ža du├óda bulunmak l├óz─▒m.ÔÇÖÔÇÖ

Bu s├Âz toplumdaki israf─▒ g├Âzler ├Ân├╝ne serdi─či gibi, sarf edilen paran─▒n seyrini ve tasarruf ahl├ók─▒n─▒n geldi─či noktay─▒ da izah ediyor.

KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde bir ├óyet var:

ÔÇť─░nsanlar─▒n elleriyle i┼čledikleri y├╝z├╝nden yery├╝z├╝nde fesat ├ž─▒kar; Allah da belki d├Ânerler diye yapt─▒klar─▒n─▒n bir k─▒sm─▒n─▒ b├Âylece kendilerine tatt─▒r─▒r.ÔÇŁ (er-R├╗m, 41)

Buradaki yery├╝z├╝nden maksad─▒ dar ├žer├ževede i├žinde ya┼čanan toplum olarak anlamak m├╝mk├╝nd├╝r. ─░nsanlar─▒n yo─čun bir bi├žimde t├╝ketime sevk edildi─či bir ortam, toplumun fes├óda s├╝r├╝klenmesine sebebiyet verir. Bug├╝n ├žocuklar─▒n doyumsuzlu─ču, muratlar─▒na hemen ula┼čmada acelecilikleri, sahip olduklar─▒ nimetleri ├žar├žabuk elde etmeleri bu fes├ód─▒n em├órelerindendir.

Bug├╝n insanlar muazzam bir t├╝ketim ekonomisinin girdab─▒na d├╝┼čm├╝┼č durumdalar. S├╝rekli t├╝keten, kazanmak ve harcamak ├╝zerine kurulmu┼č, sek├╝ler kapitalist d├╝zenin cenderesinde eriyen, t├╝kenen ├Âm├╝rler s├Âz konusu. Neticede g├Âz├╝ hep y├╝kseklerde olan, sahip oldu─ču nimetlerin doyumsuzlu─čunu, ┼č├╝k├╝rs├╝zl├╝─č├╝n├╝ izhar eden insanlar ortaya ├ž─▒k─▒yor. Madd├« olarak kendinden a┼ča─č─▒dakine bak─▒p ┼č├╝kretmek yerine, kendinden y├╝ksekte olan bak─▒p onun gibi olmak i├žin isti├ób─▒ndan b├╝y├╝k i┼člere kalk─▒┼čan, kendini de ├ževresini de mahv u peri┼čan eden insan hik├óyeleri o kadar ├žo─čald─▒ ki!

Herkesin g├Âz├╝n├╝n y├╝ksekte oldu─ču bir toplum; m├╝srif bir toplum, ├Âtesinde ┼č├╝k├╝rs├╝z bir toplumdur. M├╝srif toplum; All├óhÔÇÖ─▒n kendisine verdi─či nimetleri har vurup harman savuran; bunu yaparken gelece─či d├╝┼č├╝nmeyen, israf─▒n neticesi daha fazla t├╝ketmek i├žin kendine tahsis edilen r─▒zk─▒n ├Âtesine ├ž─▒kmak i├žin usuls├╝z i┼člere giri┼čen, gayr─▒ ┼čerÔÇÖ├« i┼čleri normalmi┼č gibi, hesab─▒ yokmu┼č gibi yapan insanlar─▒n toplumudur.

─░sraf toplumu; haz─▒ms─▒z bir toplumdur.

─░sraf toplumu; insanlar aras─▒nda madd├« u├žurumlar─▒n oldu─ču, sosyal payla┼č─▒mlar─▒n asgar├« seviyede seyretti─či toplumdur.

─░sraf toplumu; ─░sl├óm├« hass├ósiyetlerin azald─▒─č─▒, m├╝himsenmedi─či toplumdur.

Bir tarafta po┼čet po┼čet ekmekler ├ž├Âpe at─▒l─▒yor, di─čer tarafta ├ž├Âpten ekmek toplayan insanlar varsa…

Bir tarafta yiyecek fazlal─▒─č─▒ndan dolay─▒ t├╝ketilmeden yiyecekler ├ž├Âpe g├Ânderiliyor, di─čer tarafta pazar─▒n art─▒k sebze ve meyvelerini toplamak i├žin pazar─▒n sona ermesini bekleyen insanlar varsa…

Bir tarafta ailesinin ak┼čam televizyon ba┼č─▒nda t├╝ketece─či kuruyemi┼č i├žin insanlar─▒n bir ayl─▒k maa┼č─▒n─▒ harcayanlar var, di─čer tarafta ├žocu─čunun istedi─či ├žikolatay─▒ alamaman─▒n ezikli─či ile eve d├Ânenler varsa…

Sahip olduklar─▒ teknolojik cihazlar─▒, birer ├╝st├╝nl├╝k vesilesi olarak g├Âren insanlar ├žo─čald─▒ysa, bunun i├žin ├žoluk ├žocu─čunun r─▒zk─▒n─▒ verenler varsa…

B├╝t├╝n bunlar; israf toplumunun, ad├óletsiz payla┼č─▒m─▒n oldu─ču toplumun em├órelerinin oldu─ču, fes├ód─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ toplumdur.

├ç├Âz├╝m ne?

├ç├Âz├╝m ┼č├╝k├╝r toplumunu in┼ča etmekte.

├ç├Âz├╝m, sahip olunan nimetleri payla┼čmay─▒ bir mesÔÇÖ├╗liyet gere─či olarak g├Âren di─čerg├óm toplum olu┼čturmakta.

Bu in┼ča olmad─▒─č─▒ m├╝ddet├že, All├óhÔÇÖa k─▒tl─▒k ve darbo─čaz vermemesi i├žin bolca du├ó etmekten ba┼čka bir ├žare kalm─▒yor. Tabi├« ki bu du├ó ne kadar makbul olur, onu y├╝ce Yarat─▒c─▒ bilir…