Huzura Hasret ─░nsanl─▒k ├élemi ─░├žin; KURBANLA D─░R─░LMEK

YAZAR : B. Cahit ├ľZDEM─░R bcahit@hotmail.com

Orta ├ça─č AvrupaÔÇÖs─▒nda, kilise te┼čkil├ót─▒; ┬źmuharref H─▒ristiyanl─▒k┬╗─▒ siy├ós├« h├ókimiyet ve mal├« g├╝├ž kazanma emellerine ├ólet ederek, ihdas etti─či tabularla i├žtim├ó├« hayat─▒ zabturapt alt─▒na alm─▒┼čt─▒. Akl─▒n prangaya vuruldu─ču, tefekk├╝r mahs├╗l├╝ eserden mahrum kalan cemiyet, c├óhiliyye karanl─▒─č─▒na g├Âm├╝lm├╝┼č; sadece g├╝├žl├╝n├╝n hakk─▒n─▒n bahis mevzuu oldu─ču bir zul├╝m ve hur├ófeler devrini ya┼č─▒yordu. ─░nsan hak ve h├╝rriyetlerini teminat alt─▒na alacak bir hukuk nizam─▒ndan mahrumiyet neticesi; halk, ruhban s─▒n─▒f─▒n─▒n elinde engizisyon mahkemeleri ile, cenderede tutulurken; ─░sl├óm d├╝nyas─▒, insan hak ve h├╝rriyetlerinin teminat alt─▒nda oldu─ču bir vasatta, ilimde ve sanatta ba┼čard─▒─č─▒ hamlelerle alt─▒n devrini ya┼č─▒yor; ─░ÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah sanca─č─▒ ile d├╝nyay─▒ rahmet iklimine, huzura davet ediyordu.

Ruhban s─▒n─▒f─▒n─▒n taassubuna kar┼č─▒ ayd─▒nlar─▒n isyan─▒, akl─▒ ├Âne ├ž─▒kararak ba┼člatt─▒klar─▒ m├╝cadeleler semeresini verdi; KiliseÔÇÖnin akl─▒ hi├že sayan, insan─▒ k├Âlele┼čtiren tahakk├╝m├╝ k─▒r─▒ld─▒. U─črad─▒─č─▒ tahr├«fatla, insana ve cemiyete hitap etme hususiyetini kaybeden H─▒ristiyanl─▒k, birtak─▒m reformlarla akla-mant─▒─ča uygun h├óle getirilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒. ┬źAyd─▒nlanma Hareketi┬╗ni takiben, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin duraklad─▒─č─▒ 17. ve 18. as─▒rlarda Sanayi ─░nk─▒l├ób─▒ÔÇÖyla b├╝y├╝k g├╝├ž kazanan bat─▒ ├ólemi; art─▒k kendilerini durduracak bir engelin de kalmamas─▒yla, d├╝nyay─▒ ├ódeta bir s├Âm├╝rge imparatorlu─ču h├óline getirdi.

Ancak KiliseÔÇÖnin as─▒rlar s├╝ren zulm├╝ne tepki olarak, ondan intikam al─▒rcas─▒na, dinsizli─če ra─čbet edildi; insan─▒ y├╝celten faz├«letler, ┼čahsiyete kem├ól├ót kazand─▒ran g├╝zel hasletler cemiyetten silindi; hazc─▒l─▒k (hedonizm), nefsinin esiri h├óline gelen insan─▒ y├Ânlendiren hayat felsefesi oldu. R├╗h├óniyet; kendisini dirilten, huzur ve bar─▒┼č─▒n harc─▒ olan merhamet, ┼čefkat, sevgi ve m├╝s├ómaha mefhumlar─▒yla ilgi kuramad─▒. Devletlerin ba┼č─▒na musallat olan maddeci rejimler; vaktiyle ecd├ód─▒m─▒z─▒n ad├ólet ve huzurla tan─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ d├╝nyay─▒, kan ve ate┼če bo─čarak ├ódeta cehenneme ├ževirdi. Bug├╝n bat─▒ d├╝nyas─▒; merhamet nedir bilmeyen d├╝nyev├« sistemini, insanl─▒─č─▒n ula┼čt─▒─č─▒ en m├╝tek├ómil sistem oldu─čunu iddia ederek, d├╝nyaya h├ókim k─▒lma gayretinde. Bat─▒l─▒ ├╝lkeler, dinsizlik cereyanlar─▒ girdab─▒nda bo─čulurken; kiliseler, sahip olduklar─▒ fevkal├óde geni┼č imk├ónlarla dinlerini ihy├ó edecekleri yerde; s├Âm├╝rgecilerin d├╝nyaya, bilhassa da m├╝sl├╝man ├╝lkelere h├╝kmetme emellerine hizmet i├žin ├žal─▒┼č─▒yorlar.

D├╝nyev├« cereyanlarla kimlik buhran─▒na kap─▒lm─▒┼č baz─▒ ├ževrelerin, karalama gayretlerinden etkilenmeden ┼čevkle devam ettirilen ┬źkurban┬╗ ib├ódeti; zaman─▒m─▒z d├╝nyas─▒n─▒n i├žtim├ó├« hastal─▒klar─▒n─▒ tedavi edecek bir muhtev├óya sahip. Her ┼čeyden evvel, ┼čeytan─▒n b├╝t├╝n i─čv├ólar─▒na ra─čmen; Hazret-i ─░brahim -aleyhissel├óm-, Hazret-i ─░smail -aleyhissel├óm- ve Hazret-i Hacer V├ólidemizÔÇÖin hi├ž sars─▒lmadan Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa tesl├«miyetleri, zaman─▒m─▒z─▒n hangi istikameti tutaca─č─▒n─▒ ┼ča┼č─▒rm─▒┼č kalm─▒┼č insan─▒ i├žin fevkal├óde ├Ânemlidir. Hazret-i ─░brahim -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒ ┬źHal├«lullah┬╗ makam─▒na kavu┼čturan sebeplerden birisi de; bu, evl├ótla imtihan─▒n─▒ kazanm─▒┼č olmas─▒d─▒r.

Hazret-i ─░brahim -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n ve Hazret-i Hacer V├ólidemizÔÇÖin o─čullar─▒na kar┼č─▒ g├Âsterdikleri sevgi, merhamet, ┼čefkat ve yumu┼čak davran─▒┼č; ┼čiddetin bir kanser gibi cemiyetleri sard─▒─č─▒ g├╝n├╝m├╝zde, ne kadar hasreti ├žekilen faz├«letler. Kez├ó, Hazret-i ─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n da;

ÔÇťBabac─▒─č─▒m; sen emrolundu─čun ┼čeyi yap; beni itaat edenlerden bulacaks─▒n.ÔÇŁ diyerek OÔÇÖna boyun e─čmesi de; o ├Âl├ž├╝de aile i├ži nez├óket, vef├ó ve ├óhengin n├ódide bir ├Ârne─či mes├óbesinde.

Allah Te├ól├óÔÇÖya g├Âsterilen dest├ón├« tesl├«miyetin kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, Hazret-i ─░smail -aleyhissel├óm-ÔÇÖ─▒n yerine bedel olarak cennetten bir ko├ž ihsan buyurulmu┼čtu. Kurbanl─▒klara da, alel├óde bir hayvan olarak de─čil; bu cennet meyvesinin bir ems├óli g├Âz├╝yle bak─▒lmal─▒; bu aziz h├ót─▒ran─▒n hissiy├ót─▒ i├žerisinde, tazimde, nez├ókette, nez├óhette kusur edilmemelidir.

Nitekim; f─▒k─▒h kitaplar─▒nda, kurbanl─▒k hayvan─▒n bu esaslar ├žer├ževesinde nas─▒l kesilmesi gerekti─či etrafl─▒ca belirtilmektedir. Buna dair olarak; Musa Efendi -kuddise sirruh├╗- HazretleriÔÇÖnin, kurban kesilmesi esnas─▒nda bu hususlara, tev├ózu ve hu┼č├╗ i├žerisinde titizlikle ri├óyet etmesi, ibret al─▒nacak bir ├Ârnek olarak nakledilir.

Peygamber -sallâllâhu aleyhi ve sellem- Efendimiz;

┬źKurban etinin ├╝├že b├Âl├╝nerek; bir b├Âl├╝m├╝n├╝n akraba ve ahbaplara, bir b├Âl├╝m├╝n├╝n fakirlere, bir b├Âl├╝m├╝n├╝n de h├óneye ayr─▒lmas─▒n─▒┬╗ tavsiye buyurmu┼čtur. Bu; akraba ve ahbaplar─▒n─▒ hat─▒rlanmas─▒, onlarla te┼črik-i mes├óide bulunulmas─▒; ├ževredeki muhta├ž insanlar─▒n tan─▒nmas─▒, onlar─▒n g├Ânl├╝n├╝n kazan─▒lmas─▒; gittik├že yaln─▒zla┼čan, bencille┼čen devrimiz insan─▒n─▒n buhran ├žemberini k─▒rmas─▒, sosyalle┼čmesi i├žin fevkal├óde g├╝zel bir f─▒rsatt─▒r. G├╝n├╝m├╝zde tecr├╝be kazanm─▒┼č g├Ân├╝ll├╝ kurulu┼člar vas─▒tas─▒yla; kurban etlerini d├╝nyan─▒n her taraf─▒ndaki ihtiya├ž sahiplerine ula┼čt─▒rarak karde┼člik hissiy├ót─▒n─▒ peki┼čtirmek, onlar─▒n bayram sevin├žlerine ortak olmak m├╝mk├╝n h├óle gelmi┼čtir.

Hazret-i ─░brahim -aleyhissel├óm-, Hazret-i ─░sm├óil -aleyhissel├óm- ve Hazret-i Hacer V├ólidemiz; b├╝t├╝n peygamber├ón-─▒ iz├óm hazer├ót─▒ gibi, ┼čeytan─▒n hilelerine kar┼č─▒ hi├ž teredd├╝t etmeden, katÔÇÖiyetle kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼člar ve imtihan─▒ kazanm─▒┼člard─▒r. ┼×eytan─▒n yoldan ├ž─▒karma te┼čebb├╝s├╝ne kesinlikle kar┼č─▒ durmamak; hangi makamda bulunulursa bulunulsun, insan─▒n kayb─▒na, h├╝sran─▒na sebep olur. Bu sad├ókat ve bas├«ret; fitne-fesat i├žinde ├Ân├╝n├╝ g├Âremeyen zaman─▒m─▒z insan─▒n─▒n, yolunu bulabilmesi i├žin muhta├ž oldu─ču en ├Ânemli hususiyetlerdendir.

Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n emrine, ak─▒l ├Âl├ž├╝s├╝ne vurmadan itaat ve i┼člerinde OÔÇÖna tevekk├╝l etmek; kulun d├╝nya ve ├óhiret sa├ódetinin esas─▒d─▒r. Ak─▒l her i┼či ├ž├Âzmeye, anlamaya yeterli olmay─▒p; her il├óh├« emirde, anla┼č─▒labilen veya anla┼č─▒lamayan hikmetler gizlidir. Hay─▒r zannedilen ┼čeyde ┼čer; ┼čer zannedilen ┼čeyde de hay─▒r olabilir. (el-Bakara, 216) Tam bir tesl├«miyet ve tevekk├╝l neticesinde; Allah Te├ól├óÔÇÖn─▒n dilemesiyle ate┼čin yakmamas─▒, b─▒├ža─č─▒n kesmemesi… gibi m├╗cizelerle, Hazret-i ─░brahim -aleyhissel├óm- k─▒ssalar─▒, fevkal├óde ibretlik misallerdir.

Kurban mefhumu, ta┼č─▒d─▒─č─▒ ulv├« muhtev├ó dolay─▒s─▒yla; dilimize, kendisini b├╝y├╝k d├óv├ólara ve en sevgililere fed├ó m├ón├ós─▒nda da yerle┼čmi┼čtir. Ash├ób-─▒ kiram hazer├ót─▒n─▒n, Fahr-i K├óinat -sall├óll├óhu aleyhi sellem- EfendimizÔÇÖe;

ÔÇťAnam, babam, can─▒m Sana fed├ó olsun y├ó Ras├╗l├óllah!ÔÇŁ diye, k├óÔÇÖb─▒na var─▒lamaz tazim tavr─▒, ┬źb├╝t├╝n varl─▒─č─▒ ile kurban olma┬╗ ifadesidir. D├óv├ó ┼čairimiz Mehmed ├ékif; ─░stikl├ól Mar┼č─▒ÔÇÖnda;

├çatma kurban olay─▒m, ├žehreni ey nazl─▒ hil├ól!

diyerek, bayra─č─▒m─▒za can-fed├ó olma hissiy├ót─▒n─▒ dillendirir. ├ťstad Necip Faz─▒l da, Allah -celle cel├ól├╝h├╗-ÔÇÖya kul olana duydu─ču muhabbeti, en vurgulu ┼čekilde ┼č├Âyle ifade eder:

Can─▒m kurban, ba┼č─▒ secdede,
─░ki b├╝kl├╝m; ┬źAllah!┬╗ diyene.

Bug├╝n ─░sl├óm ├ólemi; pek az─▒ m├╝stesn├ó, huzura hasret; kan ve ate┼č dery├ós─▒nda k─▒vran─▒yor. Osmanl─▒ sonras─▒ sahipsiz kalm─▒┼č bu h├╝z├╝n co─črafyas─▒nda; i┼čgaller, i├ž sava┼člar, ter├Âr h├ódiseleri, ih├ónetler, a├žl─▒k-sef├ólet… gibi ├ófetler, ├╝lkelerin bir t├╝rl├╝ derlenip toparlanmas─▒na imk├ón vermiyor. Cemiyetler bir fetret devrinin maraz├« h├ólleriyle sanc─▒l─▒; kimlik buhran─▒yla, istikametini kaybetmi┼č durumda. D├╝nyev├« cereyanlar, cemiyetin hayat damarlar─▒n─▒ kurutmu┼č; ┼čiddet, nefret, hus├╗met, gasp, israf, bencillik… gibi i├žtim├ó├« ├ófetler, b├╝nyeyi fel├ž etmi┼č. Son y─▒llar─▒n bir mus├«beti olarak da; ┬ź─░sl├óm-selef├«┬╗ maskeli baz─▒ ta┼čeron ter├Ârist f─▒rkalar; kendilerinden ba┼čka herkesi tekf├«r edip katline h├╝kmetmek, ┬źbesmele┬╗ ile kafa kesmek, cami-t├╝rbe y─▒kmak, ├žoluk-├žocuk-kad─▒n demeden ka├ž─▒r─▒p k├Âle yapmak veya fidye almak… gibi sap─▒k fiillerle, ha├žl─▒ zihniyetinin bir projesi olan; ┬ź─░sl├ómÔÇÖ─▒n ter├Âr d├«ni oldu─ču┬╗nu ispat etme gayretindeler.

─░sl├óm ├óleminin silkelenip ├╝zerinden ├Âl├╝ topra─č─▒n─▒ atmak, aya─ča kalkmak i├žin, bir rahmet a┼č─▒s─▒na ihtiyac─▒ var. Maddecili─čin pen├žesinde can ├žeki┼čen b├╝t├╝n insanl─▒k ├ólemi de, tarihteki gibi yine bu huzur davet├žilerini bekliyor. Bu ┼čahlan─▒┼č i├žin gerekli olan merhamet, ┼čefkat, tevekk├╝l, fed├ók├órl─▒k, fer├ógat, m├╝s├ómaha, dayan─▒┼čma, edep… gibi b├╝t├╝n faz├«letler; ┬źkurban┬╗da var. ─░nsanl─▒─č─▒n kurtulu┼ču; ┼čanl─▒ m├óz├«deki gibi, kurban─▒n ted├ó├« ettirdi─či il├óh├« de─čerler manz├╗mesi ile donan─▒p, dirilmeyi ba┼čarabilmekte.