─░BRET OLA

YAZAR : Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

Balkan ├╝lkelerini dola┼č─▒rken rahmetli Nihat Sami BANARLI Hocam─▒zÔÇÖ─▒n ┬źMinaresiz Camiler┬╗ makalesini hat─▒rl─▒yorum. Lise y─▒llar─▒m─▒zda Banarl─▒ HocaÔÇÖn─▒n yazd─▒─č─▒, edebiyat kitaplar─▒n─▒ okumu┼čtuk. Bir ders kitab─▒ olman─▒n ├Âtesinde, kitapta sorulan sorularla dersimizin d─▒┼č─▒nda edebiyat ├Â─čretmenimiz olmu┼čtu. Hep; ┬ź├ľ─čretmenlerimizin ├╝zerimizde eme─či b├╝y├╝kt├╝r.┬╗ deriz. Ders kitaplar─▒n─▒n da ├Â─čretmenimiz oldu─čunu, edebiyat ├Â─čretmeni oldu─čum zaman anlam─▒┼čt─▒m. Kitaplar─▒, ├Â─čretmenlerin se├žti─či devirlerde; ben de ├Â─črencilerimi, Banarl─▒ HocaÔÇÖn─▒n edebiyat kitaplar─▒yla yeti┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒m. Bir devir kapan─▒rken, se├žme hakk─▒ ├Â─čretmenlerden al─▒nd─▒ ve bakanl─▒─č─▒n mecbur etti─či kitaplar okutulmaya ba┼čland─▒. Kitaplar de─či┼čse de ben, Banarl─▒ HocaÔÇÖn─▒n ├Â─črencisi olarak, ├Â─črencilerimi ayn─▒ tarz sorularla yeti┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒m.

Balkan ├╝lkelerinde, Osmanl─▒ mimar├«sinin en g├╝zel ├Ârne─či tarih├« camileri dola┼č─▒rken, sava┼člarla yok edilmeye ├žal─▒┼č─▒lan ├╝lkelerdeki T├╝rklerin, Araplar─▒n ve di─čer milletlerin yeni mimar├« anlay─▒┼č─▒yla yapt─▒─č─▒ camilere bakarken ─░smail Hakk─▒ BALTACIO─×LUÔÇÖnun;

ÔÇťT├╝rk demek minare demektir.ÔÇŁ c├╝mlesini hat─▒rl─▒yorum. Nihat Sami BANARLI ise;

ÔÇťMinare kelimesinin asl─▒ Arap├žada man├órad─▒r. T├╝rk bu kelimeyi, mimar├«si gibi inceltip g├╝zelle┼čtirerek minare g├╝zelli─čine koymu┼čtur. Minareler, zamanla g├Âz ve g├Ân├╝l ayd─▒nlatan yap─▒lar h├óline gelmi┼čtir.

Bug├╝n ba┼čta ─░stanbul sem├ólar─▒ olmak ├╝zere, vatan─▒n T├╝rk ve T├╝rk kalm─▒┼č k├Â┼čelerinde milliyetimizin ta┼č─▒-topra─č─▒ T├╝rk yap─▒┼č─▒, tarihinin en g├╝zel ve en mill├« ├žizgileri, bu ┼čerefeler, bu kubbeler ve bu n├órin minarelerdir.ÔÇŁ der.

Gustave Flaubert roman kahraman─▒ Emma BovaryÔÇÖe ┬ź┼čark┬╗─▒ hayal ettirirken, ufukta T├╝rk minarelerini g├Âsterir. S├╝leyman Nazif de bizim elimizden ├ž─▒km─▒┼č ├╝lkelerdeki minareler i├žin;

ÔÇťAdenÔÇÖde uzakta g├Ârd├╝─č├╝m bir minarenin yetim manzaras─▒, beni ├žok m├╝teessir etmi┼čti. Bana ├Âyle geliyor ki, ay y─▒ld─▒za yak─▒n veya kom┼ču olmayan her minarede bir kimsesizlik a─člar.ÔÇŁ diyordu.

Bug├╝n de yan─▒nda minaresi olmayan her cami; T├╝rk esteti─činin bu hazin k├Ârle┼čmesi kar┼č─▒s─▒nda art─▒k cami de─čil, musluklar─▒ndan g├Âzya┼č─▒ akan birer ├že┼čmedir. Otob├╝s├╝m├╝zle saatlerce bir ├╝lkeden di─čer bir ├╝lkeye giderken, yollar─▒n iki taraf─▒ da yemye┼čil. Rehberimiz sussa da bu ye┼čillikleri doya doya seyretsem derken vatan─▒m─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorum: Yazl─▒klar u─čruna kesilen zeytin a─ča├žlar─▒n─▒, ┼čehirlerde en g├╝zel camilerimizin yan─▒nda y├╝kselen g├Âkdelenleri, al─▒┼čveri┼č merkezlerini d├╝┼č├╝n├╝yorum. G├Âzlerimden akan ya┼člar, du├ólar─▒ma kar─▒┼č─▒yor:

ÔÇťAll├óhÔÇÖ─▒m, Balkan ├╝lkelerindeki ormanlar─▒ koru!ÔÇŁ

├ťsk├╝pÔÇÖte ─░sa Bey CamiiÔÇÖnde ak┼čam namaz─▒ k─▒l─▒yoruz. Okuldan ├ž─▒kan ilk ve ortaokul ├Â─črencileri; ├žantalar─▒yla camiye geliyor, KurÔÇÖ├ón-─▒ Kerimlerini al─▒p oturuyor ve hocay─▒ bekliyorlar. Arkada┼člar─▒m─▒z, yanlar─▒ndaki hediyelerle ├žocuklar─▒ sevindirirken, baz─▒lar─▒ para vermek istiyor. Hocalar─▒ ├žok dikkatli. Durumu anlay─▒nca a├ž─▒klama yap─▒yor:

ÔÇťBiz onlar─▒ sevindirmek i├žin gerekeni yap─▒yoruz. Al─▒┼č─▒r ve b├╝t├╝n misafirlerden ayn─▒ hareketi beklerler.ÔÇŁ Evde, sokakta, okulda ve camide yeri geldi─čince e─čitim. Grubumuz toplad─▒klar─▒ miktar─▒ hocaya, ├žocuklara hediye al─▒nmak ├╝zere teslim ediyor. Hoca; makbuzla, imzayla ba─č─▒┼č─▒ kabul ediyor.

Unutamad─▒─č─▒m h├ót─▒ralar─▒mdan biri de Pri┼čtineÔÇÖye var─▒┼č─▒m─▒z ve Kosova Sava┼č─▒ÔÇÖnda ┼čehid edilen I. Murad H├╝d├óvendig├órÔÇÖ─▒n t├╝rbesini ziyaret etti─čimiz an. Zaman durmu┼č gibi, as─▒rlar ├Âncesinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒ hissediyorum. Sultan Murad HanÔÇÖ─▒n du├ós─▒ kulaklar─▒mda yank─▒lan─▒yor. Kumandan olman─▒n, y├Ânetici olman─▒n, insan olman─▒n, m├╝sl├╝man olman─▒n sorumlulu─ču bu du├óda anlamlan─▒yor. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun y├╝zy─▒llar i├žinde d├╝nyaya h├ókim olmas─▒n─▒n s─▒rr─▒ bu du├óda gizli.

2014 y─▒l─▒nda ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ├╝z├╝nt├╝ler, g├Âzya┼člar─▒ bu du├óda sakl─▒. Fert ve cemiyet olarak ├╝lkemize ve d├╝nyaya h├ókim olmam─▒z bu du├óda kendini bulmakta. E─čitimimiz; Peygamber EfendimizÔÇÖin hayat─▒n─▒ anlayan ve anlad─▒─č─▒ hayat─▒ ya┼čamaya ├žal─▒┼čan gen├žlerin, anne, baba, ├Â─čretmen, idareci, ticaret erbab─▒, gazeteci, yazar, il├óhiyat├ž─▒ ve siyas├«lerin yeti┼čtirecek seviyede olmas─▒na ba─čl─▒d─▒r. Sultan Murad Han, Kosova Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒ kazanm─▒┼č, sava┼č alan─▒nda ┼čehid olmu┼čtur.

Sultan MuradÔÇÖ─▒n du├ós─▒:

ÔÇťY├ó Rabb├«! Bu f─▒rt─▒na, ┼ču ├óciz Murad kulunun g├╝nahlar─▒ y├╝z├╝nden ├ž─▒kt─▒ysa, masum askerlerimi cezaland─▒rma!..

All├óhÔÇÖ─▒m! Onlar ki buraya kadar sadece SenÔÇÖin ad─▒n─▒ y├╝celtmek ve ─░sl├ómÔÇÖ─▒ tebli─č etmek i├žin geldiler!..

─░l├óh├«! Bunca kere beni zaferden mahrum etmedin. Daima du├óm─▒ kabul buyurdun. Yine Sana iltic├ó ediyorum, du├óm─▒ kabul eyle! Bir ya─čmur nasip eyle! Bu toz bulutu kalks─▒n… K├ófirin askerini ├ó┼čik├ór g├Âr├╝p, y├╝z y├╝ze cenk edelim!..

Y├ó ─░l├óh├«! M├╝lk de bu kul da SenÔÇÖindir. Ben ├óciz bir kulum. Benim niyetimi ve esrar─▒m─▒ en iyi Sen bilirsin. Mal ve m├╝lk, maksad─▒m de─čildir. Yaln─▒z SenÔÇÖin r─▒z├ón─▒ isterim…

Y├ó ─░l├óh├«! Bu m├╝ÔÇÖmin askerleri, k├╝ff├ór elinde ma─čl├╗p edip hel├ók eyleme! Onlara ├Âyle bir zafer lutfet ki, b├╝t├╝n m├╝sl├╝manlar bayram eylesin!.. Dilersen o bayram g├╝n├╝nde; ┼ču Murad kulun, yolunda kurban olsun!..

Y├ó ─░l├óh├«! Bunca m├╝sl├╝man askerin hel├ókine beni sebep k─▒lma! Bunlara yard─▒m eyle ve zafer bah┼čeyle! Bunlar i├žin ben can─▒m─▒ kurban ederim; yeter ki tek Sen beni ┼čehidler z├╝mresine kabul eyle!..

As├ókir-i ─░sl├óm i├žin tesl├«m-i r├╗ha r├óz─▒y─▒m. Tek ki, bu m├╝ÔÇÖminlerin u─čruna benim r├╗hum fed├ó olsun. Beni gazi k─▒ld─▒n, sonunda da lutfen ve keremen ┼čehid eyle!

├ém├«n!..ÔÇŁ

Sorumluluk y─▒llar─▒n i├žinde de─či┼čen bir kavram h├óline geldi. ├çocuklu─čumuzda, aile ferdi olarak, okulda ├Â─črenci olarak sorumluyduk. ─░ki kelimeyle sorumlulu─ču ge├ži┼čtiremezdik. Kom┼čular─▒m─▒z─▒n madd├«-m├ónev├« hayat─▒ndan, sokaklardaki hayvanlardan, a─ča├žlardan, ├ži├žeklerden sorumluyduk. O g├╝n kom┼čumuz bah├žesindeki ├ži├žekleri sulamam─▒┼čsa; ├Ânce bah├žeyi sular, sonra da kom┼čumuzu merak eder sorard─▒k. ─░nsanlar─▒n yanl─▒┼člar─▒n─▒, kendi yanl─▒┼člar─▒m─▒z sayar, d├╝zeltilmesi i├žin gayret sarf ederdik.

ÔÇťBu ev benim, bu sokak benim, bu ┼čehir benim, bu ├╝lke benim sorumlulu─čumda┬╗ anlay─▒┼č─▒yla yeti┼čirken; ├ževremizdeki yak─▒nlar─▒m─▒z, b├╝y├╝klerimiz bizim ├Ârnek alaca─č─▒m─▒z insanlard─▒. ─░yi olmayan insanlara mesafe konur, tav─▒r al─▒n─▒rd─▒. Y─▒llar─▒n i├žinde en son kalan bu anlay─▒┼č bile silinmeye ba┼člad─▒.

┬źBen var─▒m, mesle─čimde ba┼čar─▒m, kazanc─▒m var.┬╗ anlay─▒┼č─▒ yay─▒ld─▒. ├çocuklar─▒m─▒z─▒ ├Ârnek insan, iyi insan olmak i├žin de─čil; y├╝kselsin, ├žok kazans─▒n diye yeti┼čtirmeye ba┼člad─▒k. A├ž olan insanlar, evlerinde kimsesizli─če terk edilirken; biz l├╝ks arabalarla dola┼čmaya, iftarlar─▒n en g├Ârkemli oldu─ču ortamlarda bulunmaya ba┼člad─▒k. Birbirimizi taklit ederken, asl─▒nda fark─▒nda olmadan ayn─▒ d├╝nyan─▒n i├žindeydik. Birtak─▒m olaylar bas─▒na yans─▒y─▒nca ortak ├╝z├╝nt├╝y├╝ ya┼č─▒yor, o an toplanan yard─▒ma ortak oluyor; daha sonra unutuyorduk. K─▒zd─▒─č─▒m─▒z ├╝lkelerin mallar─▒n─▒ al─▒rken; sokak g├Âsterilerinde rol al─▒yor, bas─▒n ilgimizi ba┼čka y├Âne ├žekince biz de rahatl─▒kla o y├Âne y├Âneliyorduk. ─░nsan olma erdemi, ac─▒lara ├žare bulmakt─▒r. Her ┼čeyi h├╝k├╗metten beklemeden; y├Ânlendirilen de─čil, hak yolunda d├╝┼č├╝nen, konu┼čan olmakt─▒r. Se├žece─čimiz mesle─čin sorumlulu─čunu yerine getirmektir.

Sabah gazete man┼četlerine bak─▒yoruz. Gazze; man┼četlerde. ├ťz├╝nt├╝ler, a─člamalar, yard─▒mlar, du├ólar… Sivil toplum kurulu┼člar─▒; gazetelerin ├žo─čunda, televizyonlarda, hatt├ó iftar du├ólar─▒nda ├žok az yer alan; Kerk├╝k, Musul, Tel├ófer ve di─čer T├╝rkmen b├Âlgelerinde yap─▒lan zul├╝mler, ├Âld├╝rmeler, tecav├╝zler, a├ž ve susuz ya┼čl─▒lar, kad─▒nlar, ├žocuklar… konusunda nedense sessiz. Biz ─░rfan Ota─č─▒ Derne─či olarak, bir bas─▒n toplant─▒s─▒ yapt─▒k. Baz─▒ sivil toplum kurulu┼člar─▒na bildirdik. ├ço─ču; ┬źEvet!┬╗ demedi. ┬źEvet!┬╗ diyenlerle beraber olduk. T├╝rkmenlerin sesi, d├╝nyaya duyurulmal─▒ ve duyurmaya devam edece─čiz.

Halk─▒m─▒z K─▒z─▒layÔÇÖ─▒n ve baz─▒ vak─▒flar─▒n yard─▒m─▒ndan habersiz. Du├ólarda bile unutulan, yok olmaya terk edilen T├╝rkmenler. Sabah, ancak bir iki gazetede yer alan ac─▒ bir haber:

ÔÇťPeygamber torununun katledildi─či Kerbel├óÔÇÖda 1334 y─▒l sonra bir dram ya┼čan─▒yor. I┼×─░D, yolunu kaybeden T├╝rkmenleri pusuya d├╝┼č├╝rd├╝. Sald─▒r─▒larda sil├óhs─▒z T├╝rkmenler ka├ž─▒yor.ÔÇŁ

Bir Ramazan Bayram─▒ arefesinde; FilistinÔÇÖde, GazzeÔÇÖde, T├╝rkmen ellerinde ya┼čananlar─▒ d├╝┼č├╝nerek ├žorbam─▒z─▒ i├želim ve l├╝ks olan her ┼čeyden vazge├žip; du├ólar─▒m─▒zla, yard─▒mlar─▒m─▒zla onlar─▒n yan─▒nda olal─▒m.