MEHMED ├éK─░FÔÇÖ─░N ATA YURDUNDA… -2-

YAZAR : Prof. Dr. Osman ÇETİNKAYA osmancetinkaya@sdu.edu.tr

─░SA MULAJ ─░STANBULÔÇÖDA…

Temmuz 2013ÔÇÖte Su┼čisa K├Ây├╝ÔÇÖnde g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m├╝z Mehmed ├ékifÔÇÖin amcazadesinin torunu ─░sa Mulaj ├ľnc├╝ E─čitimciler Derne─či taraf─▒ndan Aral─▒k 2013ÔÇÖte ─░stanbulÔÇÖda d├╝zenlenen V. Ulusal ├ľ─čretmenim SempozyumuÔÇÖnda bir bildiri sundu, E─čitim ve Bar─▒┼č PaneliÔÇÖne kat─▒ld─▒. ─░sa Mulaj;

ÔÇťMehmed ├ékifÔÇÖin ArnavutlukÔÇÖta ve KosovaÔÇÖda ├žok az tan─▒n─▒p bilindi─čini, kendisinin akrabas─▒ olmakla birlikte, ├ékifÔÇÖi devrinin ├žok ├Ânemli bir ┼čairi olarak tan─▒mlayan bir ─░ngiliz ansiklopedisinden okudu─čunu, oysa Mehmed ├ékif ile ilgili Arnavut├ža yaz─▒lm─▒┼č bilgilere rastlayamad─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ belirtiyor. H├ólen Mehmed ├ékif hakk─▒nda bilgiler toplamaya ve bir soy a─čac─▒ haz─▒rlamaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyen Mulaj;

ÔÇťMehmed ├ékifÔÇÖin amcalar─▒ndan bir k─▒sm─▒n─▒n KosovaÔÇÖda kald─▒─č─▒n─▒, bir k─▒sm─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖye g├Â├ž etti─čini; iki amcan─▒n ├çanakkale ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖna da i┼čtirak etti─čini, Su┼čisa K├Ây├╝ÔÇÖnde kalan amcas─▒ HalidÔÇÖin 6 o─člundan sadece en b├╝y├╝k olan ┼×abanÔÇÖ─▒n ailenin v├órisi olarak k├Âyde kald─▒─č─▒n─▒, kendisinin de onun soyundan geldi─činiÔÇŁ il├óve etti.

KosovaÔÇÖda Mehmed ├ékif bilinmezken, Arnavut ├žocuklar─▒ i├žin Milo┼č Obili├ž (Kosova Sava┼č─▒ sonras─▒nda Sultan MuradÔÇÖ─▒ ┼čehid eden S─▒rp askeri) ile R├óhibe TeresaÔÇÖn─▒n (Hay─▒rsever Misyonerler cemaatinin kurucusu olan ve kendisine Nobel Bar─▒┼č ├ľd├╝l├╝ verilen ├ťsk├╝p 1910 do─čumlu, sonra Hindistan vatanda┼č─▒ olmu┼č Arnavut Katolik r├óhibenin) mill├« kahramanlar olarak tan─▒t─▒l─▒p ├Â─čretilmeye devam edildi─čini belirtti. KosovaÔÇÖda verilen e─čitim ve yanl─▒┼č y├Ânlendirmelerle; uluslararas─▒ koruma alt─▒ndaki devletin, ders kitaplar─▒ arac─▒l─▒─č─▒ ile olumsuz bir imaj olu┼čturdu─čunu, yeni neslin S─▒rp kasab─▒ Milo┼čevi├žÔÇÖten ├žok, T├╝rklere kin besler h├ólde oldu─čunu s├Âzlerine ekledi.

─░sa MulajÔÇÖa g├Âre;

ÔÇťKosova ve ArnavutlukÔÇÖta ya┼čayan soyda┼člar─▒, yabanc─▒ hayranl─▒─č─▒ i├žinde. Ger├žekle olan ili┼čkilerini kaybetmi┼čler ve millet olarak var olabilmelerinin y├╝z y─▒llarca Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin bir par├žas─▒ olmalar─▒ndan kaynakland─▒─č─▒n─▒ unutmu┼člard─▒r. Bug├╝n bile, Arnavut kimli─činin en b├╝y├╝k savunucusu T├╝rkiye CumhuriyetiÔÇÖdir. Ve bu T├╝rkiyeÔÇÖnin kendi ┼čahsiyetimizi ├Â─črenmemizi tavsiye etmesiyle ispatlanmaktad─▒r. Bu ┼čahsiyet de Mehmed ├ékifÔÇÖtir.ÔÇŁ

MEHMED ├éK─░F ERSOY ─░LK├ľ─×RET─░M OKULU

Mehmed ├ékifÔÇÖin akrabalar─▒ Su┼čisa K├Ây├╝ÔÇÖnde basit tek katl─▒ bir evde oturuyor, T├╝rkiyeÔÇÖden bir vakf─▒n haz─▒rlatt─▒─č─▒ ve ├╝zerinde ├ékifÔÇÖin resmi, T├╝rk bayra─č─▒ ve ─░stikl├ól Mar┼č─▒m─▒z bulunan bir levha, sade oturma odalar─▒n─▒n biricik aksesuar─▒ durumunda. Sordu─čumuzda da hayvanc─▒l─▒kla i┼čtigal ettiklerini, h├ólen bir s─▒k─▒nt─▒lar─▒n─▒n olmad─▒─č─▒n─▒ ifade etmi┼člerdi. K├Ây├╝n gen├žlerinin ├Ânemli bir k─▒sm─▒n─▒n ├žal─▒┼čmak ├╝zere di─čer Avrupa ├╝lkelerine gittikleri, k├Âylerine ancak tatilde gelebildikleri ifade edilmi┼čti. K├Ây├╝n ├žok g├╝zel bir konumu var, s─▒rt─▒n─▒ Kosova-Karada─č aras─▒nda uzanan da─člara dayam─▒┼č ve y├╝z├╝n├╝ ba┼čkent Pri┼čtinaÔÇÖya ├ževirmi┼č. K├Ây├╝n mezarl─▒─č─▒, giri┼čte sa─čda yer al─▒yor. Mezarl─▒─č─▒n i├žinde; S─▒rplar taraf─▒ndan yak─▒l─▒p y─▒k─▒lan, ├ékifÔÇÖin babas─▒ Tahir HocaÔÇÖn─▒n k─▒sa bir s├╝re de olsa imaml─▒k yapt─▒─č─▒ caminin harabe duvarlar─▒ fark ediliyor.

Mezarl─▒kla k├Ây aras─▒nda ise iki katl─▒, muntazam yeni boyanm─▒┼č bir bina kar┼č─▒l─▒yor sizi:

Mehmed ├ékif Ersoy ─░lk├Â─čretim Okulu.

Okula yeni bir kat yap─▒m─▒, tamiri ve s─▒n─▒flar─▒n donat─▒m─▒ T─░KA (T├╝rk ─░┼čbirli─či ve Koordinasyon Ajans─▒) taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilmi┼č. Balkan gezimiz esnas─▒nda gidilen her yerde g├Ârd├╝─č├╝m├╝z T─░KA projeleri ve faaliyetleri bizim gurur kayna─č─▒m─▒z oldu. T─░KA KosovaÔÇÖda da ├žok de─čerli projeler ger├žekle┼čtiriyor, k├╝lt├╝rel ve ekonomik alanlarda hizmetlerine devam ediyor. Duygular─▒m─▒z yo─čunla┼č─▒yor, g├Âzlerimiz bir h├╝z├╝n ve sevinci birlikte ya┼čayarak nemleniyor. Te┼čekk├╝rler T─░KA! Yolun a├ž─▒k olsun, milletimizin deste─či hep seninle olsun.

SU┼×─░SAÔÇÖNIN YEN─░ CAM─░S─░

N├╝fusunun tamam─▒n─▒ Arnavut m├╝sl├╝manlar─▒n olu┼čturdu─ču Su┼čisa K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n d├«n├« hayat─▒ ile ilgili fazla bilgi edinmek m├╝mk├╝n olmad─▒. Balkan Sava┼č─▒ (1912) ile Osmanl─▒ y├Ânetiminden ├ž─▒kt─▒ktan sonra; neredeyse y├╝z y─▒l s├╝ren bir S─▒rp, Yugoslav, H─▒rvat, Makedon sultas─▒n─▒n, kom├╝nizmin ve buna paralel Enver Hoca d├Ânemi ateizminin en y─▒k─▒c─▒ kurallar─▒ndan etkilenen bir karanl─▒k d├Ânem. YugoslavyaÔÇÖn─▒n 1990ÔÇÖl─▒ y─▒llarda da─č─▒lmas─▒ndan sonra belki bir nefes al─▒nabilir denilirken, S─▒rp zulm├╝n├╝n zirveye ├ž─▒kmas─▒ ve b├Âlgeye ├ž├Âreklenen Amerika ve NATO destekli bir kilise ├ž─▒kartmas─▒, bu insanlarda ne ├Âl├ž├╝de bir d├«n├« mecal b─▒rakm─▒┼č olabilir? Derken k├Ây├╝n giri┼činde d├╝zg├╝n bir bah├že i├žinde yeni yap─▒lm─▒┼č bir cami, h├╝z├╝nlerimize ara verdiriyor. Cami al─▒┼č─▒lm─▒┼č, ├žat─▒l─▒ bir Anadolu camisi g├Âr├╝n├╝m├╝nde ve 5-6 y─▒l ├Ânce in┼ča edilmi┼č, kad─▒nlar mahfili ikinci katta. Caminin Kuveyt halk─▒n─▒n yard─▒m─▒yla yap─▒ld─▒─č─▒, cami d─▒┼č─▒na yerle┼čtirilen bir levhadan anla┼č─▒l─▒yor. Bu bilgi bizi ├žok sevindiriyor; bu mabedin Su┼čisa K├Ây├╝ÔÇÖn├╝n ─░sl├óm├« gelece─čini yeniden in┼ča etmesi dileklerimizi, dilden ve g├Ân├╝lden Rabbimize arz ediyoruz. Bir ├Â─čle namaz─▒n─▒ bu camide ed├ó etmek ger├žekten bizi ├žok duyguland─▒rm─▒┼čt─▒.

Y├ťZ YIL ├ľNCE KOSOVA

Mehmed ├ékif, 100 y─▒l ├Ânce; Kosova, Arnavutluk ve Arnavutlar ile ilgili yazd─▒─č─▒ ┼čiirlerde, ─▒rk├ž─▒l─▒─č─▒n ve Balkan Sava┼člar─▒n─▒n katliamlara yol a├žan sonu├žlar─▒n─▒ ele alm─▒┼čt─▒. Neden y├╝z y─▒l sonra ├ékifÔÇÖin ata yurdu Kosova hakk─▒ndaki yazd─▒klar─▒n─▒ hat─▒rl─▒yor, ├Ânemsiyor ve tekrar ├╝zerinde duruyoruz? Bug├╝n Balkanlardaki duruma bak─▒l─▒rsa sanki; ┬źBalkan Sava┼č─▒ birka├ž y─▒l ├Ânce bitmi┼č.┬╗ Durum, fizik├« a├ž─▒dan olmasa da sosyal a├ž─▒dan 100 y─▒l ├Âncesiyle ├Ânemli benzerlikler sergiliyor. Mehmed ├ékif; Nizaro─čullar─▒ÔÇÖn─▒n konu edildi─či bir had├«s-i ┼čer├«fin metnini ve terc├╝mesini verdikten sonra ba┼člad─▒─č─▒ ┼čiirinde, babas─▒ ─░pekli Tahir EfendiÔÇÖyi ├Ân safa ├žekerek (Safah├ót 3. Kitap, HakkÔÇÖ─▒n Sesleri) Kosova i├žin ne yazm─▒┼čt─▒? Uzunca ┼čiirin baz─▒ k─▒s─▒mlar─▒ ┼č├Âyle:

├ť├ž beyinsiz kafan─▒n derdine, ├╝├ž milyon halk,
Bak nas─▒l do─čran─▒yor? Kalk, baba, kabrinden kalk!
Diriler ko┼čmad─▒ imd├ód─▒na, sen b├óri yeti┼č…
Arnavutluk yan─▒yor… Hem bu sefer pek m├╝thi┼č!
Tek k─▒v─▒lc─▒m kabar─▒p ├Âyle cehennem kustu:

Baba! En sevgili annen, o senin ├Âz vatan─▒n,
Olacak m─▒yd─▒ fed├ó, h─▒rs─▒na ├╝├ž kaltaban─▒n?
Dedemin s├╝rd├╝─č├╝, c├ón ekti─či toprak gitti…
├ľyle bir gitti ki hem: Bir daha gelmez ebed├«!
Ne olurdun bunu kalk─▒p da g├Âreydin acaba?
┬źMe┼čhed┬╗in beynine ha├ž saplanacak m─▒yd─▒ baba!..
Nerde olsam ├ž─▒k─▒yor kar┼č─▒ma bir kanl─▒ ova…
Sen misin, yoksa hayâlin mi? Vefâsız Kosova!
Hani binlerce mefâhirdi senin her adımın?
Hani s├«nende yar─▒p ge├žti─či yol Y─▒ld─▒r─▒mÔÇÖ─▒n?
Hani asker? Hani kalbinde yatan ┼×├óh-─▒ ┼×eh├«d?
Ah o kurbân-ı zafer nerde bugün? Nerde o iyd?
S├Âyle, Me┼čhed, ├Âpeyim secde edip topra─č─▒n─▒:
Yok mudur sende MuradÔÇÖ─▒n iki-├╝├ž damla kan─▒?
├éh Me┼čhed! O ne? S├óhandaki meyh├óne midir?
Kandilin g├Ârm├╝yorum nerde? ┼×u peym├óne midir?
Ya har├«minde yatan, ┼čapkal─▒ sarho┼člar kim?
Yoksa yanl─▒┼č m─▒? Hay─▒r, s├Âyleme, bildim… Bildim.
Basacak m─▒yd─▒, fakat g├Â─čs├╝ne S─▒rpÔÇÖ─▒n ├žar─▒─č─▒?
Serilip yerlere binlerce ┼čehidin sar─▒─č─▒.

Hani, milliyyetin ─░sl├óm idi… Kavmiyyet ne!
Sar─▒l─▒p s─▒ms─▒k─▒ dursayd─▒n a milliyyetine.
┬źArnavutluk┬╗ ne demek? Var m─▒ ┼čer├«atte yeri?
K├╝fr olur, ba┼čka de─čil, kavmini s├╝rmek ileri!

G├Ârm├╝yor gitti─či yanl─▒┼č yolu zann─▒m ├žo─čunuz,
Size rehberlik eden haydudu art─▒k kovunuz.
Bunu benden duydunuz ben ki evet Arnavudum,
Ba┼čka bir ┼čey diyemem. ─░┼čte peri┼čan yurdum!

G├ťN├ťM├ťZ KOSOVAÔÇÖSI

Ba┼čkent Pri┼čtina, ayn─▒ zamanda Kosova CumhuriyetiÔÇÖnin en b├╝y├╝k kentidir. KosovaÔÇÖn─▒n y├╝z ├Âl├ž├╝m├╝ 10.908 kilometrekare olup, 2 milyon kadar (2012 tahmini: 1.836.529) n├╝fusa sahip. Kosova, do─čuda S─▒rbistan ve Makedonya; bat─▒da Karada─č ve Arnavutluk; kuzeyinde S─▒rbistan; g├╝neyinde Arnavutluk ile kom┼ču. Resm├« dil Arnavut├ža ve S─▒rp├ža olup bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda mahall├« olarak T├╝rk├že (├Âzellikle Prizren, ─░pek), Romanca ve Bo┼čnak├ža konu┼čuluyor. ├ťlke n├╝fusunun % 92ÔÇÖsi Arnavut olup geri kalan % 8 T├╝rk, Bo┼čnak, Goral─▒, S─▒rp, A┼čkali ve M─▒s─▒rl─▒lardan olu┼čuyor. Kosova parlamenter cumhuriyetle y├Ânetiliyor ve para birimi euro. Kosova n├╝fusunun d├«n├« yap─▒s─▒ hakk─▒nda kesin bir istatistik bulunmamakla birlikte, n├╝fusun b├╝y├╝k bir ├žo─čunlu─ču m├╝sl├╝man. H─▒ristiyan n├╝fus olduk├ža az ve Katolik mezhebine ba─čl─▒. G├Âr├╝nd├╝─č├╝ kadar─▒yla d├«n├« olarak k├╝├ž├╝k bir az─▒nl─▒k durumundaki h─▒ristiyanlar ├╝lkenin d├«n├« a├ž─▒dan, S─▒rplar ise siyas├« a├ž─▒dan h├ókimi gibi bir kanaat olu┼čturmaya ├žal─▒┼č─▒yor.

Kosova ile T├╝rkiye aras─▒nda aktif bir havayolu, Makedonya ve S─▒rbistan ├╝zerinden karayolu ba─člant─▒s─▒ mevcut. Son 10-12 y─▒ll─▒k d├Ânemde, uluslararas─▒ g├╝├ž odaklar─▒ ve mevcut y├Ânetim taraf─▒ndan frenlenmeye ├žal─▒┼č─▒lsa da; T├╝rkiye-Kosova aras─▒nda sosyal, k├╝lt├╝rel, siyas├« ve ekonomik ili┼čkilerin giderek geli┼čti─či g├Âr├╝l├╝yor. Bu s├╝recin geli┼čerek, g├╝├žlenerek devam etmesi; T├╝rkiyeÔÇÖde ya┼čayan Kosoval─▒lar, Arnavutlar, T├╝rk milleti ve b├Âlge bar─▒┼č─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├žok sevindirici, umut verici. Kosova; T├╝rkiyeÔÇÖden idareciler, devlet adamlar─▒, akademisyenler, gezi gruplar─▒, i┼č adamlar─▒, sanat├ž─▒lar ve k├╝lt├╝r topluluklar─▒n─▒n seyahat pl├ónlar─▒ ve g├╝zerg├óhlar─▒ i├žinde her ge├žen g├╝n daha fazla yer bulmakta.

KOSOVA EMÂNETİ

Kosova intib├ólar─▒m─▒z─▒; Muhterem Osman N├╗ri TOPBA┼×ÔÇÖ─▒n ┬ź├ébide ┼×ahsiyetleri ve M├╝esseseleri ile Osmanl─▒┬╗ kitab─▒nda yer alan, Kosova ile ilgili de─čerlendirmelerini ├Âzetleyerek bitirelim.

ÔÇťBug├╝n, Balkan ├╝lkelerinde var olan b├╝t├╝n m├╝sl├╝man halklar─▒n mevc├╗diyeti, ilk Osmanl─▒ f├╝tuh├ót─▒ ve isk├ón siyasetinin bir eseridir. O ah├óli ise, bug├╝n bize Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n bir em├ónetidir. Onlar─▒n bulunduklar─▒ yerde muhafaza olunmalar─▒ zarur├«dir. Zira ezan sad├ós─▒, AvrupaÔÇÖda onlarla devam edegelmektedir. Kosova, Avrupa ortas─▒nda ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ilk karakoludur. Kosova, Murad HanÔÇÖ─▒n m├╝b├órek kan─▒ kar┼č─▒l─▒─č─▒nda bize pahal─▒ya m├ól olmu┼č bir m├«rast─▒r. Bug├╝n; KosovaÔÇÖn─▒n, BosnaÔÇÖn─▒n v├óris-i tab├«isi olan bizler, bir nefis ve tarih muhasebesine mecburuz! ├ťlkemizde y├╝z y─▒la yak─▒n zamandan beri, ecd├ód─▒m─▒z─▒n bize b─▒rakt─▒─č─▒ mukaddes m├«ras─▒n, baz─▒ n├ódanlar taraf─▒ndan reddedili┼činin ve onlar─▒n h├ót─▒ralar─▒n─▒ rencide edecek ├žirkin ├╝sl├╗bun hazin ├ók─▒beti g├Âzler ├Ân├╝ndedir! Bosna ve Kosova f├ócialar─▒ gibi ibretli h├ódiseler, bug├╝n bize; baz─▒ n├ód├ón─▒n; ┬źG├Âmd├╝k!┬╗ diyerek ├Âv├╝nd├╝─č├╝ Osmanl─▒ ruh├╗nu yeniden hat─▒rlatmakta ve bizi, onun em├ónetine sahip ├ž─▒kmaya zorlamaktad─▒r! Bu y├╝zden silkinip tarihimize d├Ânmeye mecburuz. Ger├žekle┼čmekte olan yeni bir uyan─▒┼č ve dirili┼čin, ger├žek hesab─▒na vaÔÇśd etti─či bereketli azmin ┼čanl─▒ ceng├óverlerine ne mutlu!ÔÇŁ