K─░M─░N EL─░NDEN TUTACA─×IZ?

YAZAR : Sami B├ťY├ťKKAYNAK skaynak48@hotmail.com

─░sl├óm hakk─▒nda bir├žok yorum var. Herkes ─░sl├óm hakk─▒nda konu┼čmay─▒ bir g├Ârev addediyor. Tabiri c├óizse a─čz─▒ olan herkes konu┼čuyor. ─░┼čin ehli de konu┼čuyor ehli olmayan da… Sonu├žta bir karma┼ča ve karga┼ča ortam─▒ meydana geliyor. Bununla birlikte baz─▒ konu┼čanlar insanlar─▒ ├Âyle etkiliyor ki, etraflar─▒nda bir s├╝r├╝ insan─▒n oldu─ču bir cemaat bile te┼čekk├╝l ediyor. Cahil insanlar─▒ bir├žok manip├╝l├ósyon teknikleriyle etkileyen g├Âz├╝ a├ž─▒klar; etraflar─▒ndaki y─▒─č─▒nlar─▒ kendilerine r├óm edip, onlar─▒n d├╝nyalar─▒n─▒ da ukb├ólar─▒n─▒ da tehlikeye at─▒yorlar. G├Âz├╝ a├ž─▒klar bunu yaparken; bazen ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ├Âz├╝nden ne┼čÔÇÖet etmi┼č tasavvufu, bazen de ├óyetleri, hadisleri kullan─▒yorlar.

D├«n├« hassasiyetler sa─člam bir e─čitim ile kazand─▒r─▒lmad─▒─č─▒ s├╝rece, insanlar─▒n, ┼čarlatanlar─▒n tesiri alt─▒na girmesi muhakkakt─▒r. Zira din, ihmal kabul etmez; ihmal edildi─či takdirde d├«n├« de─čerleri kullan─▒p istismar edenlerin kapsama alan─▒na girilmesi an meselesidir. ├ľyle ki; adam kar┼č─▒lar─▒na ge├žer, ├╝├ž harflileri veyahut sihir tekniklerini kullanarak tesir alt─▒na al─▒r, nihayetinde o adam cahil insan i├žin yere g├Â─če s─▒─čd─▒r─▒lamaz bir konuma geliverir. Onun ├╝zerine toz kondurmaz, hatt├ó ona l├óf s├Âyleyeni tekfir eder.

B├╝t├╝n bunlar tarihin b├╝t├╝n d├Ânemlerinde ortaya ├ž─▒km─▒┼č ger├žekliklerdir. ─░nsanlar d├«ni kulaktan duyma ├Â─črenmeye ba┼člad─▒klar─▒, buna g├Âre bilgi sahibi olduklar─▒ s├╝rece de d├«ni kullan─▒p ondan nemalananlar var olacakt─▒r. Mesel├ó; ─░m├óm-─▒ Rabb├ón├«ÔÇÖnin ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde Hindistan alt k─▒tas─▒nda insanlara tesir eden bir s├╝r├╝ ┼čarlatan ├ž─▒km─▒┼č, tasavvufu kullanarak insanlar─▒ kendilerine r├óm etmi┼člerdi. Havada gezenler, u├žanlar, ge├žmi┼čten haber verenler o kadar ├žo─čalm─▒┼čt─▒ ki; ─░sl├óm deyince bu muharreflerin ya┼čant─▒s─▒ akla gelmi┼čti.

─░┼čte bu noktada ─░m├óm-─▒ Rabb├ón├«; bu ┼čarlatanlara kar┼č─▒ KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖi esas alan tasavvuf├« bir yolun varl─▒─č─▒n─▒ ik─üme etme ├žabas─▒ i├žerisinde olmu┼č, tabiri c├óizse bu bozguncular─▒n ipli─čini pazara ├ž─▒karm─▒┼č, insanlar─▒n sa─člam bir inanca kavu┼čmas─▒na vesile olmu┼čtur. Bunu yaparken tasavvufun y├Âneldi─či gayenin, ┼čekli/kabu─ču atmak de─čil, onunla ve onun i├žinde ├Âz├╝ yakalamak oldu─čunu; ├Âz├╝n ise ihl├ós, ihsan, r─▒z├ó ve kurbiyet oldu─čunu ifade etmi┼čtir. Tasavvufun temelinin ve belkemi─činin; ┼čer├«at─▒n s─▒n─▒r ve ├ód├ób─▒n─▒ korumak, harama ve ┼č├╝pheli olana el uzatmamak, duyu organlar─▒n─▒ yasaklardan korumak, bir nefes bile AllahÔÇÖtan gafil olmamaya ├žal─▒┼čmak, sadece rahatl─▒k ve serbestlik zaman─▒nda de─čil zaruret h├ólinde de i├žinde ┼č├╝phe bulunan susam tanesini bile hel├ól saymamak ve ┼čehvetin pe┼čine d├╝┼čmemek i├žin nefisle cihad etmek oldu─čunu s├╝rekli tekrarlam─▒┼čt─▒r.

─░m├óm-─▒ Rabb├ón├«ÔÇÖye g├Âre ┼čer├«at─▒n ├╝├ž par├žas─▒ vard─▒r: ─░lim, amel, ihl├ós. Bu ├╝├ž├╝ ger├žekle┼čmi┼č olmad─▒k├ža ┼čer├«at ger├žekle┼čmi┼č olmaz… ┼×er├«at ger├žekle┼čince, en b├╝y├╝k sa├ódet olan Allah r─▒z├ós─▒ ger├žekle┼čmi┼č olur. Buna g├Âre ┼čer├«at, d├╝nya ve ├óhiret sa├ódetlerinin hepsini ├╝zerine alm─▒┼č bulunmakta; ┼čer├«at─▒n ├Âtesinde ihtiya├ž duyulacak bir ┼čey kalmamaktad─▒r. S├╗f├«lerin sembol├╝ ve imtiyaz al├ómetleri h├óline gelmi┼č bulunan tar├«kat ve hakikat, ┼čer├«at─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ par├žas─▒ olan ihl├ós unsurunu tamamlamak hususunda ona hizmet├ži konumundad─▒r… Tar├«kat yolunda meydana gelen h├óller, vecdler, ├Âzel ilim ve irfanlar; as─▒l ama├ž olmay─▒p, bu yolun yolcular─▒n─▒ terbiye etmeye yarayan evham ve hayallerden ibarettir. O h├ólde bunlara tak─▒l─▒p kalmamak, s├╝l├╗k ve cezbe yolunun sonu olan r─▒z├ó makam─▒na ula┼čmak gerekmektedir.ÔÇÖÔÇÖ (H. Karaman, ─░m├óm-─▒ Rabb├ón├« ve ─░sl├óm Tasavvufu-Mekt├╗b├ótÔÇÖtan Se├žmeler-, s. 175-176)

Son zamanlarda d├╝nya ve T├╝rkiyeÔÇÖdeki d├«n├« hayatta, baz─▒lar─▒n─▒n tar├«kat ad─▒ alt─▒nda bir s├╝r├╝ insan─▒ etraf─▒nda toplad─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. Hepsinin sa─člam bir ic├ózet silsilesiyle mi bu ad alt─▒nda insanlar─▒ etraflar─▒na toplad─▒klar─▒n─▒ kontrol etmek ├žok zorla┼čm─▒┼čt─▒r. ├ľyle ki; bu sorguland─▒─č─▒ zaman, tekfir boyutuna i┼čin g├Ât├╝r├╝ld├╝─č├╝ m├╝┼č├óhede edilmektedir. Olay─▒n bu boyutlara varmas─▒n─▒n en b├╝y├╝k sebebi, tekke ve z├óviyelerin kapat─▒lmas─▒d─▒r. Zira bu kapatma neticesi; i┼čin, kontrolden ├ž─▒k─▒p gizli kapakl─▒ yap─▒l─▒r h├óle gelmesine sebebiyet vermi┼č, bu da mevcut durumu meydana getirmi┼čtir.

Osmanl─▒ zaman─▒nda, tekke ve z├óviyelerde ┼čeyhlik-m├╝r┼čidlik m├╝essesesi; devlet kontrol├╝nde ve ic├ózetin devlet taraf─▒ndan tasdiki ile ger├žekle┼čmekteydi. Yani olur olmaz herkes;

┬źBen m├╝r┼čid oldum, tekke a├ž─▒yorum!┬╗ diyemezdi. Ancak m├╝r┼čidi taraf─▒ndan ir┼čad etme ic├ózeti verilenler tekke a├žabilir, etraf─▒na insanlar─▒ toplayabilirdi. Tekkelerin kapat─▒lmas─▒ndan sonra tabiri c├óizse yer alt─▒na inen asl├« tar├«katlar varl─▒─č─▒n─▒ devam ettirmek i├žin m├╝cadele etmi┼čler, ic├ózet vazifesini kendi i├ž dinamikleri vas─▒tas─▒yla y├╝r├╝tm├╝┼čler, bug├╝nlere kadar ula┼čm─▒┼člard─▒r. Devlet kontrol├╝ olmay─▒nca, olur olmaz baz─▒ insanlar da; zaten ─░sl├óm├« de─čerleri zay─▒flam─▒┼č insanlar─▒ etkileyerek ├ževrelerine alm─▒┼člar, tabiri c├óizse kendilerini kurtar─▒c─▒ il├ón etmi┼čler, ─░sl├ómÔÇÖla al├ókas─▒ olmayan bo┼č bilgilerle insanlar─▒n saf zihinlerini doldurmu┼člar, ┼čer├«ata mug─üyir h├ól ve davran─▒┼člar─▒ ┼čeriatm─▒┼č gibi yutturmu┼člard─▒r.

Bunlar─▒n kar┼č─▒s─▒nda ─░slamÔÇÖ─▒n iki kayna─č─▒na kendini r├óm etmi┼č, ─░slamÔÇÖ─▒ ihsan k─▒vam─▒nda ya┼čamay─▒ ┼čiar edinmi┼č sa─člam bir tasavvufi anlay─▒┼č─▒n varl─▒─č─▒ da bir v├ók─▒ad─▒r. Bu tasavvuf├« ne┼čve ilk d├Ânemden bug├╝ne kadar sa─člam ic├ózet gelene─čiyle kendisini korumu┼čtur. K─▒y├ómete kadar da korumaya devam edecektir. Buna KurÔÇÖ├ón├«-Nebev├« tasavvuf demek yanl─▒┼č olmaz. Zira ana gayesi ┼čer├«at olan, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖi ihsan k─▒vam─▒nda ya┼čamay─▒ hayat tarz─▒ h├óline getirmeyi ├Â─č├╝tleyen tasavvuf; KurÔÇÖ├ón├«-Nebev├« tasavvuftur. ┼×er├«atten ├ž─▒kmamay─▒ ├Â─č├╝tleyen, bilgi olmadan, ┼čer├«at ya┼čanmadan tasavvuf├« k─▒vam─▒n elde edilemeyece─čini s├Âyleyen bir anlay─▒┼č, bizzat ─░sl├óm├« bir yoldur. E─čer ┼čer├«atsizlik varsa, KurÔÇÖ├ón ve Nebev├« yoldan sap─▒lm─▒┼čsa orada tasavvuftan s├Âz etmek m├╝mk├╝n de─čildir.

Di─čer taraftan tasavvufu s─▒rf k├Ât├╝ ├Ârnekler var diye reddeden, k├╝f├╝r olarak g├Âren bir anlay─▒┼č─▒n varl─▒─č─▒ da mal├╗mdur. KurÔÇÖ├ónÔÇÖ─▒ ve S├╝nnetÔÇÖi modern ak─▒llar─▒na g├Âre yorumlay─▒p ondan h├╝k├╝m ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čanlar─▒n bu i┼če kalk─▒┼čmalar─▒ ise ayr─▒ bir vah├ómettir. ┬źSadece KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet yeter!┬╗ diyenlerin, i┼č ya┼čamaya gelince nefislerini dizginleyemeyip yolda kalmalar─▒ da ayr─▒ bir ten├ókuzdur. KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖin m├╝d├óf├«li─čine soyunup, gece kendilerinin uyuduklar─▒ anlarda ib├ódet ve t├óatle geceyi ihy├ó edenleri tar├«kat├ži diye t├ón etmeleri de ayr─▒ bir ├ž─▒kmazd─▒r. Zaten; ┬źSadece KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet yeter!┬╗ diyenlerin i┼č ya┼čant─▒ya gelince yan ├žizdikleri g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi; ayn─▒ zamanda KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖten ak─▒llar─▒na g├Âre yorumlamaya ka├ž─▒p, farkl─▒ ekoller olu┼čturmaya ba┼člad─▒klar─▒ da g├Âr├╝lmektedir. Bu ekollerin baz─▒s─▒ KurÔÇÖ├ón ├óyetlerini kafalar─▒na g├Âre yorumlamaya ba┼člay─▒p h├╝k├╝m ├ž─▒karmakta; baz─▒s─▒ i┼čine gelmedi─či zaman, k├Âkl├╝ bir tenkid gelene─činden s├╝z├╝l├╝p gelmi┼č sahih hadis kaynaklar─▒ndaki hadisleri reddetmekte; baz─▒s─▒ ilm├« derinli─či ├ža─člar─▒ a┼č─▒p gelmi┼č, onlarca eser yaz─▒p y├╝zlerce ├╝stad olacak talebeler yeti┼čtirmi┼č ─░sl├óm ├ólimlerini be─čenmez h├óle gelip onlara a─čza al─▒nmayacak s├Âzler s├Âylemekte; baz─▒s─▒ da kafas─▒na g├Âre ┼čer├«at olu┼čturmaktad─▒r.

D├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒nda bir s├╝r├╝ bozulmalar var. Kimisi kad─▒nl─▒-erkekli namaz k─▒ld─▒r─▒r; kimisi ba┼č─▒ a├ž─▒k namaza durur; kimisi makyajl─▒ s├╝sl├╝ p├╝sl├╝ kar┼č─▒ cinsleriyle ─░sl├óm ad─▒ alt─▒nda harem kurar; kimisi ─░sl├óm ad─▒na, masum insanlar─▒ katletmeyi cihad zanneder; kimisi ─░sl├óm ad─▒na, m├╝sl├╝man oldu─čunu s├Âyleyenleri tekfir eder; kimisi ─░sl├óm ad─▒na, anas─▒n─▒-babas─▒n─▒ k├ófir yapar; kimisi m├╝sl├╝man kom┼čusunun kar─▒s─▒n─▒ ─░sl├óm ad─▒na c├óriye il├ón eder, m├╝sl├╝man oldu─čunu s├Âyleyen birisinin mal─▒n─▒ ─░sl├óm ad─▒na ya─čmalay─▒p gan├«met diye ele ge├žirir. Kimisi kendi cemaatinden ba┼čkas─▒n─▒ temsil k─▒vam─▒nda g├Ârmez, di─čerlerini d─▒┼člar, yok g├Âr├╝r. Taassubu, d├«nin ├Ân├╝ne ge├žirir.

Peki, ├ž├Âz├╝m ne? ├ç├Âz├╝m, KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnetÔÇÖi ilk muhataplar─▒n─▒n anlad─▒─č─▒ ┼čekilde ├Â─črenip, bunu sahih bir ├ževrede r├╗h├ón├« ├žer├ževe ile g├╝zelle┼čtirmektir. Aksi takdirde insan─▒n aya─č─▒n─▒ kayd─▒racak, ├«m├ón─▒n─▒, ─░sl├ómÔÇÖ─▒n─▒ zedeleyecek, hel├ók edecek mecr├ólara esir olmas─▒ mukadderdir. ─░lim, amel ve ┼čer├«at─▒ hayat─▒nda ik─üme edip bunu ad─▒na tasavvuf, in├óbe, z├╝hd ne dersek diyelim, r├╗h├ón├« g├╝zellikle s├╝slemeye ├žal─▒┼čarak, Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖa ula┼čma yolunda ilerlemek, en sahih yol olarak g├Âr├╝lmelidir.