ORU├ç; HAKKÔÇÖA YAKINLIK T├éL─░M─░

YAZAR : M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

─░nsanl─▒k tarihi;

HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k i├žinde ya┼čan─▒ld─▒─č─▒ demlerde d├╝nyev├« ve uhrev├« huzura ula┼čm─▒┼čt─▒r. O yak─▒nl─▒kta, ad├ólet, merhamet, insaniyet ve s├╝k├╗net tecell├«leri h├ókim olmu┼čtur.

Fakat HakÔÇÖtan uzakla┼č─▒ld─▒─č─▒ her heng├ómda;

Sadece karga┼ča, zul├╝m, fel├óket ve ├ófetler insanl─▒─č─▒ harap ve peri┼čan etmi┼čtir. HakÔÇÖtan o uzakl─▒kta her t├╝rl├╝ huzursuzluk ve ─▒st─▒rap, dertler ve ├žileler patlak g├Âstermi┼čtir.

Bunun i├žin;

Kullar─▒n─▒ her y├Ân├╝yle bilen Hazret-i All├óhÔÇÖ─▒n; onlara, hayat─▒ en g├╝zel ┼čekilde de─čerlendirebilmeleri i├žin emretti─či kuts├« vazifeler ve il├óh├« terbiye ├žok m├╝himdir. ├ç├╝nk├╝ HakkÔÇÖa yap─▒lacak kullu─čun ve ib├ódetlerin ├Âz├╝nde, insan hayat─▒na ├žare olacak b├╝y├╝k faydalar vard─▒r. Yani y├╝ce Mevl├ó, kendi z├ót─▒na kar┼č─▒ insano─člunun mesÔÇÖ├╗liyetlerini ve t├óatlerini bile yine insanl─▒─ča yarayacak say─▒s─▒z istifadelerle donatm─▒┼čt─▒r.

Bir bak─▒ma;

Cen├ób-─▒ Hak; emretti─či ib├ódetlerle de, insanlar─▒, ancak kendisine yak─▒nl─▒kta ger├žekle┼čen be┼čer├« sa├ódet, kurtulu┼č ve huzura y├Ânlendirmi┼čtir.

Mesel├ó oru├ž.

Bu mevzuda en g├╝zel ├Ârneklerden biridir.

├ç├╝nk├╝ oru├ž, bir tedavidir. Her ┼čeyi keyfince yapmaktan vazge├žip de huzura g├Ât├╝ren bir iradeye sahip olu┼čtur.

O, sadece bir a├žl─▒k de─čildir.

Her y├Ân├╝yle HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k t├ólimidir. Kullar─▒ gafletten kurtaracak bir yak─▒nl─▒k t├ólimi. D├╝┼čmanl─▒klar─▒ karde┼čli─če d├Ân├╝┼čt├╝recek, a├ž─▒n h├ólinden anlamay─▒ sa─člayacak, payla┼čma ve kayna┼čmay─▒ temin edecek bir yak─▒nl─▒k t├ólimidir oru├ž. Sadece kendini d├╝┼č├╝nmemeyi ├Â─čreten, fed├ók├órl─▒─č─▒ ve di─čerg├óml─▒─č─▒ ├Âne ├ž─▒karan bir yak─▒nl─▒k t├ólimi. D├╝nyadan vazge├žmeyi ve sonsuz m├╝k├ófata ula┼čmay─▒ tatt─▒ran bir yak─▒nl─▒k t├ólimidir oru├ž.

Bunun i├žin; onun ├Âz├╝, sab─▒r ve irade e─čitimi ile doludur. Beden├« ve r├╗h├« infialleri, sabr─▒n y├╝celi─činde e─čiten bir t├ólimdir o. Had├«s-i ┼čerifte buyurulur:

ÔÇťOru├ž, sabr─▒n yar─▒s─▒d─▒r.ÔÇŁ (Tirmiz├«, Deav├ót, 86)

Sab─▒r nedir?

Yine Peygamber EfendimizÔÇÖin ifadesiyle;

ÔÇťSab─▒r ziy├ód─▒r / ─▒┼č─▒kt─▒r.ÔÇŁ (M├╝slim, Tah├óret, 1)

I┼č─▒ks─▒z hayat verimli bir ┼čekilde ya┼čanabilir mi? Ne g├╝nd├╝z ne gece hi├žbir ─▒┼č─▒k olmasa, insanlar ne yapabilirler? Hi├žbir ┼čey. ─░┼čte hayatta sab─▒r olmazsa, ya┼čay─▒┼člar─▒n verimlili─či de ayn─▒ t─▒kan─▒kl─▒─ča d├╗├ž├ór olur. ─░ll├ó sab─▒r ┼čart. Sab─▒r i├žin de oru├ž zar├╗r├«.

Demek ki;

Oru├žta a├žl─▒─č─▒n ├Âtesinde hakikatler var.

Hazret-i Peygamber -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin;

ÔÇťNice oru├ž tutanlar vard─▒r ki, tuttuklar─▒ oru├žtan onlara kalan sadece a├žl─▒k ve susuzluktur.ÔÇŁ (Ahmed b. Hanbel, M├╝sned, II, 373) buyurmas─▒ da, bu sebeple.

Hazret-i Mevl├ón├ó bu ger├že─če ┼č├Âyle dikkat ├žeker:

ÔÇťEy g├Ân├╝l! ┬źBen iyi i┼čler i┼čledim. Namaz k─▒ld─▒m, oru├ž tuttum, kulluk ettim.┬╗ deme. Bu yap─▒lanlardan elde edileni g├Âster!ÔÇŁ

Mesele;

Elde edilmesi gerekenler.

Yani;

HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒─č─▒n tahakkuk etmesi.

O yak─▒nl─▒ktaki ad├ólet, merhamet ve huzurun; g├Ân├╝llere, iklimlere, memleketlere, k─▒sacas─▒ d├╝nyaya ve ├óhirete yans─▒mas─▒. B├╝t├╝n m├ón├ós─▒yla yans─▒mas─▒.

─░sl├óm tarihi, bu y├Ânde yans─▒malar itibar─▒yla hikmetler ve ibretler sergisidir.

Asr-─▒ sa├ódet, ├Âzellikle en g├╝zel ├Ârneklerle doludur. ├ç├╝nk├╝ o muhte┼čem as─▒r;

Bizzat Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin tesis etti─či, insanl─▒k i├žin emsalsiz bir ┼čeref levhas─▒d─▒r. Faz├«letler medeniyetinin temel halkas─▒d─▒r. HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒─č─▒n en zirvede ya┼čand─▒─č─▒ m├╝stesn├ó bir devirdir.

O devri en g├╝zel anlatan bir ├Ârnek olarak ─░bn-i MesÔÇÖ├╗d -rad─▒yall├óhu anh- bir g├╝n t├óbi├«nden dostlar─▒na dedi ki:

ÔÇťÔÇôSizler Ras├╗lull├óhÔÇÖ─▒n ash├ób─▒ndan daha ├žok oru├ž tutuyor, namaz k─▒l─▒yor ve s├ólih amellere gayret ediyorsunuz. Ancak onlar sizden daha hay─▒rl─▒yd─▒.ÔÇŁ

Sordular:

ÔÇťÔÇôBu nas─▒l olur?ÔÇŁ

┼×├Âyle a├ž─▒klad─▒:

ÔÇťÔÇôOnlar d├╝nyaya kar┼č─▒ sizden ├žok daha z├óhid, ├óhirete de sizden daha ├žok ra─čbetli idiler.ÔÇŁ (H├ókim, M├╝stedrek, 4/135)

O devirde g├Ân├╝ller, cennet yolcu─čunda ebed├« gayelere ve sonsuz m├╝k├ófatlara n├óil oldular. Her bak─▒mdan d├╝nya, emsalsiz ├óbide ┼čahsiyetlere ┼čahitlik etti.

Sonra ayn─▒ ├Âzellikler i├žinde hulef├ó-i r├ó┼čid├«n devri ba┼člad─▒. ─░nsanl─▒─č─▒n y─▒ld─▒zlar─▒ mes├óbesindeki o nurlu s├«m├ólar, bin bir faz├«let n├╝m├╗neleri sergilediler. Hazret-i ├ľmer, hal├«fe olarak se├žilmi┼čti. Sordu:

ÔÇťÔÇĺEy insanlar! E─čer do─čru yol ve ad├ólet hususunda e─črilirsem, ne yapars─▒n─▒z?ÔÇŁ

Kalabal─▒k i├žinden g├╝├žl├╝ bir ses y├╝kseldi:

ÔÇťÔÇĺO zaman seni k─▒l─▒├žlar─▒m─▒zla do─črulturuz y├ó ├ľmer!ÔÇŁ

├édil hal├«fe, bu cevaba ┼č├╝kretti:

ÔÇťÔÇĺ├çok ┼č├╝k├╝r! E─črildi─čim takdirde beni k─▒l─▒├žlar─▒yla d├╝zeltecek yak─▒nlar─▒m var!ÔÇŁ

Hazineleri dopdolu bir hal├«fe olmas─▒na ra─čmen ge├žim s─▒k─▒nt─▒s─▒ i├žinde ya┼čad─▒. Sah├óbe-i kir├óm─▒n ├Ânde gelenleri; onun k─▒z─▒ ve Hazret-i PeygamberÔÇÖin de zevcesi olan Hazret-i Hafs├ó AnnemizÔÇÖi arac─▒ yapt─▒lar. Hal├«fenin ald─▒─č─▒ maa┼č─▒n hi├ž olmazsa rahat ge├žinebilece─či miktarda olmas─▒n─▒ s├Âylemesini istediler. Hazret-i Hafsa, bunu babas─▒na bildirdi. Ancak Hazret-i ├ľmer sordu:

ÔÇťÔÇĺBana s├Âyler misin, Hazret-i PeygamberÔÇÖin yeme ve i├žmede h├óli nas─▒ld─▒?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇĺYa┼čayabilecek kadard─▒!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇĺBilesin ki, i┼čte bu h├ól ├╝zere O, makam─▒na vard─▒. Dostu Eb├╗bekir de ayn─▒ yolda OÔÇÖna kavu┼čtu. ┼×imdi onlar─▒n ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ olan benim de niyetim bu. E─čer s─▒rt─▒mda a─č─▒r bir y├╝kle gidersem, onlara nas─▒l ula┼č─▒r─▒m?ÔÇŁ

O, ├Âmr├╝ boyunca i┼čte bu ┼čuur ve z├╝hd i├žinde ya┼čad─▒. Y─▒─č─▒n y─▒─č─▒n hazineler kar┼č─▒s─▒nda fakr─▒ se├žti. Tev├ózu ve yokluk i├žinde muazzam bir saltanata n├óil oldu. D├╝nyadan da bor├žlu olarak g├Â├žt├╝.

Bu h├óli, b├╝y├╝k fetihlerin muvaffak─▒yet karakteri oldu. Say─▒s─▒z zaferler kazan─▒ld─▒. Efsane bir ad├ólete ┼čahit olundu. Merhamet ve ┼čefkat destanlar─▒ yaz─▒ld─▒.

T├╝m r├ó┼čid hal├«feler, Hazret-i AliÔÇÖnin;

ÔÇťE─črinin g├Âlgesi de e─čri olur.ÔÇŁ ifadesinde m├ón├ós─▒n─▒ bulan hassas bir terazi ile dosdo─čru bir hayat─▒n rehberleri oldular.

Konu┼čarak de─čil, ya┼čayarak d├╝nya ve ├óhiret k─▒lavuzlu─ču yapt─▒lar.

Hepsinin ya┼čay─▒┼č─▒ ve HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒─č─▒ bamba┼čkayd─▒:

Hazret-i AliÔÇÖnin aya─č─▒na m─▒zrak saplanm─▒┼čt─▒. V├╝cudunun sert olu┼čundan ├Ât├╝r├╝ ├ž─▒karamad─▒lar. Zorlamak da hayli ac─▒ veriyordu. Bunun ├╝zerine o Allah arslan─▒ dedi ki:

ÔÇťÔÇĺB├Âyle olmayacak; m─▒zra─č─▒, ben namaz k─▒larken ├ž─▒kar─▒n!ÔÇŁ

├ľyle yap─▒ld─▒. M─▒zrak, o ├želik bedenden kolayca ├ž─▒kt─▒. ├ç├╝nk├╝ m├╝b├órek v├╝cut, namaz esnas─▒nda yumu┼čac─▒k bir mum gibi olmu┼čtu. Ne zorluk, ne ac─▒. Sel├ómdan sonra Hazret-i Ali sordu:

ÔÇťÔÇĺTamam m─▒?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇĺEvet y├ó Ali! M─▒zrak ├ž─▒kar─▒ld─▒.ÔÇŁ

All├óhÔÇÖ─▒n arslan─▒, hi├žbir ┼čey hissetmemi┼čti.

─░┼čte HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k h├óli!

Bu h├ólin sahipleri ne muhte┼čem insanlard─▒! Onlar─▒n devirleri de ne muazzamd─▒!

Fakat Efendimiz -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-ÔÇÖin;

ÔÇťBenden sonra n├╝b├╝vvete l├óy─▒k ger├žek ve k├ómil hil├ófet, otuz senedirÔÇŽÔÇŁ (Eb├╗ D├óv├╗d, S├╝nnet, 8/4646; Ahmed, V, 50, 220, 221) buyurdu─ču ├╝zere Hazret-i HasanÔÇÖdan sonra r├ó┼čid hal├«feler devri de bitti.

Ard─▒ndan;

Saltanatlar d├Ânemi ba┼člad─▒. ├ľnce Emev├«ler, sonra Abb├ós├«ler ─░sl├ómÔÇÖa hizmet bayra─č─▒n─▒ ellerine ald─▒lar. Ancak her iki d├Ânemde de hem m├╝sbet/olumlu hem de menf├«/olumsuz ├Ârnekler tecell├« etti. HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k i├žinde ya┼čan─▒l─▒p ya┼čan─▒lmamas─▒na g├Âre ger├žekle┼čen bu tecell├«ler, tarih├« yolculu─čun gidi┼č y├Ânlerini olu┼čturdu.

92 sene h├╝k├╝mran olan Emev├«ler devrinde; Hazret-i PeygamberÔÇÖin m├╝b├órek torunu Hazret-i H├╝seyinÔÇÖi hunharca ┼čehid eden idareciler ve ehl-i beyte h├╝rmetsiz y├Âneticiler de geldi─či gibi, ├ľmer bin Abd├╝laziz gibi merhamet ve ad├ólette ├óbide, takv├ó ve kullukta muhte┼čem ┼čahsiyetler de geldi.

├ľmer bin Abd├╝laziz hal├«fe oldu─čunda da─čdaki ├žobanlar bile ger├že─či tahmin etti:

ÔÇťÔÇĺHerh├ólde devletin ba┼č─▒na s├ólih bir kimse ge├žti.ÔÇŁ

Soruldu:

ÔÇťÔÇĺNereden bildiniz?ÔÇŁ

Dediler ki:

ÔÇťÔÇĺKurtlar ve kuzular yan yana!ÔÇŁ

Fıtrîdir;

Halk, daima meliklerinin h├óline g├Âre ┼čekillenir, ├Âyle de ┼čekillenmi┼čtir. ├ľmer bin Abd├╝laziz gibi takv├ó sahibi h├╝k├╝mdarlar ba┼ča ge├žti─činde hayat─▒n merkezine daima takv├ó ve ├óhiret haz─▒rl─▒─č─▒ yerle┼čti. Fakat maddeye ve l├╝kse reva├ž veren melikler zaman─▒nda halk, d├╝nyev├«le┼čti, sefahat ve gaflete dald─▒. Harem hayat─▒n─▒ ├Ânce ├ž─▒karan melikler devrinde de ahali nefs├ón├« duygulara kendini kapt─▒rd─▒. Cihad ve fethe sar─▒lan h├╝k├╝mdarlar zamanlar─▒nda da toplum, hid├óyet sancaklar─▒n─▒ k─▒tÔÇÖa k─▒tÔÇÖa dalgaland─▒rd─▒.

Ta End├╝l├╝sÔÇÖe, Pirene Da─člar─▒ÔÇÖna kadar gidildi. Muazzam bir End├╝l├╝s medeniyeti meydana geldi. Sonra menfaatler ve d├╝nyev├«le┼čme devreye girince ve nefs├óniyet a─č─▒r bas─▒nca, koskoca medeniyet a┼č├«retlere b├Âl├╝nd├╝. 300 senelik bir tarih, h─▒ristiyanlar─▒n ac─▒mas─▒z soyk─▒r─▒mlar─▒na ma─čl├╗p d├╝┼čt├╝, t├órum├ór oldu.

Abb├ós├«ler ise, r├╝ya gibi bir Ba─čdat medeniyeti meydana getirdiler. O medeniyet de, HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k i├žinde oldu─ču demlerde fetih sancaklar─▒n─▒ d├Ârt bir yana ula┼čt─▒ran bir istikamette devam etti. HakÔÇÖtan uzak kald─▒─č─▒ zaman zay─▒flad─▒, f├ón├«li─če yenik d├╝┼čt├╝ ve 300 senelik bir ├Âm├╝rden sonra o da bitti.

Ard─▒ndan B├╝y├╝k Sel├žuklu geldi. Sultan Alparslan, Anadolu kap─▒lar─▒n─▒ a├žt─▒. Malazgirt MuharebesiÔÇÖnde bembeyaz elbiselere b├╝r├╝nm├╝┼č;

ÔÇťÔÇĺBu benim kefenimdir!ÔÇŁ diyerek ┼č├Âhrete de─čil ┼čehidli─če talip olmu┼čtu.

Ordusuna hitab─▒ da bu ┼čuurun izah─▒yd─▒:

ÔÇťÔÇĺYa ┼čehid olurum, ya muzaffer! Her ikisi de beni cennete ula┼čt─▒r─▒r. Ard─▒mca gelmek isteyenler, gelsin! ─░stemeyen, geri d├Âns├╝n! Bug├╝n emreden ve emredilen yok. Ben de sizler gibiyim. Gaz├óm─▒z birliktedir. Ard─▒mca gelip sa─č kalanlar gazi, can verenler ┼čehid olacakt─▒r. Geri d├Ânenlerin nasibi ise, d├╝nyada rezillik, ├óhirette ate┼čtir.ÔÇŁ

B├╝y├╝k Sel├žuklu, HakkÔÇÖa bu yak─▒nl─▒k ├Âl├ž├╝leri i├žinde iki as─▒r devam etti. Sonra o da uzak d├╝┼čmenin ibretli neticeleri i├žinde par├žaland─▒.

Bunun ├╝zerine Anadolu Sel├žuklu devri ba┼člad─▒. Sonunda o da beyliklere b├Âl├╝nd├╝ ve tarih sahnesinden ├žekildi.

Ondan sonra iÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah yolunda hizmet bayra─č─▒n─▒ Osmanl─▒ devrald─▒.

Anadolu beyliklerinin en k├╝├ž├╝─č├╝ idi. Fakat gayesi, istikameti ve ufku itibar─▒yla yani HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k, m├ón├ó ve mahiyet itibar─▒yla beyliklerin en b├╝y├╝─č├╝ idi. Ulem├ó ve suleh├ó orada topland─▒. AnadoluÔÇÖnun g├Ân├╝l erleri ve erenleri, kafileler h├ólinde di─čer beylikleri terk edip Osmanl─▒ a┼č├«retine kat─▒ld─▒. ├ç├╝nk├╝ Osmanl─▒; di─čer beyliklerle ├žeki┼čmiyordu, erti┼čmiyordu, daima karde┼člik ekseni i├žinde ko┼čturuyordu. Nitekim hi├žbir ┼čekilde Sel├žukluÔÇÖya s─▒rt d├Ânmedi, onun devam─▒ olarak hareket etti ve y├Ân├╝ daima iÔÇśl├ó-y─▒ kelimetullah gayesi ├žer├ževesinde b├╝y├╝k fetihlere m├╝nhas─▒r oldu.

B├Âylece;

S├ólih bir toplum meydana getirdi. ├ç├╝nk├╝ Edeb├ól├« silsilesinin rehberli─činde y├╝r├╝d├╝. Edeb├ól├« HazretleriÔÇÖnin Osman GaziÔÇÖye ve onun ┼čahs─▒nda b├╝t├╝n devlet adamlar─▒na ├Âz olarak yapt─▒─č─▒ tarih├« nasihatler, her sultana d├╝stur oldu, yol ve y├Ân g├Âsterdi. F├ótihan bir ├Âz olu┼čturdu. ─░┼čte o ├Âzden s├Âze yans─▒yan ifadeler:

Beysin o─čul! ─░mdi, kulak ver bana;
Art─▒k ├Âfke bize, uysall─▒k sana!
Art─▒k sanc─▒ senin, ┼čif├ólar bizim,
Çileler de senin, safâlar bizim.
Art─▒k endi┼čeler, ├╝st├╝nde ├žad─▒r,
Uyku bize helâl, sana haramdır!

Biz b├Âlebiliriz, kin-k├╝nde ile,
Sen b├╝t├╝nlemeye mecbursun ille.
Bizim hakk─▒m─▒zd─▒r ├žektirmek zahmet,
Seninse vazifen, yaln─▒z merhamet.
Meyve vermek sana, ta┼č atmak bize,
Tatl─▒ bak─▒┼č sana, ka┼č ├žatmak bize!

O─čul! Kavga bizim, ad├ólet senin,
Ge├žimsizlik bizim, met├ónet senin!
Susmak senin i┼čin, s├Âyleniriz biz,
G├Ân├╝l alacaks─▒n, g├╝ceniriz biz!
┼×om a─č─▒z bize has; sana pay, sab─▒r;
Bizden dert akacak, senden hâl-hatır!
Ate┼č olmak bize, k├╝l olmak sana,
Sivri yorum bize, g├╝l olmak sana!

Bir kuyumcudan ki hassas olman ┼čart,
Bizleri de, kendini de do─čru tart!
Sen ho┼č g├Âreceksin, kem g├Ârsek de biz,
Sende do─črulacak e─črilerimiz.
Ba┼č olmak bu: Ayaklara has─▒r ol,
Her seferde son sefere haz─▒r ol!
├çer-├ž├Âp kar─▒┼čt─▒rma g├Ân├╝l ├žap─▒na,
Benlik ve gururu sokma kap─▒na!
─░┼čte ┼čiar: Senden bilme, sen ba┼čar;
┼×├ón─▒n, sana de─čil, bize iftihar!.
O─čul! Hi├žlik sana, ┼č─▒marmak bize,
Hizmetk├órl─▒k sana, i┼č sarmak bize…

D├╝┼čme sak─▒n bunda ├╝mitsizli─če,
Her ├Â─č├╝t merdiven, ger├žek birli─če!
O birlik, dirliktir; yap vazifeni,
├ľnc├╝ ya┼ča, ├ž├╝nk├╝ sen beysin… Yani;
Sen senin de─čilsin bug├╝nden sonra,
U─črunda cennetin, ey o─čul, zira;
Bir g├Âmlek giydin ki, onda her ate┼č,
Bu y├╝kten ka├žmak m─▒, bin beter ate┼č!
K├Âlelikten zor bu, saltanat sanma,
Sultan de─čil kul ol, v├óh ile yanma!
O─čul! Y├╝k├╝n a─č─▒r, i┼čin de ├žetin,
G├╝c├╝n k─▒la ba─čl─▒, Hak yard─▒m etsin!

Gazilerde k─▒l─▒├ž, dervi┼čte du├ó,
Bir olunca, sonsuz ─▒┼č─▒ldar ┼ču├ó.
Bizdeki fikirle sizdeki gayret,
El ele tutunsun, y├╝kselir devlet.
Bu ┼čekilde beraberce biz yine,
Yollar a├žmal─▒y─▒z vaÔÇśdedilene!
Temizlemeliyiz t─▒kan─▒kl─▒─č─▒,
Derin etmeliyiz g├Ân├╝lde s─▒─č─▒.

O─čul! Kuvvetini kullanmay─▒ bil,
Yoksa ters rüzgârda olursun sefil.
Kayna┼čt─▒rma ├Âfke ile nefsini,
Akl─▒n─▒ yenmesin ┼čeytan─▒n kini.
Her dem iradeli, sebatk├ór ya┼ča,
Yumu┼čak ol, fakat s├Âz ge├žir ta┼ča!
Bey dedi─čin ki┼či, hat─▒rl─▒ olur,
Tel├ó┼čs─▒z, vakarl─▒, sab─▒rl─▒ olur.
Sabret; ├ži├žek, a├žmaz vaktinden ├Ânce,
Armut, ba─čra batar hamken yenince.
Kalemsiz k─▒l─▒├ž da ham armut gibi,
T├ó ba─čra saplan─▒r, yoktur tab├«bi.
Kendi irfan─▒nda ya┼čas─▒n millet,
S─▒rt ├ževirme ona, t├óc olur izzet.
O irfan ki, halk─▒ y├╝kselten ┼čuur,
Y├Âneten de, diri tutan da odur.

O─čul! Sabah do─čup ak┼čam ├Âlen ├žok,
D├╝nya; b├╝y├╝k de─čil, avu├ž kadar yok!
Hi├ž fethedilmemi┼č s─▒rlar var ancak,
Faz├«letin ve adlinle do─čacak!
Anan─▒ say, atan─▒ say, h├╝rmet et,
B├╝y├╝klerle beraberdir bereket.
Kaybedersen inanc─▒n─▒ d├╝nyada,
Yemye┼čilken ├ž├Âl olursun gayy├óda.
Her s├Âze al─▒nma, a├ž─▒k s├Âzl├╝ ol,
Bildim, g├Ârd├╝m deme, sen hay─▒rla dol.
Sevildi─čin yerde g├Ân├╝l b─▒kt─▒rma,
H├╝r itibar─▒n─▒ yere y─▒kt─▒rma!

Unutma, makam─▒ y├╝ksek kimseler,
Al├žak kadar emniyette de─čiller.
Hakl─▒ isen, korkma m├╝cadeleden,
HakkÔÇÖa sad├ókatle y├╝kseldi deden.
─░yi ata doru derler, tam s─▒na,
Deli denir yi─čitlerin has─▒na.
Nefsini tan─▒mak, en b├╝y├╝k zafer,
Kendini d├╝┼čman bil, bu sana yeter!

O─čul! Oturanlar, zor kalkar safa,
Kalkmayan uyu┼čur, ba┼člar bo┼č l├ófa.
L├óf dedikoduya d├Âner, kin do─čar,
Dost, d├╝┼čman g├Âr├╝n├╝r; d├╝┼čman, canavar!

O─čul! Hayvan ├Âl├╝r, kal─▒r semeri,

─░nsandan kalan da, ancak eseri…
Giden gitti, a─čla b─▒rakmayana,
Bırakana yâr ol, devamdan yana.
Bu g├╝├ž biter; ki┼či, bilgiyle ya┼čar,
─░lmi ya┼čayan kul, ├Âl├╝m├╝ a┼čar!

┼×ahlan o─čul! Korkanad─▒r yaln─▒zl─▒k,
─░┼č bilene, yerden g├Â─če baht a├ž─▒k!

Bizim dâvâmızın esası, sevgi,
Sessizlikte sakl─▒ onun mihengi.
Sevmek nas─▒l olur, bunu do─čru sez;
Ba─č─▒rarak, g├Âr├╝nerek sevilmez!
Sevenler g├Âr├╝n├╝r ancak her yerde,
O sessiz sevenler, dedirmez nerde!

O─čul! Ge├žmi┼čini bilmeyen cahil,
Gelece─či bilmez, yok ona sebil.
Ge├žmi┼či bil, gelece─če sa─člam bas;
Sonsuzluk taht─▒nda, Ar┼čÔÇÖa k─▒l─▒├ž as!
Nerden geldin unutma ki bu yere,
T├ó unutmayas─▒n gidi┼čin nere! (Seyr├«)

Bu nasihatler, her devirde ge├žerli. Bilhassa g├╝n├╝m├╝z├╝n patlak veren problemlerini ├ž├Âzmede ├žok l├╝zumlu.

├ç├╝nk├╝ Osmanl─▒; Edeb├ól├« HazretleriÔÇÖnin m├ónev├« mimarl─▒─č─▒nda, bu ├Âz├╝n ekseninde g├╝├žlendi. Edeb├ól├« silsilesinin mayalad─▒─č─▒ bu y├╝ce ├Âz, KurÔÇÖ├ónÔÇÖa h├╝rmetle ta├žland─▒. K─▒tÔÇÖalar─▒ g├Âlgesine alan bir ├ž─▒nara d├Ân├╝┼čt├╝. Peygamber m├╝jdesine mazhariyetle dolu b├╝y├╝k fetihlerin gayeleriyle b├╝t├╝n cihan─▒ kucaklad─▒. Ve;

Buna rehberlik eden Edeb├ól├« silsilesinin g├Ân├╝l derg├óh─▒nda Osmanl─▒, b├╝y├╝d├╝, b├╝y├╝d├╝ ve 24 milyon kilometrekarelik bir co─črafyaya sahip oldu.

Daha ilk 150 senesi i├žinde ger├žekle┼čtirdi─či ─░stanbul fethiyle, ├ža─č kapat─▒p ├ža─č a├žt─▒. Feth-i M├╝b├«n m├╝jdesine eri┼čti. ─░stanbul; Ak┼čemseddinlerle, ┼×eyh Eb├╗ Vef├ólarla ve Ali Ku┼č├žularla hem yerlere hem g├Âklere, hem d├╝nyaya hem ├óhirete m├╝nhas─▒r engin bir ilmin ve irfan─▒n da p├óyitaht─▒ h├óline geldi.

Fetihten sonra da;

II. B├óyezid, b├╝y├╝k medeniyet hamleleri yapt─▒. Her sahada farkl─▒ farkl─▒ fetihler ger├žekle┼čtirdi. ─░limde, sanatta, mimar├«de. ┼×eyh Hamdullah, hat sanat─▒nda ├ž─▒─č─▒r a├žt─▒. Mimar Sinanlar─▒ yeti┼čtirecek g├╝├žl├╝ temeller at─▒ld─▒.

Bu ihti┼čamla, as─▒rlarca, b├╝t├╝n d├╝nyaya ┼čefkat, ad├ólet, merhamet ve medeniyet tevz├« edildi.

Taa, L├óle DevriÔÇÖne kadar.

Ne yaz─▒k ki, o devir atmosferinde ve sonras─▒nda, her ┼čey gitgide alt├╝st olmaya ba┼člad─▒.

Ten pl├ón─▒nda nefs├óniyet merkezli bir ya┼čay─▒┼č beyinlere ├ž├Âreklendi. Bat─▒n─▒n bat─▒k zehri damarlara zerk edildi. B├╝y├╝k idealler, k├╝├ž├╝ld├╝. O k├╝├ž├╝k idealler de, eldeki geni┼č topraklar─▒ ve muazzam medeniyeti muhafazada kif├óyetsiz kald─▒. Koca koca memleketler kaybedildi. Hakk─▒ Pa┼ča, TrablusgarbÔÇÖ─▒ oynad─▒─č─▒ bri├ž oyununa fed├ó etti. Nice ┼č├╝hed├ó ve gazi kanlar─▒yla vatan yap─▒lan topraklar, bat─▒da yeti┼čmi┼č; sadece i├že kar┼č─▒ h├╝rriyet ├ž─▒─č─▒rtkanl─▒─č─▒ yap─▒p, d─▒┼ča kar┼č─▒ ise k├Âleli─či se├žen tipler taraf─▒ndan tek kur┼čun bile at─▒lmadan d├╝┼čman─▒n kirli ayaklar─▒na teslim edildi. ├ç├╝nk├╝;

ÔÇťNefsini temizleyen kurtulu┼ča ermi┼čtir!ÔÇŁ (e┼č-┼×ems, 9) ├óyeti unutuldu.

Tezkiye azald─▒:

ÔÇť(Ey All├óhÔÇÖ─▒m!) Ancak Sana kulluk ederiz ve ancak Senden yard─▒m dileriz.ÔÇŁ (el-F├ótiha, 5) ├óyeti ya┼čanmaz oldu.

Dev├ós├ó g├╝├ž ve kuvvet zay─▒flad─▒. G├Ân├╝ller, Tanzimat y─▒llar─▒n─▒n ├ž─▒kmaz sokaklar─▒nda t─▒kand─▒. Bozulan devlet ric├óli, toplumun temel unsurlar─▒n─▒ da bozacak ┼čekilde cidd├« yanl─▒┼člara sapland─▒. Madde ve m├ón├ó birbirinden kopar─▒ld─▒. Fen ve din aras─▒na u├žurumlar yerle┼čtirildi. ─░ntihardan beter m├ónev├« y─▒k─▒mlara ve ahl├ók├« ├ž├Âk├╝┼če imzalar at─▒ld─▒. Modern k├Âlelik, h├╝rriyet ve ├Âzg├╝rl├╝k ad─▒yla gen├ž ve toy idrakleri esir etti ve memleket harabeye d├Ând├╝.

O kafada yeti┼čenler; problemleri ├ž├Âzemedi, k├Ât├╝ gidi┼č├óta ├žare olamad─▒. II. Abd├╝lhamid Han gibi dir├óyetli ve k─▒ymetli ulu bir hakan─▒n geli┼či de, epey canlanmalar meydana getirdiyse de yeti┼čmi┼č adam cihetiyle gerekli deste─či bulamad─▒. ├él├« Pa┼čalar, Fuad Pa┼čalar gibi ├žaps─▒z ve gafil zihniyetler aras─▒nda vazifeleri tahterevalli tarz─▒nda s├╝rd├╝rmek, iyice y─▒pratt─▒.

├ér─▒zalar, halka sir├óyet etti. Bozulma yayg─▒nla┼čt─▒. Avrupa├« garip al─▒┼čkanl─▒klar, tuhaf ├Âzentiler, bitmeyecek bir ├Âz hazineye g├Âz├╝ kapat─▒p da ezel├« d├╝┼čmanlar─▒n dilencisi olarak ya┼čamak, bir maharet say─▒ld─▒. Dostlara h├ókim bir zalim, d├╝┼čmanlara mahk├╗m bir zebun olman─▒n yar─▒┼č─▒ ba┼člat─▒ld─▒. ┼×erefli bir m├óz├« reddedildi. ├Ämanlar, ilimler, kitaplar ve insanlar peri┼čan edildi. G├Ân├╝ller y─▒k─▒ld─▒, ruhlar ezildi. Keskin virajlara girildi. O virajlarda neler u├žuruma yuvarlanmad─▒ ki!

Yetmedi; yeni d├Âneme├žler eklendi. Tuhaf eyl├╝ller m├╝thi┼č yaprak d├Âk├╝mleri ya┼čatt─▒. Garip ┼čubatlar, buz gibi k─▒┼člar ya┼čatt─▒, dondurdu, mahvetti.

Fakat Hazret-i Allah buyuruyordu ki:

ÔÇť…Biz g├╝nleri s─▒rayla devrederiz…ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 140)

├ľyle oldu. Eyl├╝ll├╝ ve ┼čubatl─▒ g├╝nler, nisanl─▒ g├╝nlere devroldu. Bah├želer tekrar g├╝llerle ┼čenlenmeye ba┼člad─▒. Hakikat ├ži├žekleri a├žt─▒. B├╝lb├╝ller yine HakkÔÇÖ─▒ ┼čak─▒maya ba┼člad─▒.

Kader de─či┼čti. K├Ât├╝ g├╝nlere sab─▒r ve mukavemet, g├╝zel g├╝nler getirdi. So─ču─čun yapt─▒─č─▒ zulme ve ┼čerre kar┼č─▒ vakarl─▒ duru┼č, hayr─▒n ve bereketin yolunu a├žm─▒┼čt─▒. Zirvelerin yolu g├Âr├╝nd├╝. E─čitim toparland─▒, sanat toparland─▒. ─░ktisat hayli g├╝├žlendi.

Fakat varl─▒k, bug├╝n insanlar─▒ israf ekonomisine s├╝r├╝kledi. Olmayacak yanl─▒┼čl─▒klar ├že┼čitli tevillerle hayat─▒n i├žine s─▒zar h├óle geldi. ┼×imdi oru├ž vesilesiyle tekrar uyanmal─▒;

Yoksa m├ónev├« ├ór─▒zalar, toplumu kemalden zev├óle g├Ât├╝r├╝r. Uyanmal─▒: Nimetlerin kadri do─čru bilinmeli ve yerli yerince kullan─▒lmal─▒. ├éyet a├ž─▒k:

ÔÇťO g├╝n, yararland─▒─č─▒n─▒z b├╝t├╝n nimetlerden elbette hesaba ├žekileceksiniz!ÔÇŁ (et-Tek├ós├╝r, 8)

Bu y├Ânde imtihan her ┼čartta mevcut. K├Ât├╝ zamanlarda da iyi zamanlarda da. Kazanabilmek i├žin ise, ┼čerlerin azalmas─▒ ve k├Ât├╝l├╝klerin de yok olmas─▒ gerek.

Yap─▒lacak i┼č; fertlerin kendileri ikmal etmesi. D├╝nyev├«le┼čme duygular─▒n─▒n uhrev├« duygulara d├Ân├╝┼čmesi. All├óhÔÇÖa yak─▒nl─▒─č─▒ zedeleyecek gafletlerden uzak durulmas─▒.

Aksi h├ólde problemler devam edip gider. Biri ├ž├Âz├╝lmeden di─čeri patlak verir. T─▒pk─▒ yak─▒n tarihte oldu─ču gibi. Nice gen├žler, HakkÔÇÖa ve hakikate uzakl─▒─č─▒n pen├žesinde peri┼čan olur. Mehmed ├ékifÔÇÖin onlarca sene ├Ânce ┼čahid olup da kaleme ald─▒─č─▒ ┼ču m├ónidar ifadelerin muhataplar─▒na, o g├╝nden bug├╝ne acaba ne kadar mesafe ald─▒r─▒labildi?

Yola gelmez ┼čehirin soysuzu, yoktur kolay─▒,
Yan─▒l─▒p ho┼čbe┼č eden oldu mu, t─▒nmaz da ay─▒;
Bir bakar insana yan yan ki, yuz olmu┼č manda,
Can─▒ yand─▒k├ža, d├Âner ├Âyle bakar nalbanda.
Bir sel├óm ver be herif! A─čz─▒n a┼č─▒nmaz ya… Hay─▒r,
Ne bilir vermeyi hayvan, ne de sen versen al─▒r.
Ya─čl─▒ yer, ├že┼čmeye gitmez; su d├Âker, el y─▒kamaz;
Hele t─▒rnaklar─▒ bir kazma ki insan bakamaz.
Kafa orman gibi, lâkin, o bıyık hep budanır;
Ne ay─▒pt─▒r desen anlar, ne t├╝k├╝rsen utan─▒r.
Tertemiz yerlere kipkirli fotinlerle dalar;
Kaldırımdan daha berbâd olur artık odalar;
Hi├ž ay─▒k gezdi─či olmaz ya bizim farmasonun…
─░├žki y├╝zler suyu, ahl├ók─▒n─▒ bir bilsen onun!
─░lmi yuttursa, hay─▒r yok bu mus├«betlerden…

Fakat hay─▒r gerekli.

Toplum huzuru i├žin gerekli. Cen├ób-─▒ HakkÔÇÖ─▒n l├╝tuf ve rahmet tecell├«leri i├žin hay─▒r gerekli.

Nas─▒l olur bu?

Yarat─▒lanlar, YaratanÔÇÖa, yani HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k t├ólimine girerse olur. O zaman hak ve hakikat, en tabi├« eksenini bulur.

├ľyleyse;

├ľncelikle d├╝nyev├«le┼čmenin pen├žesinden kurtulmak l├óz─▒m. Ahl├ók├« yap─▒n─▒n g├╝├žlenmesi ┼čart. Hel├ól ve haram duygular─▒n─▒n da y─▒k─▒lmayacak seviyede g├╝├žl├╝ olmas─▒ gerek. Hele israf ekonomisine asla ma─čl├╗p olmamal─▒. ─░ki d├╝nyan─▒n da hesab─▒na ├žeki d├╝zen verilmeli.

Mutlaka m├╝ÔÇÖmin nesiller; ├«man, irfan ve olgunluk bak─▒m─▒ndan g├╝├žl├╝ ve ┼čahsiyetli yeti┼čmeli. KurÔÇÖ├ón ve S├╝nnet terbiyesinde kimli─čine kavu┼čmal─▒. Peygamber edebiyle donanmal─▒.

G├╝n├╝m├╝zdeki her sanc─▒;

─░┼čte bu ┼čif├ólar─▒ ve tedavileri hat─▒rlat─▒yor asl─▒nda. Her ┼čey, do─čru okundu─čunda toparlanmaya vesile. En a─č─▒r problemler bile g├╝├žl├╝ ├ž├Âz├╝mlerin do─čum sanc─▒s─▒ ve iradesi.

Mal├╗m; sanc─▒ her zaman kendini g├Âsterir. Maksat, onu hay─▒rl─▒ do─čumlara d├Ân├╝┼čt├╝rmek.

Hazret-i Peygamber, m├╝cadele h├ólinde oldu─ču Ben├« Nad├«rÔÇÖin B├╝veyre denilen yerdeki hurmal─▒klar─▒n─▒n zaruret dolay─▒s─▒yla kesilmesini emretmi┼čti. A─ča├žlar─▒n kimisi kesiliyor, kimisi kesilmiyordu. Bunun ├╝zerine k├ófirler;

ÔÇťÔÇĺY├ó Muhammed! Sen bizi yerde fesat ├ž─▒karmaktan men ediyorsun. ┼×imdi bu hurma a─ča├žlar─▒n─▒ kesmek de ne oluyor?ÔÇŁ dediler.

Bu h├ódise, m├╝sl├╝manlardan baz─▒lar─▒n─▒n da i├žini g─▒c─▒klam─▒┼čt─▒. O s─▒ra ┼ču ├óyet n├ózil oldu:

ÔÇťHerhangi bir hurma a─čac─▒ kestinizse yahut k├Âkleri ├╝zerinde dikili b─▒rakt─▒n─▒zsa, hepsi All├óhÔÇÖ─▒n izniyledir. Bu izin de, yoldan ├ž─▒kanlar─▒ rezilli─če u─čratmak i├žindir.ÔÇŁ (el-Ha┼čr, 5)

Burada izin kelimesi, gerekli teraziyi ifadeye k├óf├«dir. O teraziyi as─▒l elinde tutan Hazret-i Peygamber ├ž├╝nk├╝;

ÔÇťK─▒y├ómet koparken bile elindeki fidan─▒ dik!ÔÇŁ emrini vermekte.

Demek ki rastgele bir keyf├«lik olmaz. Olursa, tefrika ├ž─▒kar. Tefrika ise, d├╝┼čmana hizmettir. ├ékif ne g├╝zel s├Âyler:

Girmeden tefrika bir millete d├╝┼čman giremez,
Toplu vurduk├ža y├╝rekler, onu top sindiremez!

G├Ân├╝ller nas─▒l toplu vuracak?

Hep beraber All├óhÔÇÖ─▒n ipine s─▒ms─▒k─▒ sar─▒lmakla. ├ç├╝nk├╝ bu, en a─č─▒r d├╝┼čmanl─▒klar─▒ bile dostlu─ča ve karde┼čli─če d├Ân├╝┼čt├╝ren bir y├Âneli┼čtir. ├éyet-i ker├«mede buyurulur:

ÔÇťHep birlikte All├óhÔÇÖ─▒n ipine s─▒ms─▒k─▒ sar─▒l─▒n, ayr─▒l─▒─ča d├╝┼čmeyin. All├óhÔÇÖ─▒n size olan ┼ču nimetini de hat─▒rlay─▒n: Siz birbirinize d├╝┼čman idiniz, ancak O, kalplerinizi kayna┼čt─▒rd─▒ ve OÔÇÖnun nimeti sayesinde karde┼č oldunuz. Siz (├ódeta) bir ate┼č ├žukurunun kenar─▒nda idiniz, (fakat Allah) sizi oradan kurtard─▒. Hid├óyete/do─čru yola eresiniz diye Allah, ├óyetlerini size i┼čte bu ┼čekilde a├ž─▒kl─▒yor.ÔÇŁ (├él-i ─░mr├ón, 103)

Her insan i├žin do─čru yol?

HakkÔÇÖ─▒n ipine s─▒ms─▒k─▒ sar─▒lmak. Yani HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒k.

─░┼čte orucun t├ólim etti─či ger├žek!

┼×imdi b├Âyle bir oru├ž mevsimi. G├Ân├╝llerin daha farkl─▒ bir m├ón├ó ile uyanma iklimi. Dirilme ve kendimize gelme f─▒rsat─▒.

Oru├ž ay─▒nda;

─░b├ódetlerimiz, t├óatlerimiz, ahl├ók├« vas─▒flar─▒m─▒z daha da zirvele┼čecek ki; Cen├ób-─▒ Hak hem g├╝nahlardan bizleri ar─▒nd─▒racak, hem de rahmet tecell├«lerine n├óil eyleyecek.

Velh├ós─▒l bu oru├ž mevsiminde;

Zaman; HakÔÇÖtan uzakl─▒klar i├žinde ├žalkant─▒, da─č─▒lma ve yak─▒p y─▒kma zaman─▒ de─čil, bil├ókis HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒klar i├žinde s├╝k├╗net, toparlanma, ├«mar ve in┼ča etme zaman─▒d─▒r.

Unutmamal─▒: Bir ┼čey yiyip i├žince bedenin tuttu─ču oru├ž nas─▒l bozuluyorsa, ayn─▒ ┼čekilde toplumlar─▒n huzuru ve g├Ân├╝llerin HakkÔÇÖa yak─▒nl─▒─č─▒ da insanlar─▒n birbirlerini yemeleri sebebiyle bozulur.

Ne mutlu, her iki m├ón├óda oru├žlar─▒n─▒ bozmadan tutabilenlere!

Yeniden tarih├« inki┼čaf, alt─▒nla yaz─▒lan sayfalar, m├╝tev├óz─▒ ihti┼čam ve fetihler buna ba─čl─▒. Yeniden asr-─▒ sa├ódet gibi bereketli bir hayat buna ba─čl─▒. Karde┼člik, ┼čefkat ve merhametin galibiyeti buna ba─čl─▒. K─▒saca; ebed├« kurtulu┼č da buna ba─čl─▒.

Ne mutlu ger├žekle┼čtirebilenlere!