EY ─░NSAN! AYNADAK─░ SON NAK┼×A BAK!

YAZAR : Ayla A─×ABEG├ťM aylaagabegum@hotmail.com

ÔÇťEy insan! Aynadaki son nak┼ča bak! Bir g├╝zelin ihtiyarlad─▒─č─▒ndaki h├ólini ve bir binan─▒n g├╝n├╝n birinde harabe h├óline gelece─čini d├╝┼č├╝n (ve kendini ge├žmi┼činle bug├╝n├╝n├╝ tefekk├╝r ile seyret) de aynadaki yalana aldanma…ÔÇŁ (Hazret-i Mevl├ón├ó)

Ge├žmi┼čimizle bug├╝n├╝m├╝z├╝ tefekk├╝r etmeye ba┼člad─▒─č─▒m─▒zda, nefsimizi e─čitmenin birinci ad─▒m─▒n─▒ atm─▒┼č oluruz. ─░lk ad─▒mda irademizi e─čitmek i├žin ├Ârneklerimiz olmal─▒. ├ľrneklerin ─▒┼č─▒─č─▒nda kendi hayat─▒m─▒za bakmal─▒; ┬źBen neden bu ├Ârnekleri hayat─▒ma ge├žiremiyorum?┬╗ sorusunu kendimize sormal─▒y─▒z.

ÔÇťRas├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem-; merkebine ot verir, evini s├╝p├╝r├╝r, ayakkab─▒s─▒n─▒ tamir eder, elbisesini yamar, koyunlar─▒n─▒ sa─čar, hizmet├žilerle beraber yemek yer, el de─čirmenini ├ževiren hizmet├ži yorulunca ona yard─▒m eder, pazardan ald─▒─č─▒ e┼čyay─▒ ta┼č─▒mas─▒na hay├ós─▒ m├óni olmaz, zengin-fakir herkesin elini s─▒kar, ilk defa sel├óm veren O olur, davet edildi─či ┼čey (takdim edilen ┼čey) ham ve kuru bir hurma bile olsa hor g├Ârmez idi.

├çok k├╝lfetsiz bir dostlu─ču vard─▒, huyu yumu┼čak idi, arkada┼čl─▒─č─▒ g├╝zel, y├╝z├╝ g├╝le├ž idi, g├╝lmez fakat devaml─▒ g├╝l├╝mserdi. Mahzun idi fakat surat asm─▒┼č de─čildi. M├╝tev├óz─▒ idi fakat zelil de─čildi. C├Âmert idi fakat m├╝srif de─čildi. Her m├╝sl├╝mana yard─▒m eden rikkatli bir kalbi vard─▒. Tokluk sebebiyle ge─čirmez, elini tamah ile bir ┼čeye uzatmazd─▒.ÔÇŁ (Eb├╗ Said el-Hudr├«ÔÇÖden riv├óyet edilmi┼čtir.)

EfendimizÔÇÖin i┼člerini m├╝mk├╝n oldu─ču kadar ba┼čkalar─▒na yapt─▒rmamaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. Kendimize ve ├ževremize bakarak ├Ârneklerimizi verelim. Yeni zamanlarda herkes birbirine bakarak ev i┼člerini yapmamaya ba┼člad─▒. Yemek yapmak, (elektrik s├╝p├╝rgesiyle) ev s├╝p├╝rmek, (├žama┼č─▒r makinesinde) ├žama┼č─▒r y─▒kamak, (bula┼č─▒k makinesinde) bula┼č─▒k y─▒kamak, cam silmek… gibi i┼čler i├žin, evde bir yard─▒mc─▒ bulunmas─▒ moda h├óline geldi.

ÔÇťÔÇôCamlar─▒ bile ben siliyorum.ÔÇŁ dedi─čimde gen├žler hayretle bakarak;

ÔÇťÔÇôOlur mu hocam?ÔÇŁ diyorlar.

Bir h├ót─▒ram─▒ payla┼čmak isterim. Rahmetli Ahmet KABAKLI Hocaya -bula┼č─▒k makinesinin ilk ├ž─▒kt─▒─č─▒ y─▒llarda- ald─▒─č─▒m bula┼č─▒k makinesini heyecanla anlatmaya ba┼člam─▒┼čt─▒m. Makine, yemekten sonra bula┼č─▒klar─▒ saklad─▒─č─▒m bir dolap gibiydi. ─░┼či anneme b─▒rakmadan Edebiyat Vakf─▒na ko┼čarak gidebiliyordum.

ÔÇťÔÇôHocam, size de alal─▒m. Me┼čk├╗re Han─▒m rahat eder.ÔÇŁ demi┼čtim.

ÔÇťÔÇô├çama┼č─▒r makinesi var, elektrik s├╝p├╝rgesi var. Onu da al─▒rsam Me┼čk├╗re Han─▒m emekli. Evde ne yapacak? B─▒rakal─▒m, tabaklar─▒ y─▒karken oyalans─▒n.ÔÇŁ demi┼čti.

Bu kadar rahatl─▒─č─▒n i├žinde, bir de yard─▒mc─▒ kad─▒n olursa ev han─▒m─▒m─▒z ne yapacak? Kendine sosyal faaliyetler i├žinde bir me┼čguliyet bulmu┼čsa, hay─▒r i┼člerinde ko┼čuyorsa, hastalara-ya┼čl─▒lara yard─▒mc─▒ oluyorsa, bilgilenmek i├žin okuma ├žal─▒┼čmalar─▒nda yer al─▒yorsa, sohbetleri dinlemeye gidiyorsa belki biraz affedilebilir.

Yaln─▒z han─▒mlar m─▒, evin erkeklerinin ve ├žocuklar─▒n─▒n da ev i┼člerinde yard─▒mc─▒ olmalar─▒ gerekir.

Bir erkek;

ÔÇťBen g├╝nd├╝z zaten i┼čte ├žal─▒┼čt─▒m. ┼×imdi gazetemi okumak, televizyonumu seyretmek hakk─▒m!ÔÇŁ diyebilir mi?

Çocuklar;

ÔÇťOkula gidiyorum, ├Âdevim var, dersim var…ÔÇŁ bahanelerine s─▒─č─▒nmal─▒ m─▒? Ufac─▒k bir yard─▒m, onlar─▒ dinlendirecektir.

Evde ├žal─▒┼čanlar─▒, ev halk─▒ndan farkl─▒ g├Ârmemek l├óz─▒m. Sofraya onlarla beraber oturmak, bayramlarda onlara da hediye almak, yorulduklar─▒ zaman dinlenmelerine, vakit gelince ib├ódetlerine izin vermek… hayat─▒m─▒z─▒n bir par├žas─▒ olmal─▒. Peygamber EfendimizÔÇÖin hayat─▒ndan ├Ârnekler vererek; yak─▒nlar─▒m─▒z─▒, kom┼čular─▒m─▒z─▒ bu konuda d├╝┼č├╝nd├╝rebiliriz. Bu konular─▒n konu┼čuldu─ču bir ortamda gen├ž bir han─▒m;

ÔÇťÔÇôAyla Abla, b├Âyle yaparsak kad─▒nlar─▒n ahl├ók─▒n─▒ bozar─▒z. Onlar da kendilerini iyice naza ├žekerler.ÔÇŁ deyince;

ÔÇťÔÇôBu durumda olan sen de olabilirdin. Fakat bir bak─▒ma da hakl─▒s─▒n. Yan─▒m─▒zdaki yard─▒mc─▒lar─▒ e─čiterek onlar─▒n kabala┼čmas─▒n─▒ da ├Ânlemeliyiz.ÔÇŁ diye cevap verdim.

├ľrneklerle konu┼čman─▒n faydas─▒, tekliflerimizi d├╝┼č├╝nerek hayat─▒m─▒za ge├žiriyor olmam─▒z…

├çar┼č─▒dan, pazardan ald─▒klar─▒m─▒z─▒ ta┼č─▒ma ├Ârne─čini konu┼čurken; e─čer hayat─▒n─▒ ta┼č─▒yarak kazanan biri varsa ona yard─▒m etmek i├žin ta┼č─▒tabiliriz.

Zengin-yoksul ay─▒rmadan sel├óm vermek ve ilk sel├óm veren olmak ├Ânemli. Bu ├Ârne─či ya┼čamak, g├╝n ge├žtik├že zorla┼č─▒yor. Yeni ┼čehir d├╝zeniyle; zengin, zor durumda veya orta gelirde olanlar─▒n semtleri ayr─▒ld─▒. Vill├ó kentlerde, y├╝ksek binalar─▒n yer ald─▒─č─▒, kap─▒s─▒nda korumalar─▒n oldu─ču mek├ónlarda; insanlar nas─▒l bu ├Ârne─či uygulayacak? Ancak arabayla gitti─či l├╝ks otellerde verilen hay─▒r yemeklerine b├╝y├╝k mebl├ó─člarla kat─▒l─▒p kendilerini tatmin edeceklerdir.

Zenginle, orta gelirlinin ve zor durumda olan─▒n birlikte ya┼čad─▒─č─▒ sokaklar da ÔÇťkentsel d├Ân├╝┼č├╝mÔÇŁ projesiyle yava┼č yava┼č yok olup gidecek mi?

Sel├ómla┼čmay─▒ yayg─▒nla┼čt─▒rmak i├žin bir gayret i├žinde miyiz? O semtlerde oturan baz─▒ tan─▒d─▒klar─▒ma gitti─čimde, g├╝n ge├žtik├že sel├ómla┼čman─▒n azald─▒─č─▒n─▒ g├Ârmekteyim. ┼×ik├óyet ├žare de─čil, sel├óm─▒ ilk veren olabiliyor muyuz?

ÔÇťÔÇôZaman zaman sel├óm verdim, almad─▒!ÔÇŁ diye al─▒nanlar var. Hemen Peygamber EfendimizÔÇÖin ├Ârne─čini hat─▒rlayarak kendimize gelelim ve sel├óm vermeye devam edelim. Bilhassa ├žocuklar─▒n ve gen├žlerin bu ├Ârneklerle yeti┼čmesi ├Ânemli.

Evimizin kap─▒s─▒, misafire a├ž─▒k olmal─▒. ─░kram etti─čimiz yeter ki sevgiyle olsun ve ikram edilen ki┼či, ayn─▒ sevgi ve kibarl─▒kla kabul etsin.

Ramazan geliyor. Fazla heyecanlan─▒p yorulmadan misafirlerimizi d─▒┼č mek├ónlarda de─čil, evimizde a─č─▒rlayal─▒m. Zor durumda olan bir aileyi, kimseyi bulamazsak; yurtlarda veya evlerde kalan ├Â─črencilere sofram─▒z─▒ a├žal─▒m. D├╝┼č├╝nelim: ┬źGe├žen sene kimleri davet etmi┼čtim, bu sene kimleri davet etmeliyim?┬╗ Ya┼čl─▒lar ve hastalar; misafirlerimiz aras─▒nda olmal─▒. Onlar gelemeyecek kadar hastaysa, yemeklerimizi yaparak biz onlara gidelim.

Vak─▒flar─▒m─▒z ve derneklerimiz var. RamazanÔÇÖda ├žok g├╝zel ├žal─▒┼čmalar─▒ oluyor. Nedense bir zamanlar, onlarla beraber olup sonra ya┼članan veya hasta olanlar─▒ unutuyorlar. Oysa vak─▒f veya dernek mensuplar─▒n─▒n baz─▒lar─▒, hastalar─▒n ve ya┼čl─▒lar─▒n evlerine yemekleriyle giderek iftarlar─▒n─▒ yapabilirler.

Ge├žen y─▒l; Anadolu ─░rfan Ota─č─▒ derne─čimizde bu ├žal─▒┼čmay─▒ yapt─▒k, gitti─čimiz iftarlar, unutamad─▒─č─▒m─▒z h├ót─▒ralar─▒m─▒z i├žinde yer al─▒yor. Yumu┼čak huylu ve g├╝ler y├╝zl├╝ olmak, g├╝l├╝msemek fakat ├žok g├╝lmemek.

Bu konu ├╝zerinde ├Ânemle durup, ├Ârneklerimizi ├žo─čaltmal─▒y─▒z.

G├╝n ge├žtik├že ┼čiddetin artt─▒─č─▒, surat─▒ as─▒k insanlar─▒n ├žo─čald─▒─č─▒, insanlar─▒n birbirleriyle kavga edercesine konu┼čtu─ču bir ├╝lkede ya┼čamaya ba┼člad─▒k.

ÔÇťBen m├╝sl├╝man─▒m!ÔÇŁ diye ├Âv├╝n├╝yoruz. Namaz─▒m─▒z─▒ k─▒l─▒p, orucumuzu tutmaya ├žal─▒┼č─▒yoruz. ├ľrnek almaya gelince, kendi bildi─čimiz do─črular─▒ ya┼č─▒yoruz. Son Taksim Gezi Park─▒ olaylar─▒n─▒, konu┼čmalar─▒, davran─▒┼člar─▒ hat─▒rlayal─▒m.

Bas─▒n─▒yla, siyas├«leriyle, sokaktaki vatanda┼člar─▒yla, gen├žleriyle, il├óhiyat├ž─▒lar─▒yla, sosyolog ve pedagoglar─▒yla oturup d├╝┼č├╝nmeliyiz. D├╝┼č├╝nmemiz yaln─▒z sonu├ž ├ž─▒karmakla kalmamal─▒, beraber ├žareler bulmal─▒y─▒z, yoksa ├╝lkemize yaz─▒k olacak…

K├╝├ž├╝kken g├╝lmenin neden iyi olmad─▒─č─▒n─▒ anlayamam─▒┼č, bir yasak olarak d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m. Yeti┼čkin oldu─čumuzda anlam─▒n─▒ kavrad─▒k, dikkat etmeye ├žal─▒┼č─▒yoruz. H├ól├ó muhafazak├ór kesimin televizyonlar─▒nda, cidd├« konular konu┼čulurken bile kahkahalar─▒n neden y├╝kseldi─čini anlamam m├╝mk├╝n de─čil.

Olaylar, a─ča├ž sevgisini de g├╝ndeme getirdi. Fakat a─ča├ž sevgisi, tahriplerle dile getirilmez. ─░stismarlar ile g├╝ndem olu┼čturulmaz. Bunun yolu o sevgiye yak─▒┼č─▒r davran─▒┼člar. Bak─▒n; ─░stanbulÔÇÖun semtleri, a─ča├ž isimleriyle h├ól├ó ya┼č─▒yor. Ac─▒badem, F─▒st─▒ka─čac─▒, S─▒raselviler, Vi┼čnezade, ├ç─▒naralt─▒… ve bu isimlerle ya┼čayan semtlere dair h├ót─▒ralar… Bu semtler; romanlara, ┼čiirlere konu oluyor…

Osmanl─▒ saraylar─▒, bah├želeriyle de g├╝zeldir… Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒; a─čaca de─čer verir, kesilmesin diye ferman bile ├ž─▒karm─▒┼člard─▒r.

D├«nimizde a─čac─▒n ├Ânemi b├╝y├╝kt├╝r. KurÔÇÖ├ón-─▒ KerimÔÇÖde a─ča├žla ilgili ├óyetler vard─▒r. Zeytin a─čac─▒, zakkum a─čac─▒, hurma a─čac─▒yla ilgili ├óyetler… Yak─▒p y─▒kanlar─▒n g├Âz├╝yle de─čil, ye┼čerten g├Ân├╝llerin g├Âz├╝yle insan, a─ča├žs─▒z beton y─▒─č─▒nlar─▒na bak─▒nca sormadan edemiyor: Bah├želeri yok ederek, bah├žesiz y├╝ksek binalar yapan m├╝teahhitlerin, mimarlar─▒n, bunlara izin verenlerin ruh h├ólini anlamak m├╝mk├╝n m├╝?..