ALL├éHÔÇÖIN ASIL SEVG─░L─░S─░ K─░M?

YAZAR : Abdullah Mesud HIDIR mahidir@hotmail.com

Bah├ó├╝dd├«n Muhammed bin Muhammed Buh├ór├«, hicr├« 718ÔÇÖde Buh├ór├óÔÇÖn─▒n Kasr-─▒ Hinduv├ón k├Ây├╝nde do─čdu. Nesebi, baba taraf─▒ndan Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖe dayan─▒r. K├╝├ž├╝kl├╝─č├╝nde babas─▒ ile birlikte nak─▒┼č├ž─▒l─▒k yapt─▒─č─▒ i├žin ┬źnak┼čibend┬╗ l├ókab─▒n─▒ ald─▒. K├╝├ž├╝k ya┼čta Sem├ós├« HazretleriÔÇÖnin yan─▒na gidip feyz ve sohbetinden istifade etti. Sem├ós├« Hazretleri vefat edince dedesi onu SemerkandÔÇÖa g├Ât├╝r├╝p orada ilim ve irfan ├Â─črenmesini temin etti. Emir K├╝l├ól HazretleriÔÇÖnin hizmetinde bulunmakla da m├╝┼čerref olan Nak┼čibend Hazretleri, bir taraftan tekkedeki hizmetleri g├Âr├╝rken di─čer taraftan D├«gger├ón├« HazretleriÔÇÖnden tefsir ve hadis dersleri ald─▒. ─░lk hacc─▒ndan d├Ând├╝─č├╝ g├╝n, ┼čeyhi Emir K├╝l├ól -kuddise sirruh- vefat etti. Vefat─▒ndan evvel m├╝ridlerine H├óce Bah├ó├╝dd├«nÔÇÖe t├ób├« olmalar─▒n─▒ emir buyurdu. Hayat─▒ boyunca ├Âl├╝m├╝ ├žok├ža anan ┼×├óh-─▒ Nak┼čibend, bilhassa hayat─▒n─▒n son demlerinde; ┬źDostlar─▒n gitti─či o ├óhiret ├ólemi ne g├╝zeldir!┬╗ buyururdu. Bah├ó├╝dd├«n Nak┼čibend, 1 Mart 1389 Pazartesi gecesi Y├ósin-i ┼čer├«f okunurken kelime-i tevhid getirerek ├óhiret diyar─▒na g├Â├žt├╝.

***

Ras├╗lullah -sall├óll├óhu aleyhi ve sellem- EfendimizÔÇÖin;

ÔÇť├çal─▒┼č─▒p kazanan, All├óhÔÇÖ─▒n sevgilisidir.ÔÇŁ had├«s-i ┼čer├«fini ┼×├óh-─▒ Nak┼čibend Hazretleri ┼č├Âyle yorumlar:

ÔÇť├çal─▒┼č─▒p All├óhÔÇÖ─▒n ho┼čnutlu─čunu kazanan All├óhÔÇÖ─▒n sevgilisidir; d├╝nya mal─▒n─▒ biriktirmek i├žin ├žal─▒┼č─▒p kazanan de─čil…ÔÇŁ

Yine ┼×├óh-─▒ Nak┼čibend Hazretleri, hel├óle ri├óyet hususuna ├žok ihtimam g├Âsterir, ┼č├╝pheli ┼čeylerden ka├ž─▒nmakta b├╝y├╝k bir hass├ósiyet sergilerdi. Sohbetlerinde devaml─▒:

ÔÇť─░b├ódet on k─▒s─▒md─▒r; dokuzu hel├ól r─▒z─▒k talep etmek, biri ise di─čer amellerdir.ÔÇŁ had├«s-i ┼čer├«fini okur ve muhtev├ós─▒yla amel etmeyi emir buyururdu.

İHYÂ EDEN ÎKAZ

Sultan I. B├óyezid Han, 1354 y─▒l─▒nda Ak┼čehirÔÇÖde do─čdu. K├╝├ž├╝k ya┼čta zaman─▒n se├žkin ├ólimlerinden ─░sl├óm├« e─čitim; muktedir kumandanlar─▒ndan askerlik, sevk ve idare dersleri ald─▒. 1381 y─▒l─▒nda devlet idaresinde yeti┼čmesi i├žin Sultan├Ân├╝ ve Germiyan (Eski┼čehir-K├╝tahya) sancak beyliklerine vazifelendirildi. Askerleriyle Anadolu ve Rumeli yakalar─▒ndaki sava┼člarda babas─▒n─▒n ordusunda yer ald─▒. Y─▒ld─▒r─▒m B├óyezid, I. Kosova Sava┼č─▒ÔÇÖnda (1389) babas─▒n─▒n bir S─▒rp taraf─▒ndan ┼čehid edilmesi ├╝zerine tahta ge├žti. Saltanat─▒n─▒n ilk y─▒llar─▒nda Rumeli meseleleriyle ve S─▒rbistanÔÇÖla ilgilendi. 1391ÔÇÖde ─░stanbulÔÇÖu yedi ay muhasara alt─▒na ald─▒ktan sonra, ┼čehirde bir T├╝rk mahallesi kurulmas─▒, bir cami in┼ča edilmesi ve y─▒ll─▒k verginin art─▒r─▒lmas─▒ ┼čart─▒yla BizansÔÇÖla antla┼čma imzalad─▒.

Y─▒ld─▒r─▒m B├óyez├«dÔÇÖin 1395ÔÇÖte ─░stanbulÔÇÖu ikinci defa muhasaras─▒ yeni bir ha├žl─▒ hareketine yol a├žt─▒. B├╝t├╝n Avrupa milletlerinden meydana gelen ha├žl─▒lar, Osmanl─▒lara ait Ni─čbolu KalesiÔÇÖni ku┼čatm─▒┼člard─▒. Ordusuyla beraber s├╝ratle Ni─čboluÔÇÖya intikal eden Sultan, 23 Eyl├╝l 1396ÔÇÖda Ha├žl─▒ ordusuna kar┼č─▒ Ni─čboluÔÇÖda b├╝y├╝k bir zafer kazand─▒.

TimurÔÇÖun SivasÔÇÖ─▒ almas─▒ neticesinde iki ordu 22 Temmuz 1402 tarihinde ├çubuk Ovas─▒ÔÇÖnda kar┼č─▒ kar┼č─▒ya geldi. ├çetin ge├žen muharebe sonunda Osmanl─▒ ordusu ma─čl├╗biyete u─črarken, Padi┼čah da esir d├╝┼čt├╝. Padi┼čah, 8 ay kadar esir olarak kald─▒ktan sonra hastalan─▒p 8 Mart 1403 tarihinde rahmet-i Rahm├ónÔÇÖa kavu┼čtu. Kabri, Bursa Y─▒ld─▒r─▒m CamiiÔÇÖndeki t├╝rbesindedir.

***

Osmanl─▒ Sultanlar─▒ taraf─▒ndan kendisine ├žok h├╝rmet g├Âsterilen Molla Fen├ór├«, BursaÔÇÖda m├╝derrislik ve kad─▒l─▒k yapt─▒. Y─▒ld─▒r─▒m B├óyez├«dÔÇÖin tevecc├╝h ve iltifat─▒na n├óil oldu. Devlet i┼člerinde fikir ve g├Âr├╝┼člerinden istifade edildi.

Y─▒ld─▒r─▒m B├óyezid bir d├óv├óda; ÔÇťBen bu i┼či biliyorum, bu b├Âyledir.ÔÇŁ dedi─činde, Molla Fen├ór├«; ÔÇťSiz cemaatle namaza devam etmiyorsunuz, ben sizin ┼čahitli─činizi kabul edemem.ÔÇŁ der. Bunun ├╝zerine Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid kendi k├Â┼čk├╝n├╝n ├Ân├╝nde bir cami yapt─▒r─▒r. Bu ikazdan sonra da namazlar─▒n─▒ camide cemaatle k─▒ld─▒─č─▒ ve ├Âzr├╝ olmad─▒k├ža da cemaati terk etmedi─či kaynaklarda anlat─▒l─▒r.

(Hoca S├ódeddin, a.g.e., V, 20-21; Ahmed Cevdet Pa┼ča, K─▒sas-─▒ Enbiy├ó, haz. Mahir ─░Z, Ankara 1985, VI, 356; ├é┼č─▒k Pa┼čaz├óde, a.g.e., s. 200-201; Akg├╝nd├╝z-├ľzt├╝rk, a.g.e., s. 59)

BİZ, ÎMANLA HARBEDERİZ

Cevat Pa┼ča, 14 Eyl├╝l 1871 tarihinde ─░stanbulÔÇÖda do─čdu.

Galatasaray Lisesini bitirip aile mesle─či olan askerli─če y├Ânelerek, 1894ÔÇÖte Harp AkademisiÔÇÖni birincilikle bitirerek Kurmay Y├╝zba┼č─▒ oldu. 1906ÔÇÖda ferik (t├╝mgeneral) mertebesine y├╝kseldi. 10 A─čustos 1914ÔÇÖte ├çanakkale M├╝stahkem Mevki Komutanl─▒─č─▒ÔÇÖna getirildi. Nusret May─▒n GemisiÔÇÖne tarih├« g├Ârevi olan; ┬ź26 may─▒n─▒ k─▒y─▒ya paralel olarak d├Â┼čeme┬╗ emrini vererek d├╝┼čman donanmas─▒na a─č─▒r darbe vurdu. 18 Mart ak┼čam─▒ bo─čazdan geri ├žekilen d├╝┼čman─▒ seyrederken dilinden; ÔÇťGittiler, ge├žemediler, ge├žemeyecekler…ÔÇŁ s├Âzleri d├Âk├╝ld├╝. 1918ÔÇÖde ├Ânce Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖna, ard─▒ndan Harbiye N├óz─▒rl─▒─č─▒na atand─▒. Mart 1920ÔÇÖde ─░stanbulÔÇÖu i┼čgal eden ─░ngiliz kuvvetleri taraf─▒ndan tutuklan─▒p s├╝rg├╝n edildi─či MaltaÔÇÖdan Kas─▒m 1921ÔÇÖde d├Ânebildi.

1923ÔÇÖte Elaz─▒─č Milletvekilli─či de yapan Cevat Pa┼ča, iyi derecede Frans─▒zca ve Almanca bilirdi. Cevat ├çOBANLI Pa┼ča, 1938 y─▒l─▒nda MartÔÇÖ─▒n on ├╝├ž├╝nc├╝ g├╝n├╝ Kad─▒k├ÂyÔÇÖde vefat etti. Kabri, Erenk├Ây Sahr├ó-y─▒ Cedit kabristan─▒ndad─▒r.

***

Bir g├╝n ├çanakkaleÔÇÖye gelen bir Alman top├žu m├╝fetti┼či, baz─▒ kalelere at─▒┼č yapt─▒rd─▒. Neticeleri be─čenmeyen m├╝fetti┼č, sonra b├╝t├╝n kumandanlar─▒ toplayarak tenkitler ya─čd─▒rmaya ba┼člad─▒. Salim Bey bu g├╝n├╝ ┼č├Âyle anlat─▒yor:

ÔÇťHam├«diyeÔÇÖnin talimhane meydan─▒nda toplanm─▒┼č tenkitleri dinliyoruz. Ben terc├╝manl─▒k yapt─▒─č─▒m i├žin Almanlar─▒n aras─▒nday─▒m. Alman m├╝fetti┼č; boyuna toplar─▒, batarya kumandanlar─▒n─▒ yerip duruyor. Cevat Pa┼čaÔÇÖya bak─▒yorum. Ne┼česiz, hatt├ó sinirli. Alman askerin;

┬źÔÇô…Kumandan─▒n bu toplar─▒n bir i┼če yaramad─▒─č─▒n─▒ bildirmesi l├óz─▒md─▒…┬╗ demesi ├╝zerine Cevat Pa┼ča, hiddetten bo─čulur gibi bir sesle m├╝fetti┼če Almanca ba─č─▒rd─▒:

┬źÔÇôYeter!.. Kesiniz!..┬╗

Sonra bir makine s├╝ratiyle ve gayet fasih bir Almanca ile;

┬źÔÇôTenkitleriniz bizce senelerden beri bilinen ┼čeylerdir ve sizin istedi─činiz gibi olmas─▒na da imk├ón yoktur… Biz sil├óh ve malzemeden ziyade ├«manla harbederiz. Bu bir…

─░kincisi: Siz bir erk├ón-─▒ harp de─čilsiniz. R├╝tbeniz mevki-i m├╝stah┬şkemi tenkide m├╝sait de─čildir.

Bana gelince: Ben ├Ânce bizim asker├« mektebi pekiyi derece ile bi┬ştirdikten sonra sizin harp akademinize de de┬şvam ederek BerlinÔÇÖdeki bu en y├╝ksek asker├« mektebinizden ikincilikle mezun oldum. Bu h├óle g├Âre T├╝rk oldu─ču kadar bir Alman erk├ón-─▒ har┬şbinin ve sizden r├╝tbece y├╝ksek bir generalin kar┼č─▒s─▒nda oldu─čunuzu unutuyorsunuz…┬╗ deyince, pa┼čay─▒ b├╝y├╝k bir dikkatle dinleyen Alman albay─▒ son c├╝mle ├╝zerine oldu─ču yerde esas vazi┬şyet alarak ve sel├óm vererek;

┬źÔÇô├ľz├╝r dilerim… Bilmiyordum. Rica ederim, ├Âz├╝r dilerim.┬╗ dedi.

Cevat Pa┼ča s├Âzlerini bitirdikten sonra oradan ayr─▒ld─▒. Oradaki komutanlar da Cevat Pa┼čaÔÇÖy─▒ takip ettiler.ÔÇŁ (Bkz. Ahmet YURTTAKAL Ar┼čivi, www.cevatpasa.com)

├çEKMEZ K├ťREN─░N SIRTI

Mithat Cemal KUNTAY, 1885 y─▒l─▒nda ─░stanbulÔÇÖda d├╝nyaya geldi. AksarayÔÇÖdaki Mekteb-i Osmaniye R├╝┼čtiyesini tamamlad─▒ktan sonra Vefa Lisesini bitirdi. Mekteb-i Hukuktan birincilikle mezun oldu. ─░lk ┼čiirlerini dergi ve gazetelerde yay─▒mlad─▒. ─░leride yak─▒n dost olaca─č─▒ ve biyografisini yazaca─č─▒ M. ├ékif ERSOY ile 1903 y─▒l─▒nda tan─▒┼čt─▒. Mithat Cemal, S─▒r├ót-─▒ M├╝stakim Dergisi ve Terc├╝m├ón-─▒ Hak├«kat gazetesinde yay─▒mlanan ┼čiirleri ile ad─▒n─▒ duyurdu. ┼×iirlerinde aruzu maharetle kullanan ┼čair, ileriki y─▒llarda ┬źT├╝rkÔÇÖ├╝n ┼×ehn├ómesi┬╗ adl─▒ ┼čiir kitab─▒n─▒ ve ┬ź├ť├ž ─░stanbul┬╗ adl─▒ roman─▒n─▒ kaleme ald─▒. I. D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda h├╝k├╗metin ├çanakkale CephesiÔÇÖne g├Ânderdi─či k─▒rk kadar ┼čair aras─▒nda Mithat Cemal de vard─▒. Mill├« M├╝cadele y─▒llar─▒nda; ┬źHarp Mecm├╗as─▒┬╗ isimli dergide ham├ós├« ┼čiirlerini yay─▒mlad─▒. 30 A─čustos ZaferiÔÇÖnden sonra yazd─▒─č─▒ ┬źVatan Hisleri┬╗ adl─▒ ┼čiirinin sonunda yer alan;

├ľlmez bu vatan farz-─▒ muhal ├Âlse de hatt├ó
├çekmez k├╝renin s─▒rt─▒ bu t├ób├╗t-─▒ ces├«mi…

m─▒sralar─▒ ┼čairin tan─▒nmas─▒n katk─▒ sa─člad─▒. Kuntay, akci─čer kanseri sebebiyle 30 Mart 1956ÔÇÖda ─░stanbulÔÇÖda vefat etti. Kabri, Karacaahmet Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖndad─▒r.

***

Mithat Cemal, Merhum ├ékifÔÇÖi ┼č├Âyle dile getirir;

Toprak, ona sen kol-kanat ol, ├Âyle kucakla
Bilmezsin, o g├Âkten de ad─▒ndan da temizdi.
Ey yery├╝z├╝! M├óbed kesilip Tanr─▒ÔÇÖya y├╝ksel!
Koynunda yatan g├Âlge bizim ├ékifÔÇÖimizdi.