Ortakl─▒kta ─░stikrar ─░├žin ├çALI┼×MALI, ├ľ─×RENMEL─░, KAZANMALI, PAYLA┼×MALI…

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

─░stanbulÔÇÖa geldi─čimizde hedefimiz b├╝y├╝kt├╝. Fakat bu b├╝y├╝k hedefi ger├žekle┼čtirecek sermayemiz yeterli de─čildi. Bankay─▒, krediyi de bilmezdik. F├óizden ka├ž─▒n─▒yoruz.

Fakat bir ┼čeyimiz vard─▒:

─░tibar─▒m─▒z, n├óm─▒m─▒z… GaziantepÔÇÖteki ticaretimiz, bizi tan─▒yan herkeste; d├╝r├╝stl├╝─č├╝m├╝z├╝, itibar─▒m─▒z─▒ per├žinlemi┼čti. Bu sebeple sermaye bulabilirdik…

Finans ihtiyac─▒m─▒z─▒ gidermek i├žin herkesten para istedik, kiminden 1.000, kiminden 3.000, kiminden 500 TL…

Tam 36 orta─č─▒m─▒z oldu. ─░├žlerinde; kap─▒ kom┼čumuz, yak─▒n arkada┼č─▒m─▒z, akrabalar─▒m─▒z, caminin imam─▒ ve ├žal─▒┼čanlar─▒m─▒z vard─▒, sene 1971ÔÇÖdi.

Seneler sonra ├╝lkemizde ┬źholdingler vakas─▒┬╗ ya┼čand─▒. ├ťlkemizden olsun, gurbet├žilerden olsun, paralar toplayan, ilk zamanlarda y├╝ksek k├ór vaatlerinde bulunan ve bir m├╝ddet bu paralar─▒ da veren holdingler oldu. Bunlar maalesef, ba┼čtan yanl─▒┼č yapt─▒lar. VaÔÇśdettikleri ve bir s├╝re verdikleri mebl├ó─člar─▒, ticaretle kazan─▒p da ├Âdemek m├╝mk├╝n de─čildi. O s─▒rada s├╝rekli sermaye geliyordu, birinden al─▒p di─čerine ┬źk├ór pay─▒┬╗ diye verdiler. Y├╝ksek enfl├ósyon ya┼čand─▒─č─▒ i├žin, i┼čin i├žine ba┼čka hesaplar da giriyordu. Fakat sonu ├žok k├Ât├╝ oldu. Bir├žok ki┼či h├ól├ó bu t├╝r firmalardan paras─▒n─▒ alamad─▒. Biz o zamanlar bunun me┼čr├╗ olmad─▒─č─▒n─▒, bir firman─▒n her sene d├Âviz baz─▒nda % 20 kazanmas─▒n─▒n imk├ón─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yorduk. Kendimizle mukayese yap─▒yorduk;

ÔÇťFirma bir sene kazanabilir, fakat di─čer sene az kazan─▒r, zarar eder. Hep ayn─▒ kazan├ž olmaz, bunda bir anormallik var!ÔÇŁ diyorduk.

Biz bu 36 orta─č─▒m─▒zla b├Âyle bir hataya d├╝┼čmedik. Her y─▒l, ayr─▒nt─▒l─▒ bir hesap ortaya koyduk. Her y─▒l say─▒m─▒m─▒z─▒ yapt─▒k. Bir barda─č─▒ bile hesap ettik. Herkesin paras─▒n─▒ y─▒ldan y─▒la tespit ettik. Bunlardan h├ól├ó m├╝him bir k─▒sm─▒ devam ediyor.

Hem biz kazand─▒k, hem onlar kazand─▒, ama All├óhÔÇÖ─▒n takdiri olmasa hi├žbir ┼čey olmaz, bunu da bilmek l├óz─▒m.

Biz o sermaye g├╝c├╝ olmadan, hedeflerimizi belki ger├žekle┼čtiremezdik. Ortaklar─▒m─▒z da o k├╝├ž├╝k imk├ónlarla, bir i┼č kuramazlard─▒. G├╝├ž birli─či ve ortakl─▒─č─▒nda ┼čartlar yerine getirilince, muvaffakiyet ve kazan├ž geldi.

Neydi o ┼čartlar:

1. Ortakl─▒k kurulurken her ┼čey konu┼čulmal─▒ ve ├╝zerinde anla┼č─▒lan maddeler yaz─▒lmal─▒.

2. Dost, akraba, karde┼č demeden anla┼čma maddeleri ciddiyetle uygulanmal─▒. Sadece taahh├╝tle kalmay─▒p; ba┼čtan ├žek, senet ve benzeri teminatlara ba┼čvurulmal─▒.

3. Titizlikle her ┼čey hesaba kat─▒lmal─▒; bulan─▒k, belirsiz bir alan b─▒rak─▒lmamal─▒. D├╝r├╝st, ┼čeffaf bir ┼čekilde hesap g├Âr├╝lmeli.

4. Sebepsiz yere ayr─▒l─▒k ├ž─▒kar─▒lmamal─▒. Anla┼čmazl─▒klar, dedikodu vs. yerine direkt g├Âr├╝┼č├╝lmeli. S├╗-i istimal, yani yolsuzluk, em├ónete h─▒y├ónet sebebi d─▒┼č─▒ndaki sebepler tolere edilmeli.

5. Her ne sebeple olursa olsun, ayr─▒l─▒k ger├žekle┼čirse; kavga etmeden, fed├ók├órl─▒k g├Âstererek, g├╝zellikle ayr─▒lmal─▒.

┬źT├╝rkiyeÔÇÖde ortakl─▒k olmuyor.┬╗ diyorlar. All├óhÔÇÖ─▒n izniyle biz ba┼čard─▒k. Demek ki oluyormu┼č.

Biz bu maddeleri titizlikle uygulad─▒k.

Ne kazand─▒k, kim ne ├žekti, hissesi ne kadar? Hepsi belli. ┼×effaf. K─▒rk-elli senedir, d├╝zg├╝n bir ┼čekilde y├╝r├╝t├╝ld├╝.

B├╝y├╝mek ve daha g├╝├žl├╝ bir ├╝retime ula┼čmak ┼čart…

Ni├žin?

Bu soruya da bir hâtırayla cevap verelim.

Starki adl─▒ bir ─░ngiliz yahudisi bize m├╝racaat etti:

ÔÇťÔÇôBen KoreÔÇÖde, TayvanÔÇÖda hocal─▒k / dan─▒┼čmanl─▒k yapt─▒m. ─░stanbulÔÇÖda damad─▒m var. Buraya geldim. ├ť├ž ay kalaca─č─▒m. 65 ya┼č─▒nday─▒m, bilgilerim benimle mezara gitmesin. Size de bilgilerimi ├Â─čreteyim.ÔÇŁ dedi.

ÔÇťÔÇôPek├ól├ó, ne istersin?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô┼×u kadar para.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôOoo ├žok istedin…ÔÇŁ

Derken istedi─či ├╝creti yar─▒dan daha a┼ča─č─▒ya ├žektik. Anla┼čt─▒k. Bu sefer ba┼čka bir anla┼čmazl─▒k ├ž─▒kt─▒:

ÔÇťÔÇôBen 3 ayl─▒k ├╝cretimi pe┼čin isterim.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôKusura bakma bizim pe┼čin verecek durumumuz yok!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôKoca firman─▒n bana verecek paras─▒ m─▒ yok?!.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôParam─▒z olabilir, fakat sen de insans─▒n, hasta olabilirsin, gelemezsin…ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôBen bu ya┼ča kadar hi├ž hasta olmad─▒m, korkmay─▒n!ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôKusura bakma, biz sana nazik s├Âyledik; ya ├Âl├╝rsen demek istedik!ÔÇŁ

Bu sefer;

ÔÇťÔÇôOoo, siz beni ├Âld├╝rd├╝n├╝z!ÔÇŁ diye yerdeki hal─▒n─▒n ├╝zerine yatt─▒; bir o yana, bir bu yana yuvarland─▒. Artistlik yetene─čini sergiledi.

ÔÇťÔÇôKusura bakma, biz veremeyiz. ├ç├╝nk├╝ ├Âlmeyece─čini garanti edemezsin… R├óz─▒ olursan, b├Âyle…ÔÇŁ dedik. R├óz─▒ oldu, k├╝├ž├╝k bir avans verdik.

Arkada┼člar─▒ ikna etmek i├žin dedim ki:

ÔÇťÔÇôYahu bir futbolcu antren├Âr├╝ne ┼ču kadar para vermiyorlar m─▒? Bize bir ┼čey ├Â─čretirse, memlekete bir katk─▒s─▒ olursa, niye vermeyelim?ÔÇŁ

Haftada 3 kere, yar─▒m g├╝n geliyordu. ├ťretimi inceledi, fabrikay─▒ gezdi. Dedi ki:

ÔÇťÔÇôSiz 500 ├žift de─čil, 1.000 ├žift ayakkab─▒ ├╝retmelisiniz.ÔÇŁ

Biz itiraz ettik:

ÔÇťÔÇôBiz 500 ├žifti satam─▒yoruz, 1.000 ├žifti nas─▒l sataca─č─▒z?ÔÇŁ

Me─čer 1.000 ├žifti satmak, daha kolaym─▒┼č. 2.000 ├žift yapabilsek daha da kolay.

Nas─▒l kolay?

Bu, ├╝retim g├╝c├╝d├╝r. B├╝y├╝k bir i┼čletmeden bahsediyoruz. M├╝┼čteri, g├╝├ž arar. Engellere tak─▒lmak istemez.

Bug├╝n T├╝rkiyeÔÇÖde ihracat ├žo─čald─▒.

AmerikaÔÇÖdan bir m├╝┼čteri ├ž─▒k─▒yor. Soruyor:

ÔÇťÔÇôBana ┼ču ├╝r├╝nden 100 tak─▒m mobilya yapar verir misin?ÔÇŁ

├ťretici diyor ki:

ÔÇťÔÇôBen 100 tak─▒m─▒ ancak 1 senede yapar─▒m. Belki de bitiremem.ÔÇŁ

Adam vazge├žiyor. Zamana tak─▒lmak istemiyor. ├ç├╝nk├╝ g├╝├ž ar─▒yor.

├ťretimin g├╝c├╝nden, s├╝ratinden, kalitesinden, istikrar─▒ndan emin olursa; m├╝┼čteri gelir.

Sende ├╝retim zaaf─▒ oldu─čunu g├Âr├╝rse, ├žap─▒n─▒n b├╝y├╝k i┼člere yetmedi─čini g├Âr├╝rse, seninle ├žal─▒┼čmaz. Onun vazifesi seni kalk─▒nd─▒rmak de─čil, o mal ar─▒yor. Sen kalk─▒nman─▒, b├╝y├╝meni daha ├Ânceden ger├žekle┼čtirmi┼č olacaks─▒n.

Dolay─▒s─▒yla StarkiÔÇÖnin dedi─či gibi; 500 ├žift ayakkab─▒ satamazken, 1.000 ├žift ├╝retince, daha fazlas─▒n─▒ daha kolay satars─▒n.

O ├╝retim g├╝c├╝ i├žin de, sermaye ve teknoloji art─▒r─▒m─▒ l├óz─▒msa, ya ayn─▒ i┼či yapan kendi ├žap─▒ndaki i┼čletmelerle birle┼čip g├╝c├╝n├╝ art─▒racaks─▒n yahut sermaye orta─č─▒ bularak i┼čini b├╝y├╝teceksin.

Starki bir ┼čey daha s├Âyl├╝yordu bize:

ÔÇťÔÇô┼×u kiri, pas─▒ fazla olan freze ve benzeri makineleri, fabrikan─▒n geri kalan─▒ndan ay─▒r─▒n. O k─▒s─▒m i├žeride kals─▒n.ÔÇŁ

B├Âld├╝k.

ÔÇťÔÇô┼×imdi mermer silecekleri al─▒n. Fabrikan─▒n temiz k─▒sm─▒n─▒n zeminini silin, tertemiz tutun.ÔÇŁ

Sildik, g├Âsterdik:

ÔÇťÔÇôBak, ne g├╝zel oldu.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYok, g├╝zel olmam─▒┼č, bakt─▒─č─▒nda ayna gibi, kendini g├Âreceksin.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYa karde┼čim, biz de temizli─či severiz ama buras─▒ hastah├óne mi, l├óboratuvar m─▒? Bu derece temizli─če ne gerek var?ÔÇŁ

Starki ne dedi biliyor musunuz?

ÔÇťÔÇô├ľyle de─čil! ├çal─▒┼čan ki┼či; yeri temiz g├Âr├╝rse, temiz ├žal─▒┼č─▒r, yapt─▒─č─▒ i┼či bozuk yapmaz. Yeriniz temiz olacak, sileceksiniz. Mademki beni dan─▒┼čman olarak ald─▒n─▒z, s├Âz├╝m├╝ yerine getireceksiniz.ÔÇŁ

Bize ba┼čka da bir ┼čey ├Â─čretmedi. Fakat bunlardan istifade ettik.

Anla┼čma bitti, Starki dedi ki:

ÔÇťÔÇô├ť├ž ay daha devam edeyim size daha ├žok ┼čey g├Âstereyim!ÔÇŁ

O an akl─▒ma falc─▒ ├žingeneler geldi. ┬ź25 kuru┼č ver, fal─▒na bakay─▒m.┬╗ der al─▒r 25 kuru┼ču, iki kelime s├Âyler, ┬ź25 kuru┼č daha ver, daha ├žok s├Âyleyeyim…┬╗ diyerek uzat─▒r da uzat─▒r. ─░ste─či bitmez.

StarkiÔÇÖye bunu anlatt─▒k;

ÔÇťÔÇôBildi─čin ba┼čka ┼čeyler vard─▒ysa, 3 ayd─▒r niye ├Â─čretmedin? Senin bu 3 aylar bitmez. Dostlu─čumuz kals─▒n.ÔÇŁ dedik i┼čine son verdik.

Fakat temizli─če dikkat ├žekmesi ├Ânemliydi. Hakikaten yabanc─▒ m├╝┼čteri, geldi─či zaman senin ├╝retim alanlar─▒n─▒ gezmek, g├Ârmek ister.

Mamullere baksa, inansa olmaz m─▒? Hay─▒r inanm─▒yor!

O bir ba─člant─▒ kuracak, senin m├╝essesenden bu i┼č ├ž─▒kar m─▒, ├ž─▒kmaz m─▒? D├Âk├╝k sa├ž─▒k, merdiven alt─▒ bir at├Âlyen mi var; yoksa mazbut, tertemiz bir fabrikan m─▒ var? D├╝zeni, intizam─▒ nas─▒l? ─░┼č├žiler e─čitimli mi? Haklar─▒ verilmi┼č mi?

Tabi├« bunu sa─člamak i├žin, i┼č├žilerini e─čiteceksin. ─░┼čyeri, bir mektep gibi olmal─▒. Fabrikan─▒n temizli─čine, i┼č├žinin e─čitimine harcad─▒─č─▒n zamana ac─▒mayacaks─▒n.

Bunlar da hep kuvvet ister, g├╝├ž ister, birlik beraberlik ve bilgi ister.

Bunun neticesinde, ├╝r├╝n├╝m├╝z de kaliteli olur, sa─člam olur, g├╝zel olur.

Bir hâtıra daha;

Yukar─▒da anlatt─▒─č─▒m─▒z Starki gibi, Zivik isminde bir Alman ayakkab─▒ uzman─▒yla da ├žal─▒┼čt─▒k. Ayakkab─▒ okulundan mezundu, T├╝rk├že de biliyordu. Biz de az ├žok tan─▒yorduk. O da bizde alt─▒ ay ├žal─▒┼čt─▒. Meslek olarak bize ├žok ┼čey veremedi ama ├╝retimde kontrol├╝ ├Â─čretti.

─░┼čin ba┼č─▒nda kontrol, ortas─▒nda kontrol, sonunda kontrol…

Kontrol├╝n ├Ânemini ├Â─črendik.

Bir firman─▒n, bir ┼čirketin kaliteli, sa─člam, iyi bir ├╝retime sahip olmas─▒; t─▒pk─▒ g├╝zel bir k─▒z─▒n babas─▒ olmak gibidir.

Bu ilgin├ž benzetmemizi ┼č├Âyle a├žal─▒m:

E─čer g├╝zel, iffetli, p─▒r─▒l p─▒r─▒l bir k─▒z─▒n─▒z varsa, onun talibi ├žok olur. Akrabalardan talipleri olur, e┼č-dosttan talibi ├žok olur. Herkes babaya; ÔÇťBeni tercih et…ÔÇŁ der. Elbette k─▒z─▒n babas─▒na se├žme hakk─▒ do─čar.

H├ólbuki, k─▒z─▒ g├╝zel olmasa; ┬źBirisi istese de ba┼č g├Âz etsek┬╗ diye d├╝┼č├╝n├╝r. ─░steyen olursa pek se├žmeden vermeye bakar. ├ç├╝nk├╝ evde kalmas─▒n ister. Yani se├žme hakk─▒ babada de─čildir.

Elbette bu bir benzetme… K─▒z─▒n─▒n g├╝zelli─či, baban─▒n elinde de─čil. Fakat ├╝r├╝n├╝m├╝z├╝n kalitesi, g├╝zelli─či, sa─člaml─▒─č─▒ bizim elimizde. E─čer ├╝r├╝n├╝m├╝z kaliteli olursa, talibi ├žok olur ve bize se├žme hakk─▒ do─čar. Her m├╝┼čteriyi be─čenmeyebiliriz. ┼×artlar─▒ biz olu┼čtururuz.

Bu sebeple elimizden ne geliyorsa, g├╝zelin daha g├╝zelini, iyinin daha iyisini yapmak i├žin ├žaba sarf edece─čiz.

Bunun i├žin, evl├ótlar─▒m─▒z─▒ okutaca─č─▒z, bir yandan m├╝esseselerimizde tecr├╝belerini art─▒raca─č─▒z. Hem alayl─▒, hem mektepli olmalar─▒n─▒ sa─člayaca─č─▒z. Bu iki enerjiyi birle┼čtirece─čiz. Sonra da kabiliyetlerini inki┼čaf ettirebilecekleri mevkilerde istihdam edece─čiz.

Ortakl─▒klar─▒n bilhassa aile ┼čirketlerinin ba┼čar─▒s─▒ i├žin m├╝him bir nokta da i┼č b├Âl├╝m├╝d├╝r.

1984 senesinde; ye─čenim Mehmet B├ťY├ťKEK┼×─░, karde┼či Aykut, di─čer ye─čenim Fikret ┼×ERAFETT─░NO─×LU, b├╝y├╝k o─člum Mehmet Z─░YLAN, yine ye─čenim Ahmet KAYALI, ayr─▒ca i┼či y├Âneten ortaklar da vard─▒.

Bunlar okulu bitirip, askere gitmi┼člerdi. Bu tarihte de askerden geldiler.

O zaman Ziylan Taban var. E─čer hepsini bu birime koysayd─▒k, biri ├žal─▒┼čacak, di─čerleri paslanacakt─▒. Madem ekip var dedik, ikinci bir birim a├žt─▒k. Ziylan Ayakkab─▒ o zaman do─čdu. Sermayelerine g├Âre, hisselerini belirleyerek, i┼č b├Âl├╝m├╝ yapt─▒k ve yar─▒┼č ortam─▒ olu┼čturduk.

Demek ki, karde┼č ve benzeri akrabalar─▒n i┼čletti─či ┼čirketlerde, kimse paslanmamal─▒. ├ť├ž ki┼čiyle y├╝r├╝t├╝lecek i┼če, alt─▒ ki┼či koyup hem adam israf─▒ yapmamal─▒, hem de muhtemel ├žeki┼čmelere yol a├žmamal─▒. Bunun yerine iki ayr─▒, yar─▒┼čacak birim olu┼čturmal─▒…

Amca, ye─čen, evl├ót, dost, akraba… Bunca ki┼či bir ┼čirketi nas─▒l ├žekip ├ževirir?

Elbette bir y├Ânetim kurulu ile…

Ba┼čta ├žocuklar hen├╝z lise, ├╝niversite talebesiyken i┼če m├╝d├óhildiler. ┼×irketin y├╝zde seksen civar─▒ benimdi. Evl├ót ve ye─čenlerin y├╝zde be┼člik, alt─▒l─▒k hisseleri vard─▒. Fakat y├Ânetim kurulunda oturdu─čumuz zaman, bir ifade h├╝rriyeti sa─člam─▒┼čt─▒k. Y├Ânetimde benim de di─čerlerinin de birer oylar─▒ vard─▒, oylar e┼čitti.

ÔÇťY├╝zde seksen bana ait… Hepinizin b├╝y├╝─č├╝y├╝m… Siz ne bilirsiniz!ÔÇŁ Asla b├Âyle bir hava estirmedik. Orada amca-ye─čen ortadan kalk─▒yordu. Herkes fikrini, teklifini ortaya koyabiliyordu. Rahat rahat s├Âyl├╝yordu.

Di─čer yandan, hi├žbir zorlamam olmad─▒─č─▒ h├ólde, tecr├╝be ve ikna kabiliyetimizle, y├╝zde yetmi┼č benim dedi─čim oluyordu. ├ç├╝nk├╝ tecr├╝bemi ortaya koyunca, anlat─▒nca; zararla neticelenecek bir tekliften vazge├žiyorlard─▒. ─░sti┼č├órenin bir faydas─▒ da buydu.

Toplant─▒da bir araya gelinip, asla ┼čik├óyet edilmez, probleme ├žare aran─▒rd─▒. ┬źBen demi┼čtim!┬╗ diyerek ├Âv├╝nme de olmazd─▒, ┬źSenin y├╝z├╝nden!┬╗ diye ├Âfkelenmek de yasakt─▒.

T─▒pk─▒, Peygamber EfendimizÔÇÖin Uhud HarbiÔÇÖnde ve sonras─▒nda yapt─▒─č─▒ gibi…

Efendimiz, RabbimizÔÇÖin isti┼č├óre emrini ger├žekle┼čtiriyor, ash├ób─▒yla m├╝him bir├žok meseleyi g├Âr├╝┼č├╝yordu. UhudÔÇÖdan ├Ânce de, m├╝┼čriklerin b├╝y├╝k bir orduyla geldi─či haberini al─▒nca, Peygamberimiz, ash├ób─▒n─▒ toplad─▒. Onlara, ┼čehirde kalarak savunmay─▒ arzu etti─čini belirtti. Fakat gen├ž ve heyecanl─▒ sah├ób├«ler, Bedir gibi bir meydan sava┼č─▒ istiyordu. Onlar─▒n karar─▒ bask─▒n geldi. Peygamber Efendimiz, isti┼č├órenin neticesini uygulad─▒. ─░sti┼č├óreye s├ód─▒k kald─▒.

Harp, mal├╗m oldu─ču ├╝zere; 70 kadar sah├ób├«nin ┼čehid d├╝┼čt├╝─č├╝, EfendimizÔÇÖin m├╝b├órek di┼člerinin k─▒r─▒ld─▒─č─▒ bir sars─▒nt─▒ya sahne oldu. Daha sonra toparlan─▒p m├╝┼črikleri p├╝sk├╝rtt├╝lerse de, m├╝sl├╝manlar a─č─▒r kay─▒plar vermi┼čti. Peygamber Efendimiz; hi├žbir ┼čekilde, kimseyi ay─▒plamad─▒. ┬źBenim s├Âz├╝m├╝ dinlemediniz, ba┼č─▒n─▒za bunlar geldi!┬╗ demedi.

├ç├╝nk├╝ o zaman bir daha hi├žbir isti┼č├órede, hi├ž kimse bir ┼čey s├Âyleyemezdi. Bir sonraki harbin isti┼č├óresinde ise hendek kazma fikri, belki sah├óbenin kab├«le vs. a├ž─▒s─▒ndan en g├╝├žs├╝z├╝, MedineÔÇÖde bir garip olarak ya┼čayan Selm├ón-─▒ F├óris├« -rad─▒yall├óhu anh-ÔÇÖten geldi. Bu teklif, ├žok faydal─▒ oldu.

Y├Ânetim kurulumuzda; zararla neticelenen teklifin sahibini, tenkit etmek yasak oldu─ču gibi, bunun tam tersi de ayn─▒ ┼čekilde kurald─▒. Bir ki┼činin teklifi, kazan├ž getirse, o da;

ÔÇťBenim sayemde, benim teklifim vesilesiyle k├ór ettik!ÔÇŁ diye ├Âv├╝nmezdi.

─░kisi de m├╝him… Yanl─▒┼č─▒ tekdir edersen, azarlarsan bir daha a─čz─▒n─▒ a├žamaz. K├Ârelir, t─▒kan─▒r. ├ľv├╝nmenin yolunu a├žarsan, haset ve kibir olur. Ortal─▒k, g├Âvde g├Âsterisi yapmaya ├žal─▒┼čan ki┼čilerle dolar. Y├Ânetimde olan ki┼čilerin konu┼čmas─▒ sa─članmal─▒. Onlara s├Âz vermek l├óz─▒m. Ben onlara;

ÔÇťÔÇôNi├žin konu┼čmuyorsunuz? Sa├žma, anlams─▒z bir ┼čey s├Âylemi┼č olmaktan korkmay─▒n… Yeter ki bir ┼čey s├Âyleyin…ÔÇŁ derdim. Konu┼čmaya zorlan─▒nca bir sonraki toplant─▒ya haz─▒r gelirlerdi.

─░sti┼č├óre ┼čart, ├ž├╝nk├╝ tecr├╝be her ┼čey de─čildir. Ge├žmi┼č tecr├╝beler, yeni tecr├╝beleri t─▒kamamal─▒. ├çok tecr├╝ben olabilir, fakat ┼čimdi yeni bir ┼čey ├Â─črenmenin e┼či─činde de olabilirsin.

─░sti┼č├óre meclisinde fikirlerin h├╝r bir ┼čekilde ifade edilebilmesi i├žin, ├Âfkelenme de yasakt─▒r.

ÔÇť├ľfkede ak─▒l olmaz.ÔÇŁ

ÔÇť├ľfkeyle kalkan, zararla oturur.ÔÇŁ

Sadece toplant─▒da de─čil, i┼č hayat─▒n─▒n hi├žbir yerinde ├Âfkelenme yok.

├ľfke ve ├Âfkeliyken s├Âylenen s├Âzler ve yap─▒lan i┼čler, ortakl─▒klar─▒ da ├žat─▒rdat─▒r.

├ľfkelenecek bir ┼čey olmu┼čsa, i┼či orada b─▒rakacaks─▒n ve mola vereceksin.

Saadettin TANTAN, emniyet m├╝d├╝r├╝yken kendisiyle dostlu─čumuz vard─▒. Diyordu ki:

ÔÇťBen ├Âfkelendi─čimde Fatih G├╝re┼č Kul├╝b├╝ne gidiyorum. Orada 2 saat g├╝re┼č tutuyorum, ip sekiyorum, sonra du┼čumu al─▒yorum, ├Âfkem ge├žince i┼čimin ba┼č─▒na d├Ân├╝yorum. Siz de benzeri ┼čeyler yap─▒n; yoksa en ├Ânemli ┼čey olan s─▒hhatinizi kaybedersiniz.ÔÇŁ

─░nsan, hi├žbir i┼či ├Âfkeli iken yapmamal─▒. ─░┼č hayat─▒ hi├ž ├Âfke istemiyor.

Y├Ânetim kurulunda, karde┼čler aras─▒nda, arkada┼člar aras─▒nda ├Âfke ve tart─▒┼čma olmamal─▒. Sakin, ak─▒ll─▒ca ├ž├Âz├╝mler aranmal─▒. Herkes birbirine kulak verip dinlemeyi bilmeli.

Ortakl─▒─č─▒n ├Âz├╝ payla┼čmad─▒r.

┬źTek ben kazanay─▒m, hep ben kazanay─▒m!┬╗ yerine; ┬źHep beraber kazanal─▒m!┬╗ demelidir. Bunun i├žin, daha ├Ânce bir makalemizde yazd─▒─č─▒m─▒z gibi, i┼čin belkemi─či olan ├žal─▒┼čanlar da ortakl─▒─ča kat─▒lmal─▒d─▒r. Bu, hem payla┼č─▒m─▒ sa─člar, hem de ├žal─▒┼čan─▒ co┼čturur, ├╝retimin kalitesine, ├╝retimin s├╝ratine katk─▒ sa─člamaya sevk eder. Her iki taraf da kazan─▒r.

Bunu meslek hayat─▒m─▒zda bir├žok kez uygulad─▒k.

─░stanbulÔÇÖa geldi─čimizde Topkap─▒ G├╝m├╝┼čsuyu CaddesiÔÇÖnde bir i┼čyeri devrald─▒k. Ayakkab─▒ tel├ós─▒ ├╝retiyoruz. Devrald─▒─č─▒m─▒z d├╝kk├ón─▒n 5-6 i┼č├žisi var. Onlar da bizde devam edecek. Geldiler, dediler ki:

ÔÇťÔÇôBiz patron de─či┼čtirdik.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôEee ne olmu┼č?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôBiz haftada 150 lira al─▒yorduk her birimiz. ┼×imdi 175 lira istiyoruz. Bize 25 lira zam yap.ÔÇŁ

Onlara dedim ki:

ÔÇťÔÇôAy─▒p de─čil mi size?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôNiye ay─▒p olsun?ÔÇŁ dediler. ÔÇťVerirsen ver, vermezsen verme. Zam istemekte ay─▒p olacak bir ┼čey mi var?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYahu niye sadece 25 lira zam istiyorsunuz?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYa ne kadar isteyelim?ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô100 lira isteyin.ÔÇŁ

Yani 150 lira haftal─▒k al─▒yorlar, 250 liraya ├ž─▒kacak.

ÔÇťÔÇôVerirsen yok demeyiz…ÔÇŁ dediler.

ÔÇťÔÇôAnla┼čt─▒k. Ama ben de sizden i┼č istiyorum. ┼×u kalitede, ┼ču h─▒zda, ┼ču say─▒da… ┼×u kadar ├╝retince kazanc─▒ ┼ču, bunun ┼ču kadar─▒ senin, ┼ču kadar─▒ senin…ÔÇŁ

┼×imdi de tavsiye ediyorum. M├╝esseselerimizde k─▒ymetli karde┼člerimiz varsa;

ÔÇťKarde┼čim ┼ču k├ór─▒ kazan─▒rsak senede kazand─▒─č─▒m─▒z─▒n % 5ÔÇÖi senin, % 7ÔÇÖsi veya % 2ÔÇÖsi senin.ÔÇŁ Bu ┼čekilde ortak edin veya prim verin.

K─▒ymetli bir ├žal─▒┼čan, sadece bir ayl─▒k al─▒yorsa, tam olarak motive olamaz; y├╝ksek verimde ├žal─▒┼čsa da alaca─č─▒ ayn─▒ ayl─▒k, d├╝┼č├╝k verimde ├žal─▒┼čsa da ayn─▒ ayl─▒k…

E─čer payla┼čmay─▒ bilmezsen, y├╝kse─če ad─▒m atman m├╝mk├╝n de─čildir.

Biz daha sonra da, yanımızdaki kıymetli elemanlarımızı; muhasebecilerimizi, ustalarımızı, kimyagerlerimizi, mühendislerimizi kârımıza hep ortak ettik. Bu, bizim kalkınmamıza sebep oldu.

Payla┼čmak demi┼čken, ├╝lkemizde m├╝him bir husus da bilgi payla┼č─▒m─▒…

Yine bir h├ót─▒ra…

1970ÔÇÖlerde ayakkab─▒ sanayisinde B─▒├žak├ž─▒ Fahrettin DANI┼×MAN diye bir usta vard─▒. Deri kesim b─▒├žaklar─▒ yaparlard─▒. ┼×imdi de o─člu, firmas─▒n─▒ devam ettiriyor. Ben de ona b─▒├žak yapt─▒r─▒rd─▒m. Sevdi─čim bir insand─▒. Allah rahmet eylesin, vefat etti.

Basit bir kesim presi yapm─▒┼čt─▒, mafsall─▒ bir pres. ├ľyle hidrolik, pn├Âmatik ileri bir teknoloji de─čil. Bana bahsetti, foto─čraf─▒n─▒ g├Âsterdi. Bakt─▒m, te┼čvik olsun diye; ÔÇťBir tane de bana yap.ÔÇŁ dedim. Onu ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ yerde te┼čvik etmek i├žin bende olmayan bir prese sahip olaca─č─▒m. Fiyat─▒n─▒ s├Âyledi, anla┼čt─▒k, kaporas─▒n─▒ verdim.

Fakat ba┼čtan presi g├Ârmek istedi─čimi s├Âyledim.

ÔÇťÔÇôOlur…ÔÇŁ dedi. Gedikpa┼čaÔÇÖda bir hana ├ž─▒kt─▒k.

ÔÇťÔÇôSen ┼čurada bekle, ben gidip m├╝saade alay─▒m. Sen i├žeri ├Âyle gir.ÔÇŁ dedi. ÔÇťOlur…ÔÇŁ dedim. Kap─▒n─▒n ├Ân├╝nde bekledim. 15 dakika sonra geldi.

ÔÇťÔÇôAdam bana ├žay s├Âyledi. Ben de; ┬źSize verdi─čim presten bir tane daha yapaca─č─▒z, bir arkada┼č bakacak┬╗ dedim. M├╝saade etmedi adam.ÔÇŁ

Evet, bu kadar basit bir presi bile ba┼čkas─▒na g├Âstermeyecek kadar bilgisizlik.

T├╝rkiyeÔÇÖde b├Âyleydi. Her ┼čey gizlenirdi.

Niye?

Sadece bende olsun!

H├ólbuki, AvrupaÔÇÖya gitti─čimizde g├Ârd├╝k ki sanayiciler, makine ├╝reticileri; son teknoloji makineleri, ├žal─▒┼čt─▒rarak g├Âsteriyorlar.

Biz o bu b├╝y├╝k makinelerden al─▒p T├╝rkiyeÔÇÖye getirdik. ─░┼čyerimize kurdu─čumuz zaman il├ón ettik:

ÔÇťKim bu makinelerden ├žal─▒┼čt─▒rmak istiyorsa, gelsin burada g├Ârs├╝n. Hatt├ó gelsin burada ├╝├ž-be┼č g├╝n ├žal─▒┼čs─▒n, ├Â─črensin…ÔÇŁ Bundan da hi├žbir zarar g├Ârmedik.

├ç├╝nk├╝ ├╝lke olarak kalk─▒nmam─▒z i├žin, bilgiyi payla┼čmam─▒z gerek.

Ne mutlu payla┼čabilene…

Zaten ├žal─▒┼čman─▒n, b├╝y├╝menin, daha ├žok kazanman─▒n alt─▒nda da niyetimiz; bol bol infak eden, ├╝lkesine ve milletine yararl─▒, g├╝├žl├╝ birer m├╝sl├╝man olmak de─čil mi?

Rabbimiz; ├╝lkemizi, insan─▒m─▒z─▒; daha g├╝├žl├╝, daha muvaffak, daha kuvvetli, daha zengin, ayn─▒ zamanda daha c├Âmert, daha merhametli, daha kenetlenmi┼č h├óle getirsin.

├ém├«n…