├ťlke Olarak Kalk─▒nman─▒n ┼×art─▒ B─░RLE┼×MEL─░ B├ťY├ťMEL─░

YAZAR : Ahmet Z─░YLAN

├çal─▒┼čma hayat─▒m─▒zda ba┼čtan beri, ufuk a├ž─▒c─▒, tecr├╝be art─▒r─▒c─▒ gezi ve seyahatlere ├Ânem verdim. Yeni m├╝te┼čebbislere de hep tavsiye ederim.

Bu seyahatlerde insan; sadece, yeni makineler, yeni teknolojiler, ├Âzg├╝n tasar─▒mlar, orijinal modeller g├Ârmez; bazen ekonomik hayat─▒n gidi┼č├ót─▒na dair de b├╝y├╝k ipu├žlar─▒ elde edebilir.

Ben de bu seyahatler vesilesiyle ├Â─črendim ki; kalk─▒nmada T├╝rkiyeÔÇÖden hayli ├Ânde giden AlmanyaÔÇÖda seneler ├Ânce, k├╝├ž├╝k ├žapl─▒ ├žal─▒┼čan ayakkab─▒ esnaf─▒ yok olmu┼č. G├╝├žl├╝ firmalarla rekabete dayanamayarak silinip gitmi┼č.

Bunlar─▒ duydu─čumda, Gedikpa┼čaÔÇÖdaki ayakkab─▒c─▒lar─▒ toplad─▒m, anlatt─▒m:

ÔÇťÔÇôArkada┼člar, ├╝├ž├╝n├╝z-d├Ârd├╝n├╝z bir araya gelin, firmalar─▒n─▒z─▒ birle┼čtirin… Bak─▒n AlmanyaÔÇÖda birle┼čenler b├╝y├╝m├╝┼č; birle┼čmeyen, zay─▒f kalanlar yok olmu┼č… Ne olur birle┼čin, g├╝├žlerinizi birle┼čtirin…ÔÇŁ

Birisi dedi ki:

ÔÇťÔÇôYahu ben bu ya┼čtan sonra disipline mi girece─čim?!. Ben ┼čimdi i┼čimin ba┼č─▒na diledi─čim saatte gidiyorum. Bir g├╝n saat 08:00ÔÇÖde, bir g├╝n 10:00ÔÇÖda, istersem 12:00ÔÇÖde gidiyorum. Bazen hi├ž gitmiyorum. Ortak olunca memur gibi saatle mi ├žal─▒┼čaca─č─▒m?!.ÔÇŁ

├ľteki bir ┼čey s├Âyledi, ba┼čkas─▒ bir ba┼čka noktadan itiraz etti, hi├žbirinin kafas─▒na yatmad─▒, hi├žbiri de birle┼čtirmedi. Fakat sonu├žta beklenen oldu, yok oldular.

Onlar kendi h├óllerini yeterli buluyorlard─▒. ─░┼čleri hep b├Âyle devam eder, san─▒yorlard─▒.

H├ólbuki d├╝nyadaki rekabete dayal─▒ ekonominin i┼čleyi┼či farkl─▒… K├╝├ž├╝kler rekabete dayanam─▒yor, yok oluyor. Birle┼čen k├╝├ž├╝kler, b├╝y├╝yor ve ya┼čamaya devam ediyor.

Ya b├╝y├╝yeceksin ya yok olacaks─▒n.

├ľyle Fatih Sultan MehmedÔÇÖin devri gibi;

ÔÇťBen siftah ettim, bu al─▒┼čveri┼či kom┼čumdan yap─▒n o da siftah etsin…ÔÇŁ devri kapand─▒ maalesef.

┼×imdi de─čil kom┼ču; d├╝nya ile rekabet h├ólindesin.

─░┼člerimizi sa─člam, ser├«, g├╝zel, kaliteli yapaca─č─▒z; hem de di─čer ├╝reticilerle/sat─▒c─▒larla rekabet edebilecek bir fiyatla satabilecek, ekonomik g├╝ce, sermayeye ve yat─▒r─▒ma sahip olaca─č─▒z.

Sermayemiz bu kadar g├╝├žl├╝ de─čilse, ortakl─▒klar geli┼čtirmemiz l├óz─▒m, g├╝├žlerimizi birle┼čtirmemiz l├óz─▒m. Fakat maalesef T├╝rkiyeÔÇÖde insanlar ortakl─▒─ča meyilli de─čil.

Bu T├╝rkiyeÔÇÖnin bir problemi.

Birle┼čmeyen; sadece b├╝y├╝mekten geri kalmaz, ├žo─ču ├╝├ž-be┼č sene sonra yok olabilir…

├ç├╝nk├╝ birle┼čenler b├╝y├╝yecek, birle┼čmeyenlerden daha ├žok, daha kaliteli mal ├╝retecek ve daha ucuza mal edecek, dolay─▒s─▒yla daha ucuza satabilecek. G├╝├žs├╝z firmalar o fiyatlarla rekabet edemeyecek. ├ç├╝nk├╝ birle┼čmeyenler el yordam─▒nda kalacak, birle┼čip b├╝y├╝yenler teknolojilerini yenileyecek.

Derler ki: Firma; ┬źTesisini yenile yoksa ben sahibimi yenilerim.┬╗ dermi┼č.

Bir elin nesi var, iki elin sesi var derler. Tek ba┼č─▒na olanlar─▒n, birle┼čmi┼č, profesyonelce b├╝y├╝m├╝┼č firmalara kar┼č─▒ ┼čans─▒ azal─▒r.

Ortakl─▒─č─▒n elbette zor taraflar─▒ da var. Ortak oldu─čunda insan─▒n kendi d├╝kk├ón─▒, kendi ┼čirketi gibi olmayacak. Bir disiplini, bir titizli─či olacak. Fakat bu, nefsimizin ho┼čuna gitmese de, ├žo─ču zaman firman─▒n lehine bir ┼čeydir.

M├ónev├« olarak da ortakl─▒k daha te┼čvik edicidir. ├ç├╝nk├╝ insan tek ba┼č─▒na iken, tek ba┼č─▒na kazanmaya ├žal─▒┼čan, ihtiras sahibi bir ki┼či gibi hissedebilir. Fakat sadece kendim i├žin de─čil, ayn─▒ zamanda ortaklar─▒m i├žin, ├╝lkemin, ┼čehrimin kalk─▒nmas─▒ i├žin gibi geni┼č ufuklu hedefler; insan─▒, yapt─▒─č─▒ i┼čte daha verimli h├óle getirir.

Yine ┼čirketimizin ├žal─▒┼čanlar─▒, y├Âneticileri hissedar ise, onlar daha bir ┼čevk ile ├žal─▒┼č─▒rlar.

Fakat ben ├ómir olaca─č─▒m diye tutturan, isti┼č├óre ve ortak i┼č yapma kabiliyetine sahip olmayan, bencil ve kimseden, de─čil direktif, tavsiye dah├« almaya tahamm├╝l edemeyen insanlar ortakl─▒k kuramazlar. Kursalar da zulmederler.

─░nsanlar ortakl─▒ktan sadece kendi kendilerinin patronu olmak i├žin ka├ž─▒nmazlar. Ortakl─▒ktan ka├ž─▒nman─▒n en b├╝y├╝k sebeplerinden biri de, olumsuz ├Ârnekleri ya┼čamak korkusudur. H├ólbuki k├Ât├╝ ├Ârnekler, ortakl─▒─č─▒n kendisinden kaynaklanmaz. Ortakl─▒─č─▒n ┼čartlar─▒n─▒ yerine getirmemekten, ba┼čtan baz─▒ hususlar─▒ g├Âz ard─▒ etmekten kaynaklan─▒r.

Hâtıralarla, bir ortaklıkta nelere dikkat etmek lâzım, bunları hasbihâl edelim:

Ge├žmi┼čte GaziantepÔÇÖte ya┼č├ža benden b├╝y├╝k bir usta ile ortakl─▒─ča giri┼čtik. G├╝├žlerimizi birle┼čtirece─čiz. ─░mal├ót yapaca─č─▒z, d─▒┼čar─▒ sataca─č─▒z.

Konu┼čtuk, d├╝kk├ón─▒ ald─▒k.

Ortak bir arkada┼č─▒m─▒z bana dedi ki:

ÔÇťÔÇôYahu siz ortak oluyorsunuz ama; pek├ól├ó, kimin ne i┼č yapaca─č─▒n─▒ konu┼čtunuz mu? ─░┼č b├Âl├╝m├╝n├╝ yapt─▒n─▒z m─▒?ÔÇŁ

Ben dedim ki:

ÔÇťÔÇôKonu┼čmaya ne gerek var? Ben gen├ž, ba┼čar─▒l─▒, giri┼čimci bir insan─▒m. Ben d─▒┼čar─▒ i┼činde, piyasada olurum, al─▒m-sat─▒m i┼čine bakar─▒m. O da d├╝kk├ón─▒ ├žekip ├ževirir, imal├ót yapar.ÔÇŁ

Arkada┼č g├╝ld├╝;

ÔÇťÔÇôSiz bu meseleyi konu┼čmam─▒┼čs─▒n─▒z.ÔÇŁ dedi.

ÔÇťÔÇôNiye g├╝ld├╝n, ne oldu ki?ÔÇŁ dedim.

ÔÇťÔÇôO da diyor ki: ┬źBen ya┼čl─▒y─▒m, ondan b├╝y├╝─č├╝m. Ben piyasayla me┼čgul olurum. O gen├žtir, d├╝kk├óna o bakar.┬╗ Siz ortak olmu┼čsunuz, d├╝kk├ón tutmu┼čsunuz fakat bu i┼či konu┼čmam─▒┼čs─▒n─▒z…ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYa ├Âyle mi? Konu┼čal─▒m o zaman…ÔÇŁ

Bir araya geldik.

ÔÇťÔÇô├ľkke┼č Usta, sen bu ortakl─▒kta nerede ├žal─▒┼čacaks─▒n?ÔÇŁ

├ľkke┼č Usta s├Âz├╝n├╝ esirgemedi:

ÔÇťÔÇôBen sana g├Âre ya┼čl─▒y─▒m, daha tecr├╝beliyim. Ben piyasada ├žal─▒┼č─▒r─▒m, sen de d├╝kk├ónda ├žal─▒┼č─▒rs─▒n.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôYahu usta, seninle benim piyasa ba┼čar─▒m bir olur mu?ÔÇŁ

Anla┼čamad─▒k. Ortakl─▒k daha do─čmadan ├Âlm├╝┼č oldu.

Demek ki, birinci ┼čart:

Ortakl─▒k kurulurken her ┼čeyi ba┼čtan konu┼čmak gerek. Sadece konu┼čmak m─▒? Hay─▒r! ┼×artlar, kurallar, her ┼čey yaz─▒lmal─▒. ┬źSen ┼č├Âyle dediydin, ben b├Âyle dediydim┬╗e b─▒rak─▒lmamal─▒…

─░leride niz├óa yol a├žabilecek, m├╝naka┼ča konusu olabilecek her ┼čey…

Sermaye ve k├ór oranlar─▒, i┼č b├Âl├╝m├╝, ├žal─▒┼čma esaslar─▒, mesai, ┼čirketten para ├žekme ├Âl├ž├╝leri, ev ge├žindirme esaslar─▒, ├╝r├╝nlerden ortaklar─▒n yararlanma ┼čartlar─▒, fesih ┼čartlar─▒…

┬źAhbap ├žavu┼člar bir araya gelelim, nas─▒l olsa anla┼č─▒r─▒z!┬╗ diye bak─▒l─▒rsa; o ortakl─▒k; ya ├Âl├╝ do─čar yahut da bir s├╝r├╝ problemle sakat do─čmu┼č olur.

Bir ba┼čka ortakl─▒k hik├óyemiz:

Biz ba┼čtan beri m├╝te┼čebbis idik. ┼×imdi giri┼čimci diyorlar ya, ├Âyleydik.

GaziantepÔÇÖte iken alt─▒ kau├žuk, ├╝st├╝ deri ayakkab─▒ yap─▒yorduk. Otomobil l├ósti─či gibi volkanize sistem diyorlar. Bunun tesisini GaziantepÔÇÖe getirmek i├žin on arkada┼č birle┼čtik. ─░stanbulÔÇÖdan Site Fabrikas─▒ÔÇÖndan ald─▒k. Ortak olduk, herkes 10.000 TL sermaye verecek, ortak bir i┼čletme olarak ├žal─▒┼čt─▒raca─č─▒z. Hepimiz ├žok samim├« arkada┼člar─▒z.

Onuyla da konu┼čtuk. ─░┼če ba┼člad─▒k. Firman─▒n i┼čletmecisi, idarecisi de benim. Fakat i┼č pl├ónland─▒─č─▒ gibi gitmedi.

Dedim ya hepsi arkada┼č─▒m. Onlara ┼čah─▒s olarak gitsem, 1.000 lira istesem; ÔÇťHay hay!ÔÇŁ der, teredd├╝t etmeden verir. Fakat gidiyorum. Ortakl─▒k icab─▒ vermesi gereken 400 TLÔÇÖyi istiyorum. Vermiyor;

ÔÇťÔÇô┼×imdi para yok. ┼×u 50, 100 liray─▒ al. Sonra olunca tamamlar─▒z…ÔÇŁ diyor.

ÔÇťÔÇôSen vermezsen ben nereden bulaca─č─▒m. Bu i┼čletmenin bor├žlar─▒n─▒, ortaklar─▒ kar┼č─▒layacak.ÔÇŁ

Senedimiz var ├Âdenecek. ├ľb├╝r├╝ne giderim:

ÔÇťÔÇôOrtakl─▒k aidat─▒n─▒ ver.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôFalanca verdi mi?ÔÇŁ

Yalan s├Âylemek ├ódetimiz de─čil:

ÔÇťÔÇôVermedi.ÔÇŁ

ÔÇťÔÇô├ľnce ondan al da sonra bana gel…ÔÇŁ

Bu ┼čekilde, d├Ârt sene k├ór edemeden i┼člettik. Sonunda bir firmaya devrettik, ortakl─▒─č─▒ bitirdik, hik├óyesi uzun…

Niye anlat─▒yorum? Ortakl─▒─č─▒n esaslar─▒ ba┼čtan yaz─▒lmal─▒. Arkada┼čl─▒k, akrabal─▒k, hat─▒r-g├Ân├╝l bir tarafa b─▒rak─▒l─▒p, ciddiyetle o kurallar uygulanmal─▒…

─░kinci ┼čart:

Ciddiyet…

─░ster baba-o─čul, ister karde┼čler, ister eni┼čte-kay─▒n, ister can ci─čer arkada┼člar, kim olursa olsun ba┼čta yedi kat yabanc─▒ gibi ortak olmazsan─▒z, sonunda mutlaka niz├óa d├╝┼čersiniz.

Ba┼čtan her ┼čey a├ž─▒k bir ┼čekilde konu┼čulup yaz─▒lacak ve sa─člam g├╝venceye ba─članacak, ciddiyetle uygulanacak.

Bu 10 ortakl─▒ tecr├╝beden sonra ─░stanbulÔÇÖa yerle┼čtik.

─░┼čyeri kom┼čumuz Necati KARAASLANÔÇÖ─▒n i┼čyerinde misafir olarak otururken, ├╝├ž hem┼čehrimin konu┼čmas─▒na kulak misafiri oldum. 40 Gaziantepli i┼č adam─▒ ortak olmu┼člar, bir fabrika kurmu┼člar. Aralar─▒nda; ┬ź┼×unu ┼č├Âyle yapal─▒m, bunu b├Âyle yapal─▒m.┬╗ ┼čeklinde bana g├Âre olumsuz konu┼čuyorlar.

├ť├ž├╝ de benden 10-15 ya┼č b├╝y├╝k i┼č adamlar─▒. Ben 35 ya┼č─▒nday─▒m. B├Âyle oldu─ču h├ólde dayanamad─▒m. Hem┼čehrilerim olduklar─▒ndan da cesaret alarak, biraz da gen├žli─čin heyecan─▒yla dedim ki:

ÔÇťÔÇôSiz b├Âyle yaparsan─▒z, bir sene sonra, ifl├ós edersiniz!.ÔÇŁ

Do─črusu biraz sert ve ukal├óca olmu┼čtu. Ya┼č├ža b├╝y├╝k ├╝├ž tane kerli ferli adama b├Âyle s├Âylemek do─čru olmam─▒┼čt─▒. Yumu┼čatarak, l├óf─▒ getirerek s├Âylemek daha iyi olacakt─▒. Ben de s├Âyledi─čime pi┼čman oldum fakat bir defa s├Âz a─čz─▒mdan ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

Tabi├« bu iddia onlar─▒n a─č─▒r─▒na gitti. Biri dedi ki:

ÔÇťÔÇôSen kim oluyorsun da, bize b├Âyle s├Âyl├╝yorsun?!.ÔÇŁ

Di─čeri dedi:

ÔÇťÔÇôSenin bildi─čin kadar, bizim unutmu┼člu─čumuz var!ÔÇŁ

├ľb├╝r├╝ dedi:

ÔÇťÔÇôBen senden 30 bayram fazla g├Ârm├╝┼č├╝m, bu kadar tecr├╝bem var. Sen utanmadan, nas─▒l b├Âyle s├Âylersin?!.ÔÇŁ

Ben hatam─▒ anlad─▒─č─▒m i├žin, bir kelime daha s├Âylemedim. Orada sustum. Eyvallah dedik, ge├žip gittik.

Aradan bir sene ge├žti. Bir g├╝n i┼čyeri kap─▒m─▒z ├žald─▒. A├žt─▒m bakt─▒m ki bir sene ├Ânce bana hakaret eden, Gaziantepli o ├╝├ž ki┼či gelmi┼čler.

ÔÇťÔÇôMisafir kabul etmez misin?ÔÇŁ dediler.

ÔÇťÔÇôBuyurun, ne demek…ÔÇŁ

─░├žeri ald─▒k. Ellerinde tatl─▒lar, f─▒st─▒klar… Masan─▒n ├╝zerine koydular. Oturduk, s├Âze girdiler:

ÔÇťÔÇôSen bir sene evvel, bizim ifl├ós edece─čimizi s├Âylemi┼čtin ya…ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôEvet…ÔÇŁ

ÔÇťÔÇôNereden bildin?ÔÇŁ

Demek ki bizim tahminimiz ger├žekle┼čmi┼č… Devam ettiler:

ÔÇťÔÇôBiz arkada┼člarla d├╝┼č├╝n├╝p ta┼č─▒nd─▒k. Bu adam, bizim ifl├ós edece─čimizi bildi; nas─▒l kurtulaca─č─▒m─▒z─▒ da bilir. GaziantepÔÇÖten husus├« bunun i├žin geldik. Sen bizim itibar─▒m─▒z─▒, kredimizi kurtar. ─░┼čte sana ├žek… Yazabildi─čin kadar yaz. ─░┼čletmenin y├╝zde ellisini mi istersin, y├╝zde yetmi┼čini mi istersin. Ne yazarsan yaz. Biz prestijimizin, itibar─▒m─▒z─▒n derdindeyiz. Memlekette; ÔÇťBunlar bir ┼čey yapamaz.ÔÇŁ diyorlar. Biz itibar─▒m─▒z─▒ kurtaral─▒m. Sen de istedi─čin kadar param─▒z─▒ al. Pe┼čin pe┼čin ├žeke yaz… Seni o g├╝n k─▒rd─▒k, ├Âz├╝r dileriz. Sen hakl─▒ym─▒┼čs─▒n. ┼×imdi bizi kurtar…ÔÇŁ

Bizim i┼č Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n f─▒kras─▒na d├Ânm├╝┼čt├╝. Hoca bir a─čaca ├ž─▒km─▒┼č, bindi─či dal─▒ keserken, bir adam; ┬źD├╝┼čersin!┬╗ demi┼č, Hoca ald─▒rmam─▒┼č. D├╝┼č├╝nce adam─▒n pe┼čine d├╝┼č├╝p; ┬źSen benim d├╝┼čece─čimi bildin, ne zaman ├Âlece─čimi de bilirsin, s├Âyle!┬╗ demi┼č…

Hem┼čehrilerimi dinledim dinledim, sonunda dedim ki:

ÔÇťÔÇôBen o s├Âz├╝ s├Âylerken evet gen├žtim fakat anlatt─▒─č─▒n─▒z t├╝rden bir ortakl─▒─č─▒ sizden evvel ya┼čam─▒┼čt─▒m. ├çok ak─▒ll─▒ oldu─čumdan, gelece─či bildi─čimden de─čil, tecr├╝bemden dolay─▒ bu i┼čin y├╝r├╝meyece─čini s├Âyledim. Ben damdan d├╝┼čt├╝─č├╝m i├žin, o h├ólden anlar─▒m. Siz de b├Âyle yaparsan─▒z, damdan d├╝┼čersiniz demeye ├žal─▒┼čt─▒m. Maksad─▒m siz beceremezsiniz demek de─čildi… ┼×u yoldan giderseniz, varamazs─▒n─▒z demekti.

Siz k─▒zd─▒n─▒z, ├Âfkelendiniz tamam fakat, biriniz de demediniz ki: ┬źNi├žin b├Âyle s├Âyl├╝yorsun? Ni├žin batacakm─▒┼č─▒z? Anlat bakal─▒m…ÔÇŁ E─čer sorsayd─▒n─▒z, o zaman da anlat─▒rd─▒m. Fakat k─▒zd─▒n─▒z, hakaret ettiniz; ben de cevap vermedim.

┼×imdi de s├Âyl├╝yorum. Bu tarzda ortakl─▒klar batmaya mahk├╗mdur.

Hata ┼ču:

Hepiniz ├žok yak─▒n arkada┼čs─▒n─▒z. ─░┼čin ba┼č─▒nda; yaz─▒l─▒, ├žekli, senetli, yani g├╝venceli i┼č yapm─▒yorsunuz. G├╝ven esasl─▒ gidiyordunuz, biz de b├Âyle yapm─▒┼čt─▒k. Her ay her ortak 400 TL taahh├╝t etmi┼čtir, ona kar┼č─▒l─▒k ├žekini, senedini almak ├«cab ederdi. Fakat biz; ┬źArkada┼čt─▒r…┬╗ dedik almad─▒k, itimat ettik.

Me─čer ba┼čtan itibaren meseleyi ciddiye almayan ortaklar─▒n─▒z varm─▒┼č. Kimisi, ortak olmak i├žin yeterli imk├ón─▒ olmad─▒─č─▒ h├ólde; ┬źNas─▒l olsa arkada┼člar beni idare eder!┬╗ diyerek kat─▒lm─▒┼č. Kimisi; ┬źBenim yerime ├Âteki verir…┬╗ diye girmi┼č. B├Âyle kurulan bir ortakl─▒kta istikrar olur mu?

Bizim tecr├╝bemiz de b├Âyleydi. Neticesi, k├ór edememek ve sonunda kapanmak oldu. Sizinki de b├Âyle oldu─ču i├žin ├ók─▒betini s├Âyledim.ÔÇŁ

Sa─člama ba─članmadan, g├╝ven esasl─▒ olarak kurulan ortakl─▒klarda insanlar ba┼čta hallederiz diye d├╝┼č├╝n├╝r. Fakat sonra, biri vermedi─či zaman, di─čerleri de vermez. ├ľdemeye zorlayan bir ├žek-senet olmad─▒─č─▒ i├žin, ├Âdemeleri s─▒k─▒┼čt─▒─č─▒ anda, samim├« arkada┼č─▒ ba┼č─▒ndan savmak kolayd─▒r.

ÔÇť┼×imdi yok, olunca veririz. ─░dare et!ÔÇŁ der.

Çare ne?

E─čer bir ortakl─▒─č─▒n cidd├« bir ┼čekilde kurulup, geli┼čmesi isteniyorsa; ister akraba, ister arkada┼č olsun ba┼čta yabanc─▒ olarak g├Âreceksin. Yabanc─▒ bir ki┼či ile nas─▒l ortak olunursa, nas─▒l tedbirler al─▒n─▒rsa, nas─▒l ciddiyet g├Âsterilir ve uygulan─▒rsa, arkada┼č ve akraba ile ortakl─▒kta da ayn─▒s─▒n─▒ yapacaks─▒n.

Ay─▒p olmaz m─▒?..

Hay─▒r, olmaz.

├ç├╝nk├╝ sonunda i┼čler ray─▒ndan ├ž─▒k─▒nca, ne dostluk kal─▒yor, ne akrabal─▒k! O zaman k├Ât├╝ olaca─č─▒na, ba┼čtan ciddiyeti ortaya koy. KurÔÇÖ├ón-─▒ Ker├«mÔÇÖin en uzun ├óyeti; bu al─▒┼čveri┼č, bor├ž, taahh├╝t gibi kar┼č─▒l─▒kl─▒ madd├« meseleleri yazmak ve iki ┼čahitle ba─člamak konusunu i┼čliyor. Tam bir sayfa boyunca… (el-Bakara, 282)

O zaman bug├╝nk├╝ gibi kalem-k├ó─č─▒t bol de─čil; ├žek, senet, noter vs. yok. Buna ra─čmen Rabbimiz emrediyor. ├ç├╝nk├╝ m├╝sl├╝manlar─▒n, akrabalar─▒n, karde┼člerin, dostlar─▒n aras─▒na ┼čeytan, nifak sokamamal─▒. Her ┼čey belirli olmal─▒ ki, kimse o a├ž─▒klardan yararlan─▒p nefsine uymamal─▒. Ortakl─▒kta herkes d├╝r├╝st, a├ž─▒k, isti┼č├óreli, fed├ók├ór olmal─▒, orta─č─▒n─▒n iyili─čini d├╝┼č├╝nmeli, zandan-┼č├╝pheden uzak durmal─▒.

Buradan ba┼čar─▒l─▒ ortakl─▒─č─▒n ├╝├ž├╝nc├╝ ┼čart─▒n─▒ ├ž─▒karal─▒m:

Ayr─▒nt─▒larda titizlik…

D├╝r├╝st ortakl─▒klarda Mevl├óÔÇÖm; ÔÇťBen o iki orta─č─▒n ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ (├╝├ž ki┼čiyse d├Ârd├╝nc├╝s├╝…) olurum.ÔÇŁ diyor. Rabbim varsa s─▒rt─▒m─▒z yere gelmez. Bir i┼čin i├žinde Mevl├óÔÇÖm varsa, orada bereket h├ós─▒l olur.

Fakat;

D├╝r├╝stl├╝k ortadan kalkarsa, ba┼čtan belirlenmemi┼č, bulan─▒k kalm─▒┼č mevzularda s├╗-i zanlar, s├╗-i istimaller al─▒r ba┼č─▒n─▒ giderse; Mevl├óÔÇÖm o ortakl─▒ktan ayr─▒l─▒r, araya ┼čeytan girer, o i┼čten hay─▒r gelmez.

Ortakl─▒─č─▒n d├Ârd├╝nc├╝ ┼čart─▒:

Ortakl─▒─č─▒ndan ayr─▒labilirsin. Ancak d├óv├óyla, d├Âv├╝┼čle, kanl─▒ b─▒├žakl─▒ ayr─▒lmayacaks─▒n. G├╝zellikle ayr─▒lacaks─▒n.

Bahsetti─čim o 10 ortaktan ayr─▒ld─▒k. Onlar ├Âdemeleri aksatt─▒lar, i┼č g├╝zel gitmedi, fakat ben o ortakl─▒─č─▒ g├╝zellikle bitirdim. Onlarla dost kald─▒m. Hat─▒r g├Ân├╝l incitmedim.

Kavga d├Âv├╝┼č olmamas─▒n─▒n yolu, fed├ók├órl─▒k yapmakt─▒r.

Pek├ól├ó ortakl─▒ktan ayr─▒lmak dedik, bir ortakl─▒ktan hangi ┼čartlarda vazge├žilir?

Ortakl─▒k, sebepsiz yere bozulmamal─▒. Vara yo─ča ortakl─▒klar bozulursa, en ba┼čta s├Âyledi─čimiz g├╝├ž birli─či meselesi de ├ž├Âkm├╝┼č olur. G├╝├ž par├žalanmas─▒, da─č─▒lmas─▒ meydana gelir.

Ba┼čtan her ┼čey konu┼čulmal─▒, yaz─▒lmal─▒ ve ciddiyetle uygulanmal─▒ demi┼čtik. E─čer orta─č─▒n bir ihmali varsa; bu ┼čart etraf─▒nda kendisine hat─▒rlatmal─▒, onun da yanl─▒┼č─▒n─▒ fark edip d├╝zeltmesine ├Ân ayak olunmal─▒. Fakat dedikodu, ├žeki┼čtirme yoluyla de─čil. Y├╝z y├╝ze…

ÔÇťArkada┼č, ba┼čtan biz ┼č├Âyle anla┼čt─▒k… Bunu yerine getirmelisin…ÔÇŁ

Yine de tam d├╝zelmiyorsa, ufak tefek ┼čeylerde ortaklar birbirlerini tel├ófi etmeli. Birlik-beraberli─čin, i┼č birli─činin, g├╝├ž birli─činin hat─▒r─▒na bu yap─▒lmal─▒.

Emâneti sû-i istimal varsa o zaman elbette ayrılırsın.

E─čer b├Âyle bir ┼čey yoksa; tembeldi, bilgisizdi, ┼čuydu buydu… deyip ayr─▒l─▒k ├ž─▒karmamal─▒.

D├╝┼č├╝nmeli;

Belki de r─▒z─▒k onun vesilesiyle geliyordur.

Yahut, Rabbim; onun r─▒zk─▒n─▒, sana zimmetlemi┼čtir. R─▒z─▒k, m├ónev├« bir ┼čey… Orada ac─▒mas─▒z hesaplara girmemeli…

Ben ├žal─▒┼č─▒yorum, ┼čirkete ben kazand─▒r─▒yorum, o hak etmedi─či h├ólde kazan─▒yor, gibi d├╝┼č├╝nceler; hasettir. R─▒zk─▒ veren Allah… Ba┼čtan anla┼čm─▒┼čs─▒n─▒z. Ba┼čtan paylar─▒, i┼č b├Âl├╝m├╝n├╝ yaparken r├óz─▒ olmu┼čsunuz. Bir zarar olsa ayn─▒ ┼čartlarda m├╝kellef olacakt─▒n─▒z. ┼×imdi Allah geni┼člik verince, kazand─▒r─▒nca; ┬źO, hak etmiyor ki!┬╗ diye d├╝┼č├╝nmek ┼čeytanca bir vehimdir, bencilliktir. Ama ┬źuyan─▒kl─▒k yapay─▒m┬╗, ┬źkar┼č─▒ taraf─▒ ├žal─▒┼čt─▒ray─▒m┬╗, ┬źonun s─▒rt─▒ndan ge├žineyim┬╗ demek de hainliktir.

Ama illâ ayrılacaksak;

ÔÇťGel karde┼čim, g├╝zelce halledelim, kar┼č─▒l─▒kl─▒ r─▒z├óm─▒z─▒, hel├ólli─čimizi alarak ayr─▒lal─▒m.ÔÇŁ demek l├óz─▒m.

D├óv├ól─▒ ayr─▒lman─▒n hi├žbir m├ón├ós─▒ yok.

─░ki g├╝nl├╝k d├╝nyada de─čer mi?.

Yine bir hat─▒ram─▒z─▒ payla┼čal─▒m;

─░stanbulÔÇÖda AYKAP ismi ile enjeksiyon ayakkab─▒ yapmak i├žin sevdi─čimiz bir firma ile ortak olduk. ─░ki sene ba┼čar─▒l─▒ oldu─čumuz h├ólde ayr─▒lmam─▒z icap etti, kar┼č─▒l─▒kl─▒ oturduk. ├çal─▒┼čan makineyi, d├Âner sermayeyi onlara, sat─▒lmayan, k─▒┼č─▒n sat─▒lacak ayakkab─▒ ile o anda ├žal─▒┼čmayan makineyi biz ald─▒k. Tabi├« makine de bozuk de─čildi. Yani onlar ├žal─▒┼čs─▒nlar, ma─čdur olmas─▒nlar diye fed├ók├órl─▒k yapt─▒k. Masada bir saat i├žinde i┼či bitirdik.

El s─▒k─▒┼čt─▒k, hel├ólle┼čtik ayr─▒ld─▒k, d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒nca yan─▒mdaki orta─č─▒m;

ÔÇťÔÇôB├Âyle ayr─▒lma m─▒ olur?! Her ┼čeyi onlara verdik. Bu kadar fed├ók├órl─▒k olur mu?!ÔÇŁ deyince;

ÔÇťÔÇôBak; bu ak┼čam evde rahat uyuruz, e─čer zorluklar ├ž─▒karsayd─▒k, d├óv├ó etseydik; aylarca rahats─▒z olurduk, sonunda da az fazla veya az eksik biterdi. ┼×imdi i┼čimize bakal─▒m.ÔÇŁ dedim ve k├órl─▒ ├ž─▒kt─▒k.

Ayr─▒l─▒rken anla┼čma sa─članam─▒yorsa, k├Ât├╝ olmaman─▒n, kavga etmemenin yolu fed├ók├órl─▒kt─▒r…

Fed├ók├órl─▒k ki┼činin aleyhine gibi g├Âr├╝n├╝r fakat ince d├╝┼č├╝n├╝l├╝rse g├Âr├╝l├╝r ki, ├Âyle de─čildir.

Ki┼či fed├ók├órl─▒k etti─činde, o meseleden derh├ól kurtulmu┼č olur. Kavgadan, ├žeki┼čmeden ve d├óv├ódan s─▒yr─▒lm─▒┼č olur. Belki eline ├╝├ž-be┼č kuru┼č eksik ge├žer, fakat ├žok daha k─▒ymetli olan zaman─▒, enerjisi ve huzuru kendisine kal─▒r. Kavgayla u─čra┼čaca─č─▒na kendi i┼čiyle me┼čgul olur, hemen yeni pl├ón ve projelerine y├Ânelir. Fed├ók├órl─▒k etti─či i├žin huzurludur. Huzurlu oldu─ču i├žin de ba┼čar─▒ elde eder.

Dolay─▒s─▒yla;

Ortakla didi┼čmeye gerek yok. Hele hele karde┼čle didi┼čmeye hi├ž gerek yok.

Maalesef, ortakl─▒klar sona ererken de, miras d├óv├ólar─▒nda da karde┼č ve akrabalar aras─▒nda b├Âyle didi┼čmeler ya┼čan─▒yor.

Çok yazık!

─░nsan ├Âlece─čini ve her ┼čeyi geride b─▒rakaca─č─▒n─▒ her an akl─▒nda tutmal─▒.

─░┼čte huzuru, fed├ók├órl─▒─č─▒ ├Ân pl├óna al─▒p, kavgay─▒, ├žeki┼čmeyi, huzur bozucu ┼čeyleri bir tarafa itersek; ortakl─▒kta ba┼čar─▒ gelir. Ortak bir g├╝├ž, m├╝┼čterek bir enerji ve bereket ortaya ├ž─▒kar.

├ťlke olarak b├╝y├╝k firma ve m├╝esseseler kurabilmenin yolu bu ┼čartlarla m├╝cehhez ortakl─▒klardan ge├žiyor. B├╝y├╝mek, g├╝├žlenmek; millet ve devlet olarak g├╝├žl├╝ ┼čirketler kurmaktan ge├žiyor.

Biz i┼č hayat─▒m─▒zda bu prensipleri uygulamaya ├žal─▒┼čt─▒k ve hamdolsun ba┼čar─▒l─▒ olduk. Tecr├╝be etti─čimiz hususlar─▒ payla┼č─▒yoruz.

┼×irket ve firmalar i├žin s├Âylediklerimiz, asl─▒nda sosyal hayat─▒n her alan─▒nda ge├žerli…

─░┼čte ┼čanl─▒ m├óz├«mizdeki Osmanl─▒ ihti┼čam─▒… Onlar da k├╝├ž├╝k k├╝├ž├╝k beylikleri bir araya getirip bir cihan devleti kurdular. O esnada bar─▒┼čla, Osmanl─▒ÔÇÖdaki gelece─či g├Ârerek, gidip iltihak eden beylikler var. Onlar ─░sl├ómÔÇÖ─▒n izzeti i├žin, kendi m├╝stakil ├ómirliklerinden fed├ók├órl─▒k ettiler, fakat hem kendileri kazand─▒, hem ├╝mmet kazand─▒.

Barbaros Hayreddin Pa┼ča da b├Âyleydi. Kendi sultanl─▒─č─▒ndan fer├ógat etti, Kanun├«ÔÇÖnin Kaptan-─▒ Dery├ós─▒, bug├╝n├╝n tabiriyle Deniz Kuvvetleri Kumandan─▒ oldu, b├Âylece ─░sl├ómÔÇÖa daha b├╝y├╝k hizmetler ger├žekle┼čtirdi. Koca Afrika k─▒tas─▒ndaki m├╝sl├╝manlar, sald─▒rgan s├Âm├╝rgecilerden as─▒rlarca korunmu┼č oldu. Ne b├╝y├╝k hizmet!..

┬źBen┬╗ diyenler, ayak ba─č─▒ oldu. D├╝┼čman─▒n istifade etti─či bir zaaf noktas─▒ oldu. Tefrika oldu. Sonunda Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n zor zaman─▒nda onu y─▒k─▒p bir s├╝r├╝ irili ufakl─▒ devlet kurdular. ┼×imdi her sene bir ba┼čka ─░sl├óm ├╝lkesinin ba┼č─▒na gelen fel├óketleri g├Âr├╝p, dinliyoruz, fakat elimizden bir ┼čey gelmiyor.

─░nsaf ehli herkes; ┬źKe┼čke o birlik bozulmasayd─▒.┬╗ diyor, Osmanl─▒ÔÇÖy─▒, o fed├ók├ór ecdad─▒m─▒z─▒ hay─▒rla y├ód ediyor.

Bizi par├žalayan Avrupa ise, koca bir ittifak kurdu. Bak─▒yoruz, ekonomik olarak zay─▒f d├╝┼čen ├╝lkeleri, g├╝├žl├╝ olan ├╝lkeler s─▒rtl─▒yor.

Ortakl─▒k mevzuu m├╝him…

Bir dahaki yaz─▒m─▒zda, yine ortakl─▒k ve g├╝├ž birli─či konusunda h├ót─▒ralar─▒m─▒z─▒ ve hayat notlar─▒m─▒z─▒ payla┼čal─▒m.