D├ťNYA, O MUHTE┼×EM AD├éLETE MUHTA├ç!

YAZAR : M. Ali E┼×MEL─░ seyri@seyri.com seyri@yuzaki.com

As─▒rlar ├Ânceki c├óhiliyye devrinde;

S─▒rtlanlar─▒ ge├žmi┼čti be┼čer y─▒rt─▒c─▒l─▒kta;
Di┼čsiz mi bir insan, onu karde┼čleri yerdi! (M. ├ékif)

Y├╝ce Allah, ger├žek ├«m├ón─▒ ve ad├óleti tesis i├žin ├ž├Âller i├žinden bir ├Âks├╝z, ancak ay─▒n on d├Ârd├╝ gibi bir Varl─▒k N├╗ru g├Ânderdi;

Bir nefhada insanl─▒─č─▒ kurtard─▒ O M├ósum,
Bir hamlede kayserleri, kisrâları serdi!
Aczin ki, ezilmekti b├╝t├╝n hakk─▒, dirildi;
Zulmün ki, zevâl aklına gelmezdi, geberdi!
├élemlere, rahmetti, evet, ┼čerÔÇś-i m├╝b├«ni,
┼×ehb├ólini adl isteyenin yurduna gerdi. (M. ├ékif)

B├Âylece;

D├╝nyada ger├žek bir merhamet ve ad├ólet tarihi ba┼člad─▒. Faz├«letlerle dolu, af ve ┼čefkatle dolu bir ad├ólet tarihi. Mazlumlar─▒ ve masumlar─▒ zulme kurban etmeyen bir ad├ólet tarihi. G├Âkleri de mest eden ger├žek bir ad├ólet medeniyeti meydana geldi. Kar─▒ncan─▒n bile hakk─▒n─▒ d├╝┼č├╝nen bir ad├óletti bu. D├╝┼čmanlar─▒ bile hayran b─▒rakan, onlar─▒ bile kendisine bend eden bir ad├óletti. B├╝t├╝n d├╝nyan─▒n, onun kanatlar─▒ alt─▒na can ile ko┼čup s─▒─č─▒nd─▒─č─▒ bir ad├óletti.

Her mazlum, o ad├ólete ko┼čuyordu.

Her g├Âz├╝ ya┼čl─▒, o ad├óletle m├╝tebessim olmaktayd─▒.

Hayvanat bile o adâletle huzuru tattı.

Çünkü o adâlete bayraktar olan sâlih yürekler:

Ken├ór-─▒ DicleÔÇÖde bir kurt a┼č─▒rsa bir koyunu,
Gelir de adl-i il├óh├« sorar ├ľmerÔÇÖden onu… (M. ├ékif)

idrakinde bir hassasiyet ve ┼čuura sahipti.

Bu destan├« ad├ólet ahl├ók─▒na ┼čahit olan herkes, hatt├ó gayr-i m├╝slimler bile tercihlerini ondan yana yap─▒yorlard─▒. Tarih, bunun say─▒s─▒z misalleriyle dolu:

Bizans Kral─▒ Hirakl, b├╝y├╝k bir ordu ile ─░sl├óm topraklar─▒na do─čru yola ├ž─▒km─▒┼čt─▒. M├╝sl├╝manlar; muharebe zorluklar─▒ esnas─▒nda muhafaza imk├ón─▒ olmayan gayr-i m├╝slim ┼čehirlerin halk─▒na, onlardan ald─▒klar─▒ cizyeleri/vergileri geri verdiler. Durumu ┼ča┼čk─▒nl─▒kla kar┼č─▒layan muhataplar─▒na da ┼ču a├ž─▒klamada bulundular:

ÔÇťÔÇĺ┼×u an m├óruz kald─▒─č─▒m─▒z sald─▒r─▒ dolay─▒s─▒yla, sizi korumak hususunda ├╝zerimize d├╝┼čeni yapma imk├ón─▒na sahip de─čiliz. Siz, diledi─činiz gibi hareket etmekte serbestsiniz.ÔÇŁ

Humus halk─▒ ise, ─░sl├óm ad├óletine muhta├žl─▒─č─▒n─▒n ┼čuuru i├žerisinde ┼č├Âyle dedi:

ÔÇťÔÇĺAll├óhÔÇÖa yemin olsun ki, sizin ad├ólet kanatlar─▒n─▒z ve hak bilir idareniz bizim i├žin daha ├Ânce ya┼čad─▒─č─▒m─▒z zul├╝mlerin ve haks─▒zl─▒klar─▒n yan─▒nda kat kat ├╝st├╝n ve de─čerlidir. Biz HiraklÔÇÖe kar┼č─▒, ┼čehri sizin valinizle birlikte savunaca─č─▒z.ÔÇŁ

Yahudiler bile ayn─▒ fikre hararetle i┼čtirak ederek Tevrat ├╝zerine yemin ettiler:

ÔÇťÔÇĺBizler yenilip yok olmad─▒k├ža HiraklÔÇÖin bu ┼čehre girmesi m├╝mk├╝n olmayacakt─▒r.ÔÇŁ

Humus d─▒┼č─▒ndaki ┼čehirlerde de gayr-i m├╝slim halk, bu ┼čuur ile kararl─▒l─▒k g├Âsterdi. Hepsi ayn─▒ hakikati ifade ediyordu:

ÔÇťÔÇĺE─čer Hirakl ve avenesi m├╝sl├╝manlar─▒ yenecek olursa, vay ba┼č─▒m─▒za gelenlere! Yine zul├╝m ve gaddarl─▒klar i├žinde peri┼čan oluruz. Fakat m├╝sl├╝manlar bu muharebeyi kazan─▒rsa, onlarla sulh ve s├╝k├╗n i├žinde ya┼čamak var.ÔÇŁ

Nihayet Allah; k├ófirlere h├╝sran, ehl-i ─░sl├ómÔÇÖa zafer nasip eyledi. Gayr-i m├╝slim ┼čehirler, m├╝sl├╝manlara kap─▒lar─▒n─▒ a├žt─▒lar. Sevin├ž ┼čenlikleri yapt─▒lar. Vergi ├Âdemeye devam ettiler. (Bel├ózur├«, F├╝t├╗huÔÇÖl-B├╝ld├ón, Beyrut 1987, s. 187)

├ç├╝nk├╝ gayr-i m├╝slimlerin kendi ad├óletleri; hi├žbir zaman herkesi ku┼čat─▒c─▒, ger├žek bir ad├ólet olamad─▒. Ge├žici g├Âr├╝nt├╝ demleri d─▒┼č─▒nda her zaman c├ón├«, ac─▒mas─▒z, merhametsiz ve hunhar bir yap─▒ sergiledi. Zul├╝mde h─▒z─▒n─▒ alamad─▒─č─▒ndan kendi i├žlerinde bile olmad─▒k katliamlar ve fel├óketlerle dolu bir gidi┼čat ve zorbal─▒k daima ba┼č g├Âsterdi. K─▒lcal damarlar─▒ndaki gizli vah┼čet, f─▒rsat─▒n─▒ buldu─ču her iklimde patlak verdi ve medeniyeti bile tek di┼či kalm─▒┼č canavar ┼čeklinde tarif ettirecek kadar insanl─▒k d─▒┼č─▒ hunharl─▒klara, gaddarl─▒klara, zorbal─▒klara ve ak─▒l almaz mez├ólimlere imza att─▒.

Her devirde ayr─▒ ayr─▒ ayn─▒ zul├╝mler ya┼čand─▒.

O zul├╝mler kar┼č─▒s─▒nda d├╝nya, daima ger├žek ad├óleti arad─▒, ona ko┼čtu, onunla huzura kavu┼čtu.

┼×imdilerde de;

Yine o ad├ólete muhta├ž.

Y─▒llard─▒r;

Ne bir ya┼č─▒ndaki m├ós├╗m i├žin be┼čikte hayat;
Ne seksenindeki mazl├╗m i├žin e┼čikte nec├ót:
O, baltalarla kesiktir; bu, s├╝ng├╝lerle delik…
├ľbek ├Âbek duruyor p─▒ht─▒ p─▒ht─▒ kanla kemik!
B├╝t├╝n y─▒k─▒lm─▒┼č ocak, ba┼čka ┼čey de─čil g├Âr├╝nen… (M. ├ékif)

dedirten ve i├ži, oyun ile aldatmaca dolu sahte ad├ólete de─čil; ceddimiz Sel├žuklu kar┼č─▒s─▒nda ma─čl├╗p d├╝┼čen Bizans kumandan─▒na dah├«;

ÔÇťÔÇĺNe zalimsin ├óh merhamet! Bana d├╝┼čman─▒m─▒ sevdiriyorsun…ÔÇŁ dedirten ger├žek ad├ólete muhta├ž.

O ger├žek ad├ólet, ├ž├╝nk├╝;

Kar┼č─▒l─▒kl─▒ ├Âld├╝rmenin mezbahas─▒ olan bir harp meydan─▒nda bile d├╝┼čman─▒na bu c├╝mleyi hi├ž tembih etmeden s├Âyletebilecek kadar y├╝ce bir hakkaniyet, ┼čefkat ve merhamet ile muttas─▒f.

Bug├╝n b├╝t├╝n d├╝nya, i┼čte bu ad├ólete muhta├ž. ─░sl├óm ├ólemi daha ├žok muhta├ž.

Muhta├ž, zira;

D├╝n bizim ya┼čad─▒─č─▒m─▒z kurtulu┼čun ve var olabilmenin a─č─▒r imtihanlar─▒; bug├╝n SuriyeÔÇÖde, FilistinÔÇÖde, GazzeÔÇÖde, MyanmarÔÇÖda, AfrikaÔÇÖda, BalkanlarÔÇÖda, Do─ču AsyaÔÇÖda, d├╝nyan─▒n her yerinde ├že┼čitli ┼čekillerde, tariflere s─▒─čmayacak ac─▒, ─▒st─▒rapl─▒, sanc─▒l─▒, h├╝sranl─▒k ve peri┼čanl─▒k girdaplar─▒ i├žinde devam ediyor.

O ger├žek ad├ólet g├Âlgesinin art─▒k mevcut olmad─▒─č─▒ nice vatanlarda iki y├╝z y─▒ldan beri;

Odun k─▒yar gibi binlerce s├«ne do─čran─▒yor! (M. ├ékif)

O k─▒y─▒m─▒ yapt─▒ran sahte ad├óletin elinde tarih boyu b├╝t├╝n d├╝nya sadece kan a─člad─▒.

─░klimler ve k─▒talar, ancak;

Ger├žek ad├óletin elinde bahar g├╝zelli─či ya┼čad─▒. O g├╝zelli─či idrak eden vicdan ve insaf erbab─▒ yabanc─▒lar bile, ona muhta├žl─▒klar─▒n─▒ her zaman dile getirdiler.

Bizans asillerinden Notaras, fetih ├Âncesi AyasofyaÔÇÖdaki m├╝zakerede PapaÔÇÖdan yard─▒m teklifi kar┼č─▒s─▒nda;

ÔÇť─░stanbulÔÇÖda kardinal ┼čapkas─▒ g├Ârmektense m├╝sl├╝man sar─▒─č─▒ g├Ârmeyi tercih ederim!ÔÇŁ diye hayk─▒rd─▒.

Martin Luther;

ÔÇťG├Âz├╝ doymaz prenslerin, toprak a─čalar─▒n─▒n ve burjuvalar─▒n idaresinde ya┼čamaktansa, Osmanl─▒lar─▒n idaresini tercih ederiz. ├ç├╝nk├╝ onlar, fakirlere daha ┼čefkatli.ÔÇŁ diyordu.

LehistanÔÇÖda;

ÔÇťVist├╝l NehriÔÇÖnden Osmanl─▒ atlar─▒ su i├žiyorsa, bu ├╝lkede ad├ólet vard─▒r.ÔÇŁ s├Âz├╝ darb-─▒ mesel h├óline geldi.

Osmanl─▒larla hayli m├╝cadele etmesine ra─čmen Bo─čdan beyi Stefan, ├Âl├╝m d├Â┼če─činde iken ard─▒ndakilere;

ÔÇťYak─▒nda himayeye muhta├ž kalabilirsiniz, sak─▒n Ruslara kucak a├žmay─▒n. Onlar haindir, sizleri yok eder. Kendinizi ancak Osmanl─▒lara emanet edin, onlar sadece ad├óletli ve merhametli davran─▒rlar.ÔÇŁ demekteydi.

Hepsinde de bariz vurgu;

Merhamet, ┼čefkat ve hakkaniyet ekseninde herkesi ku┼čatan ger├žek bir ad├ólet idi.

Yani;

Muhammed├« ahl├ók─▒n temelleri ├╝zerinde bina edilmi┼č yere d├╝┼čmez bir sem├óv├« ad├ólet idi.

─░┼čte;

B├Âyle bir ad├óleti tesis ile, tarihimizin b├╝t├╝n ├óbideleri; g├Âklere m├╝tev├óz─▒, yerlere ise muhte┼čem ┼čahsiyetler olarak nice meydanlardaki gibi g├Ân├╝llerde de kazand─▒klar─▒ m├╝stesn├ó zaferlere silinmez imzalar att─▒lar.

Onlar, n├óil olduklar─▒ zaferleri, bilekleri ile de─čil y├╝rekleri ile kazand─▒lar. Madd├« g├╝├žleri de─čil, ger├žek ad├óletleri sayesinde muzaffer oldular. Onlar; ┬źG├╝├žl├╝y├╝z, o h├ólde hakl─▒ biziz!┬╗ demiyorlard─▒. Nitekim; gayr-i m├╝slim bir kimse ile Sultan FatihÔÇÖin muhakeme edilmesi sonras─▒nda padi┼čah─▒n haks─▒zl─▒─č─▒na ├žok rahat bir ┼čekilde karar verilmi┼čti.

Fakat;

Ka├ž as─▒rd─▒r;

Art─▒k o ad├óletin g├Âlgesinin uzanamad─▒─č─▒ ─░sl├óm topraklar─▒nda;

Kan durmuyor. Yang─▒nlar s├Ânm├╝yor, bir yerde k├╝llense, di─čer yerde volkanlar patl─▒yor.

Hangi kisveye b├╝r├╝n├╝rse b├╝r├╝ns├╝n;

Zalim, ayn─▒ zalim. Canavar, ayn─▒ canavar. Vicdans─▒z, ayn─▒ vicdans─▒z. Vah┼čet, ayn─▒ vah┼čet.

G├Ân├╝ller, yine ger├žek ad├ólete muhta├ž.

D├╝nya;

Zay─▒flar─▒n petrollerini ve ellerindeki tabi├« zenginlikleri yutabilmek i├žin kullan─▒lan bir kelime durumunda olan ve yaln─▒z zalimin ├ž─▒kar─▒n─▒ koruyan bir ad├ólete de─čil, ancak mazlumun hakk─▒n─▒ koruyacak bir ad├ólete muhta├ž. Ger├žek ad├ólete.

O ad├ólete herkes ve her ┼čey muhta├ž.

Deprem g├Ârm├╝┼čl├╝kten daha beter h├óle gelmi┼č peri┼čan binalar muhta├ž. Yanm─▒┼č kitaplar, k├╝t├╝phaneler muhta├ž. Kaburgalar─▒ k─▒r─▒lm─▒┼č camiler, beli par├žalanm─▒┼č yollar, beyni da─č─▒lm─▒┼č da─člar ve ta┼člar o ad├ólete muhta├ž.

Hele yavruca─č─▒zlar, hele g├╝├žs├╝z kar─▒ncalar, nas─▒l da muhta├ž!

O ad├ólet ki, y├╝zy─▒llarca kald─▒─č─▒ yerlerde bile hi├ž kimseyi zorlayarak ve zorbal─▒k yaparak ba┼čka bir yap─▒ya d├Ân├╝┼čt├╝rmedi. L├ókin o yerler ba┼čkalar─▒n─▒n olunca, hemen ba┼člayan ba┼čkala┼čt─▒rma zul├╝mleri, milyonlarca insan─▒ hunharca yok etti. H├ól├ó ayn─▒ fecaatler devam ediyor.

D├╝nya zalimleri, s├Âzde ad├ólet tell├ól─▒. ├ľzde ise ad├óletin cell├ód─▒.

Maskeleri de medeniyet.

Belki o maske ka├ž kere y─▒rt─▒ld─▒. Fakat ka┼čla g├Âz aras─▒nda dikiverdiler ve iki as─▒rdan beri devaml─▒ onu kulland─▒lar. Mill├« ┼čairimiz M. ├ékifÔÇÖin d├╝n yazd─▒─č─▒ ┼ču beyitler, sanki bug├╝n s├Âylenmi┼č gibi:

Maske yırtılmasa hâlâ bize âfetti o yüz,
Medeniyyet denilen kahpe, hakîkat, yüzsüz!

┬źMedeniyyet!┬╗ size ├žoktan beridir di┼č biliyor;
Evvel├ó par├žalamak, sonra da yutmak diliyor.

Medeniyyet denilen maskara mahl├╗ku g├Âr├╝n:
Tükürün maskeli vicdânına asrın, tükürün!

Medeniyyet dedi─čin tek di┼či kalm─▒┼č canavar!

┼×air hakl─▒.

├ç├╝nk├╝ o medeniyet, h├ól├ó vah┼četin te┼črifat├ž─▒s─▒ gibi. Zul├╝m mutfa─č─▒n─▒n ad├ólet markal─▒ vitrini o medeniyet. Yapt─▒─č─▒ d├╝n ayn─▒ vah┼čet, bug├╝n ayn─▒ deh┼čet:

Ge├ženler varsa ─░sl├ómÔÇÖ─▒n ┼ču ├ži─čnenmi┼č diy├ór─▒ndan;
┼×u y├╝z binlerce yurdun kanl─▒, z├óirsiz mez├ór─▒ndan;
Y├╝rekler par├žalar bir nevha dinler reh-g├╝z├ór─▒ndan!..

Bu ─▒ss─▒z ├ó┼čiyanlar bir zaman candan muazzezdi;
Bu damlar b├Âyle bayku┼č seslerinden ├ž─▒n ├ž─▒n ├Âtmezdi;
┼×u kurba─člar seken v├ód├«de, ceyl├ónlar ko┼čup gezdi;
┼×u co┼čmu┼č, a─člayan ─▒rmak ne handan g├Âlgeler sezdi;
B├╝t├╝n m├óz├«yi bir t├╗fan, fakat, hep bo─čdu, hep ezdi!.. (M. ├ékif)

├çi─čnenen ─░sl├óm diyarlar─▒, ezilen mazlum g├Ân├╝lleri, ─▒ss─▒zla┼čan ├ó┼čiyanlar; yine ger├žek ad├ólete ve yard─▒mlara muhta├ž. O ad├ólet i├žin y├╝reklerimizi de ellerimizi de yine t├ó sem├ólara kadar kald─▒rmal─▒, gayretle du├ó etmeli:

Y├ó ─░l├óh├« bize tevf├«kini g├Ânder!
ÔÇô├émin!

Do─čru yol hangisidir, millete g├Âster!
ÔÇô├émin!

R├╗h-i ─░sl├ómÔÇÖ─▒ ┼čed├óid s─▒k─▒yor, ├Âld├╝recek.
Zulm├╝ teÔÇÖd├«b ise maks├╗d-i meh├«bin, ger├žek,
Nâra yansın mı berâber bu kadar mazlûmîn?
B├«-g├╝n├óh─▒z ├žo─čumuz… Yakma ─░l├óh├«!
ÔÇô├émin!

Bo─čuyor ├ólem-i ─░sl├ómÔÇÖ─▒ bir azg─▒n fitne,
K─▒tÔÇśalar kaynayarak gitti o gird├ób i├žine!
Mahvolan âileler bir sürü mâsûmundur,
Kalan âvârelerin hâli de mâlûmundur.
Nas─▒l olmaz ki? Tezelz├╝l veriyor, Ar┼čÔÇÖa, en├«n!
Dinsin artık bu hazin velvele yâ Rab!
ÔÇô├émin! (M. ├ékif)

G├Âzya┼člar─▒ i├žinde;

├émin…

Al─▒n terleri d├Âkerek;

├émin…