┼×UURALTININ DE─×─░┼×─░M─░ ─░LE DAVRANI┼× DE─×─░┼×─░KL─░─×─░ OLU┼×TURMA

YAZAR : Aynur TUTKUN aytutkun@gmail.com

Hem ferd├« hem de sosyal anlamda be─čenmeyip de de─či┼čtirmek istedi─čimiz say─▒s─▒z davran─▒┼č kal─▒plar─▒m─▒z vard─▒r. Zay─▒flayabilmek i├žin yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒, daha sakin ve ge├žinebilir olabilmek i├žin sald─▒rgan tepkilerini, gereksiz korkulardan kurtulabilmek i├žin fobilerini, g├╝nl├╝k hayat─▒n─▒ zora sokan tak─▒nt─▒lar─▒n─▒, zaman─▒n─▒ daha verimli kullanabilmek i├žin uykusunu, daha g├╝ven verici bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ yakalamak i├žin d├╝┼č├╝nce tarz─▒n─▒ kontrol alt─▒na almak isteyen say─▒s─▒z insan vard─▒r!

Sosyal anlamda da de─či┼čmesi gereken davran─▒┼č kal─▒plar─▒ az de─čildir. Toplumumuzda kad─▒na ve ├žocu─ča kar┼č─▒ ┼čiddet konusu (cins├« istismar da d├óhil), sporda taraftar davran─▒┼č─▒, e─člencede s─▒n─▒rlar─▒n ihl├óli ve ba┼č─▒bo┼čluk, dedikodu ve magazine ilgi, trafik kurallar─▒n─▒n ihl├óli ve sab─▒rs─▒zl─▒k gibi sosyal anlamda da de─či┼čmesi gereken davran─▒┼člar ├žoktur.

Hem ferd├« hem de sosyal anlamda k├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ terk ederek hayatta anlaml─▒ bir d├Ân├╝┼č├╝m olu┼čturmak elbette kolay de─čildir. Sosyal anlaml─▒ davran─▒┼č de─či┼čikliklerinin, ├žok b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de etkili kanunlar─▒n y├╝r├╝rl├╝─če konulmas─▒yla sa─članabilece─či ├ó┼čik├órd─▒r. Kanunlar ve cezalar k├Ât├╝ davran─▒┼člar─▒ ├Ânlemeyi ve cayd─▒rmay─▒ hedefleyen t├╝rden oldu─čunda bir├žok yanl─▒┼č davran─▒┼č─▒n ├Ân├╝ne ge├žilmesi m├╝mk├╝n olur. Bu anlamda mesel├ó trafikte radar ve kameralar h─▒z s─▒n─▒r─▒ ihl├ólini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de engellemi┼čtir. K├╝rtaj kanunu da her ne kadar baz─▒ ├ževrelerce ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n k─▒s─▒tlanmas─▒ olarak l├ónse edilse de ├žocuktan da ├Ânce ilk ba┼čta kad─▒na kar┼č─▒ istismar─▒ ├Ânlemeye y├Âneliktir. Bir etkili kanun da medyadaki ba┼č─▒bo┼člu─ča ve vurdumduymazl─▒─ča kar┼č─▒ olu┼čturulmal─▒d─▒r.

Ferd├« anlamda de─či┼čtirmek istedi─čimiz davran─▒┼č kal─▒plar─▒na gelince…

Bunlar─▒ de─či┼čtirmek; y├╝zde y├╝z olmasa da, b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kendi elimizdedir. Yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒n─▒, ├Âfke ├ón─▒nda sergiledi─čimiz aktif/pasif ┼čiddet davran─▒┼člar─▒n─▒, tak─▒nt─▒lar─▒m─▒z─▒, uyku d├╝zenimizi, strese kar┼č─▒ tepkilerimizi, ili┼čkilerdeki ┼č├╝pheci yakla┼č─▒mlar─▒m─▒z─▒, belirli olaylar ve nesneler kar┼č─▒s─▒ndaki korku merkezli tav─▒rlar─▒m─▒z─▒ de─či┼čtirmeye kalkt─▒─č─▒m─▒zda g├╝├žl├╝ bir diren├žle kar┼č─▒la┼čmak pek tabi├«dir. Bu diren├ž, ┼čuuralt─▒ndan gelir ve ├žok kuvvetlidir. ┼×uuralt─▒, de─či┼čime kar┼č─▒ diren├žlidir. G├╝├žl├╝ bir iradeyle ba┼članan nice de─či┼čimler, ┼čuuralt─▒na inemedi─či s├╝rece belli bir noktadan sonra pes edecektir. ─░┼čte tam bu noktada hipnotik telkinlerin etkisi devreye girmektedir. Davran─▒┼člardaki de─či┼čim, ┼čuuralt─▒n─▒n da de─či┼čimiyle desteklendi─či s├╝rece kal─▒c─▒ olur.

G├╝n├╝m├╝zde duygu-d├╝┼č├╝nce-davran─▒┼č de─či┼čikli─či ile ilgili ┼čuuralt─▒ CDÔÇÖleri (subliminal CD) modern psikolojinin kulland─▒─č─▒ yeni metodlar aras─▒ndad─▒r. Kayg─▒, korku, ├Âzg├╝ven, ├Âfke, d├╝rt├╝lerle hareket etme gibi meselelere kar┼č─▒ d├╝┼č├╝k frekanslarda telkin s├Âzc├╝kleriyle ya da ├óyetlerle haz─▒rlanan CDÔÇÖler davran─▒┼č de─či┼čikliklerinde ┼čuuralt─▒n─▒ ┼čekillendirmeye y├Ânelik uygulamalard─▒r.

Durum ├žok cidd├« olmad─▒k├ža hipnotik telkinler i├žin bir uzmandan yard─▒m almak bir gereklilik de─čildir. Okudu─čumuz, duydu─čumuz, dinledi─čimiz her ┼čeyden bizim durumumuza ├žare olacak c├╝mleleri, paragraflar─▒ se├žip ├ž─▒karmak ve bunlar─▒ s─▒k s─▒k a├ž─▒p tekrar tekrar okumak, dinlemek, yaz─▒p g├Âz ├Ân├╝ne asmak ayn─▒ hipnotik etkiyi yapacakt─▒r. Durumumuza ├Âzel kitaplar─▒, radyo/televizyon programlar─▒n─▒ se├žmek; zihn├« d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ve akabinde davran─▒┼č de─či┼čikli─čini getirecektir. ├ľnemli olan de─či┼čikli─či istemektir. Hiss├« anlamda bu iste─či uyand─▒rman─▒n ilk yolu da akl─▒ ve mant─▒─č─▒ kullanarak mant─▒k├« ├ž─▒kar─▒mlarda bulunmakt─▒r.

┼×uuralt─▒n─▒ kendi kendimize programlaman─▒n bir di─čer yolu da gece telkinleridir. Uykuya dalmadan ├Ânce kendi duyabilece─čimiz bir ses tonuyla 21 defa telkin c├╝mlesini s├Âylemek gerekir. Diyelim ki ├žabuk ├Âfkelenmek gibi bir meselemiz var. Telkin c├╝mlesini i├žinde ├Âfke kelimesiyle de─čil bunun z─▒dd─▒ olan olumlu bir kelimeyle olu┼čturmam─▒z gerekmektedir ki ┼čuuralt─▒na olumlu mesaj g├Ânderelim. ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n izniyle bundan sonra sakin olaca─č─▒m.┬╗ c├╝mlesi bu durumdaki bir ki┼činin telkin c├╝mlesi olabilir. Ki┼činin bu c├╝mleyi 21 defa 21 gece kendi duyabilece─či bir ses tonuyla tekrarlamas─▒ ┼čuuralt─▒n─▒ ┼čekillendirmeye b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de yard─▒m edecektir.

Korkular─▒ olan ki┼činin telkin c├╝mlesi; ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n izniyle bundan sonra cesur olaca─č─▒m.┬╗, ├Âzg├╝veni eksik olan─▒n telkin c├╝mlesi; ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n izniyle kendime ve kendi potansiyelime g├╝veniyorum.┬╗, d├╝rt├╝leriyle hareket eden ki┼činin telkin c├╝mlesi; ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n izniyle durup d├╝┼č├╝n├╝p ├Âyle davranaca─č─▒m.┬╗, kayg─▒lar─▒ olan─▒n telkin c├╝mlesi; ┬źAll├óhÔÇÖ─▒n izniyle elimden geleni yap─▒p gerisini OÔÇÖna havale edece─čim.┬╗, k├Ât├╝ yemek yeme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ olan─▒n telkin c├╝mlesi; ┬źYemek i├žin de─čil ya┼čamak i├žin yiyece─čim.┬╗ ┼čeklinde olu┼čturulabilir.

┼×uuralt─▒n─▒ ┼čekillendirmenin bir di─čer yolu da psikoterapide kullan─▒lan ┬źhalk terapisi┬╗ denilen tekniktir. Bu terapide ki┼čiye hik├óyeler verilir ve hik├óyeler ├╝zerinden o ki┼činin zihn├« d├Ân├╝┼č├╝m├╝ sa─članmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒r. Bir bak─▒ma hik├óyelerin pedagojik anlamlar─▒ndan faydalan─▒l─▒r. Hik├óyeler kullan─▒larak yap─▒lan psikoterapi y├Ântemine ┬źbibliyoterapi┬╗ denir ve bu ilm├« olarak tavsiye edilen bir y├Ântemdir. (Nevzat TARHAN)

S├ód├« ┼×├«r├óz├«ÔÇÖnin Bostan ve G├╝listanÔÇÖ─▒nda, Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n Mesnev├«ÔÇÖsinde, Nasreddin HocaÔÇÖn─▒n f─▒kralar─▒nda anlat─▒lanlar hep halk terapisinin ├Ârnekleridir. Bu hik├óyeler, ki┼či i├žin ayna gibidir; insan bunlarda kendini bulur. Yani bu hik├óyeler ki┼čide fark─▒ndal─▒k sa─člar. Ki psikolojide de─či┼čimin ilk ┼čart─▒ fark─▒ndal─▒k olu┼čturmakt─▒r. ─░kincisi bu t├╝r hik├óyelerin kahramanlar─▒ insana rol model olur. Etkilenmeye a├ž─▒k insano─člu i├žin rol modellik, sadece ├žocuklar ve gen├žler i├žin de─čil herkes i├žin ├Ânem arzeder. Bu hik├óyelerin bir di─čer fonksiyonu da de─čer ta┼č─▒mas─▒d─▒r. Yerinde bir hik├óye, y├╝zlerce kez tekrarlanan nasihatten daha etkilidir. Bu t├╝r hik├óyelerle b├╝y├╝yen toplumlar kendi kendilerini terapi eden bir g├╝ce sahiptirler.

ABDÔÇÖde en ├žok satan kitaplar aras─▒nda Mevl├ón├óÔÇÖn─▒n eserlerinin olmas─▒ ve bu kitaplar─▒n ┬źR├╗m├« Meditasyon┬╗ ad─▒ ile kabul g├Ârmesi, ak─▒lc─▒ ve maddeci bir toplumun bu d├Ân├╝┼č├╝m├╝ ├žok m├ónidard─▒r. (Nevzat TARHAN)

Davran─▒┼č de─či┼čikliklerinde ┼čuuralt─▒n─▒ ┼čekillendirmenin gelenekle┼čmi┼č bir di─čer yolu da cami ya da cemaat sohbetleridir. Modern d├╝nyan─▒n ak─▒lc─▒, sek├╝ler (maddeci) ve egoist yakla┼č─▒mlar─▒ insan─▒ hastal─▒k, ├Âl├╝m, g├╝├žs├╝zl├╝k ve ├žaresizlik gibi hayat olaylar─▒ kar┼č─▒s─▒nda teselli edemezken; din, insan─▒n hayat─▒na anlam katabilir. D├«n├« sohbetlerin ├Âyle bir hipnotik etkisi vard─▒r ki yolda y├╝r├╝rken dah├« insanlar─▒n hangi cemaatten olduklar─▒n─▒ tahmin etmek zor olmamaktad─▒r. Cami/cemaat sohbetleri cemaatin zihn├« d├Ân├╝┼č├╝m├╝n├╝ ve buna ba─čl─▒ olarak da davran─▒┼č de─či┼čikliklerini sa─člamada ├žok etkili bir g├╝ce sahiptir, t─▒pk─▒ bir zamanlar Hazret-i PeygamberÔÇÖin e─čitti─či c├óhiliyye toplumu gibi.

K├Ât├╝ al─▒┼čkanl─▒klar─▒ terk ederek davran─▒┼člarda bir de─či┼čim ve d├Ân├╝┼č├╝m sa─člamak; ancak hayata biraz s─▒n─▒r koymakla ve erdemli ya┼čamaya gayret etmekle m├╝mk├╝n olabilir. ├ça─č─▒n ┬źolabildi─čince ├Âzg├╝r!┬╗ slogan─▒na inat ┬źolabildi─čince erdemli!┬╗ slogan─▒ belki de iyi sonu├žlar verecek d├Ân├╝┼č├╝m├╝ sa─člamaya yard─▒m edecektir. S─▒n─▒rs─▒z, sorumluluk duygusundan mahrum bir ├Âzg├╝rl├╝k anlay─▒┼č─▒; insana yarardan ├žok zarar getirir. Zira v├╝cuttaki en ├Âzg├╝r h├╝cre de kanser h├╝cresidir. ├ľzg├╝rce, pervas─▒zca ve s─▒rf kendi egosu i├žin b├╝y├╝r ama en sonunda o bedenle birlikte topra─ča mahk├╗m olur.

─░nsan─▒n kendisine; d├╝┼č├╝ncelerine ve davran─▒┼člar─▒na ├žekid├╝zen vermesi (├žok cidd├« boyutlarda olmad─▒k├ža) iyiyi, do─čruyu, g├╝zeli aramaya devam etti─či s├╝rece biraz fark─▒ndal─▒k ve gayret olu┼čturarak gelenekten gelen ve ferd├« metodlarla da m├╝mk├╝nd├╝r.